ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.50.1
कृतेऽवहारे सैन्यानां प्रथमे भरतर्षभ ।
भीष्मे च युद्धसंरब्धे हृष्टे दुर्योधने तथा ॥ ६.५०.१ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଥମ ଦିନର ଯୁଦ୍ଧ ସରି ସୈନ୍ୟମାନେ ଫେରିଯିବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସାହରେ ଥିବାବେଳେ ଏବଂ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ହର୍ଷିତ ଥିବାବେଳେ।
6.50.2
धर्मराजस्ततस्तूर्णमभिगम्य जनार्दनम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सर्वैश्चैव जनेश्वरैः ॥ ६.५०.२ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମରାଜ ଶୀଘ୍ର ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ।
6.50.3
शुचा परमया युक्तश्चिन्तयानः पराजयम् ।
वार्ष्णेयमब्रवीद्रजान्दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ॥ ६.५०.३ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ପରାଜୟ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପରାକ୍ରମକୁ ଦେଖି ସେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.50.4
कृष्ण पश्य महेष्वासं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
शरैर्दहन्तं सैन्यं मे ग्रीष्मे कक्षमिवानलम् ॥ ६.५०.४ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦେଖ ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀଙ୍କୁ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଶୁଖିଲା ବଣକୁ ଅଗ୍ନି ପୋଡ଼ିଲା ପରି ବାଣରେ ମୋ ସୈନ୍ୟକୁ ପୋଡ଼ୁଥିବା।
6.50.5
कथमेनं महात्मानं शक्ष्यामः प्रतिवीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्यं मे हविष्मन्तमिवानलम् ॥ ६.५०.५ ॥
ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି ପାରିବା? ହବିଃଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ମୋ ସୈନ୍ୟକୁ ଲେହନ କରୁଥିବା ଏହାଙ୍କୁ।
6.50.6
एतं हि पुरुषव्याघ्रं धनुष्मन्तं महाबलम् ।
दृष्ट्वा विप्रद्रुर्त सैन्यं समरे मार्गणाहतम् ॥ ६.५०.६ ॥
ଏହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଧନୁର୍ଦ୍ଧର, ମହାବଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣରେ ଆହତ ସୈନ୍ୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ପଳାଇଲା।
6.50.7
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च संयुगे ।
वरुणः पाशभृद्वापि कुबेरो वा गदाधरः ॥ ६.५०.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଯମ, ବଜ୍ରପାଣି ଇନ୍ଦ୍ର, ପାଶଧାରୀ ବରୁଣ ଅଥବା ଗଦାଧାରୀ କୁବେରଙ୍କୁ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ।
6.50.8
न तु भीष्मो महाजेताः शक्यो जेतुं महाबलः ।
सोऽहमेवं गते मग्नो भीष्मागाधजलेऽप्लुवे ॥ ६.५०.८ ॥
କିନ୍ତୁ ମହାବିଜେତା, ମହାବଳୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅଗାଧ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ଭେଳା ବିନା।
6.50.9
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य केशव ।
वनं यात्सामि वार्ष्णेय श्रेयो मे तत्र जीवितुम् ॥ ६.५०.९ ॥
ହେ କେଶବ, ମୋ ବୁଦ୍ଧିର ଦୁର୍ବଳତା ଯୋଗୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି; ସେଠାରେ ବଞ୍ଚିବା ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର।
6.50.10
न त्वेतान्पृथिवीपालान्दातुं भीष्माय मृत्यवे ।
क्षपयिष्यति सेनां मे कृष्ण भीष्मो महास्त्रवित् ॥ ६.५०.१० ॥
