ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.56.1
प्रभातायां च शर्वर्यां भीष्मः शान्तनस्तदा ।
अनीकान्यनुसंयाने व्यादिदेशाय भारत ॥ ६.५६.१ ॥
ਸਵੇਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਤਦ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.56.2
गारुडं च महाव्यूहं चक्रे शान्तनवस्तदा ।
पुत्राणां ते जयाकाङ्क्षी भीष्मः कुरुपितामहः । ॥ ६.५६.२ ॥
ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਵਿਊਹ ਰਚਿਆ।
6.56.3
गरुडस्य स्वयं तुण्डे पिता देवव्रतस्तव ।
चक्षुषी च भरज्वाजः कृतवर्मा च सात्वतः ॥ ६.५६.३ ॥
ਗਰੁੜ ਦੀ ਚੁੰਝ ਵਿੱਚ ਆਪ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ (ਭੀਸ਼ਮ) ਸਨ; ਦੋਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਅਤੇ ਸਾਤ੍ਵਤ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਸਨ।
6.56.4
अश्वत्थामा कृपश्चैव शिर आस्तां यशस्विनौ ।
त्रैगर्त्तैरथ कैकेयैर्वाटधानैश्च संयुगे ॥ ६.५६.४ ॥
ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ, ਦੋਵੇਂ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ, ਕੈਕੇਯਾਂ ਅਤੇ ਵਾਟਧਾਨਾਂ ਨਾਲ।
6.56.5
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश्च मारिष ।
मद्रकाः सिन्धुसौवीरास्तथा पाञ्चनदाश्च ये ॥ ६.५६.५ ॥
ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ, ਸ਼ਲ, ਸ਼ਲ੍ਯ, ਭਗਦੱਤ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼; ਮਦ੍ਰਕ, ਸਿੰਧੂ-ਸੌਵੀਰ ਅਤੇ ਪਾਂਚਨਦ ਜੋ ਵੀ ਸਨ।
6.56.6
जयद्रथेन सहिता ग्रीवायां सन्निवेशिताः ।
पृष्ठे दुर्योधनो राजा सोदर्यैः सानुगैर्वृतः ॥ ६.५६.६ ॥
ਜਯਦ੍ਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ ਸਨ; ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.56.7
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च शकैः सह ।
पच्छमासन्महाराज शूरसेनाश्च सर्वशः ॥ ६.५६.७ ॥
ਵਿੰਦ ਅਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦ, ਦੋਵੇਂ ਆਵੰਤਯ, ਕੰਬੋਜ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਸਨ।
6.56.8
मागधाश्च कलिङ्गाश्च दासेरकगणैः सह ।
दक्षिणं पक्षमासाद्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥ ६.५६.८ ॥
ਮਾਗਧ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ, ਦਾਸ ਅਤੇ ਈਰਕ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਊਹ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.56.9
काकरुशा विकुञ्चाश्च मुण्डाः कुण्डीवृषास्तथा ।
बृहद्वलेन सहिता वामं पार्श्वमवस्थिताः ॥ ६.५६.९ ॥
ਕਾਕਰੁਸ਼, ਵਿਕੁੰਚ ਅਤੇ ਮੁੰਡ, ਅਤੇ ਕੁੰਡੀਵ੍ਰਿਸ਼, ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਸਮੇਤ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
6.56.10
व्यूढं दृष्ट्वा तु तत्सैन्यं सव्यसाची परंतपः ।
धृष्टद्युम्नेन सहितः प्रत्यव्यूहत संयुगे ॥ ६.५६.१० ॥
ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਵਿਉਂਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਵਿਊਹ ਰਚਿਆ।
6.56.11
अर्धचन्द्रेण व्यूहेन व्यूहन्तमतिदारुणम् ।
दक्षिणं शृङ्गमास्वय भिमसेनो व्यरोचत ॥ ६.५६.११ ॥
ਅਰਧਚੰਦਰ ਵਿਊਹ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਊਹ ਰਚਦੇ ਹੋਏ, ਸੱਜੇ ਸਿੰਗ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗੇ।
6.56.12
नानासंस्त्रौपसंषत्रैर्नानादेश्यैर्नृपैर्वृतः ।
तदन्येव विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ६.५६.१२ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਵੀ ਸਨ।
6.56.13
तदनन्तरमेवासीन्नीलो नीलायुधैः सह ।
नीलादनन्तरश्चैव धृष्टकेतुर्महाबलः ॥ ६.५६.१३ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨੀਲ ਨੀਲੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਨੀਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਹਾਬਲੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ।
6.56.14
चेदिकाशिकरूपेश्च पौरवैरपि संवृतः ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ॥ ६.५६.१४ ॥
ਚੇਦੀ ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਪੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁੱਮਨ ਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ (ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ)।
6.56.15
मध्ये सैन्यस्य महतः स्थिता युद्धाय भारत ।
तत्रैव धर्मराजोऽपि गजानीकेन संवृतः । ॥ ६.५६.१५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਲਈ (ਉਹ) ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਧਰਮਰਾਜ ਵੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
6.56.16
ततस्तु सात्यकी राजन्द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ।
अभिमन्युस्ततः शूर इरावांश्च ततः परम् ॥ ६.५६.१६ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਤਿਅਕੀ ਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ; ਫਿਰ ਸੂਰਮਾ ਅਭਿਮਨਿਊ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਵਾਨ।
6.56.17
भैमसेनिस्ततो राजन्केकयाश्च महारथाः ।
एते सर्वे महाराज वामं पार्श्वमुपाश्रिताः ॥ ६.५६.१७ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕੇਕਯ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਸਭ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.56.18
सर्वस्य जगतो गोप्ता गोप्ता यस्य जनार्दनः ।
तत्रानुरथिनां श्रेष्ठो वामश्रृङ्गे व्यवस्थितः।
एवमेतं महाव्यूहं प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः ॥ ६.५६.१८ ॥
ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ, ਜਿਸਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਉੱਥੇ ਖੱਬੇ ਸਿੰਗ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਵਿਊਹ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਊਹ ਰਚਿਆ।
6.56.19
वधार्थं तव पुत्रामां तत्पक्षे ये च सङ्गताः ।
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् ॥ ६.५६.१९ ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਦ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਰੱਥ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਏ।
6.56.20
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ।
हयौघाश्च रथौघाश्व तत्र तत्र विशांपते ॥ ६.५६.२० ॥
ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
6.56.21
संपतन्तो व्यदृश्यन्त निघ्नन्तस्ते परस्परम् ।
धावतां च रथोघानां निघ्नतां च पृथक् पृथक् ॥ ६.५६.२१ ॥
ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਉਹ ਦਿਸੇ; ਦੌੜਦੇ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ।
6.56.22
बभूव तुमुलः शब्दो विमिश्रो दुन्दुभिस्वनैः ।
दिवस्पृङ्वरवीराणां निघ्नतामितरेतरम् ।
संप्रहारे सुतुमुले तव तेषां च भारत ॥ ६.५६.२२ ॥
ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ; ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਘੋਰ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ।