Mahābhārata · Adhyāya 6.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.55.1
ततोऽपराह्णभूयिष्ठे तस्मिन्नहनि भारत ।
रथनागाश्वपत्तीनां सादिनां च महाक्षये ॥ ६.५५.१ ॥
Entonces, oh Bhārata, la mayor parte de aquel día, por la tarde, en la gran matanza de carros, elefantes, caballos, infantes y jinetes.
6.55.2
द्रोणपुत्रेण शल्येन कृपेण च महात्मना ।
समसज्जत पाञ्चाल्यस्त्रिभिरैतैर्महारथैः ॥ ६.५५.२ ॥
El heredero de los Pāñcāla se enfrentó al hijo de Droṇa, a Śalya y al magnánimo Kṛpa, estos tres grandes guerreros de carro.
6.55.3
स लोकविदितानश्वान्निजघान महाबलः ।
द्रौणेः पाञ्चालदायादः शितैर्दशभिराशुगैः ॥ ६.५५.३ ॥
Aquel poderoso heredero de los Pāñcāla mató a los caballos renombrados en el mundo del hijo de Droṇa con diez flechas afiladas y veloces.
6.55.4
ततः शल्यरथं तूर्णमास्थाय हतवाहनः ।
द्रौणिः पाञ्चालदायादमभ्यवर्षदथेषुभिः ॥ ६.५५.४ ॥
Entonces el hijo de Droṇa, habiendo perdido su montura, subió rápidamente al carro de Śalya y llovió flechas sobre el heredero de los Pāñcāla.
6.55.5
धृष्टद्युम्नं तु संयुक्तं द्रौणिना वीक्ष्य भारत ।
सौभद्रोऽभ्यपतत्तूर्णं विकिरन्निशिताञ्शरान् ॥ ६.५५.५ ॥
Oh Bhārata, al ver a Dhṛṣṭadyumna enzarzado con el hijo de Droṇa, el hijo de Subhadrā se lanzó velozmente, esparciendo flechas afiladas.
6.55.6
स शल्यं प़ञ्चविंशत्या कृपं च नवभिः शरैः ।
अश्वत्थामानमष्टाभिर्विव्याध पुरुषर्षभः ॥ ६.५५.६ ॥
Aquel toro entre los hombres atravesó a Śalya con veinticinco flechas, a Kṛpa con nueve y a Aśvatthāman con ocho.
6.55.7
आर्जुनिं तु ततस्तूर्णं द्रौणिर्विव्याध पत्रिणा ।
शल्योऽथ दशभिश्चैव कृपश्च निशितैस्त्रिभिः ॥ ६.५५.७ ॥
Entonces el hijo de Droṇa hirió rápidamente al hijo de Arjuna con una flecha; Śalya lo hirió con diez, y Kṛpa con tres afiladas.
6.55.8
लक्ष्मणस्तव पौत्रस्तु सौभद्रं समवस्थितम् ।
अभ्यवर्तत संहृष्टस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.५५.८ ॥
Tu nieto Lakṣmaṇa, alegre, avanzó contra el hijo de Subhadrā que estaba frente a él; entonces comenzó la batalla.
6.55.9
दौर्योधनिः सुसंक्रुद्धः सौभद्रं परवीरहा ।
विव्याध समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.५५.९ ॥
El hijo de Duryodhana, muy enfurecido, hirió en batalla al hijo de Subhadrā, matador de héroes enemigos; oh rey, aquello pareció maravilloso.
6.55.10
अभिमन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरं भरतर्षभ ।
शरैः पञ्चाशतै राजन्क्षिप्रहस्तोऽभ्यविध्यत ॥ ६.५५.१० ॥
Abhimanyu, muy enfurecido, oh toro de los Bharatas, hirió a su pariente con cincuenta flechas; oh rey, el de manos veloces contraatacó.
6.55.11
लक्ष्मणोऽपि पुनस्तस्य धनुश्चिच्छेद पत्रिणा ।
मुष्टिदेशे महाराज ततस्ते चुक्रुशुर्जनाः ॥ ६.५५.११ ॥
Lakṣmaṇa volvió a cortarle el arco con una flecha en la empuñadura; oh gran rey, entonces la gente clamó.
6.55.12
तद्विहाय धनुश्छिन्नं सौभद्रं परवीरहा ।
अन्यदादत्तवांश्चित्रं कार्मुकं वेगवत्तरम् ॥ ६.५५.१२ ॥
Abandonando aquel arco roto, el hijo de Subhadrā, matador de héroes enemigos, tomó otro arco brillante y más veloz.
6.55.13
तौ तत्र समरे युक्तौ कृतप्रतिकृतैषिणौ ।
अन्योन्यं विशिस्वैस्तीक्ष्णैर्जघ्नतुः पुरुषर्षभौ ॥ ६.५५.१३ ॥
Los dos, enzarzados allí en la batalla, deseosos de devolver golpe por golpe, se hirieron mutuamente con flechas afiladas: dos toros entre los hombres.
6.55.14
ततो दुर्योधनो राज दृष्ट्वा पुत्रं महारथम् ।
पीडितं तव पौत्रेण प्रायात्तत्र प्रजेश्वरः ॥ ६.५५.१४ ॥
Entonces el rey Duryodhana, al ver a su hijo, gran guerrero, afligido por vuestro nieto, se dirigió allí: el señor de los pueblos.
6.55.15
सन्निवृत्ते तव सुते सर्व एव जनाधिपाः ।
आर्जुनिं रथवंशेन समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.५५.१५ ॥
Cuando vuestro hijo se retiró, todos los señores de los hombres rodearon al hijo de Arjuna por todas partes con una hilera de carros.
6.55.16
स तैः परिवृतः शूरैः शूरो युधि सुदुर्जयैः ।
न स्म प्रव्यथते राजन्कृष्णतुल्यपराक्रमः ॥ ६.५५.१६ ॥
Rodeado por aquellos héroes, difíciles de vencer, él no vaciló en absoluto en la batalla, oh rey: aquel héroe cuyo valor igualaba al de Kṛṣṇa.
6.55.17
सौभद्रमथ संसक्तं दृष्ट्वा तत्र धनंजयः ।
अभिदुद्राव वेगेन त्रातुकामः स्वमात्मजम् ॥ ६.५५.१७ ॥
Al ver al hijo de Subhadrā enredado allí, Dhanaṃjaya se lanzó con rapidez hacia él, deseoso de proteger a su propio hijo.
6.55.18
ततः सरथनागाश्वा भीष्मद्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यवर्तन्त राजानः सहिताः सव्यसाचिनम् ॥ ६.५५.१८ ॥
Entonces los reyes, junto con carros, elefantes y caballos, guiados por Bhīṣma y Droṇa, avanzaron contra Savyasācin, Arjuna, el arquero diestro con ambas manos.
6.55.19
उद्वूतं सहसा भौमं नागाश्वरथपत्तिभिः ।
दिवाकररथं प्राप्य रजस्तीव्रमदृश्यत ॥ ६.५५.१९ ॥
El polvo de la tierra, levantado de pronto por elefantes, caballos, carros e infantes, llegó hasta el carro del Sol y apareció denso.
6.55.20
तानि नागसहस्राणि भूमिपालशतानि च ।
तस्य बाणपथं प्राप्य नाभ्यवर्तन्त सर्वशः ॥ ६.५५.२० ॥
Aquellos miles de elefantes y cientos de reyes, al alcanzar el alcance de sus flechas, no avanzaron en modo alguno.
6.55.21
प्रणेदुः सर्वभूतानि बभूवुस्तिमिरा दिशः ।
कुरूणां चानयस्तीव्रः समदृश्यत दारुणः ॥ ६.५५.२१ ॥
Todas las criaturas gritaron, las direcciones se oscurecieron y apareció una calamidad feroz y terrible sobre los kurus.
6.55.22
नाप्यन्तरिक्षं न दिशो न भूमिर्न च भास्करः ।
प्रजज्ञे भरतश्रेष्ठ सस्त्रसङ्घैः किरीटिनः ॥ ६.५५.२२ ॥
Ni el cielo, ni las direcciones, ni la tierra, ni el sol se percibieron, oh mejor de los bharatas, por la multitud de armas del portador de diadema.
6.55.23
सादिता रथनागाश्च हताश्वा रथिनो रणे ।
विप्रद्रुतरथाः केचिद्दृश्यन्ते रथयूथपाः ॥ ६.५५.२३ ॥
En la batalla los carros y elefantes fueron destruidos, y los guerreros de carro cuyos caballos habían sido muertos cayeron; algunos jefes de divisiones de carros se ven con sus carros dispersos y huyendo.
6.55.24
विरथा रथिनश्चान्ये धावमानाः समन्ततः ।
तत्रतत्रैव दृश्यन्ते सायुधाः साङ्गदैर्भुजैः ॥ ६.५५.२४ ॥
Otros guerreros, privados de sus carros, se ven corriendo por todas partes aquí y allá, con sus brazos visibles, armados y adornados con brazaletes.
6.55.25
हयारोहा हयांस्त्यक्त्वा गजारोहाश्च दन्तिनः ।
अर्जुनस्य भयाद्राजन्समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.५५.२५ ॥
Los jinetes, abandonando sus caballos, y los conductores de elefantes y los guerreros de elefante, oh rey, huyeron por todas partes por temor a Arjuna.
6.55.26
रथेभ्यश्च गजेभ्यश्च हयेभ्यश्च नराधिपाः ।
पतिताः पात्यमानाश्च दृश्यन्तेऽर्जुनसायकैः ॥ ६.५५.२६ ॥
Reyes caídos de carros, elefantes y caballos, y otros derribados, se veían alcanzados por las flechas de Arjuna.
6.55.27
सगदानुद्यतान्बाहून्सखङ्गांश्च विशांपते ।
सप्रासांश्च सतूणीरान्सशरान्सशरासनान् ॥ ६.५५.२७ ॥
Brazos alzados con mazas, con espadas, con lanzas, con aljabas, con flechas, con arcos, oh señor del pueblo.
6.55.28
साङ्कुशाकन्सपताकांश्च तत्रतत्रार्जुनो नृणाम् ।
निचकर्त शरैरुग्रै रौद्रं वपुरधारयत् ॥ ६.५५.२८ ॥
Con aguijones y banderas, aquí y allá Arjuna abatió a los hombres con flechas feroces, y su cuerpo adoptó una forma terrible.
6.55.29
परिघाणां प्रदीप्तानां मुद्गराणां च मारिष ।
प्रासानां भिन्दिपालानां निस्त्रिशानां च संयुगे ॥ ६.५५.२९ ॥
Oh señor, en la batalla de los blandos porras encendidas, mazas, lanzas, jabalinas y espadas.
6.55.30
परश्वथानां पीक्ष्णानां तोमराणां च भारत ।
वर्मणां चापविद्धानां काञ्चनानां च भूमिप ॥ ६.५५.३० ॥
Oh Bharata, de hachas afiladas y lanzas, y de armaduras doradas derribadas, oh rey.
6.55.31
ध्वजानां चर्मणां चैव व्यजनानां च सर्वशः ।
छत्राणां हेमदण्डानां तोमराणां च भारत ॥ ६.५५.३१ ॥
Oh Bhārata, estandartes, escudos, abanicos, sombrillas de mango dorado y lanzas yacían esparcidos por todas partes.
6.55.32
प्रतोदानां च योक्राणां कशानां चैव मारिष ।
राशयः स्मात्र दृश्यन्ते विनिकीर्णा रणक्षितौ ॥ ६.५५.३२ ॥
Oh noble, aquí en el campo de batalla se ven montones de aguijones, yugos y látigos esparcidos.
6.55.33
नासीत्तत्र पुमान्कश्चित्तव सैन्यस्य भारत ।
योऽर्जुनं समरे शूरं प्रत्युद्यायात्कथंचन ॥ ६.५५.३३ ॥
Oh Bhārata, no había hombre alguno en tu ejército que pudiera de algún modo avanzar contra el heroico Arjuna en la batalla.
