Mahābhārata · Adhyāya 6.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.69.1
व्युषितायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ।
उभे सेने महाराज युद्धायैव समीयतुः ॥ ६.६९.१ ॥
Oh gran rey, cuando la noche había pasado y el sol había salido, ambos ejércitos se reunieron para la batalla.
6.69.2
अभ्यधावन्त संक्रुद्धाः परस्परजिगीषवः ।
ते सर्वे सहिता युद्धे समालोक्य परस्परम् ॥ ६.६९.२ ॥
Enfurecidos, deseosos de vencerse unos a otros, todos ellos se lanzaron juntos al verse mutuamente en la batalla.
6.69.3
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च राजन्दर्मन्त्रिते तव ।
व्यूहौ च व्यूह्य संरब्धाः संप्रहृष्टाः प्रहारिणः ॥ ६.६९.३ ॥
Oh rey, por consejo tuyo, los Pāṇḍavas y los hijos de Dhṛtarāṣṭra formaron sus disposiciones; airados y muy exultantes, estaban listos para atacar.
6.69.4
अरक्षन्मकरव्यूहं भीष्मो राजन्समन्ततः ।
तथैव पाण्डवा राजन्नरक्षन्व्यूहमात्मनः ॥ ६.६९.४ ॥
Oh rey, Bhīṣma protegió la formación Makara por todos lados; asimismo, oh rey, los Pāṇḍavas protegieron su propia formación.
6.69.5
अजातशत्रुः शत्रूणां मनांसि समकम्पयत् ।
श्येनवद्व्यूह्य तं व्यूहं धौम्यस्य वचनात्स्वयम् ॥ ६.६९.५ ॥
Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira) hizo temblar los corazones de sus enemigos; por consejo de Dhaumya, él mismo dispuso aquella formación como un halcón.
6.69.6
स हि तस्य सुविज्ञात अग्निचित्येषु भारत ।
मकरस्तु महाव्यूहस्तव पुत्रस्य धीमतः ॥ ६.६९.६ ॥
Oh Bhārata, aquella formación era bien conocida en los ritos del altar del fuego; pero la gran formación de tu sabio hijo era la Makara.
6.69.7
स्वयं सर्वेण सैन्येन द्रोणेनानुमतस्तदा ।
यथाव्यूहं शान्तनवः सोऽन्ववर्तत तत्पुनः ॥ ६.६९.७ ॥
Entonces, con la aprobación de Droṇa, el hijo de Śantanu avanzó de nuevo en formación, con todo el ejército.
6.69.8
स निर्ययौ महाराज पिता देवव्रतस्तव ।
महता रथवंशेन संवृतो रथिनां वरः ॥ ६.६९.८ ॥
Oh gran rey, tu padre Devavrata (Bhīṣma) salió, el mejor de los guerreros en carro, rodeado de una gran hueste de carros.
6.69.9
इतरेतरमन्वीयुर्यथाभागमवस्थिताः ।
रथिनः पत्तयश्चैव दन्तिनः सादिनस्तथा ॥ ६.६९.९ ॥
Siguiéndose unos a otros, cada uno en su puesto, los guerreros en carro, la infantería, los jinetes de elefante y los de caballo igualmente.
6.69.10
तान्दृष्ट्वाऽभ्युद्यतान्सङ्ख्ये पाण्डवा हि यशस्विनः ।
श्येनव्यूहेन संव्यूह्य समनह्यन्त संयुगे ॥ ६.६९.१० ॥
Al verlos avanzar en la batalla, los gloriosos Pāṇḍavas dispusieron su ejército en la formación de halcón (śyena-vyūha) y se pusieron las armaduras para el combate.
6.69.11
अशोभत मुखे तस्य भीमसेनो महाबलः ।
नेत्रे शिखण्डी दुर्धर्षो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६९.११ ॥
En su rostro brilló el poderoso Bhīmasena; en sus ojos, el invencible Śikhaṇḍin y Dhṛṣṭadyumna, hijo de Pṛṣata.
6.69.12
शीर्षे तस्याभवद्वीरः सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
विधुन्वन्गाण्डिवं पार्थो ग्रीवायामभवत्तदा ॥ ६.६९.१२ ॥
En su cabeza estaba el héroe Sātyaki, de verdadero valor; y en el cuello, agitando el arco Gāṇḍīva, estaba Pārtha (Arjuna).
6.69.13
अक्षौहिण्या समं तत्र वामपक्षोऽभवत्तदा ।
महात्मा द्रुपदः श्रीमान्सह पुत्रेण संयुगे ॥ ६.६९.१३ ॥
Entonces, junto con una akṣauhiṇī, se formó allí el ala izquierda. El magnánimo y glorioso Drupada, con su hijo, estaba en la batalla.
6.69.14
दक्षिणश्चाभवत्पक्षः कैकेयोऽक्षौहिणीपतिः ।
पृष्ठतो द्रौपदेयाश्च सौभद्रश्चापि वीर्यवान् ॥ ६.६९.१४ ॥
El ala derecha fue el kaikeya, señor de una akṣauhiṇī. En la retaguardia estaban los hijos de Draupadī y también el poderoso Saubhadra.
