મહાભારત · અધ્યાય 6.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.56.1
प्रभातायां च शर्वर्यां भीष्मः शान्तनस्तदा ।
अनीकान्यनुसंयाने व्यादिदेशाय भारत ॥ ६.५६.१ ॥
પ્રભાત થતાં શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મે ત્યારે સેનાઓને નીકળવાનો આદેશ આપ્યો, હે ભારત.
6.56.2
गारुडं च महाव्यूहं चक्रे शान्तनवस्तदा ।
पुत्राणां ते जयाकाङ्क्षी भीष्मः कुरुपितामहः । ॥ ६.५६.२ ॥
ત્યારે શાંતનુના પુત્ર, તમારા પુત્રોના વિજયની આકાંક્ષા રાખનારા કુરુપિતામહ ભીષ્મે ગરુડ નામનો મહાવ્યૂહ રચ્યો.
6.56.3
गरुडस्य स्वयं तुण्डे पिता देवव्रतस्तव ।
चक्षुषी च भरज्वाजः कृतवर्मा च सात्वतः ॥ ६.५६.३ ॥
ગરુડની ચાંચમાં પોતે તમારા પિતા દેવવ્રત (ભીષ્મ) હતા; બે આંખોમાં ભરદ્વાજ (દ્રોણ) અને સાત્વત કૃતવર્મન હતા.
6.56.4
अश्वत्थामा कृपश्चैव शिर आस्तां यशस्विनौ ।
त्रैगर्त्तैरथ कैकेयैर्वाटधानैश्च संयुगे ॥ ६.५६.४ ॥
અશ્વત્થામા અને કૃપ, બે યશસ્વી, માથા પર હતા; અને યુદ્ધમાં ત્રિગર્તો, કૈકેયો અને વાટધાનો સાથે.
6.56.5
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश्च मारिष ।
मद्रकाः सिन्धुसौवीरास्तथा पाञ्चनदाश्च ये ॥ ६.५६.५ ॥
ભૂરિશ્રવા, શલ, શલ્ય, ભગદત્ત, હે મારિષ; મદ્રકો, સિંધુ-સૌવીરો તથા પાંચનદો, જેઓ હતા તેઓ.
6.56.6
जयद्रथेन सहिता ग्रीवायां सन्निवेशिताः ।
पृष्ठे दुर्योधनो राजा सोदर्यैः सानुगैर्वृतः ॥ ६.५६.६ ॥
જયદ્રથ સાથે તેઓ ગરદન પર ગોઠવાયેલા હતા; પીઠ પર રાજા દુર્યોધન ભાઈઓ અને અનુચરોથી ઘેરાયેલો હતો.
6.56.7
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च शकैः सह ।
पच्छमासन्महाराज शूरसेनाश्च सर्वशः ॥ ६.५६.७ ॥
વિંદ અને અનુવિંદ, બે આવંત્યો, કંબોજ રાજા શકો સાથે, હે મહારાજ, અને બધા શૂરસેનો પાછળ ઊભા હતા.
6.56.8
मागधाश्च कलिङ्गाश्च दासेरकगणैः सह ।
दक्षिणं पक्षमासाद्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥ ६.५६.८ ॥
માગધો અને કલિંગો, દાસ અને ઈરક ગણો સાથે, વ્યૂહના જમણા પક્ષે પહોંચીને કવચથી સજ્જ થઈ ઊભા હતા.
6.56.9
काकरुशा विकुञ्चाश्च मुण्डाः कुण्डीवृषास्तथा ।
बृहद्वलेन सहिता वामं पार्श्वमवस्थिताः ॥ ६.५६.९ ॥
કાકરુશો, વિકુંચો અને મુંડો, તથા કુંડીવૃષો, બૃહદ્બળ સાથે, ડાબા પાર્શ્વે ઊભા હતા.
6.56.10
व्यूढं दृष्ट्वा तु तत्सैन्यं सव्यसाची परंतपः ।
धृष्टद्युम्नेन सहितः प्रत्यव्यूहत संयुगे ॥ ६.५६.१० ॥
તે સેનાને વ્યૂહબદ્ધ જોઈને, શત્રુઓને તપાવનાર સવ્યસાચીએ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન સાથે યુદ્ધમાં પ્રતિવ્યૂહ રચ્યો.
6.56.11
अर्धचन्द्रेण व्यूहेन व्यूहन्तमतिदारुणम् ।
दक्षिणं शृङ्गमास्वय भिमसेनो व्यरोचत ॥ ६.५६.११ ॥
અર્ધચંદ્ર વ્યૂહથી અત્યંત ભયંકર રીતે વ્યૂહ રચતા, જમણા શૃંગ પર સ્થિત થઈ ભીમસેન શોભી ઊઠ્યા.
6.56.12
नानासंस्त्रौपसंषत्रैर्नानादेश्यैर्नृपैर्वृतः ।
तदन्येव विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ६.५६.१२ ॥
વિવિધ દેશોના, વિવિધ શસ્ત્રધારી રાજાઓથી ઘેરાયેલા, તેમજ વિરાટ અને મહારથી દ્રુપદ પણ ત્યાં ઊભા હતા.
6.56.13
तदनन्तरमेवासीन्नीलो नीलायुधैः सह ।
नीलादनन्तरश्चैव धृष्टकेतुर्महाबलः ॥ ६.५६.१३ ॥
ત્યાર પછી તરત નીલ નીલ શસ્ત્રધારી યોદ્ધાઓ સાથે ઊભો રહ્યો; નીલ પછી મહાબલી ધૃષ્ટકેતુ.
6.56.14
चेदिकाशिकरूपेश्च पौरवैरपि संवृतः ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ॥ ६.५६.१४ ॥
ચેદિ અને કાશી સેનાઓ તથા પૌરવોથી ઘેરાયેલા ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને શિખંડી, તથા પાંચાલ અને પ્રભદ્રકો (ત્યાં ઊભા હતા).
6.56.15
मध्ये सैन्यस्य महतः स्थिता युद्धाय भारत ।
तत्रैव धर्मराजोऽपि गजानीकेन संवृतः । ॥ ६.५६.१५ ॥
હે ભારત, મહાન સેનાના મધ્યભાગમાં યુદ્ધ માટે (તેઓ) ઊભા હતા; ત્યાં જ ધર્મરાજ પણ ગજસેનાથી ઘેરાઈને ઊભા હતા.
6.56.16
ततस्तु सात्यकी राजन्द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ।
अभिमन्युस्ततः शूर इरावांश्च ततः परम् ॥ ६.५६.१६ ॥
પછી રાજન, સાત્યકિ અને દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો; પછી શૂર અભિમન્યુ, અને ત્યારબાદ ઇરાવાન.
6.56.17
भैमसेनिस्ततो राजन्केकयाश्च महारथाः ।
एते सर्वे महाराज वामं पार्श्वमुपाश्रिताः ॥ ६.५६.१७ ॥
પછી રાજન, ભીમસેનનો પુત્ર અને કેકય મહારથીઓ; હે મહારાજ, આ બધા ડાબી બાજુનો આશ્રય લઈને ઊભા રહ્યા.
6.56.18
सर्वस्य जगतो गोप्ता गोप्ता यस्य जनार्दनः ।
तत्रानुरथिनां श्रेष्ठो वामश्रृङ्गे व्यवस्थितः।
एवमेतं महाव्यूहं प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः ॥ ६.५६.१८ ॥
સમગ્ર જગતનો રક્ષક, જેનો રક્ષક જનાર્દન છે, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે ત્યાં ડાબા શિંગડે ઊભો હતો; એ રીતે પાંડવોએ આ મહાવ્યૂહનો પ્રતિવ્યૂહ રચ્યો.
6.56.19
वधार्थं तव पुत्रामां तत्पक्षे ये च सङ्गताः ।
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् ॥ ६.५६.१९ ॥
તારા પુત્રોના વધ માટે, અને તેમના પક્ષે જે એકઠા થયા હતા, ત્યારે યુદ્ધ શરૂ થયું; રથ અને હાથીઓ એકબીજામાં ગૂંથાઈ ગયા.
6.56.20
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम् ।
हयौघाश्च रथौघाश्व तत्र तत्र विशांपते ॥ ६.५६.२० ॥
તારા માણસો અને શત્રુઓ એકબીજાને ઘા કરતા હતા, અને ઘોડાઓ તથા રથોના સમૂહો આમતેમ, હે રાજન.
6.56.21
संपतन्तो व्यदृश्यन्त निघ्नन्तस्ते परस्परम् ।
धावतां च रथोघानां निघ्नतां च पृथक् पृथक् ॥ ६.५६.२१ ॥
ધસી આવતા અને એકબીજાને મારતા તેઓ દેખાયા; દોડતા રથસમૂહોના અને અલગ અલગ પ્રહાર કરનારાઓના.
6.56.22
बभूव तुमुलः शब्दो विमिश्रो दुन्दुभिस्वनैः ।
दिवस्पृङ्वरवीराणां निघ्नतामितरेतरम् ।
संप्रहारे सुतुमुले तव तेषां च भारत ॥ ६.५६.२२ ॥
દુંદુભિના અવાજો સાથે ભળેલો ભયંકર કોલાહલ ઊઠ્યો, જે આકાશને સ્પર્શ્યો; શ્રેષ્ઠ વીરો એકબીજાને મારતા હતા. હે ભારત, તારા અને તેમના તે ઘોર સંઘર્ષમાં.