Mahābhārata · Adhyāya 6.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.56.1
प्रभातायां च शर्वर्यां भीष्मः शान्तनस्तदा ।
अनीकान्यनुसंयाने व्यादिदेशाय भारत ॥ ६.५६.१ ॥
At dawn, when the night was over, Bhīṣma, son of Śāntanu, then gave orders for the armies to set out, O Bhārata.
6.56.2
गारुडं च महाव्यूहं चक्रे शान्तनवस्तदा ।
पुत्राणां ते जयाकाङ्क्षी भीष्मः कुरुपितामहः । ॥ ६.५६.२ ॥
Then Bhīṣma, son of Śāntanu, grandsire of the Kurus, desiring victory for your sons, formed the great array called Garuḍa.
6.56.3
गरुडस्य स्वयं तुण्डे पिता देवव्रतस्तव ।
चक्षुषी च भरज्वाजः कृतवर्मा च सात्वतः ॥ ६.५६.३ ॥
In the beak of Garuḍa was your father Devavrata (Bhīṣma) himself; on the two eyes were Bharadvāja (Droṇa) and the Sātvata Kṛtavarman.
6.56.4
अश्वत्थामा कृपश्चैव शिर आस्तां यशस्विनौ ।
त्रैगर्त्तैरथ कैकेयैर्वाटधानैश्च संयुगे ॥ ६.५६.४ ॥
Aśvatthāman and Kṛpa, the two renowned ones, were at the head; and in battle with the Traigartas, the Kaikeyas and the Vāṭadhānas.
6.56.5
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश्च मारिष ।
मद्रकाः सिन्धुसौवीरास्तथा पाञ्चनदाश्च ये ॥ ६.५६.५ ॥
Bhūriśravas, Śala, Śalya and Bhagadatta, O sire; and the Madrakas, the Sindhus and Sauvīras, likewise the Pañcanadas who were there.
6.56.6
जयद्रथेन सहिता ग्रीवायां सन्निवेशिताः ।
पृष्ठे दुर्योधनो राजा सोदर्यैः सानुगैर्वृतः ॥ ६.५६.६ ॥
Together with Jayadratha they were stationed at the neck; at the back was King Duryodhana, surrounded by his brothers and followers.
6.56.7
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च शकैः सह ।
पच्छमासन्महाराज शूरसेनाश्च सर्वशः ॥ ६.५६.७ ॥
Vinda and Anuvinda, the two Āvantyas, and the Kamboja king with the Śakas, and all the Śūrasenas stood at the rear, O great king.
6.56.8
मागधाश्च कलिङ्गाश्च दासेरकगणैः सह ।
दक्षिणं पक्षमासाद्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥ ६.५६.८ ॥
The Māgadhas and the Kaliṅgas, with the hosts of Dāsas and Īrakas, reached the right wing of the array and stood, armoured.
6.56.9
काकरुशा विकुञ्चाश्च मुण्डाः कुण्डीवृषास्तथा ।
बृहद्वलेन सहिता वामं पार्श्वमवस्थिताः ॥ ६.५६.९ ॥
The Kākarūśas, Vikuñcas, Muṇḍas and likewise the Kuṇḍīvṛṣas, together with Bṛhadbala, were posted on the left flank.
6.56.10
व्यूढं दृष्ट्वा तु तत्सैन्यं सव्यसाची परंतपः ।
धृष्टद्युम्नेन सहितः प्रत्यव्यूहत संयुगे ॥ ६.५६.१० ॥
Seeing that army arrayed, Savyasācī, the scorcher of foes, together with Dhṛṣṭadyumna, drew up a counter-array in battle.
6.56.11
अर्धचन्द्रेण व्यूहेन व्यूहन्तमतिदारुणम् ।
दक्षिणं शृङ्गमास्वय भिमसेनो व्यरोचत ॥ ६.५६.११ ॥
Arraying the formation in the terrible half-moon array, Bhīmasena, taking up the right horn, shone forth.
6.56.12
नानासंस्त्रौपसंषत्रैर्नानादेश्यैर्नृपैर्वृतः ।
तदन्येव विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ६.५६.१२ ॥
Surrounded by kings of many lands, armed with various weapons, likewise Virāṭa and the great charioteer Drupada were there.
6.56.13
तदनन्तरमेवासीन्नीलो नीलायुधैः सह ।
नीलादनन्तरश्चैव धृष्टकेतुर्महाबलः ॥ ६.५६.१३ ॥
Immediately after that stood Nīla with his dark-weaponed warriors, and after Nīla the mighty Dhṛṣṭaketu.
6.56.14
चेदिकाशिकरूपेश्च पौरवैरपि संवृतः ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ॥ ६.५६.१४ ॥
Surrounded by the Cedi and Kāśi forces and by the Pauravas, stood Dhṛṣṭadyumna and Śikhaṇḍin, and the Pāñcālas and the Prabhadrakas.
6.56.15
मध्ये सैन्यस्य महतः स्थिता युद्धाय भारत ।
तत्रैव धर्मराजोऽपि गजानीकेन संवृतः । ॥ ६.५६.१५ ॥
O Bhārata, they stood for battle in the midst of the great army; and there too King Dharma, surrounded by the elephant division, stood.
6.56.16
ततस्तु सात्यकी राजन्द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ।
अभिमन्युस्ततः शूर इरावांश्च ततः परम् ॥ ६.५६.१६ ॥
Then, O king, Sātyaki and Draupadī's five sons; then the hero Abhimanyu, and after him Irāvān.
6.56.17
भैमसेनिस्ततो राजन्केकयाश्च महारथाः ।
एते सर्वे महाराज वामं पार्श्वमुपाश्रिताः ॥ ६.५६.१७ ॥
Then, O king, the son of Bhīmasena and the great chariot-warriors of the Kekayas; O great king, all of these took their stand on the left flank.
6.56.18
सर्वस्य जगतो गोप्ता गोप्ता यस्य जनार्दनः ।
तत्रानुरथिनां श्रेष्ठो वामश्रृङ्गे व्यवस्थितः।
एवमेतं महाव्यूहं प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः ॥ ६.५६.१८ ॥
The protector of all the world, whose protector is Janārdana, the best of the chariot-warriors, was stationed there at the left horn; thus the Pāṇḍavas arrayed a counter-formation against that great formation.
6.56.19
वधार्थं तव पुत्रामां तत्पक्षे ये च सङ्गताः ।
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् ॥ ६.५६.१९ ॥
For the slaughter of your sons, and of those gathered on their side, then battle broke out, with chariots and elephants locked together.
6.56.20
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ।
हयौघाश्च रथौघाश्व तत्र तत्र विशांपते ॥ ६.५६.२० ॥
As your men and the enemy struck one another, and throngs of horses and throngs of chariots went here and there, O lord of men.
6.56.21
संपतन्तो व्यदृश्यन्त निघ्नन्तस्ते परस्परम् ।
धावतां च रथोघानां निघ्नतां च पृथक् पृथक् ॥ ६.५६.२१ ॥
Rushing forward and striking one another, they were seen; among the running throngs of chariots and those striking each one separately.
6.56.22
बभूव तुमुलः शब्दो विमिश्रो दुन्दुभिस्वनैः ।
दिवस्पृङ्वरवीराणां निघ्नतामितरेतरम् ।
संप्रहारे सुतुमुले तव तेषां च भारत ॥ ६.५६.२२ ॥
A tumult arose, mingled with the sound of kettledrums, touching the sky, as the excellent heroes struck one another; in that very fierce encounter, O Bhārata, between your men and theirs.