6.69.15
पृष्ठे समभवच्छ्रीमान्स्वयं राजा युधिष्ठिरःक ।
भ्रातृभ्यां सहितो वीरो यमाभ्यां चारुविक्रमः ॥ ६.६९.१५ ॥
En la retaguardia estaba el glorioso rey Yudhiṣṭhira en persona, héroe de gallarda valentía, acompañado por dos hermanos y por los dos hijos de Yama.
6.69.16
प्रविश्य तु रणे भीमो मकरं मुखतस्तदा ।
भीष्ममासाद्य संग्रामे च्छादयामास सायकैः ॥ ६.६९.१६ ॥
Entonces Bhīma, entrando en la batalla por el frente en la formación Makara, llegó a Bhīṣma en el combate y lo cubrió de flechas.
6.69.17
ततो भीष्मो महास्राणि पातयामास भारत ।
मोहयन्पाण्डुपुत्राणां व्यूढं सैन्यं महाहवे ॥ ६.६९.१७ ॥
Entonces, oh Bhārata, Bhīṣma hizo caer armas poderosas, confundiendo al ejército de los hijos de Pāṇḍu, dispuesto en orden de batalla, en la gran batalla.
6.69.18
संमुह्यति तदा सैन्ये त्वरमाणो धनंजयः ।
भीष्मं शरसहस्रेण विव्याध रणमूर्धनि ॥ ६.६९.१८ ॥
Entonces, cuando el ejército se confundía, Dhanaṃjaya, apresurándose, atravesó a Bhīṣma con mil flechas en la vanguardia de la batalla.
6.69.19
प्रतिसंवार्य चास्राणि भीष्ममुक्तानि संयुगे ।
स्वेनानीकेन हृष्टेन युद्धाय समुपस्थितः ॥ ६.६९.१९ ॥
Tras repeler las armas que Bhīṣma había lanzado en el combate, se presentó listo para la lucha con su ejército jubiloso.
6.69.20
ततो दुर्योधनो राजा भारज्वाजमभाषत ।
पूर्वं दृष्ट्वा वधं घोरं बलस्य बलिनां वरः ॥ ६.६९.२० ॥
Entonces el rey Duryodhana, el mejor de los poderosos, habló a Droṇa, hijo de Bharadvāja, pues antes había visto la terrible matanza del ejército.
6.69.21
भ्रातॄणां च वधं युद्धे स्मरमाणो महारथः ।
आचार्यः सततं हि त्वं हितकामो ममानघ ॥ ६.६९.२१ ॥
¡Oh, sin mancha! Recordando la matanza de los hermanos en la batalla, tú, gran guerrero de carro, eres en verdad mi maestro, que siempre desea mi bien.
6.69.22
वयं हि त्वां समाश्रित्य भीष्मं चैव पितामहम् ।
देवानपि रणे जेतुं प्रार्थयामो न संशयः ॥ ६.६९.२२ ॥
Confiando en ti y en Bhīṣma, nuestro abuelo, deseamos vencer incluso a los dioses en la batalla; no hay duda de ello.
6.69.23
किमु पाण्डुसुताकन्युद्धे हीनवीर्यपराक्रमान् ।
स तथा कुरु भद्रं ते यथा वध्यन्ति पाण्डवाः ॥ ६.६९.२३ ॥
¿Acaso los hijos de Pāṇḍu no carecen de valor y destreza en la batalla? Así pues, que la fortuna te acompañe; actúa de modo que los Pāṇḍavas sean abatidos.
6.69.24
एवमुक्तस्ततो द्रोणस्तव पुत्रेण मारिष ।
तत्र संप्रेक्ष्य राजनं संक्रुद्ध इव निश्चसन् ॥ ६.६९.२४ ॥
Así interpelado por tu hijo, Droṇa miró al rey y, como si estuviera airado, dejó escapar profundos suspiros.
6.69.25
बालिशस्त्वं न जानीषे पाण्डवानां पराक्रमम् ।
न शक्या हि यथा जेतुं पाण्डवा हि महाबलाः ॥ ६.६९.२५ ॥
Eres necio y no conoces el valor de los Pāṇḍavas; los Pāṇḍavas, de gran fuerza, no pueden ser vencidos con facilidad.
6.69.26
यथाबलं यथावीर्यं कर्म कुर्यामहं हि ते ।
इत्युक्तवा ते सुतं राजन्नभ्यपद्यत वाहिनीम् ।
अभिनत्पाण्डवानीकं प्रेक्षमाणस्य सात्यकेः ॥ ६.६९.२६ ॥
Diciendo: 'Obraré para ti según mi fuerza y mi valor', oh rey, se dirigió hacia el ejército de tu hijo, y mientras Sātyaki observaba, atravesó el ejército de los Pāṇḍava.
