મહાભારત · અધ્યાય 6.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.68.1
स्तवं वै ब्रह्मसंयुक्तं शृणु कृष्णस्य भारत ।
ब्रह्मर्षिभिश्च देवैश्च यः पुरा कथितो भुवि ॥ ६.६८.१ ॥
હે ભારત, બ્રહ્મસંયુક્ત કૃષ્ણની તે સ્તુતિ સાંભળ, જે પૂર્વે પૃથ્વી પર બ્રહ્મર્ષિઓ અને દેવતાઓએ કહી હતી.
6.68.2
साध्यानामपि देवानां देवदेवेश्वरः प्रभुः ।
लोकभावनभावज्ञ इति त्वां नारदोऽब्रवीत् ॥ ६.६८.२ ॥
સાધ્ય દેવતાઓના પણ, દેવોના દેવ, ઈશ્વર અને પ્રભુ, લોકપાલનભાવ જાણનાર — એમ નારદે તમારા વિશે કહ્યું.
6.68.3
भूतं भव्यं भविष्यच्च मार्कण्डेयोऽभ्युवाच ह ।
यज्ञं त्वां चैव यज्ञानां तपश्च तपसामपि ॥ ६.६८.३ ॥
ભૂત, ભવ્ય, ભવિષ્ય — માર્કંડેયે ખરેખર કહ્યું: તું જ યજ્ઞ છે, યજ્ઞોમાં પણ; તું જ તપ છે, તપોમાં પણ.
6.68.4
देवानामपि देवं च त्वामाह भगवान्भृगुः ।
पुराणां चैव परमं विष्णो रूपं तवेति च ॥ ६.६८.४ ॥
ભગવાન ભૃગુએ તને દેવોનો પણ દેવ કહ્યો; પુરાણોનું પરમ રૂપ પણ તારું જ છે — હે વિષ્ણુ, તે તારું જ રૂપ.
6.68.5
वासुदेवो वसूनां त्वं शक्रं स्थापयिता तथा ।
देवदेवोऽसि देवानामिति द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ ६.६८.५ ॥
વસુઓમાં તું વાસુદેવ છે; ઇન્દ્રને સ્થાપનાર પણ તું જ છે; તું દેવોનો દેવ છે — એમ દ્વૈપાયને કહ્યું.
6.68.6
पूर्वे प्रजानिसर्गे च दक्षमाहुः प्रजापतिम् ।
स्रष्टारं सर्वभूतानामङ्गिरास्त्वां तथाऽब्रवीत् ॥ ६.६८.६ ॥
આદિમાં, પ્રજાસર્જનના સમયે દક્ષને પ્રજાપતિ કહેવાયા; સર્વ ભૂતોના સર્જક તરીકે અંગિરસે તમને પણ એમ જ કહ્યું.
6.68.7
अव्यक्तं ते शरीरोत्थं व्यक्तं ते मनसि स्थितम् ।
देवास्त्वत्संभवाश्चैव देवलस्त्वसितोऽब्रवीत् ॥ ६.६८.७ ॥
તારું શરીર અવ્યક્તમાંથી ઉદ્ભવ્યું છે, અને તારું વ્યક્ત સ્વરૂપ મનમાં સ્થિત છે. દેવો તારાથી જ ઉત્પન્ન થયા, એમ દેવલ અને અસિતે કહ્યું.
6.68.8
शिरसा ते दिव्यं व्याप्तं बाहुभ्यां पृथिवी तथा ।
जठरं ते त्रयो लोकाः पुरुषोऽसि सनातनः ॥ ६.६८.८ ॥
તારા મસ્તકથી દિવ્ય લોક વ્યાપ્ત છે, ભુજાઓથી પૃથ્વી વ્યાપ્ત છે. તારા ઉદરમાં ત્રણ લોક છે. તું સનાતન પુરુષ છે.
6.68.9
एवं त्वामभिजानन्ति तपसा भाविता नराः ।
आत्मदर्शनतृप्तानामृषीणां चासि सत्तमः ॥ ६.६८.९ ॥
આ રીતે તપથી શુદ્ધ થયેલા મનુષ્યો તને ઓળખે છે. આત્મદર્શનથી તૃપ્ત થયેલા ઋષિઓમાં તું શ્રેષ્ઠ છે.
6.68.10
राजर्षीणामुदाराणामाहवेष्वनिवर्तिनाम् ।
सर्वधर्मप्रधानानां त्वं गतिर्मधुसूदन ॥ ६.६८.१० ॥
ઉદાર રાજર્ષિઓની, યુદ્ધોમાં પાછા ન હટનારાઓની, સર્વ ધર્મોમાં પ્રધાન લોકોની ગતિ તું છે, હે મધુસૂદન.
6.68.11
इति नित्यं योगविर्द्भिर्भगवान्पुरुषोत्तमः ।
सनत्कुमारप्रमुखैः स्तूयतेऽभ्यर्च्यते हरिः ॥ ६.६८.११ ॥
આ રીતે યોગ જાણનારા સનત્કુમાર વગેરે દ્વારા ભગવાન પુરુષોત્તમ હરિ નિત્ય સ્તુતિ અને પૂજા પામે છે.
6.68.12
एष ते विस्तरस्तात संक्षेपश्च प्रकीर्तितः ।
केशवस्य यथा तत्त्वं सुप्रीतो भज केशवम् ॥ ६.६८.१२ ॥
હે વત્સ, કેશવનો વિસ્તાર અને સંક્ષેપ બંને તને કહેવાયા. કેશવનું તત્ત્વ યથાર્થ જાણીને, પ્રસન્ન થઈને કેશવને ભજ.
6.68.13
पुण्यं श्रुत्वैतदाख्यानं महाराज सुतस्तव ।
केशवं बहुमेने स पाण्डवांश्च महारथान् ॥ ६.६८.१३ ॥
મહારાજ, આ પુણ્યકથા સાંભળીને તમારા પુત્રે કેશવ અને મહારથી પાંડવોને ઘણું સન્માન આપ્યું.
6.68.14
तमब्रवीन्महाराज भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
माहात्म्यं ते श्रुतं राजन्केशवस्य महात्कमनः ॥ ६.६८.१४ ॥
મહારાજ, શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મે ફરી તેને કહ્યું: રાજન્, મહાત્મા કેશવનો મહિમા તમે સાંભળ્યો છે.
6.68.15
नरस्य च यथातत्त्वं यन्मां त्वं पृच्छसे नृप ।
यदर्थं नृषु संभूतौ नरानारायणावृषी ॥ ६.६८.१५ ॥
હે રાજા, તમે મને જે નરનું યથાર્થ સ્વરૂપ પૂછો છો, અને નર-નારાયણ ઋષિઓ મનુષ્યોમાં કયા હેતુથી જન્મ્યા, તે સાંભળો.
6.68.16
अवध्यौ च यथा वीरौ संयुगेष्वपराजितौ ।
यथा च पाण्डवा राजन्नवध्या युधि कस्यचित् ॥ ६.६८.१६ ॥
આ બંને વીરો યુદ્ધોમાં અવધ્ય અને અપરાજિત છે, તેમ હે રાજન્, પાંડવો પણ યુદ્ધમાં કોઈના દ્વારા મારી શકાય તેવા નથી.
6.68.17
प्रीतिमान्हि दृढं कृष्णः पाण्डवेषु यशस्विषु ।
तस्माद्ब्रवीमि राजेन्द्र शमो भवतु पाण्डवैः ॥ ६.६८.१७ ॥
યશસ્વી પાંડવો પર કૃષ્ણનો દૃઢ પ્રેમ છે; તેથી, હે રાજેન્દ્ર, હું કહું છું કે પાંડવો સાથે શાંતિ થાય.
6.68.18
पृथिवीं भुङ्क्ष्व सहितो भ्रातृभिर्बलिभिर्वशी ।
नरानारायणौ देवाववज्ञाय नशिष्यसि ॥ ६.६८.१८ ॥
બળવાન ભાઈઓ સાથે સંયમપૂર્વક પૃથ્વીનો ઉપભોગ કરો; નર અને નારાયણ એ બે દેવોનો અનાદર કરશો તો તમારો નાશ થશે.
6.68.19
एवमुक्त्वा तव पिता तूष्णीमासीद्विशांपते ।
व्यसर्जयच्च राजानं शयनं च विवेश ह ॥ ६.६८.१९ ॥
આમ કહીને તમારા પિતા, હે પ્રજાપતિ, મૌન રહ્યા. રાજાને વિદાય આપીને તેઓ શયનમાં પ્રવેશ્યા.
6.68.20
राजा च शिबिरं प्रायात्प्रणिपत्य महात्मने ।
शिश्ये च शयने शुभ्रे रात्रिं तां भरतर्षभ ॥ ६.६८.२० ॥
રાજાએ મહાત્માને પ્રણામ કરીને પોતાની છાવણીમાં પ્રયાણ કર્યું. હે ભરતર્ષભ, એ રાત્રે તેઓ ઉજ્જવળ શય્યા પર સૂઈ ગયા.