Mahābhārata · Adhyāya 6.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.51.1
क्रौञ्चं दृष्ट्वा ततो व्यूहमभेद्यं तनयस्तव ।
रक्षमाणं महाघोरं पार्थेनामिततेजसा ॥ ६.५१.१ ॥
Then your son, seeing the impenetrable krauñca formation, so very dreadful, guarded by Pārtha of immeasurable brilliance,
6.51.2
आचार्यमुपसंगम्य कृपं शल्यं च पार्थिव ।
सौमदत्तिं विकर्णं च सोऽश्वत्थामानमेव च ॥ ६.५१.२ ॥
O king, approaching the teacher (Droṇa), and Kṛpa and Śalya, the son of Somadatta and Vikarṇa, and Aśvatthāman too,
6.51.3
दुःशाकसनादीन्भ्रातॄंश्च सर्वनेव च भारत ।
अन्यांश्च सुबहूञ्शूरान्युद्धाय समुपागतान् ॥ ६.५१.३ ॥
O descendant of Bharata, to his brothers Duḥśāsana and the rest, to all of them, and to many other heroes who had come together for battle,
6.51.4
प्राहेदं वचनं काले हर्षयंस्तनयस्तव ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ६.५१.४ ॥
At the right moment your son, rousing them, spoke these words: "You are all armed with many kinds of weapons and skilled in battle."
6.51.5
एकैकशः समर्था हि यूयं सर्वे महारथाः ।
पाण्डुपुत्रान्रणे हन्तुं ससैन्यान्किमु संहताः ॥ ६.५१.५ ॥
Each of you, one by one, is a great chariot-warrior capable of slaying the sons of Pāṇḍu with their armies in battle; how much more when you are united!
6.51.6
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तमिदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ ६.५१.६ ॥
This our army, protected by Bhīṣma, is insufficient; this army of theirs, protected by Bhīma, is sufficient.
6.51.7
संस्थानाः शूरसेनाश्च वेत्रिकाः कुकुरास्तथा ।
आरोचकास्त्रिगर्ताश्च मद्रका यवनास्तथा ॥ ६.५१.७ ॥
The Saṃsthānas, Śūrasenas, Vetrikas, Kukuras, likewise the Ārocakas, Trigartas, Madrakas and Yavanas.
6.51.8
शत्रुंजयेन सहितास्तथा दुःशासनेन च ।
विकर्णेन च वीरेण तथा नन्दोपनन्दकैः ॥ ६.५१.८ ॥
Joined with Śatruṃjaya, with Duḥśāsana, with the hero Vikarṇa, and with Nanda and Upananda.
6.51.9
चित्रसेनेन सहिताः सहिताः पारिभद्रकैः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु सह सैन्यपुरस्कृताः ॥ ६.५१.९ ॥
Joined with Citrasena and with the Pāribhadrakas, placing the army in front, let them protect Bhīṣma alone.
6.51.10
ततो भीष्मश्च द्रोणश्च तव पुत्राश्च मारिष ।
अव्यूहन्त महाव्यूहं पाण्डूनां प्रतिबाधकम् ॥ ६.५१.१० ॥
Then, O noble one, Bhīṣma and Droṇa and your sons arrayed the great formation that would block the Pāṇḍavas.
6.51.11
भीष्मः सैन्येन महता समनन्तात्परिवारितः ।
ययौ प्रकर्षन्महतीं वाहिनीं सरराडिव ॥ ६.५१.११ ॥
Bhīṣma, surrounded on all sides by a great army, advanced, drawing forward the vast host like the lord of rivers, the ocean.
6.51.12
तमन्वायान्महेष्वासो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
कुन्तलैश्च दशार्णैश्च मागधैश्च विशांपते ॥ ६.५१.१२ ॥
O lord of the people, the great archer, the mighty Bhāradvāja (Droṇa), followed him, along with the Kuntalas, the Daśārṇas and the Māgadhas.
6.51.13
विदमर्भैर्मेकलैश्चैव कर्णप्रावरणैरपि ।
सहिताः सर्वसैन्येन भीष्ममहावशोभिनम् ॥ ६.५१.१३ ॥
The Vidarbhas, the Mekalas and the Karṇaprāvaraṇas, too, joined with the whole army and stood around Bhīṣma, who shone in the great battle.
6.51.14
गान्धाराः सिन्धुसौवीराः शिबयोऽथ वसातयः ।
शकुनिश्च स्वसैन्येन भीष्ममाहवशोभिनम् ॥ ६.५१.१४ ॥
The Gāndhāras, the Sindhus and Sauvīras, the Śibis and then the Vasātis, and Śakuni with his own army, stood near Bhīṣma, who shone in battle.
6.51.15
ततो दुर्योधनो राजा सहितः सर्वसोदरैः ।
अश्वातर्केर्विकर्णैश्च तथा चाम्बष्ठकोसलैः ॥ ६.५१.१५ ॥
Then King Duryodhana, joined by all his brothers, together with the Aśvātarkas, Vikarṇa, and the Ambaṣṭhas and Kosalas, advanced.
6.51.16
दरदैश्च शकैश्चैव तथा क्षुद्रकमालवैः ।
अभ्यरक्षत संहृष्टः सौबलेयस्य वाहिनीम् ॥ ६.५१.१६ ॥
Delighted, with the Daradas, the Śakas, and likewise the Kṣudrakas and Mālavas, he protected the army of Śakuni, the son of Subala.
6.51.17
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश्च मारिषः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ वामं पार्श्वमपालयन् ॥ ६.५१.१७ ॥
Bhūriśravas, Śala, Śalya, Bhagadatta, the noble Māriṣa, and the Avantis Vinda and Anuvinda guarded the left flank.
6.51.18
सौमदत्तिः सुशर्मा च काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
श्रुतायुश्चाच्युतायुश्च दक्षिणं पक्षमास्थिताः ॥ ६.५१.१८ ॥
The son of Somadatta, Suśarman, the Kāmboja Sudakṣiṇa, Śrutāyus and Acyutāyus took their stand on the right wing.
6.51.19
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ।
महत्या सेनया सार्धं सेनापृष्टे व्यवस्थिताः ॥ ६.५१.१९ ॥
Aśvatthāman, Kṛpa, and Kṛtavarman the Sātvata, together with a great army, were stationed at the rear of the army.
6.51.20
पृष्ठगोपास्तु तस्यासन्नानादेश्या जनेश्वराः ।
केतुमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ॥ ६.५१.२० ॥
As rear guards of that army stood lords of men from various lands: Ketumān, Vasudāna, and the son of Kāśya, Abhibhū.
6.51.21
ततस्ते तावकाः सर्वे हृष्टा युद्धाय भारत ।
दध्मुः शङ्खान्मुदा युक्ताः सिंहनादांस्तथोन्नदन् ॥ ६.५१.२१ ॥
Then, O Bhārata, all your people, joyful and eager for battle, blew their conches and raised lion-roars.
6.51.22
तेषां श्रुत्वा तु हृष्टानां वृद्धः कुरुपितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ ६.५१.२२ ॥
Hearing the joyful sound of them, the aged grandsire of the Kurus, mighty, roared aloud like a lion and blew his conch.
6.51.23
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पेश्यश्च विविधाः परैः ।
आनकाश्चाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ६.५१.२३ ॥
Then conches, kettledrums, tabors and various drums were struck by the enemy, and that sound became tumultuous.
6.51.24
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
प्रदध्मतुः शङ्खवरौ हेमरत्नपरिष्कृतौ ॥ ६.५१.२४ ॥
Then the two who stood on a great chariot yoked with white horses blew their excellent conches, adorned with gold and gems.
6.51.25
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ६.५१.२५ ॥
Hṛṣīkeśa blew the conch Pāñcajanya, Dhanaṃjaya the conch Devadatta, and Vṛkodara of terrible deeds blew the great conch named Pauṇḍra.
6.51.26
अन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥ ६.५१.२६ ॥
King Yudhiṣṭhira, son of Kuntī, blew Anantavijaya, and Nakula and Sahadeva blew Sughoṣa and Maṇipuṣpaka.
6.51.27
काशिराजश्च शैब्यश्च शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्च महारथः ॥ ६.५१.२७ ॥
The king of Kāśi, Śaibya, the great warrior Śikhaṇḍin, Dhṛṣṭadyumna, Virāṭa, and the great warrior Sātyaki.
6.51.28
पाञ्चाल्याश्च महेष्वासा द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ।
सर्वे दध्युर्महाशङ्खान्सिंहनादांश्च नेदिरे ॥ ६.५१.२८ ॥
The great archers of the Pāñcālas and the five sons of Draupadī all blew their great conches and roared like lions.
6.51.29
स घोषः सुमहांस्तत्र वीरैस्तैः समुदीरितः ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् ॥ ६.५१.२९ ॥
That very great sound, raised by those heroes, became a tumult that made both sky and earth resound.
6.51.30
एवमेते महाराज प्रहृष्टाः कुरुपाण्डवाः ।
पुनर्युद्धाय संजग्मुस्तापयानाः परस्परम् ॥ ६.५१.३० ॥
Thus, great king, the Kurus and Pāṇḍavas, delighted, came together again for battle, scorching one another.