6.69.27
सात्यकिस्तु ततो द्रौणं वारयामात भारत ।
तयोः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.६९.२७ ॥
Entonces Sātyaki detuvo al hijo de Droṇa, oh Bhārata; entre ambos comenzó una batalla terrible y espantosa.
6.69.28
शैनेयं तु रणे क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापावान् ।
अविध्यन्निशितैर्बाणैर्जत्रुदेशे हसन्निव ॥ ६.६९.२८ ॥
Pero en la batalla, el iracundo y poderoso hijo de Bharadvāja (Droṇa) atravesó al descendiente de Śini (Sātyaki) en la clavícula con agudas flechas, como si riera.
6.69.29
भीमसेनस्ततः क्रुद्धो भारद्वाजमविध्यत ।
संरक्षन्सात्यकिं राजन्द्रोणाच्छस्त्रभृतां वरात् ॥ ६.६९.२९ ॥
Entonces el iracundo Bhīmasena atravesó al hijo de Bharadvāja, oh rey, protegiendo a Sātyaki de Droṇa, el mejor de los portadores de armas.
6.69.30
ततो द्रोणश्च भीष्मश्च तथा शल्यश्च मारिष ।
भीमसेनं रणे क्रुद्धाश्छादयांचक्रिरे शरैः ॥ ६.६९.३० ॥
Entonces Droṇa, Bhīṣma y también Śalya, oh señor, enfurecidos en la batalla, cubrieron a Bhīmasena con flechas.
6.69.31
तत्राभिमन्युः संक्रुद्धो द्रौपदेयाश्च मारिष ।
विव्यधुर्निशितैर्बैणैः सर्वांस्तानुद्यतायुधान् ॥ ६.६९.३१ ॥
Allí, enfurecidos, Abhimanyu y los hijos de Draupadī, oh señor, traspasaron con agudas flechas a todos aquellos que tenían las armas alzadas.
6.69.32
द्रोणभीष्मौ तु संक्रुद्धावापतन्तौ महाबलौ ।
प्रत्युद्ययौ शिखण्डी तु महेष्वासो महाहवे ॥ ६.६९.३२ ॥
Pero cuando Droṇa y Bhīṣma, enfurecidos y poderosos, avanzaron precipitadamente, el gran arquero Śikhaṇḍin salió a su encuentro en la gran batalla.
6.69.33
प्रगृह्य बलवद्वीरो धनुर्जलदनिःश्वनम् ।
अभ्यवर्षच्छरैस्तूर्णं छादयानो दिवाकरम् ॥ ६.६९.३३ ॥
El héroe, tomando con fuerza su arco que retumbaba como una nube de tormenta, lanzó rápidamente una lluvia de flechas, cubriendo el sol.
6.69.34
शिखण्डिनं समासाद्य भरतानां पितामहः ।
अवर्जयत संग्रामं स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्मरन् ॥ ६.६९.३४ ॥
Al enfrentarse a Śikhaṇḍin, el abuelo de los Bharatas evitó combatir con él, recordando que había sido mujer.
6.69.35
ततो द्रोणो महाराज अभ्यद्रवत तं रणे ।
रक्षमाणस्तदा भीष्मं तव पुत्रेण चोदितः ॥ ६.६९.३५ ॥
Entonces, oh gran rey, Droṇa, impulsado por vuestro hijo y protegiendo a Bhīṣma, se lanzó contra él en la batalla.
6.69.36
शिखण्डी तु समासाद्य द्रोणं शस्त्रभृतां वरम् ।
अवर्जयत संत्रस्तो युगान्ताग्निमिवोल्बणम् ॥ ६.६९.३६ ॥
Pero Śikhaṇḍin, al enfrentarse a Droṇa, el mejor de los portadores de armas, aterrorizado al verlo como el feroz fuego del fin de la era, se retiró.
6.69.37
ततो बलेन महता पुत्रस्तव विशांपते ।
जुगोप भीष्ममासाद्य प्रार्थयानो महद्यशः ॥ ६.६९.३७ ॥
Entonces tu hijo, señor del pueblo, se acercó a Bhīṣma con un gran ejército y lo protegió, buscando gran renombre.
6.69.38
तथैव पाण्डवा राजन्पुरुस्कृत्य धनञ्जयम् ।
भीष्ममेवाभ्यवर्तन्त जये कृत्वा दृढां मतिम् ॥ ६.६९.३८ ॥
Igualmente, oh rey, los Pāṇḍavas, poniendo a Dhanañjaya (Arjuna) al frente, avanzaron decididamente contra Bhīṣma, firmes en su resolución de vencer.
6.69.39
तद्युद्धमभवद्धोरं देवानां दानवैरिव ।
जयमाकाङ्क्षतां सङ्क्ष्ये यशश्च सुमहाद्भुतम् ॥ ६.६९.३९ ॥
Aquella batalla se volvió terrible, como la de los dioses y los demonios, pues ambos bandos anhelaban la victoria en el combate y una gloria sumamente maravillosa.