କିନ୍ତୁ ଏହି ପୃଥିବୀପାଳ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ହେ କୃଷ୍ଣ, ମହାଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଭୀଷ୍ମ ମୋ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବେ।
6.50.11
यथाऽनलं प्रज्वलितं पतङ्गाः समभिद्रुताः ।
विनाशायोपगच्छन्ति तथा मे सनिको जनः ॥ ६.५०.११ ॥
ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଆଡ଼କୁ ପତଙ୍ଗମାନେ ଧାଇଁ ଯାଇ ବିନାଶ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେହିପରି ମୋ ସେନା ସହିତ ଲୋକମାନେ ବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
6.50.12
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातश्चैव मे वीराः कर्शिताः शरपीडिताः ॥ ६.५०.१२ ॥
ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପରାକ୍ରମୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବିନାଶକୁ ନୀତ ହୋଇଛି; ମୋ ବୀର ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
6.50.13
मत्कृते भ्रातृहार्देन राज्याद्भ्रष्टास्तथा सुखात् ।
जीवितं बहुमन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ॥ ६.५०.१३ ॥
ମୋ ପାଇଁ ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁଖରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତେ; ତେଣୁ ମୁଁ ଜୀବନକୁ ବହୁତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମନେ କରେ, କାରଣ ଆଜି ଜୀବନ ଦୁର୍ଲଭ।
6.50.14
जीवितस्य च शेषेण तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ।
न घातयिष्यामि रणे मित्राणीमानि केशव ॥ ६.५०.१४ ॥
ଜୀବନର ଅବଶିଷ୍ଟ କାଳରେ ମୁଁ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିବି; ହେ କେଶବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
6.50.15
रथान्मे बहुसाहस्रान्दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः ।
घातयत्यनिशं भीष्मः प्रवराणां प्रहारिणाम् ॥ ६.५०.१५ ॥
ମହାବଳୀ ଭୀଷ୍ମ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମୋର ହଜାର ହଜାର ରଥକୁ ନିରନ୍ତର ନଷ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରହାରକମାନଙ୍କ ସହିତ।
6.50.16
किं नु कृत्वा हितं मे स्याद्ब्रूहि माधव माचिरम् ।
मध्यस्थमिव पश्यामि समरे सव्यसाचिनम् ॥ ६.५०.१६ ॥
ହେ ମାଧବ, ମୋ ହିତ ପାଇଁ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ? ବିଳମ୍ବ ନ କରି କୁହ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମୁଁ ଯେପରି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଦେଖୁଛି।
6.50.17
एको भीमः परं शक्त्या युध्यत्येव महाभुजः ।
केवलं बाहुवीर्येण क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.५०.१७ ॥
ମହାବାହୁ ଭୀମ ଏକାକୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି; କେବଳ ନିଜ ବାହୁବଳରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି।
6.50.18
गदया वीरघातिन्या यथोत्साहं महामनाः ।
करोत्यसुकरं कर्म रथाश्वनरपङ्क्तिषु ॥ ६.५०.१८ ॥
ବୀରଘାତିନୀ ଗଦାରେ, ନିଜ ଉତ୍ସାହ ଅନୁଯାୟୀ, ମହାମନା ଭୀମ ରଥ, ଅଶ୍ୱ ଓ ନରପଙ୍କ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଅସାଧ୍ୟ କର୍ମ କରୁଛନ୍ତି।
6.50.19
नालमेष क्षयं कर्तुं परसैन्यस्य मारिष ।
आर्जवेनैव युद्धेन वीर वर्षशतैरपि ॥ ६.५०.१९ ॥
ହେ ମାନ୍ୟ, ଏ ଏକା ଶତ୍ରୁସେନା ବିନାଶ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ହେ ବୀର, ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶହେ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
6.50.20
एकोऽस्त्रवित्सखा तेऽयं सोऽप्यस्मान्समुपेक्षते ।
निर्दह्यमानान्भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥ ६.५०.२० ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଜାଣିଥିବା ତୁମର ଏହି ଏକମାତ୍ର ସଖା; ତଥାପି ଭୀଷ୍ମ ଓ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା ଆମକୁ ସେ ଉପେକ୍ଷା କରୁଛି।
6.50.21
दिव्यान्यस्त्राणि भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
धक्ष्यन्ति क्षत्रियान्सर्वान्प्रयुक्तानि पुनः पुनः ॥ ६.५०.२१ ॥
ଭୀଷ୍ମ ଓ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ବାରମ୍ବାର ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବ।
6.50.22
कृष्ण भीष्मः सुसंरब्धः सहितः सर्वपार्थिवैः ।
क्षपयिष्यति नो नूनं यादृशोऽस्य पराक्रमः ॥ ६.५०.२२ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ବିନାଶ କରିବେ; ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସେହିପରି।
6.50.23
स त्वं पश्य महाभाग योगेश्वर महारथम् ।
भीष्मं यः शमयेत्संख्ये दावाग्निं जलदो यथा ॥ ६.५०.२३ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ସେହି ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖ; ଯୁଦ୍ଧରେ ମେଘ ଯେମିତି ଦାବାନଳକୁ ଶାନ୍ତ କରେ, ସେମିତି କିଏ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବ।
6.50.24
तव प्रसादाद्गोविन्द पाण्डवा निहतद्विषः ।
स्वराज्यमनुसंप्राप्ता मोदिष्यन्ते सबान्धवाः ॥ ६.५०.२४ ॥
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶତ୍ରୁ ନିହତ କରି ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ।
6.50.25
एवमुक्त्वा ततः पार्थो ध्यान्नास्ते महामनाः ।
चिरमन्तर्मना भूत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ ६.५०.२५ ॥
ଏପରି କହି ମହାମନା ପାର୍ଥ ଦୀର୍ଘସମୟ ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ ନାହିଁ; ଭିତରେ ଡୁବି, ଶୋକରେ ଚେତନା ଆହତ ହୋଇ ରହିଲେ।
6.50.26
शोकार्तं तमथो ज्ञात्वा दुःखोपहतचेतसम् ।
अब्रवीत्तत्र गोविन्दो हर्षयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ६.५०.२६ ॥
ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଦୁଃଖରେ ବିକଳ ମନ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଜାଣି, ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି କହିଲେ।
6.50.27
माशुचो भरतश्रेष्ट न त्वं शोचितुमर्हसि ।
यस्य ते भ्रातरः शूराः सर्वलोकेषु धन्विनःक ॥ ६.५०.२७ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୋକ କର ନାହିଁ; ତୁମ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମ ଭାଇମାନେ ଶୂରବୀର ଓ ସର୍ବଲୋକରେ ଧନୁର୍ଧର।
6.50.28
अहं च प्रियकृद्राजन्सात्यकिश्च महायशाः ।
विराटद्रुपदौ चेमौ धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.२८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସାତ୍ୟକି, ଏହି ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଏବଂ ପାର୍ଷତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ — ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ପ୍ରିୟକାରୀ।
6.50.29
तथैव सबलाश्चेमे राजानो राजसत्तम ।
त्वत्प्रसादं प्रतीक्षन्ते त्वद्भक्ताश्च विशांपते ॥ ६.५०.२९ ॥
ସେହିପରି ସୈନ୍ୟ ସହିତ ଏହି ରାଜାମାନେ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଜାପତି।
6.50.30
एष ते पार्षतो नित्यं हितकामः प्रिये रतः ।
सैनापत्यमनुप्राप्तो धृष्टद्युम्नो महाबलः ॥ ६.५०.३० ॥
ତୁମ ପାର୍ଷତ, ଯିଏ ସଦା ତୁମ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରେ ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରିୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ରତ, ମହାବଳୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେନାପତିତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି।
6.50.31
शिखण्डी च महाबाहो भीष्मस्य निधनं किल ।
एतच्छ्रुत्वा ततो धर्मो धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
अब्रवीत्समितौ तस्यां वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ६.५०.३१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ମଧ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ସେହିପରି କହେ। ଏହା ଶୁଣି ତା'ପରେ ଧର୍ମ ସେହି ସଭାରେ, ବାସୁଦେବ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ମହାରଥୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.50.32
धृष्टद्युम्न निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि मारिष ।
नातिक्रम्यं भवेत्तच्च वचनं मम भाषितम् ॥ ६.५०.३२ ॥
ହେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିବି ତାହା ଶୁଣ, ହେ ମାନ୍ୟ। ମୋର ଏହି କହିଥିବା ବାକ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
6.50.33
भवान्सेनापतिर्मह्यं वासुदेवेन संमितः ।
कार्तिकेयो यथा नित्यं देवानामभवत्पुरा ॥ ६.५०.३३ ॥
ତୁମେ ମୋର ସେନାପତି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମାନ ବିବେଚିତ। ପୂର୍ବେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ସର୍ବଦା ସେନାପତି ଥିଲେ।
6.50.34
तथा त्वमपि पाण्डूनां सेनानीः पुरुषर्षभ ।
स त्वं पुरुषशार्दूल विक्रम्य जहि कौरवान् ॥ ६.५०.३४ ॥
ସେହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେନାପତି, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ଅତଏବ ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଳ, ବିକ୍ରମରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ କୌରବମାନଙ୍କୁ ବଧ କର।
6.50.35
अहं च तेऽनुयास्यामि भीमः कृष्णश्च मारिष ।
माद्रीपुत्रौ च सहितौ द्रौपदेयाश्च दंशिताः ॥ ६.५०.३५ ॥
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପଛେ ଚାଲିବି, ଭୀମ ଓ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ହେ ମାନ୍ୟ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଏକତ୍ର, ଓ ସଜ୍ଜିତ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ।
6.50.36
ये चान्ये पृथिवीपालाः प्रधानाः पुरुषर्षभ ।
तत उद्धर्षयन्सर्वान्धृष्टद्युम्नोऽभ्यभाषत ॥ ६.५०.३६ ॥
ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଧାନ ଭୂପାଳମାନେ, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ତା'ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.50.37
अहं द्रोणान्तकः पार्थ विहितः शम्भुना पुरा ।
रणे भीष्मं कृपं द्रोणं तथा शल्यं जयद्रथम् ॥ ६.५०.३७ ॥
ମୁଁ ଦ୍ରୋଣର ଅନ୍ତକ, ହେ ପାର୍ଥ। ପୂର୍ବରୁ ଶମ୍ଭୁ ମୋତେ ଏଥିପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ରଣରେ ଭୀଷ୍ମ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣ, ଶଲ୍ୟ ଓ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ମୁଁ ସାମନା କରିବି)।
6.50.38
सर्वानद्य रणे दृप्तान्प्रतियोत्स्यामि पार्थिव ।
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैः पाण्डवैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५०.३८ ॥
ଆଜି ରଣରେ ସେହି ଗର୍ବୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ସାମନା କରିବି, ହେ ରାଜନ୍। ତେବେ ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ମହାଧନୁର୍ଧର ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.50.39
समुद्यते पार्थिवेन्द्रे पार्षते शत्रुसूदने ।
तमब्रवीत्ततः पार्थः पार्षतं पृतनापतिम् ॥ ६.५०.३९ ॥
ଶତ୍ରୁସଂହାରକ ପାର୍ଷତ (ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ) ଉଠିବା ବେଳେ, ପାର୍ଥ ସେନାପତି ପାର୍ଷତଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.50.40
व्यूहः क्रौञ्चारुणो नाम सर्वशत्रुनिबर्हणः ।
यं बृहस्पतिरिन्द्राय तदा देवासुरेऽब्रवीत् ॥ ६.५०.४० ॥
ଏହା କ୍ରୌଞ୍ଚାରୁଣ ନାମକ ବ୍ୟୂହ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିହତ କରେ। ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃହସ୍ପତି ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
6.50.41
तं यथावत्प्रतिव्यूहं परानीकविनाशनम् ।
अदृष्टपूर्वं राजानः पश्यन्तु कुरुभिः सह ॥ ६.५०.४१ ॥
ଶତ୍ରୁସେନା ବିନାଶକାରୀ ସେହି ପ୍ରତିବ୍ୟୂହ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ, ରାଜାମାନେ କୌରବମାନଙ୍କ ସହ ଯଥାବତ୍ ଦେଖନ୍ତୁ।
6.50.42
यथोक्तः स नृदेवेन विष्णुर्वज्रभृता यथा ।
प्रभाते सर्वसैन्यानामग्रे चक्रे धनञ्जयम् ॥ ६.५०.४२ ॥
ନୃଦେବ (ଯୁଧିଷ୍ଠିର) କହିଥିବା ଅନୁସାରେ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି, ପ୍ରଭାତରେ ସମସ୍ତ ସେନାର ଆଗରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ସେ ରଖିଲେ।
6.50.43
आदित्यपथगः केतुस्तस्याद्भुतमनोरमः ।
शासनात्पुरुहूतस्य निर्मितो विश्वकर्मणा ॥ ६.५०.४३ ॥
ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ସୂର୍ଯ୍ୟପଥରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲା, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମନୋରମ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତାହା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
6.50.44
इन्द्रायुधसवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतः ।
आकाशग इवाकाशे गन्धर्वनगरोपमः ॥ ६.५०.४४ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ବର୍ଣ୍ଣର ପତାକାରେ ସଜ୍ଜିତ, ଆକାଶଗାମୀ ପରି, ଆକାଶରେ ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ସଦୃଶ ସେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
6.50.45
नृत्यमान इवाभाति रथचर्यासु मारिष ।
तेन रत्नवता पार्थः स च गाण्डीवधन्वना ॥ ६.५०.४५ ॥
ହେ ମାରିଷ, ରଥର ଗତିରେ ତାହା ନାଚୁଥିବା ପରି ଶୋଭାଯାଉଥିଲା; ସେହି ରତ୍ନଖଚିତ ରଥରେ ପାର୍ଥ, ଓ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧାରଣକାରୀ ସେ।
6.50.46
बभूव परमोपेतः सुमेरुरिव भानुना ।
शिरोभूद्द्रुपदो राजा महत्या सेनया वृतः ॥ ६.५०.४६ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସେ ପରମ ବୈଭବରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲା; ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ମହାସେନାରେ ବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଥିଲେ।
6.50.47
कुन्तिभोजश्च चैद्यश्च चक्षुर्भ्यां तौ जनेश्वरौ ।
दाशार्णकाः प्रभद्राश्च दाशेरकगणैः सह ॥ ६.५०.४७ ॥
କୁନ୍ତିଭୋଜ ଓ ଚୈଦ୍ୟ, ସେ ଦୁଇ ଜନେଶ୍ୱର, ଆଖି ପରି ପ୍ରିୟ; ଦାଶାର୍ଣକ ଓ ପ୍ରଭଦ୍ର ଦାଶେରକ ଗଣ ସହିତ।
6.50.48
अनूपकाः किराताश्च ग्रीवायां भरतर्षभ ।
पटच्चरैश्च पौण्ड्रैश्च राजन्पौरवकैस्तथा ॥ ६.५०.४८ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଗଳା ଭାଗରେ ଅନୂପକ ଓ କିରାତ; ହେ ରାଜନ୍, ପଟଚ୍ଚର ଓ ପୌଣ୍ଡ୍ର ଏବଂ ପୌରବକ ମଧ୍ୟ।
6.50.49
निषादैः सहितश्चापि पृष्ठमासीद्युधिष्ठिरः ।
पक्षौ तु भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.४९ ॥
ନିଷାଦମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଛଭାଗରେ ଥିଲେ; ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଭୀମସେନ ଓ ପାର୍ଷତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଥିଲେ।
6.50.50
द्रौपदेयाभिमन्युश्च सात्यकिश्च महारथः ।
पिशाचा दारदाश्चैव पुण्ड्राः कुण्डीविषैः सह ॥ ६.५०.५० ॥
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି; ପିଶାଚ, ଦାରଦ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କୁଣ୍ଡୀବିଷମାନଙ୍କ ସହିତ।
6.50.51
मारुता धेनुकाश्चैव तंगमाः परतंगणाः ।
बाह्लिकास्तित्तिराश्चैव चोलाः पाण्ड्याश्च भारत ॥ ६.५०.५१ ॥
ମାରୁତ, ଧେନୁକ, ତଙ୍ଗମ ଓ ପରତଙ୍ଗଣ, ବାହ୍ଲିକ ଓ ତିତ୍ତିର; ହେ ଭାରତ, ଚୋଳ ଓ ପାଣ୍ଡ୍ୟମାନେ।
6.50.52
एते जनपदा राजन्दक्षिणं पक्षमाश्रिताः ।
अग्निवेशास्तुद्दुण्डाश्च मालवा दानभारयः ॥ ६.५०.५२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଜନପଦଗୁଡ଼ିକ ଦକ୍ଷିଣ ପକ୍ଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ — ଅଗ୍ନିବେଶ, ତୁଦ୍ଦୁଣ୍ଡ, ମାଳବ ଓ ଦାନଭାରୀମାନେ।
6.50.53
शबरा उद्भसाश्चैव वत्साश्च सह नाकुलैः ।
नकुलः सहदेवश्च वामं पक्षं समाश्रिताः ॥ ६.५०.५३ ॥
ଶବର, ଉଦ୍ଭସ ଓ ବତ୍ସମାନେ ନାକୁଳମାନଙ୍କ ସହିତ; ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ବାମ ପକ୍ଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ।
6.50.54
रथानामयुतं पक्षौ शिरस्तु नियुतं तथा ।
पृष्ठमर्बुदमेवासीत्सहस्रामि च विंशतिः ॥ ६.५०.५४ ॥
ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ; ମସ୍ତକରେ ନିୟୁତ; ପଛରେ ଅର୍ବୁଦ ଓ କୋଡ଼ିଏ ହଜାର ଥିଲେ।
6.50.55
ग्रीवायां नियुतं चापि सहस्रामि च सप्ततिः ।
पक्षकोटिप्रपक्षेषु पक्षान्तेषु च वारणाः ॥ ६.५०.५५ ॥
ବେକରେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ସତୁରି ହଜାର ହାତୀ ଥିଲେ; ଡେଣା, ଉପଡେଣା ଓ ଡେଣାର ଶେଷ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ହାତୀ ଥିଲେ।
6.50.56
जग्मुः परिवृता राजंश्चलन्त इव पर्वताः ।
जघनं पालयामास विराटः सह केकयैः ॥ ६.५०.५६ ॥
ହେ ରାଜନ, ସେମାନେ ଘେରାଯାଇ ଚଳନ୍ତି ପର୍ବତ ପରି ଆଗକୁ ଗଲେ; ବିରାଟ କେକୟମାନଙ୍କ ସହିତ ପଛଭାଗ ରକ୍ଷା କଲେ।
6.50.57
काशिराजश्च शैब्यश्च रथानामयुतैस्त्रिभिः ।
एवमेनं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ॥ ६.५०.५७ ॥
କାଶୀରାଜ ଓ ଶୈବ୍ୟ ତିନି ଅଯୁତ ରଥ ସହିତ ଥିଲେ; ହେ ଭାରତ, ଏହିପରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହି ମହାବ୍ୟୂହ ରଚନା କଲେ।
6.50.58
सूर्योधयं त इच्छतः स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
तेषामादित्यवर्मानि विमलानि महान्ति च ।
श्वेतच्छत्राण्यशोभन्त वारणेषु रथेषु च ॥ ६.५०.५८ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଇଚ୍ଛା କରି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କବଚ ପରି ଠିଆ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣର ନିର୍ମଳ ଓ ବିଶାଳ କବଚ ଏବଂ ଧଳା ଛତ୍ର ହାତୀ ଓ ରଥ ଉପରେ ଶୋଭା ପାଇଲା।