ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.68.1
स्तवं वै ब्रह्मसंयुक्तं शृणु कृष्णस्य भारत ।
ब्रह्मर्षिभिश्च देवैश्च यः पुरा कथितो भुवि ॥ ६.६८.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਹ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ।
6.68.2
साध्यानामपि देवानां देवदेवेश्वरः प्रभुः ।
लोकभावनभावज्ञ इति त्वां नारदोऽब्रवीत् ॥ ६.६८.२ ॥
ਸਾਧਯ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਦਾ ਭਾਵ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ।
6.68.3
भूतं भव्यं भविष्यच्च मार्कण्डेयोऽभ्युवाच ह ।
यज्ञं त्वां चैव यज्ञानां तपश्च तपसामपि ॥ ६.६८.३ ॥
ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ — ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਹੀ ਯੱਗ ਹੈਂ, ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਤੂੰ ਹੀ ਤਪ ਹੈਂ, ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
6.68.4
देवानामपि देवं च त्वामाह भगवान्भृगुः ।
पुराणां चैव परमं विष्णो रूपं तवेति च ॥ ६.६८.४ ॥
ਭਗਵਾਨ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹਾ; ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ — ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ।
6.68.5
वासुदेवो वसूनां त्वं शक्रं स्थापयिता तथा ।
देवदेवोऽसि देवानामिति द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ ६.६८.५ ॥
ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈਂ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ।
6.68.6
पूर्वे प्रजानिसर्गे च दक्षमाहुः प्रजापतिम् ।
स्रष्टारं सर्वभूतानामङ्गिरास्त्वां तथाऽब्रवीत् ॥ ६.६८.६ ॥
ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਾ-ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਜੋਂ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
6.68.7
अव्यक्तं ते शरीरोत्थं व्यक्तं ते मनसि स्थितम् ।
देवास्त्वत्संभवाश्चैव देवलस्त्वसितोऽब्रवीत् ॥ ६.६८.७ ॥
ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਤੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਅਸਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ।
6.68.8
शिरसा ते दिव्यं व्याप्तं बाहुभ्यां पृथिवी तथा ।
जठरं ते त्रयो लोकाः पुरुषोऽसि सनातनः ॥ ६.६८.८ ॥
ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਦਿਵ ਲੋਕ ਵਿਆਪਤ ਹੈ, ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਨਾਤਨ ਪੁਰਖ ਹੈਂ।
6.68.9
एवं त्वामभिजानन्ति तपसा भाविता नराः ।
आत्मदर्शनतृप्तानामृषीणां चासि सत्तमः ॥ ६.६८.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਆਤਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।
6.68.10
राजर्षीणामुदाराणामाहवेष्वनिवर्तिनाम् ।
सर्वधर्मप्रधानानां त्वं गतिर्मधुसूदन ॥ ६.६८.१० ॥
ਉਦਾਰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ।
6.68.11
इति नित्यं योगविर्द्भिर्भगवान्पुरुषोत्तमः ।
सनत्कुमारप्रमुखैः स्तूयतेऽभ्यर्च्यते हरिः ॥ ६.६८.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਭਗਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਹਰੀ ਨਿੱਤ ਸਤੁਤ ਅਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
6.68.12
एष ते विस्तरस्तात संक्षेपश्च प्रकीर्तितः ।
केशवस्य यथा तत्त्वं सुप्रीतो भज केशवम् ॥ ६.६८.१२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਦੋਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇ ਗਏ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਜਾਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ।
6.68.13
पुण्यं श्रुत्वैतदाख्यानं महाराज सुतस्तव ।
केशवं बहुमेने स पाण्डवांश्च महारथान् ॥ ६.६८.१३ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਪੁੰਨ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
6.68.14
तमब्रवीन्महाराज भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
माहात्म्यं ते श्रुतं राजन्केशवस्य महात्कमनः ॥ ६.६८.१४ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ।
6.68.15
नरस्य च यथातत्त्वं यन्मां त्वं पृच्छसे नृप ।
यदर्थं नृषु संभूतौ नरानारायणावृषी ॥ ६.६८.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਥੋਂ ਜੋ ਨਰ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਸਰੂਪ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੁਣੋ।
6.68.16
अवध्यौ च यथा वीरौ संयुगेष्वपराजितौ ।
यथा च पाण्डवा राजन्नवध्या युधि कस्यचित् ॥ ६.६८.१६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵੱਧ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।
6.68.17
प्रीतिमान्हि दृढं कृष्णः पाण्डवेषु यशस्विषु ।
तस्माद्ब्रवीमि राजेन्द्र शमो भवतु पाण्डवैः ॥ ६.६८.१७ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ।
6.68.18
पृथिवीं भुङ्क्ष्व सहितो भ्रातृभिर्बलिभिर्वशी ।
नरानारायणौ देवाववज्ञाय नशिष्यसि ॥ ६.६८.१८ ॥
ਬਲਵਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੋ; ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੋਗੇ।
6.68.19
एवमुक्त्वा तव पिता तूष्णीमासीद्विशांपते ।
व्यसर्जयच्च राजानं शयनं च विवेश ह ॥ ६.६८.१९ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਚੁੱਪ ਰਹੇ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਯਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
6.68.20
राजा च शिबिरं प्रायात्प्रणिपत्य महात्मने ।
शिश्ये च शयने शुभ्रे रात्रिं तां भरतर्षभ ॥ ६.६८.२० ॥
ਰਾਜਾ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਉਸ ਰਾਤ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ।