మహాభారతం · అధ్యాయం 6.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.69.1
व्युषितायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ।
उभे सेने महाराज युद्धायैव समीयतुः ॥ ६.६९.१ ॥
మహారాజా, రాత్రి గడిచి సూర్యుడు ఉదయించగానే రెండు సేనలు యుద్ధానికి ఎదురెదురుగా నిలిచాయి.
6.69.2
अभ्यधावन्त संक्रुद्धाः परस्परजिगीषवः ।
ते सर्वे सहिता युद्धे समालोक्य परस्परम् ॥ ६.६९.२ ॥
కోపంతో ఒకరినొకరు జయించాలనే కోరికతో ఉన్న వారందరూ యుద్ధంలో ఒకరినొకరు చూసి కలిసి ముందుకు దూకారు.
6.69.3
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च राजन्दर्मन्त्रिते तव ।
व्यूहौ च व्यूह्य संरब्धाः संप्रहृष्टाः प्रहारिणः ॥ ६.६९.३ ॥
రాజా, నీ మంత్రాంగంతో పాండవులు, ధృతరాష్ట్ర కుమారులు తమ వ్యూహాలను రచించి, కోపంతో, మిక్కిలి ఉత్సాహంతో దాడి చేయడానికి సిద్ధమయ్యారు.
6.69.4
अरक्षन्मकरव्यूहं भीष्मो राजन्समन्ततः ।
तथैव पाण्डवा राजन्नरक्षन्व्यूहमात्मनः ॥ ६.६९.४ ॥
రాజా, భీష్ముడు మకర వ్యూహాన్ని అన్ని వైపులా కాపాడాడు; అలాగే రాజా, పాండవులు తమ వ్యూహాన్ని కాపాడారు.
6.69.5
अजातशत्रुः शत्रूणां मनांसि समकम्पयत् ।
श्येनवद्व्यूह्य तं व्यूहं धौम्यस्य वचनात्स्वयम् ॥ ६.६९.५ ॥
శత్రువులు లేని యుధిష్ఠిరుడు శత్రువుల మనసులను కంపింపజేశాడు; ధౌమ్యుని మాట ప్రకారం అతడే ఆ వ్యూహాన్ని డేగలా రచించాడు.
6.69.6
स हि तस्य सुविज्ञात अग्निचित्येषु भारत ।
मकरस्तु महाव्यूहस्तव पुत्रस्य धीमतः ॥ ६.६९.६ ॥
భరతా, అది అగ్నిచయన విధుల్లో బాగా తెలిసినది; నీ బుద్ధిమంతుడైన కుమారుని మహావ్యూహం మకరం.
6.69.7
स्वयं सर्वेण सैन्येन द्रोणेनानुमतस्तदा ।
यथाव्यूहं शान्तनवः सोऽन्ववर्तत तत्पुनः ॥ ६.६९.७ ॥
అప్పుడు ద్రోణుని అనుమతితో, సమస్త సైన్యంతో తానే శంతనుని కుమారుడు మళ్ళీ వ్యూహం ప్రకారం ముందుకు సాగాడు.
6.69.8
स निर्ययौ महाराज पिता देवव्रतस्तव ।
महता रथवंशेन संवृतो रथिनां वरः ॥ ६.६९.८ ॥
మహారాజా, మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు (భీష్ముడు) బయలుదేరాడు; రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు గొప్ప రథసమూహంతో చుట్టబడి ఉన్నాడు.
6.69.9
इतरेतरमन्वीयुर्यथाभागमवस्थिताः ।
रथिनः पत्तयश्चैव दन्तिनः सादिनस्तथा ॥ ६.६९.९ ॥
ఒకరినొకరు అనుసరిస్తూ, తమ తమ స్థానాల ప్రకారం నిలిచిన రథికులు, కాల్బలం, గజారోహులు, అశ్వారోహులు కూడా అలాగే.
6.69.10
तान्दृष्ट्वाऽभ्युद्यतान्सङ्ख्ये पाण्डवा हि यशस्विनः ।
श्येनव्यूहेन संव्यूह्य समनह्यन्त संयुगे ॥ ६.६९.१० ॥
యుద్ధంలో వారు ముందుకు రావడం చూసి, యశస్వులైన పాండవులు శ్యేనవ్యూహంలో సైన్యాన్ని అమర్చి యుద్ధానికి కవచాలు ధరించారు.
6.69.11
अशोभत मुखे तस्य भीमसेनो महाबलः ।
नेत्रे शिखण्डी दुर्धर्षो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६९.११ ॥
దాని ముఖంపై మహాబలుడు భీమసేనుడు ప్రకాశించాడు; రెండు నేత్రాలపై అజేయుడైన శిఖండి, పృషతుని కుమారుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ప్రకాశించారు.
6.69.12
शीर्षे तस्याभवद्वीरः सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
विधुन्वन्गाण्डिवं पार्थो ग्रीवायामभवत्तदा ॥ ६.६९.१२ ॥
దాని శిరస్సున సత్యపరాక్రముడైన వీరుడు సాత్యకి ఉన్నాడు; మెడ వద్ద గాండీవాన్ని ఊపుతూ పార్థుడు (అర్జునుడు) అప్పుడు ఉన్నాడు.
6.69.13
अक्षौहिण्या समं तत्र वामपक्षोऽभवत्तदा ।
महात्मा द्रुपदः श्रीमान्सह पुत्रेण संयुगे ॥ ६.६९.१३ ॥
అప్పుడు అక్కడ ఒక అక్షౌహిణి సేనతో వామపక్షం ఏర్పడింది. మహాత్ముడైన శ్రీమంతుడు ద్రుపదుడు కుమారునితో కలిసి యుద్ధంలో ఉన్నాడు.
6.69.14
दक्षिणश्चाभवत्पक्षः कैकेयोऽक्षौहिणीपतिः ।
पृष्ठतो द्रौपदेयाश्च सौभद्रश्चापि वीर्यवान् ॥ ६.६९.१४ ॥
కుడిపక్షం ఒక అక్షౌహిణికి అధిపతియైన కైకేయుడు. వెనుక ద్రౌపదీ పుత్రులు, పరాక్రమశాలి సౌభద్రుడు ఉన్నారు.
6.69.15
पृष्ठे समभवच्छ्रीमान्स्वयं राजा युधिष्ठिरःक ।
भ्रातृभ्यां सहितो वीरो यमाभ्यां चारुविक्रमः ॥ ६.६९.१५ ॥
వెనుక శ్రీమంతుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా ఉన్నాడు. ఇద్దరు సోదరులతో, యముని ఇద్దరు కుమారులతో కలిసిన, సుందర పరాక్రమశాలి వీరుడు.
6.69.16
प्रविश्य तु रणे भीमो मकरं मुखतस्तदा ।
भीष्ममासाद्य संग्रामे च्छादयामास सायकैः ॥ ६.६९.१६ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో ముందు భాగం నుండి మకర వ్యూహంలో ప్రవేశించి భీముడు భీష్ముణ్ని సమీపించి బాణాలతో అతన్ని కప్పాడు.
6.69.17
ततो भीष्मो महास्राणि पातयामास भारत ।
मोहयन्पाण्डुपुत्राणां व्यूढं सैन्यं महाहवे ॥ ६.६९.१७ ॥
అప్పుడు, ఓ భారతా, భీష్ముడు మహాస్త్రాలను ప్రయోగించాడు. మహాయుద్ధంలో వ్యూహంగా నిలిచిన పాండవుల సేనను మోహింపజేశాడు.
6.69.18
संमुह्यति तदा सैन्ये त्वरमाणो धनंजयः ।
भीष्मं शरसहस्रेण विव्याध रणमूर्धनि ॥ ६.६९.१८ ॥
అప్పుడు సేన మోహితమవుతుండగా, త్వరపడిన ధనంజయుడు యుద్ధాగ్రంలో భీష్ముణ్ని వేయి బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.69.19
प्रतिसंवार्य चास्राणि भीष्ममुक्तानि संयुगे ।
स्वेनानीकेन हृष्टेन युद्धाय समुपस्थितः ॥ ६.६९.१९ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముడు ప్రయోగించిన అస్త్రాలను నివారించి, సంతోషంగా ఉన్న తన సేనతో అతడు యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచాడు.
6.69.20
ततो दुर्योधनो राजा भारज्वाजमभाषत ।
पूर्वं दृष्ट्वा वधं घोरं बलस्य बलिनां वरः ॥ ६.६९.२० ॥
అప్పుడు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు దుర్యోధనుడు భారద్వాజుడితో ఇలా అన్నాడు; అతడు ముందే సైన్యంలోని భయంకర వధను చూశాడు.