6.55.34
यो यो हि समरे पार्थं प्रत्युद्याति विशांपते ।
स सङ्ख्ये विशिखैस्तीक्ष्णैः परलोकाय नीयते ॥ ६.५५.३४ ॥
Oh señor de los pueblos, quien avanza contra Pārtha en la batalla es llevado al otro mundo por flechas afiladas.
6.55.35
तेषु विद्रवमाणेषु तव योधेषु सर्वशः ।
अर्जुनो वासुदेवश्च दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ॥ ६.५५.३५ ॥
Mientras tus guerreros huían por todas partes, Arjuna y Vāsudeva tocaron sus dos excelentes caracolas.
6.55.36
तत्पभग्नं बलं दृष्ट्वा पिता देवव्रतस्तव ।
अब्रवीत्समरे शूरं भारद्वाजं स्मयन्निव ॥ ६.५५.३६ ॥
Al ver tu ejército destrozado, tu padre Devavrata, como si sonriera, habló al heroico Bhāradvāja en la batalla.
6.55.37
एष पाण्डुसुतो वीर कृष्णेन सहितो बली ।
तथा करोति सैन्यानि यथा कुर्याद्धऩञ्जयः ॥ ६.५५.३७ ॥
Este poderoso héroe, hijo de Pāṇḍu, junto con Kṛṣṇa, maneja los ejércitos tal como lo haría Dhanañjaya.
6.55.38
न ह्येष समरे शक्यो विजेतुं हि कथंचन ।
यथास्य दृश्यते रूप कालान्तकयमोपमम् ॥ ६.५५.३८ ॥
En batalla no puede ser vencido de ningún modo; su aspecto parece Kāla, el Destructor, o Yama.
6.55.39
न निवर्तयितुं चापि शक्येयं महती चमूः ।
अन्योन्यप्रेया पश्य द्रवतीयं वरूथिनी ॥ ६.५५.३९ ॥
Ni siquiera es posible hacer retroceder a este gran ejército; mira, este ejército, querido entre sí, está huyendo.
6.55.40
एष चास्तं गिरिश्रेष्ठं भानुमान्प्रतिपद्यते ।
चक्षूंषि सर्वलोकस्य संहरन्निव सर्वथा ॥ ६.५५.४० ॥
Y mira, el sol radiante se pone hacia la mejor de las montañas, como si retirara por completo los ojos de todo el mundo.
6.55.41
तत्रावहारं संप्राप्तं मन्येऽहं पुरुषर्षभ ।
श्रान्ता भीताश्च नो योधा न योत्स्यन्ति कथंचन ॥ ६.५५.४१ ॥
Oh toro entre los hombres, creo que ha llegado el momento de retirarse; nuestros guerreros están cansados y asustados, y de ningún modo volverán a luchar.
6.55.42
एवमुक्त्वा ततो भीष्मो द्रोणमाचार्यसत्तमम् ।
अवहारमथो चक्रे तावकानां महारथः ॥ ६.५५.४२ ॥
Tras decir esto, el gran auriga Bhīṣma habló con Droṇa, el mejor de los maestros, y luego hizo retirar a vuestras tropas.
6.55.43
ततः सरथनागाश्वा जंय प्राप्य समोपकाः ।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव प्रणेदुश्च पुनः पुनः ॥ ६.५५.४३ ॥
Entonces los Pāñcālas y los Pāṇḍavas, con sus carros, elefantes y caballos, habiendo obtenido la victoria, rugieron una y otra vez junto con sus asistentes.
6.55.44
प्रययुः शिबिरायैव धनञ्जयपुरस्कृताः ।
वादित्रघोषैः संहृष्टा प्रणद्यन्तो महारथाः ॥ ६.५५.४४ ॥
Con Dhanañjaya al frente, los grandes guerreros de carro marcharon hacia el campamento, alegres, rugiendo al son de los instrumentos musicales.
6.55.45
ततोऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत ।
अस्तं गच्छति सूर्येऽभूत्सन्ध्याकाले च वर्तति ॥ ६.५५.४५ ॥
Entonces, oh descendiente de Bharata, cuando el sol se ponía y era el crepúsculo, se produjo la retirada de tus ejércitos y de los suyos.