มหาภารตะ · อัธยายะ 6.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.69.1
व्युषितायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ।
उभे सेने महाराज युद्धायैव समीयतुः ॥ ६.६९.१ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อราตรีผ่านไปและพระอาทิตย์ขึ้นแล้ว ทั้งสองกองทัพก็มาประจันหน้ากันเพื่อทำศึก
6.69.2
अभ्यधावन्त संक्रुद्धाः परस्परजिगीषवः ।
ते सर्वे सहिता युद्धे समालोक्य परस्परम् ॥ ६.६९.२ ॥
ด้วยความโกรธ ต่างปรารถนาจะชนะกันและกัน ทั้งหมดรุดเข้าไปพร้อมกัน เมื่อได้มองดูกันและกันในสนามรบ
6.69.3
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च राजन्दर्मन्त्रिते तव ।
व्यूहौ च व्यूह्य संरब्धाः संप्रहृष्टाः प्रहारिणः ॥ ६.६९.३ ॥
ข้าแต่พระราชา ตามคำปรึกษาของพระองค์ ปาณฑพและบุตรของธฤตราษฎร์จัดกระบวนทัพของตน ทั้งโกรธเกรี้ยวและเปี่ยมด้วยความฮึกเหิม พร้อมจะฟาดฟันเข้าใส่
6.69.4
अरक्षन्मकरव्यूहं भीष्मो राजन्समन्ततः ।
तथैव पाण्डवा राजन्नरक्षन्व्यूहमात्मनः ॥ ६.६९.४ ॥
ข้าแต่พระราชา ภีษมะคุ้มกันกระบวนพยูหะมกระรอบทิศ และในทำนองเดียวกัน ข้าแต่พระราชา ปาณฑพก็คุ้มกันกระบวนทัพของตนเอง
6.69.5
अजातशत्रुः शत्रूणां मनांसि समकम्पयत् ।
श्येनवद्व्यूह्य तं व्यूहं धौम्यस्य वचनात्स्वयम् ॥ ६.६९.५ ॥
อชาตศัตรู (ยุธิษฐิระ) ทำให้จิตใจของศัตรูสั่นสะท้าน ตามคำของเทาไมยะ พระองค์เองจัดกระบวนทัพนั้นดุจเหยี่ยว
6.69.6
स हि तस्य सुविज्ञात अग्निचित्येषु भारत ।
मकरस्तु महाव्यूहस्तव पुत्रस्य धीमतः ॥ ६.६९.६ ॥
ข้าแต่ภารตะ กระบวนทัพนั้นเป็นที่รู้กันดีในพิธีบูชาไฟ แต่กระบวนทัพใหญ่ของบุตรผู้มีปัญญาของพระองค์คือมกระ
6.69.7
स्वयं सर्वेण सैन्येन द्रोणेनानुमतस्तदा ।
यथाव्यूहं शान्तनवः सोऽन्ववर्तत तत्पुनः ॥ ६.६९.७ ॥
ครั้นนั้น ได้รับความเห็นชอบจากโทรณะ บุตรของศานตนุก็ยกทัพทั้งหมดเคลื่อนไปข้างหน้าอีกครั้งตามกระบวนทัพ
6.69.8
स निर्ययौ महाराज पिता देवव्रतस्तव ।
महता रथवंशेन संवृतो रथिनां वरः ॥ ६.६९.८ ॥
ข้าแต่มหาราช พระบิดาของพระองค์ เทวพรต (ภีษมะ) ก็ยกออกไป เป็นยอดแห่งนักรบบนรถศึก ถูกล้อมไว้ด้วยกองรถศึกอันใหญ่หลวง
6.69.9
इतरेतरमन्वीयुर्यथाभागमवस्थिताः ।
रथिनः पत्तयश्चैव दन्तिनः सादिनस्तथा ॥ ६.६९.९ ॥
ตามลำดับซึ่งกันและกัน แต่ละคนยืนอยู่ตามที่ของตน ทั้งนักรบบนรถ ทหารราบ นักรบขี่ช้าง และนักรบขี่ม้าเช่นกัน
6.69.10
तान्दृष्ट्वाऽभ्युद्यतान्सङ्ख्ये पाण्डवा हि यशस्विनः ।
श्येनव्यूहेन संव्यूह्य समनह्यन्त संयुगे ॥ ६.६९.१० ॥
เมื่อปาณฑพผู้เกียรติยศเห็นพวกเขาเคลื่อนเข้ามาในสนามรบ ก็จัดกระบวนทัพเป็นกระบวนเหยี่ยว (ศยโนวยูหะ) แล้วสวมเกราะเพื่อการรบ
6.69.11
अशोभत मुखे तस्य भीमसेनो महाबलः ।
नेत्रे शिखण्डी दुर्धर्षो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६९.११ ॥
ที่หน้าของกระบวนทัพนั้นมีภีมเสนผู้ทรงพลังส่องประกาย ที่ดวงตาคือศิขัณฑินผู้ไม่อาจข่มได้ และธฤษฏทยุมน์ บุตรของปฤษตะ
6.69.12
शीर्षे तस्याभवद्वीरः सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
विधुन्वन्गाण्डिवं पार्थो ग्रीवायामभवत्तदा ॥ ६.६९.१२ ॥
ที่หัวของกระบวนทัพนั้นคือวีรบุรุษสาตยกิผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง และที่คอ ขณะสั่นคันธนูคาณฑีวะ คือปารถะ (อรชุน)
6.69.13
अक्षौहिण्या समं तत्र वामपक्षोऽभवत्तदा ।
महात्मा द्रुपदः श्रीमान्सह पुत्रेण संयुगे ॥ ६.६९.१३ ॥
ณ ที่นั้น ปีกซ้ายได้ถูกจัดขึ้นพร้อมด้วยอักเษาหิณี ครั้งนั้น ท้าวทรุปทผู้ยิ่งใหญ่และรุ่งโรจน์ พร้อมด้วยบุตรของตน ก็อยู่ในการรบ
6.69.14
दक्षिणश्चाभवत्पक्षः कैकेयोऽक्षौहिणीपतिः ।
पृष्ठतो द्रौपदेयाश्च सौभद्रश्चापि वीर्यवान् ॥ ६.६९.१४ ॥
ปีกขวาคือไกเกยะ ผู้เป็นเจ้าแห่งอักเษาหิณี ที่ท้ายกระบวนทัพคือบุตรของเทราปที และสาวภัทระผู้ทรงพลังด้วย
6.69.15
पृष्ठे समभवच्छ्रीमान्स्वयं राजा युधिष्ठिरःक ।
भ्रातृभ्यां सहितो वीरो यमाभ्यां चारुविक्रमः ॥ ६.६९.१५ ॥
ที่ท้ายกระบวนทัพ พระเจ้ายุธิษฐิระผู้รุ่งโรจน์ทรงประทับอยู่เอง วีรบุรุษผู้มีความกล้าหาญอันงดงาม มีพี่น้องสองคนและบุตรทั้งสองของยมะร่วมอยู่ด้วย
6.69.16
प्रविश्य तु रणे भीमो मकरं मुखतस्तदा ।
भीष्ममासाद्य संग्रामे च्छादयामास सायकैः ॥ ६.६९.१६ ॥
ครั้นนั้น ภีมะเข้าสู่สนามรบจากด้านหน้าในกระบวนมกระ เข้าถึงภีษมะในการต่อสู้ แล้วปกคลุมท่านด้วยลูกศร
6.69.17
ततो भीष्मो महास्राणि पातयामास भारत ।
मोहयन्पाण्डुपुत्राणां व्यूढं सैन्यं महाहवे ॥ ६.६९.१७ ॥
ข้าแต่ภารตะ ครั้นนั้นภีษมะก็ปล่อยอาวุธอันยิ่งใหญ่ลงมา ทำให้กองทัพที่จัดไว้แล้วของบุตรปาณฑุสับสนงุนงงในการรบอันยิ่งใหญ่
6.69.18
संमुह्यति तदा सैन्ये त्वरमाणो धनंजयः ।
भीष्मं शरसहस्रेण विव्याध रणमूर्धनि ॥ ६.६९.१८ ॥
ครั้นกองทัพเกิดความสับสน ธนัญชัยผู้รีบเร่งก็ยิงภีษมะด้วยลูกศรนับพันที่แนวหน้าแห่งการรบ
6.69.19
प्रतिसंवार्य चास्राणि भीष्ममुक्तानि संयुगे ।
स्वेनानीकेन हृष्टेन युद्धाय समुपस्थितः ॥ ६.६९.१९ ॥
หลังจากป้องกันอาวุธที่ภีษมะยิงมาในการรบแล้ว ท่านก็ยืนพร้อมสำหรับการต่อสู้กับกองทัพของตนซึ่งปีติยินดี
6.69.20
ततो दुर्योधनो राजा भारज्वाजमभाषत ।
पूर्वं दृष्ट्वा वधं घोरं बलस्य बलिनां वरः ॥ ६.६९.२० ॥
ครั้นนั้น พระเจ้าทุรโยธน์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงพลัง ตรัสกับโทรณะ บุตรของภรัทวาชะ เพราะท่านได้เห็นการสังหารอันน่ากลัวของกองทัพมาก่อนแล้ว
6.69.21
भ्रातॄणां च वधं युद्धे स्मरमाणो महारथः ।
आचार्यः सततं हि त्वं हितकामो ममानघ ॥ ६.६९.२१ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป ท่านผู้เป็นมหารถีย่อมระลึกถึงการสังหารพี่น้องในสงคราม และท่านเป็นอาจารย์ของข้าพเจ้าอยู่เสมอ ปรารถนาความดีแก่ข้าพเจ้าเป็นนิจ
6.69.22
वयं हि त्वां समाश्रित्य भीष्मं चैव पितामहम् ।
देवानपि रणे जेतुं प्रार्थयामो न संशयः ॥ ६.६९.२२ ॥
พวกเราพึ่งพาท่านและภีษมะผู้เป็นปู่ จึงปรารถนาจะเอาชนะแม้เหล่าเทพในสงคราม ไม่มีข้อสงสัยเลย
6.69.23
किमु पाण्डुसुताकन्युद्धे हीनवीर्यपराक्रमान् ।
स तथा कुरु भद्रं ते यथा वध्यन्ति पाण्डवाः ॥ ६.६९.२३ ॥
โอรสของท้าวปาณฑุไร้ซึ่งพละกำลังและความกล้าหาญในการรบกระนั้นหรือ ขอให้โชคดีมีแก่ท่าน จงกระทำเถิดให้ปาณฑพถูกสังหาร
6.69.24
एवमुक्तस्ततो द्रोणस्तव पुत्रेण मारिष ।
तत्र संप्रेक्ष्य राजनं संक्रुद्ध इव निश्चसन् ॥ ६.६९.२४ ॥
เมื่อโอรสของท่านกล่าวดังนั้นแล้ว โทรณะก็มองไปยังพระราชาและถอนใจยาวราวกับโกรธเคือง
6.69.25
बालिशस्त्वं न जानीषे पाण्डवानां पराक्रमम् ।
न शक्या हि यथा जेतुं पाण्डवा हि महाबलाः ॥ ६.६९.२५ ॥
ท่านเป็นคนโง่เขลาและไม่รู้ถึงความกล้าหาญของปาณฑพ ปาณฑพผู้มีพลังมหาศาลนั้นไม่อาจเอาชนะได้โดยง่าย
6.69.26
यथाबलं यथावीर्यं कर्म कुर्यामहं हि ते ।
इत्युक्तवा ते सुतं राजन्नभ्यपद्यत वाहिनीम् ।
अभिनत्पाण्डवानीकं प्रेक्षमाणस्य सात्यकेः ॥ ६.६९.२६ ॥
ข้าพเจ้าจะกระทำการตามกำลังและความกล้าของข้าพเจ้า เพื่อท่าน ข้าแต่พระราชา เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว โทรณะก็มุ่งไปยังกองทัพของโอรสท่าน และขณะที่สาตยกีมองดู ก็ตีฝ่ากองทัพปาณฑพ
6.69.27
सात्यकिस्तु ततो द्रौणं वारयामात भारत ।
तयोः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.६९.२७ ॥
ข้าแต่ภารตะ ลำดับนั้นสาตยกีได้ขัดขวางโอรสของโทรณะ การต่อสู้อันน่าสะพรึงกลัวและน่าหวาดหวั่นระหว่างทั้งสองจึงได้เริ่มขึ้น
6.69.28
शैनेयं तु रणे क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापावान् ।
अविध्यन्निशितैर्बाणैर्जत्रुदेशे हसन्निव ॥ ६.६९.२८ ॥
ส่วนบุตรของภารทวาชะผู้ทรงอานุภาพและโกรธเกรี้ยวในสงคราม ได้ยิงศรที่คมกริบเข้าที่ไหปลาร้าของเชไนยะ (สาตยกี) ราวกับหัวเราะ
6.69.29
भीमसेनस्ततः क्रुद्धो भारद्वाजमविध्यत ।
संरक्षन्सात्यकिं राजन्द्रोणाच्छस्त्रभृतां वरात् ॥ ६.६९.२९ ॥
ลำดับนั้น ภีมเสนผู้โกรธเกรี้ยวได้ยิงบุตรของภารทวาชะ ข้าแต่พระราชา เพื่อปกป้องสาตยกีจากโทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถือศัสตรา
6.69.30
ततो द्रोणश्च भीष्मश्च तथा शल्यश्च मारिष ।
भीमसेनं रणे क्रुद्धाश्छादयांचक्रिरे शरैः ॥ ६.६९.३० ॥
ลำดับนั้น โทรณะ ภีษมะ และศัลยะ ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ ต่างโกรธเกรี้ยวในสงคราม ได้ปกคลุมภีมเสนด้วยลูกศร
6.69.31
तत्राभिमन्युः संक्रुद्धो द्रौपदेयाश्च मारिष ।
विव्यधुर्निशितैर्बैणैः सर्वांस्तानुद्यतायुधान् ॥ ६.६९.३१ ॥
ที่นั่น อภิมนยุผู้โกรธเกรี้ยว และบรรดาโอรสของเทราปที ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ ได้ยิงลูกศรที่คมกริบใส่ทุกคนเหล่านั้นที่ยกอาวุธขึ้นพร้อมแล้ว
6.69.32
द्रोणभीष्मौ तु संक्रुद्धावापतन्तौ महाबलौ ।
प्रत्युद्ययौ शिखण्डी तु महेष्वासो महाहवे ॥ ६.६९.३२ ॥
แต่เมื่อโทรณะและภีษมะผู้โกรธเกรี้ยวและมีพลังมหาศาลพุ่งเข้ามา ศิขัณฑีผู้ทรงธนูอันยิ่งใหญ่ก็เข้าสู้หน้าท่านทั้งสองในการรบอันใหญ่หลวง
6.69.33
प्रगृह्य बलवद्वीरो धनुर्जलदनिःश्वनम् ।
अभ्यवर्षच्छरैस्तूर्णं छादयानो दिवाकरम् ॥ ६.६९.३३ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นยกคันธนูที่คำรามดังเมฆฝนด้วยพลังอันแรงกล้า รีบระดมลูกศรลงมาอย่างหนาแน่น ปกคลุมพระอาทิตย์
6.69.34
शिखण्डिनं समासाद्य भरतानां पितामहः ।
अवर्जयत संग्रामं स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्मरन् ॥ ६.६९.३४ ॥
เมื่อเข้าใกล้ศิขัณฑี ปู่แห่งวงศ์ภรตะได้หลีกเลี่ยงการรบกับเขา เพราะระลึกถึงว่าเขาเคยเป็นผู้หญิงมาก่อน
6.69.35
ततो द्रोणो महाराज अभ्यद्रवत तं रणे ।
रक्षमाणस्तदा भीष्मं तव पुत्रेण चोदितः ॥ ६.६९.३५ ॥
ลำดับนั้น ข้าแต่พระมหาราชา โทรณะจึงพุ่งเข้าหาศิขัณฑีในสงคราม โดยถูกโอรสของท่านกระตุ้น และปกป้องภีษมะอยู่
6.69.36
शिखण्डी तु समासाद्य द्रोणं शस्त्रभृतां वरम् ।
अवर्जयत संत्रस्तो युगान्ताग्निमिवोल्बणम् ॥ ६.६९.३६ ॥
ส่วนศิขัณฑีเมื่อเข้าใกล้โทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ถือศัสตรา ก็ถอยหนีไปด้วยความหวาดกลัวเมื่อเห็นท่านดุจไฟอันน่าสะพรึงกลัวในวาระสิ้นยุค
6.69.37
ततो बलेन महता पुत्रस्तव विशांपते ।
जुगोप भीष्ममासाद्य प्रार्थयानो महद्यशः ॥ ६.६९.३७ ॥
ลำดับนั้น ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน โอรสของท่านได้เข้าไปหาภีษมะพร้อมกองทัพอันยิ่งใหญ่ และคุ้มครองท่าน โดยปรารถนาเกียรติยศอันยิ่งใหญ่
6.69.38
तथैव पाण्डवा राजन्पुरुस्कृत्य धनञ्जयम् ।
भीष्ममेवाभ्यवर्तन्त जये कृत्वा दृढां मतिम् ॥ ६.६९.३८ ॥
ข้าแต่พระราชา ปาณฑพก็เช่นกัน โดยให้ธนัญชัยอยู่ข้างหน้า ได้มุ่งเข้าหาภีษมะเองอย่างมั่นคง มีใจแน่วแน่ที่จะชนะ
6.69.39
तद्युद्धमभवद्धोरं देवानां दानवैरिव ।
जयमाकाङ्क्षतां सङ्क्ष्ये यशश्च सुमहाद्भुतम् ॥ ६.६९.३९ ॥
การรบนั้นได้เกิดขึ้นอย่างน่าสะพรึงกลัว ดุจการรบระหว่างเทวดากับทานพ เพราะทั้งสองฝ่ายต่างปรารถนาชัยชนะในการต่อสู้ และเกียรติยศอันน่าอัศจรรย์ยิ่ง