มหาภารตะ · อัธยายะ 6.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.55.1
ततोऽपराह्णभूयिष्ठे तस्मिन्नहनि भारत ।
रथनागाश्वपत्तीनां सादिनां च महाक्षये ॥ ६.५५.१ ॥
จากนั้น โอ้ภารตะ ในเวลาที่เกือบจะสิ้นวันบ่ายแล้ว ในการสังหารครั้งใหญ่ของรถ ช้าง ม้า ทหารเดินเท้า และทหารม้า
6.55.2
द्रोणपुत्रेण शल्येन कृपेण च महात्मना ।
समसज्जत पाञ्चाल्यस्त्रिभिरैतैर्महारथैः ॥ ६.५५.२ ॥
ทายาทแห่งปาญจาละได้ประจันหน้ากับบุตรของโทรณะ กับศัลยะ และกับกฤปะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสามนี้
6.55.3
स लोकविदितानश्वान्निजघान महाबलः ।
द्रौणेः पाञ्चालदायादः शितैर्दशभिराशुगैः ॥ ६.५५.३ ॥
ทายาทแห่งปาญจาละผู้มีพลังมหาศาลนั้นได้สังหารม้าอันโด่งดังของบุตรของโทรณะด้วยลูกศรคมกล้าและรวดเร็วสิบดอก
6.55.4
ततः शल्यरथं तूर्णमास्थाय हतवाहनः ।
द्रौणिः पाञ्चालदायादमभ्यवर्षदथेषुभिः ॥ ६.५५.४ ॥
จากนั้น อัศวัตถามาผู้เป็นบุตรของโทรณะ เมื่อพาหนะของตนถูกสังหาร ก็รีบขึ้นรถของศัลยะ และระดมลูกศรใส่ทายาทแห่งปาญจาละ
6.55.5
धृष्टद्युम्नं तु संयुक्तं द्रौणिना वीक्ष्य भारत ।
सौभद्रोऽभ्यपतत्तूर्णं विकिरन्निशिताञ्शरान् ॥ ६.५५.५ ॥
โอ้ภารตะ เมื่อเห็นธฤษฏทยุมนะกำลังต่อสู้กับบุตรของโทรณะ บุตรของสุภัทราก็รีบพุ่งเข้าไป พลางระดมลูกศรคมกล้า
6.55.6
स शल्यं प़ञ्चविंशत्या कृपं च नवभिः शरैः ।
अश्वत्थामानमष्टाभिर्विव्याध पुरुषर्षभः ॥ ६.५५.६ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นยิงศัลยะด้วยลูกศรยี่สิบห้าดอก ยิงกฤปะด้วยเก้าดอก และยิงอัศวัตถามาด้วยแปดดอก
6.55.7
आर्जुनिं तु ततस्तूर्णं द्रौणिर्विव्याध पत्रिणा ।
शल्योऽथ दशभिश्चैव कृपश्च निशितैस्त्रिभिः ॥ ६.५५.७ ॥
จากนั้น ดราวณิรีบยิงบุตรของอรชุนด้วยลูกศรดอกหนึ่ง ศัลยะยิงด้วยสิบดอก และกฤปะยิงด้วยลูกศรคมกล้าสามดอก
6.55.8
लक्ष्मणस्तव पौत्रस्तु सौभद्रं समवस्थितम् ।
अभ्यवर्तत संहृष्टस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.५५.८ ॥
หลานของท่าน ลักษมณะ มีความยินดี ได้เข้าโจมตีบุตรของสุภัทราที่ยืนอยู่ตรงหน้า แล้วการต่อสู้ก็เริ่มขึ้น
6.55.9
दौर्योधनिः सुसंक्रुद्धः सौभद्रं परवीरहा ।
विव्याध समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.५५.९ ॥
โอ้พระราชา บุตรของทุรโยธน์ ผู้โกรธจัดยิ่ง ได้ยิงบุตรของสุภัทราผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรูในการสงคราม เหตุการณ์นั้นกลายเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์
6.55.10
अभिमन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरं भरतर्षभ ।
शरैः पञ्चाशतै राजन्क्षिप्रहस्तोऽभ्यविध्यत ॥ ६.५५.१० ॥
อภิมันยุผู้โกรธจัดยิ่ง โอ้ยอดแห่งภรตะ ได้ยิงญาติของตนด้วยลูกศรห้าสิบดอก โอ้พระราชา ผู้มีมือว่องไวนั้นได้ยิงตอบโต้
6.55.11
लक्ष्मणोऽपि पुनस्तस्य धनुश्चिच्छेद पत्रिणा ।
मुष्टिदेशे महाराज ततस्ते चुक्रुशुर्जनाः ॥ ६.५५.११ ॥
ลักษมณะยังได้ตัดคันธนูของเขาอีกครั้งด้วยลูกศรดอกหนึ่งที่ตรงด้ามจับ โอ้มหาราช จากนั้นผู้คนก็ร้องตะโกนขึ้น
6.55.12
तद्विहाय धनुश्छिन्नं सौभद्रं परवीरहा ।
अन्यदादत्तवांश्चित्रं कार्मुकं वेगवत्तरम् ॥ ६.५५.१२ ॥
บุตรของสุภัทราผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู ทิ้งคันธนูที่ถูกตัดขาดนั้นไป แล้วหยิบคันธนูอีกคันหนึ่งที่งดงามและรวดเร็วยิ่งกว่า
6.55.13
तौ तत्र समरे युक्तौ कृतप्रतिकृतैषिणौ ।
अन्योन्यं विशिस्वैस्तीक्ष्णैर्जघ्नतुः पुरुषर्षभौ ॥ ६.५५.१३ ॥
ทั้งสองคนนั้นต่อสู้กันในสนามรบ ต่างปรารถนาจะตอบโต้กันทีต่อที จึงยิงลูกศรคมกล้าใส่กันและกัน สองยอดบุรุษนั้น
6.55.14
ततो दुर्योधनो राज दृष्ट्वा पुत्रं महारथम् ।
पीडितं तव पौत्रेण प्रायात्तत्र प्रजेश्वरः ॥ ६.५५.१४ ॥
จากนั้น พระราชาทุรโยธน์เห็นบุตรของตน ผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ถูกหลานของท่านเบียดเบียน จึงเสด็จไปยังที่นั้น ผู้เป็นเจ้าแห่งประชาชน
6.55.15
सन्निवृत्ते तव सुते सर्व एव जनाधिपाः ।
आर्जुनिं रथवंशेन समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.५५.१५ ॥
เมื่อบุตรของท่านถอยกลับไปแล้ว บรรดาเจ้าผู้ปกครองมนุษย์ทั้งหมดก็ล้อมบุตรของอรชุนไว้รอบด้าน ด้วยแถวรถศึก
6.55.16
स तैः परिवृतः शूरैः शूरो युधि सुदुर्जयैः ।
न स्म प्रव्यथते राजन्कृष्णतुल्यपराक्रमः ॥ ६.५५.१६ ॥
ท่ามกลางวีรบุรุษเหล่านั้นที่พ้นยากยิ่งนัก โอ้พระราชา เขาก็มิได้หวั่นไหวในการสงครามเลย วีรบุรุษผู้มีความกล้าหาญเทียบเท่ากฤษณะ
6.55.17
सौभद्रमथ संसक्तं दृष्ट्वा तत्र धनंजयः ।
अभिदुद्राव वेगेन त्रातुकामः स्वमात्मजम् ॥ ६.५५.१७ ॥
เมื่อเห็นบุตรของสุภัทราติดพันอยู่ที่นั้น ธนัญชัยก็รีบพุ่งไปอย่างรวดเร็ว ด้วยปรารถนาจะปกป้องบุตรของตน
6.55.18
ततः सरथनागाश्वा भीष्मद्रोणपुरोगमाः ।
अभ्यवर्तन्त राजानः सहिताः सव्यसाचिनम् ॥ ६.५५.१८ ॥
จากนั้น บรรดากษัตริย์พร้อมด้วยรถศึก ช้าง และม้า นำโดยภีษมะและโทรณะ ก็รุกเข้าหาสัพยสาจิน คืออรชุนผู้ยิงธนูได้ทั้งสองมือ
6.55.19
उद्वूतं सहसा भौमं नागाश्वरथपत्तिभिः ।
दिवाकररथं प्राप्य रजस्तीव्रमदृश्यत ॥ ६.५५.१९ ॥
ฝุ่นดินที่ถูกฟุ้งขึ้นอย่างฉับพลันโดยช้าง ม้า รถศึก และทหารเดินเท้า เมื่อฟุ้งขึ้นถึงรถของพระอาทิตย์ ก็ปรากฏหนาทึบ
6.55.20
तानि नागसहस्राणि भूमिपालशतानि च ।
तस्य बाणपथं प्राप्य नाभ्यवर्तन्त सर्वशः ॥ ६.५५.२० ॥
ช้างนับพันเชือกและกษัตริย์นับร้อยพระองค์เหล่านั้น เมื่อเข้าสู่ระยะลูกศรของอรชุนแล้ว ก็มิได้รุกเข้าไปเลยแม้แต่น้อย
6.55.21
प्रणेदुः सर्वभूतानि बभूवुस्तिमिरा दिशः ।
कुरूणां चानयस्तीव्रः समदृश्यत दारुणः ॥ ६.५५.२१ ॥
สรรพสัตว์ทั้งปวงร้องคร่ำครวญ ทิศทั้งหลายมืดมิด และเคราะห์ร้ายอันร้ายแรงน่าสะพรึงกลัวได้ปรากฏเหนือชาวกุรุ
6.55.22
नाप्यन्तरिक्षं न दिशो न भूमिर्न च भास्करः ।
प्रजज्ञे भरतश्रेष्ठ सस्त्रसङ्घैः किरीटिनः ॥ ६.५५.२२ ॥
ไม่ปรากฏทั้งท้องฟ้า ทิศทั้งหลาย แผ่นดิน หรือแม้แต่ดวงอาทิตย์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดแห่งวงศ์ภรต เพราะกลุ่มอาวุธนานาชนิดของผู้สวมมงกุฎ
6.55.23
सादिता रथनागाश्च हताश्वा रथिनो रणे ।
विप्रद्रुतरथाः केचिद्दृश्यन्ते रथयूथपाः ॥ ६.५५.२३ ॥
ในการรบ รถศึกและช้างศึกถูกทำลาย นักรบบนรถที่ม้าถูกฆ่าก็ล้มลง บางคนเห็นได้ว่าเป็นหัวหน้ากองรถศึก รถของพวกเขาแตกกระจัดกระจายและหนีไป
6.55.24
विरथा रथिनश्चान्ये धावमानाः समन्ततः ।
तत्रतत्रैव दृश्यन्ते सायुधाः साङ्गदैर्भुजैः ॥ ६.५५.२४ ॥
นักรบบนรถคนอื่นที่ไร้รถศึกต่างวิ่งวุ่นไปทั่วทุกทิศ เห็นแขนของพวกเขาปรากฏชัด ถืออาวุธและประดับด้วยกำไลแขน
6.55.25
हयारोहा हयांस्त्यक्त्वा गजारोहाश्च दन्तिनः ।
अर्जुनस्य भयाद्राजन्समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.५५.२५ ॥
พลขี่ม้าละทิ้งม้าของตน และพลขี่ช้างกับนักรบช้างศึก ข้าแต่พระราชา ต่างหนีไปทุกทิศด้วยความกลัวอรชุน
6.55.26
रथेभ्यश्च गजेभ्यश्च हयेभ्यश्च नराधिपाः ।
पतिताः पात्यमानाश्च दृश्यन्तेऽर्जुनसायकैः ॥ ६.५५.२६ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายล้มลงจากรถศึก ช้างศึก และม้า ถูกฟาดให้ล้มลงอยู่ และเห็นว่าถูกลูกศรของอรชุนแทงอยู่
6.55.27
सगदानुद्यतान्बाहून्सखङ्गांश्च विशांपते ।
सप्रासांश्च सतूणीरान्सशरान्सशरासनान् ॥ ६.५५.२७ ॥
แขนทั้งหลายยกขึ้นพร้อมตะบอง พร้อมดาบ พร้อมหอก พร้อมแล่ง พร้อมลูกศร พร้อมคันธนู ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน
6.55.28
साङ्कुशाकन्सपताकांश्च तत्रतत्रार्जुनो नृणाम् ।
निचकर्त शरैरुग्रै रौद्रं वपुरधारयत् ॥ ६.५५.२८ ॥
ทั้งขอสับและธงทั้งหลาย ที่นั่นที่นี่อรชุนฟันผู้คนด้วยลูกศรอันดุร้าย และร่างของเขาก็ปรากฏในรูปอันน่าสะพรึงกลัว
6.55.29
परिघाणां प्रदीप्तानां मुद्गराणां च मारिष ।
प्रासानां भिन्दिपालानां निस्त्रिशानां च संयुगे ॥ ६.५५.२९ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ประเสริฐ ในการรบมีทั้งตะบองเหล็กลุกโชนและค้อน หอกพุ่ง หอกซัด และดาบ
6.55.30
परश्वथानां पीक्ष्णानां तोमराणां च भारत ।
वर्मणां चापविद्धानां काञ्चनानां च भूमिप ॥ ६.५५.३० ॥
ข้าแต่ภรต มีทั้งขวานรบคมและหอกยาว และมีเกราะทองที่ถูกฟาดจนแตก ข้าแต่พระราชา
6.55.31
ध्वजानां चर्मणां चैव व्यजनानां च सर्वशः ।
छत्राणां हेमदण्डानां तोमराणां च भारत ॥ ६.५५.३१ ॥
ข้าแต่ภารตะ มีทั้งธง โล่ พัดโบก และร่มกันแดดที่มีด้ามทอง และหอกกระจัดกระจายอยู่ทุกหนแห่ง
6.55.32
प्रतोदानां च योक्राणां कशानां चैव मारिष ।
राशयः स्मात्र दृश्यन्ते विनिकीर्णा रणक्षितौ ॥ ६.५५.३२ ॥
ข้าแต่ท่านผู้สูงศักดิ์ ที่นี่บนสนามรบ เห็นกองไม้ปฏัก แอก และแส้กระจัดกระจายอยู่
6.55.33
नासीत्तत्र पुमान्कश्चित्तव सैन्यस्य भारत ।
योऽर्जुनं समरे शूरं प्रत्युद्यायात्कथंचन ॥ ६.५५.३३ ॥
ข้าแต่ภารตะ ในกองทัพของท่านไม่มีบุรุษผู้ใดที่จะกล้าเข้าต่อกรกับอรชุนผู้กล้าหาญในการรบได้เลย
6.55.34
यो यो हि समरे पार्थं प्रत्युद्याति विशांपते ।
स सङ्ख्ये विशिखैस्तीक्ष्णैः परलोकाय नीयते ॥ ६.५५.३४ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน ผู้ใดก็ตามที่เข้าต่อกรกับปารถะในการรบ ผู้นั้นย่อมถูกลูกศรอันคมกล้าพาไปสู่โลกหน้า
6.55.35
तेषु विद्रवमाणेषु तव योधेषु सर्वशः ।
अर्जुनो वासुदेवश्च दध्मतुर्वारिजोत्तमौ ॥ ६.५५.३५ ॥
ขณะที่นักรบของท่านหนีกระจัดกระจายไปทุกทิศ อรชุนและวาสุเทพก็เป่าสังข์อันประเสริฐทั้งสองของตน
6.55.36
तत्पभग्नं बलं दृष्ट्वा पिता देवव्रतस्तव ।
अब्रवीत्समरे शूरं भारद्वाजं स्मयन्निव ॥ ६.५५.३६ ॥
เมื่อเห็นกองทัพของท่านแตกพ่ายแล้ว บิดาของท่าน เทวพรต ดูเหมือนจะยิ้ม จึงกล่าวกับภารทวาชผู้กล้าหาญในการรบ
6.55.37
एष पाण्डुसुतो वीर कृष्णेन सहितो बली ।
तथा करोति सैन्यानि यथा कुर्याद्धऩञ्जयः ॥ ६.५५.३७ ॥
วีรบุรุษผู้เข้มแข็งนี้ โอรสของปาณฑุ พร้อมด้วยพระกฤษณะ กำลังจัดการกองทัพเช่นเดียวกับที่ธนัญชัยจะทำ
6.55.38
न ह्येष समरे शक्यो विजेतुं हि कथंचन ।
यथास्य दृश्यते रूप कालान्तकयमोपमम् ॥ ६.५५.३८ ॥
ในการรบ ไม่มีทางที่เขาจะถูกพิชิตได้เลยด้วยประการใด รูปร่างของเขาปรากฏเหมือนกาลผู้ทำลายและยมราช
6.55.39
न निवर्तयितुं चापि शक्येयं महती चमूः ।
अन्योन्यप्रेया पश्य द्रवतीयं वरूथिनी ॥ ६.५५.३९ ॥
กองทัพใหญ่นี้ไม่อาจถูกหันกลับได้เลยแม้แต่น้อย ดูเถิด กองทัพนี้ที่รักใคร่ต่อกัน กำลังหนีไป
6.55.40
एष चास्तं गिरिश्रेष्ठं भानुमान्प्रतिपद्यते ।
चक्षूंषि सर्वलोकस्य संहरन्निव सर्वथा ॥ ६.५५.४० ॥
และดูเถิด ดวงอาทิตย์ผู้รุ่งโรจน์กำลังคล้อยลงสู่ยอดเขาอันประเสริฐ ราวกับจะถอนดวงตาของสรรพโลกไปโดยสิ้นเชิง
6.55.41
तत्रावहारं संप्राप्तं मन्येऽहं पुरुषर्षभ ।
श्रान्ता भीताश्च नो योधा न योत्स्यन्ति कथंचन ॥ ६.५५.४१ ॥
ข้าแต่ปุรุษะรรภะ ข้าพเจ้าเห็นว่าถึงเวลาถอนทัพแล้ว ทหารของเราทั้งอ่อนล้าและหวาดกลัว ไม่มีทางที่จะรบได้เลย
6.55.42
एवमुक्त्वा ततो भीष्मो द्रोणमाचार्यसत्तमम् ।
अवहारमथो चक्रे तावकानां महारथः ॥ ६.५५.४२ ॥
ภีษมะผู้เป็นมหารถีกล่าวดังนี้แล้ว จึงกล่าวกับโทรณะผู้เป็นอาจารย์ที่ประเสริฐที่สุด แล้วสั่งถอนทัพของฝ่ายท่าน
6.55.43
ततः सरथनागाश्वा जंय प्राप्य समोपकाः ।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव प्रणेदुश्च पुनः पुनः ॥ ६.५५.४३ ॥
ครั้งนั้น ปาญจาละและปาณฑพ พร้อมด้วยรถ ช้าง และม้า ได้รับชัยชนะแล้ว ก็คำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทั้งพร้อมด้วยบริวาร
6.55.44
प्रययुः शिबिरायैव धनञ्जयपुरस्कृताः ।
वादित्रघोषैः संहृष्टा प्रणद्यन्तो महारथाः ॥ ६.५५.४४ ॥
ธนัญชัยนำหน้า มหารถีทั้งหลายก็มุ่งไปยังค่าย ด้วยความยินดี คำรามไปตามเสียงดนตรี
6.55.45
ततोऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत ।
अस्तं गच्छति सूर्येऽभूत्सन्ध्याकाले च वर्तति ॥ ६.५५.४५ ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ เมื่อดวงอาทิตย์กำลังลับขอบฟ้าและอยู่ในเวลาสนธยา การถอนทัพของกองทัพของท่านและของฝ่ายนั้นก็เกิดขึ้น