മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.55.1
ततोऽपराह्णभूयिष्ठे तस्मिन्नहनि भारत ।
रथनागाश्वपत्तीनां सादिनां च महाक्षये ॥ ६.५५.१ ॥
അപ്പോൾ ഹേ ഭാരതാ, ആ ദിവസത്തിന്റെ ഏറിയ ഭാഗവും ഉച്ചകഴിഞ്ഞ്, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, കാലാൾപ്പട, കുതിരപ്പട എന്നിവയുടെ മഹാസംഹാരത്തിൽ കഴിഞ്ഞു.
6.55.2
द्रोणपुत्रेण शल्येन कृपेण च महात्मना ।
समसज्जत पाञ्चाल्यस्त्रिभिरैतैर्महारथैः ॥ ६.५५.२ ॥
ദ്രോണപുത്രനും ശല്യനും മഹാത്മാവായ കൃപനും ഈ മൂന്ന് മഹാരഥന്മാരോടും പാഞ്ചാല രാജകുമാരൻ ഏറ്റുമുട്ടി.
6.55.3
स लोकविदितानश्वान्निजघान महाबलः ।
द्रौणेः पाञ्चालदायादः शितैर्दशभिराशुगैः ॥ ६.५५.३ ॥
ആ മഹാബലനായ പാഞ്ചാല രാജകുമാരൻ ദ്രോണപുത്രന്റെ ലോകപ്രസിദ്ധമായ കുതിരകളെ പത്ത് മൂർച്ചയുള്ള വേഗമേറിയ അമ്പുകളാൽ വധിച്ചു.
6.55.4
ततः शल्यरथं तूर्णमास्थाय हतवाहनः ।
द्रौणिः पाञ्चालदायादमभ्यवर्षदथेषुभिः ॥ ६.५५.४ ॥
പിന്നെ വാഹനം നഷ്ടപ്പെട്ട ദ്രോണപുത്രൻ വേഗം ശല്യന്റെ രഥത്തിൽ കയറി പാഞ്ചാല രാജകുമാരന്റെ മേൽ അമ്പുകൾ മഴയായി വർഷിച്ചു.
6.55.5
धृष्टद्युम्नं तु संयुक्तं द्रौणिना वीक्ष्य भारत ।
सौभद्रोऽभ्यपतत्तूर्णं विकिरन्निशिताञ्शरान् ॥ ६.५५.५ ॥
ഹേ ഭാരതാ, ദ്രോണപുത്രനുമായി ഏറ്റുമുട്ടുന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ കണ്ട് സൗഭദ്രൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ വിതറിക്കൊണ്ട് വേഗം പാഞ്ഞടുത്തു.
6.55.6
स शल्यं प़ञ्चविंशत्या कृपं च नवभिः शरैः ।
अश्वत्थामानमष्टाभिर्विव्याध पुरुषर्षभः ॥ ६.५५.६ ॥
ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ ശല്യനെ ഇരുപത്തഞ്ച് അമ്പുകൾകൊണ്ടും കൃപനെ ഒമ്പതുകൊണ്ടും അശ്വത്ഥാമാവിനെ എട്ടുകൊണ്ടും തുളച്ചു.
6.55.7
आर्जुनिं तु ततस्तूर्णं द्रौणिर्विव्याध पत्रिणा ।
शल्योऽथ दशभिश्चैव कृपश्च निशितैस्त्रिभिः ॥ ६.५५.७ ॥
പിന്നെ ദ്രോണപുത്രൻ അർജുനപുത്രനെ ഉടൻ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു. ശല്യൻ പത്തുകൊണ്ടും കൃപൻ മൂർച്ചയുള്ള മൂന്നുകൊണ്ടും അവനെ പ്രഹരിച്ചു.
6.55.8
लक्ष्मणस्तव पौत्रस्तु सौभद्रं समवस्थितम् ।
अभ्यवर्तत संहृष्टस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.५५.८ ॥
നിന്റെ പൗത്രൻ ലക്ഷ്മണൻ സന്തോഷത്തോടെ മുന്നിൽ നിന്ന സുഭദ്രാപുത്രനെതിരെ മുന്നേറി; അപ്പോൾ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
6.55.9
दौर्योधनिः सुसंक्रुद्धः सौभद्रं परवीरहा ।
विव्याध समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.५५.९ ॥
ദുര്യോധനപുത്രൻ അതിരൂക്ഷമായ കോപത്തോടെ ശത്രുവീരഘാതകനായ സുഭദ്രാപുത്രനെ യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു; രാജാവേ, അത് അത്ഭുതം പോലെ തോന്നി.
6.55.10
अभिमन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरं भरतर्षभ ।
शरैः पञ्चाशतै राजन्क्षिप्रहस्तोऽभ्यविध्यत ॥ ६.५५.१० ॥
അഭിമന്യു അതിരൂക്ഷമായ കോപത്തോടെ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, തന്റെ സഹോദരനെ അമ്പതു ശരങ്ങൾകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു; രാജാവേ, വേഗമുള്ള കരങ്ങളുള്ള അവൻ തിരിച്ചടിച്ചു.
6.55.11
लक्ष्मणोऽपि पुनस्तस्य धनुश्चिच्छेद पत्रिणा ।
मुष्टिदेशे महाराज ततस्ते चुक्रुशुर्जनाः ॥ ६.५५.११ ॥
ലക്ഷ്മണൻ വീണ്ടും അവന്റെ വില്ല് അമ്പുകൊണ്ട് പിടിയുടെ സ്ഥാനത്ത് മുറിച്ചു; മഹാരാജാവേ, അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ ആർത്തുവിളിച്ചു.
6.55.12
तद्विहाय धनुश्छिन्नं सौभद्रं परवीरहा ।
अन्यदादत्तवांश्चित्रं कार्मुकं वेगवत्तरम् ॥ ६.५५.१२ ॥
ആ ഒടിഞ്ഞ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച്, ശത്രുവീരഘാതകനായ സുഭദ്രാപുത്രൻ മറ്റൊരു തിളങ്ങുന്ന, അതിവേഗമുള്ള വില്ല് കൈക്കൊണ്ടു.
6.55.13
तौ तत्र समरे युक्तौ कृतप्रतिकृतैषिणौ ।
अन्योन्यं विशिस्वैस्तीक्ष्णैर्जघ्नतुः पुरुषर्षभौ ॥ ६.५५.१३ ॥
ആ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട ആ ഇരുവരും, പരസ്പരം പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു; അവർ മനുഷ്യരിൽ കാളകളെപ്പോലെയുള്ള വീരന്മാർ.
6.55.14
ततो दुर्योधनो राज दृष्ट्वा पुत्रं महारथम् ।
पीडितं तव पौत्रेण प्रायात्तत्र प्रजेश्वरः ॥ ६.५५.१४ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ, നിന്റെ പൗത്രനാൽ പീഡിതനായ തന്റെ മഹാരഥനായ പുത്രനെ കണ്ട്, അവിടേക്ക് പോയി; അവൻ പ്രജകളുടെ നാഥൻ.
6.55.15
सन्निवृत्ते तव सुते सर्व एव जनाधिपाः ।
आर्जुनिं रथवंशेन समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.५५.१५ ॥
നിന്റെ പുത്രൻ തിരിച്ചുപോയ ശേഷം, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും രഥനിരകളാൽ അർജുനപുത്രനെ നാലുഭാഗത്തുനിന്നും വളഞ്ഞു.
6.55.16
स तैः परिवृतः शूरैः शूरो युधि सुदुर्जयैः ।
न स्म प्रव्यथते राजन्कृष्णतुल्यपराक्रमः ॥ ६.५५.१६ ॥
രാജാവേ! ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആ വീരന്മാരാൽ വളയപ്പെട്ടിട്ടും, കൃഷ്ണനോളം പരാക്രമമുള്ള ആ ശൂരൻ യുദ്ധത്തിൽ കുലുങ്ങിയില്ല.
6.55.17
सौभद्रमथ संसक्तं दृष्ट्वा तत्र धनंजयः ।
अभिदुद्राव वेगेन त्रातुकामः स्वमात्मजम् ॥ ६.५५.१७ ॥
അവിടെ സൗഭദ്രൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നത് കണ്ട ധനഞ്ജയൻ, സ്വന്തം പുത്രനെ രക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വേഗത്തിൽ അങ്ങോട്ട് പാഞ്ഞു.
6.55.18
ततः सरथनागाश्वा भीष्मद्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यवर्तन्त राजानः सहिताः सव्यसाचिनम् ॥ ६.५५.१८ ॥
അപ്പോൾ രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളുമായി, ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മുന്നിൽ നടന്നു, രാജാക്കന്മാർ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് സവ്യസാചിയായ അർജുനനെ നേരിടാൻ മുന്നേറി.
6.55.19
उद्वूतं सहसा भौमं नागाश्वरथपत्तिभिः ।
दिवाकररथं प्राप्य रजस्तीव्रमदृश्यत ॥ ६.५५.१९ ॥
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും കാലാളുകളും മൂലം പെട്ടെന്ന് ഉയർന്ന ഭൂമിയിലെ പൊടി സൂര്യരഥംവരെ എത്തി ഇടതൂർന്നു കാണപ്പെട്ടു.
6.55.20
तानि नागसहस्राणि भूमिपालशतानि च ।
तस्य बाणपथं प्राप्य नाभ्यवर्तन्त सर्वशः ॥ ६.५५.२० ॥
ആ ആയിരക്കണക്കിന് ആനകളും നൂറുകണക്കിന് രാജാക്കന്മാരും അവന്റെ ബാണപഥത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ ഒരുവിധത്തിലും മുന്നോട്ടു പോയില്ല.
6.55.21
प्रणेदुः सर्वभूतानि बभूवुस्तिमिरा दिशः ।
कुरूणां चानयस्तीव्रः समदृश्यत दारुणः ॥ ६.५५.२१ ॥
സർവ ജീവികളും അലറി; ദിക്കുകൾ ഇരുണ്ടു; കുരുക്കൾക്ക് കഠിനവും ഭയങ്കരവുമായ ആപത്ത് പ്രത്യക്ഷമായി.
6.55.22
नाप्यन्तरिक्षं न दिशो न भूमिर्न च भास्करः ।
प्रजज्ञे भरतश्रेष्ठ सस्त्रसङ्घैः किरीटिनः ॥ ६.५५.२२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! കിരീടധാരിയായ അർജ്ജുനന്റെ ആയുധസമൂഹങ്ങളാൽ ആകാശവും ദിക്കുകളും ഭൂമിയും സൂര്യനും കാണാനായില്ല.
6.55.23
सादिता रथनागाश्च हताश्वा रथिनो रणे ।
विप्रद्रुतरथाः केचिद्दृश्यन्ते रथयूथपाः ॥ ६.५५.२३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ രഥങ്ങളും ആനകളും തകർക്കപ്പെട്ടു; കുതിരകൾ ചത്ത രഥികൾ വീണു; ചില രഥയൂഥപന്മാർ രഥം ചിതറി ഓടിപ്പോയവരായി കാണപ്പെടുന്നു.
6.55.24
विरथा रथिनश्चान्ये धावमानाः समन्ततः ।
तत्रतत्रैव दृश्यन्ते सायुधाः साङ्गदैर्भुजैः ॥ ६.५५.२४ ॥
രഥം നഷ്ടപ്പെട്ട മറ്റു രഥികളും നാലുപാടും ഓടുന്നതായി പലയിടത്തും കാണുന്നു; ആയുധങ്ങളോടും ഭുജാഭരണങ്ങളോടും കൂടിയ കൈകൾ കാണപ്പെടുന്നു.
6.55.25
हयारोहा हयांस्त्यक्त्वा गजारोहाश्च दन्तिनः ।
अर्जुनस्य भयाद्राजन्समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.५५.२५ ॥
കുതിരപ്പടയാളികൾ കുതിരകളെ ഉപേക്ഷിച്ചും ആനപ്പുറത്തുള്ളവരും ആനപ്പടയാളികളും, ഓ രാജാവേ, അർജുനന്റെ ഭയത്താൽ എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും ചിതറി ഓടി.
6.55.26
रथेभ्यश्च गजेभ्यश्च हयेभ्यश्च नराधिपाः ।
पतिताः पात्यमानाश्च दृश्यन्तेऽर्जुनसायकैः ॥ ६.५५.२६ ॥
രഥങ്ങളിൽനിന്നും ആനകളിൽനിന്നും കുതിരകളിൽനിന്നും വീണവരും വീഴ്ത്തപ്പെടുന്നവരുമായ രാജാക്കന്മാർ അർജുനന്റെ അമ്പുകളാൽ കാണപ്പെട്ടു.
6.55.27
सगदानुद्यतान्बाहून्सखङ्गांश्च विशांपते ।
सप्रासांश्च सतूणीरान्सशरान्सशरासनान् ॥ ६.५५.२७ ॥
ഓ പ്രജാപതേ, ഗദകളോടുകൂടി ഉയർത്തിയ ബാഹുക്കൾ, വാളുകളോടുകൂടി, കുന്തങ്ങളോടുകൂടി, ആവനാഴികളോടുകൂടി, അമ്പുകളോടുകൂടി, വില്ലുകളോടുകൂടി.
6.55.28
साङ्कुशाकन्सपताकांश्च तत्रतत्रार्जुनो नृणाम् ।
निचकर्त शरैरुग्रै रौद्रं वपुरधारयत् ॥ ६.५५.२८ ॥
അങ്കുശങ്ങളോടും കൊടികളോടും കൂടി, അവിടെയിവിടെ, അർജുനൻ മനുഷ്യരെ ഉഗ്രമായ അമ്പുകളാൽ വെട്ടിവീഴ്ത്തി; അവന്റെ രൂപം ഭയങ്കരമായി.
6.55.29
परिघाणां प्रदीप्तानां मुद्गराणां च मारिष ।
प्रासानां भिन्दिपालानां निस्त्रिशानां च संयुगे ॥ ६.५५.२९ ॥
ഓ മാരിഷ, ജ്വലിക്കുന്ന ഇരുമ്പുദണ്ഡുകൾ, ഗദകൾ, കുന്തങ്ങൾ, ഭിന്ദിപാലങ്ങൾ, വാളുകൾ എന്നിവയുടെ യുദ്ധത്തിൽ.
6.55.30
परश्वथानां पीक्ष्णानां तोमराणां च भारत ।
वर्मणां चापविद्धानां काञ्चनानां च भूमिप ॥ ६.५५.३० ॥
ഓ ഭാരത, മൂർച്ചയേറിയ പരശുക്കളും തോമരങ്ങളും, അടിച്ചുവീഴ്ത്തപ്പെട്ട സ്വർണ്ണകവചങ്ങളും; ഓ ഭൂപതേ.
6.55.31
ध्वजानां चर्मणां चैव व्यजनानां च सर्वशः ।
छत्राणां हेमदण्डानां तोमराणां च भारत ॥ ६.५५.३१ ॥
ഭാരതാ, കൊടികളും പരിചകളും വീശുപങ്കകളും സ്വർണ്ണദണ്ഡുള്ള കുടകളും തോമരങ്ങളും എല്ലായിടത്തും ചിതറിക്കിടന്നു.
6.55.32
प्रतोदानां च योक्राणां कशानां चैव मारिष ।
राशयः स्मात्र दृश्यन्ते विनिकीर्णा रणक्षितौ ॥ ६.५५.३२ ॥
മാരിഷാ, ഇവിടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തോട്ടികളുടെയും നുകങ്ങളുടെയും ചാട്ടകളുടെയും കൂമ്പാരങ്ങൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്നതു കാണാം.
6.55.33
नासीत्तत्र पुमान्कश्चित्तव सैन्यस्य भारत ।
योऽर्जुनं समरे शूरं प्रत्युद्यायात्कथंचन ॥ ६.५५.३३ ॥
ഭാരതാ, നിന്റെ സൈന്യത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ ശൂരനായ അർജ്ജുനനെ ഒരു വിധത്തിലും എതിരിടാൻ മുന്നോട്ടുവന്ന ഒരു പുരുഷനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
6.55.34
यो यो हि समरे पार्थं प्रत्युद्याति विशांपते ।
स सङ्ख्ये विशिखैस्तीक्ष्णैः परलोकाय नीयते ॥ ६.५५.३४ ॥
വിശാംപതേ, യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനെ എതിരിടാൻ മുന്നോട്ടുവരുന്നവൻ ആരായാലും അവൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ പരലോകത്തേക്ക് അയക്കപ്പെടുന്നു.
6.55.35
तेषु विद्रवमाणेषु तव योधेषु सर्वशः ।
अर्जुनो वासुदेवश्च दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ॥ ६.५५.३५ ॥
നിന്റെ യോദ്ധാക്കൾ എല്ലായിടത്തും ഓടിപ്പോകുമ്പോൾ അർജ്ജുനനും വാസുദേവനും ഉത്തമമായ ശംഖുകൾ മുഴക്കി.
6.55.36
तत्पभग्नं बलं दृष्ट्वा पिता देवव्रतस्तव ।
अब्रवीत्समरे शूरं भारद्वाजं स्मयन्निव ॥ ६.५५.३६ ॥
നിന്റെ സൈന്യം തകർന്നതു കണ്ട പിതാവ് ദേവവ്രതൻ, യുദ്ധത്തിൽ ശൂരനായ ഭാരദ്വാജനോട് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ടെന്നപോലെ പറഞ്ഞു.
6.55.37
एष पाण्डुसुतो वीर कृष्णेन सहितो बली ।
तथा करोति सैन्यानि यथा कुर्याद्धऩञ्जयः ॥ ६.५५.३७ ॥
കൃഷ്ണനോടൊപ്പമുള്ള ഈ പാണ്ഡുപുത്രൻ വീരനും ബലവാനുമാണ്; ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) ചെയ്യുന്നതുപോലെ അവൻ സൈന്യങ്ങളെ ഇപ്രകാരം നയിക്കുന്നു.
6.55.38
न ह्येष समरे शक्यो विजेतुं हि कथंचन ।
यथास्य दृश्यते रूप कालान्तकयमोपमम् ॥ ६.५५.३८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇവനെ ഒരു വിധത്തിലും ജയിക്കുക സാധ്യമല്ല; ഇവന്റെ രൂപം കാലനെയും അന്തകനെയും യമനെയും പോലെ കാണുന്നു.
6.55.39
न निवर्तयितुं चापि शक्येयं महती चमूः ।
अन्योन्यप्रेया पश्य द्रवतीयं वरूथिनी ॥ ६.५५.३९ ॥
ഈ മഹത്തായ സൈന്യത്തെ തിരിച്ചുനിർത്തുന്നതും സാധ്യമല്ല; നോക്കൂ, പരസ്പരം പ്രിയമുള്ള ഈ സേന ഓടുകയാണ്.
6.55.40
एष चास्तं गिरिश्रेष्ठं भानुमान्प्रतिपद्यते ।
चक्षूंषि सर्वलोकस्य संहरन्निव सर्वथा ॥ ६.५५.४० ॥
ഇതാ, പ്രകാശമുള്ള സൂര്യൻ പർവതശ്രേഷ്ഠത്തിലേക്ക് അസ്തമിക്കുന്നു; ലോകം മുഴുവന്റെയും കണ്ണുകൾ പൂർണമായി സംഹരിക്കുന്നതുപോലെ.
6.55.41
तत्रावहारं संप्राप्तं मन्येऽहं पुरुषर्षभ ।
श्रान्ता भीताश्च नो योधा न योत्स्यन्ति कथंचन ॥ ६.५५.४१ ॥
പുരുഷർഷഭാ! ഇപ്പോൾ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ട സമയമായെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; നമ്മുടെ യോദ്ധാക്കൾ ക്ഷീണിതരും ഭയന്നവരുമാണ്, അവർ ഒരു തരത്തിലും പോരാടില്ല.
6.55.42
एवमुक्त्वा ततो भीष्मो द्रोणमाचार्यसत्तमम् ।
अवहारमथो चक्रे तावकानां महारथः ॥ ६.५५.४२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹാരഥനായ ഭീഷ്മർ ആചാര്യശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണരോട്, പിന്നെ നിങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ പിൻവാങ്ങിച്ചു.
6.55.43
ततः सरथनागाश्वा जंय प्राप्य समोपकाः ।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव प्रणेदुश्च पुनः पुनः ॥ ६.५५.४३ ॥
പിന്നെ രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കുതിരകളോടും കൂടി വിജയം നേടിയ പാഞ്ചാലരും പാണ്ഡവരും പരിചാരകരോടൊപ്പം വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ചു.
6.55.44
प्रययुः शिबिरायैव धनञ्जयपुरस्कृताः ।
वादित्रघोषैः संहृष्टा प्रणद्यन्तो महारथाः ॥ ६.५५.४४ ॥
ധനഞ്ജയനെ മുൻനിർത്തി, വാദ്യഘോഷത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് മഹാരഥന്മാർ പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
6.55.45
ततोऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत ।
अस्तं गच्छति सूर्येऽभूत्सन्ध्याकाले च वर्तति ॥ ६.५५.४५ ॥
പിന്നെ ഹേ ഭാരതാ, സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, സന്ധ്യാസമയത്ത് നിന്റെ സൈന്യങ്ങളും അവരുടെ സൈന്യങ്ങളും പിൻവാങ്ങി.