6.69.21
भ्रातॄणां च वधं युद्धे स्मरमाणो महारथः ।
आचार्यः सततं हि त्वं हितकामो ममानघ ॥ ६.६९.२१ ॥
ఓ నిర్దోషుడా! యుద్ధంలో సోదరుల వధను గుర్తుచేసుకుంటూ, మహారథుడా, నీవు ఎల్లప్పుడూ నా హితం కోరే ఆచార్యుడవు.
6.69.22
वयं हि त्वां समाश्रित्य भीष्मं चैव पितामहम् ।
देवानपि रणे जेतुं प्रार्थयामो न संशयः ॥ ६.६९.२२ ॥
మిమ్మల్ని, పితామహుడు భీష్ముడిని ఆశ్రయించి, యుద్ధంలో దేవతలను కూడా జయించాలని మేము కోరుతున్నాము; ఇందులో సందేహం లేదు.
6.69.23
किमु पाण्डुसुताकन्युद्धे हीनवीर्यपराक्रमान् ।
स तथा कुरु भद्रं ते यथा वध्यन्ति पाण्डवाः ॥ ६.६९.२३ ॥
యుద్ధంలో పాండు కుమారులు వీర్యం పరాక్రమం తగ్గినవారేగా; కాబట్టి మీకు శుభం కలుగుగాక, పాండవులు వధించబడేలా అలాగే చేయండి.
6.69.24
एवमुक्तस्ततो द्रोणस्तव पुत्रेण मारिष ।
तत्र संप्रेक्ष्य राजनं संक्रुद्ध इव निश्चसन् ॥ ६.६९.२४ ॥
అయ్యా! మీ కుమారుడు ఇలా అనగా, ద్రోణుడు రాజువైపు చూసి, కోపించినవాడిలా నిట్టూర్చాడు.
6.69.25
बालिशस्त्वं न जानीषे पाण्डवानां पराक्रमम् ।
न शक्या हि यथा जेतुं पाण्डवा हि महाबलाः ॥ ६.६९.२५ ॥
నీవు మూర్ఖుడవు, పాండవుల పరాక్రమాన్ని నీవు తెలుసుకోలేదు. పాండవులు మహాబలులు; వారిని జయించడం సులభం కాదు.
6.69.26
यथाबलं यथावीर्यं कर्म कुर्यामहं हि ते ।
इत्युक्तवा ते सुतं राजन्नभ्यपद्यत वाहिनीम् ।
अभिनत्पाण्डवानीकं प्रेक्षमाणस्य सात्यकेः ॥ ६.६९.२६ ॥
'నా బలం, పరాక్రమం ప్రకారం నీ కోసం కర్మ చేస్తాను' అని చెప్పి, రాజా, అతడు నీ కుమారుని సేనవైపు వెళ్ళి, సాత్యకి చూస్తుండగా పాండవ సేనను చీల్చాడు.
6.69.27
सात्यकिस्तु ततो द्रौणं वारयामात भारत ।
तयोः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.६९.२७ ॥
అప్పుడు సాత్యకి ద్రోణపుత్రుని అడ్డుకున్నాడు, భారతా. వారిద్దరి మధ్య భయంకరమైన, భయాన్ని కలిగించే యుద్ధం జరిగింది.
6.69.28
शैनेयं तु रणे क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापावान् ।
अविध्यन्निशितैर्बाणैर्जत्रुदेशे हसन्निव ॥ ६.६९.२८ ॥
కానీ యుద్ధంలో కోపించిన, ప్రతాపవంతుడైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) శైనేయుడిని (సాత్యకిని) వాడి బాణాలతో జత్రుదేశంలో గుచ్చాడు, నవ్వుతున్నవాడిలా.
6.69.29
भीमसेनस्ततः क्रुद्धो भारद्वाजमविध्यत ।
संरक्षन्सात्यकिं राजन्द्रोणाच्छस्त्रभृतां वरात् ॥ ६.६९.२९ ॥
అప్పుడు కోపించిన భీమసేనుడు భారద్వాజుడిని గుచ్చాడు, రాజా; సాత్యకిని రక్షిస్తూ, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడి నుండి.
6.69.30
ततो द्रोणश्च भीष्मश्च तथा शल्यश्च मारिष ।
भीमसेनं रणे क्रुद्धाश्छादयांचक्रिरे शरैः ॥ ६.६९.३० ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు, భీష్ముడు, అలాగే శల్యుడు కూడా, మారిషా, యుద్ధంలో కోపించి భీమసేనుడిని బాణాలతో కప్పివేశారు.
6.69.31
तत्राभिमन्युः संक्रुद्धो द्रौपदेयाश्च मारिष ।
विव्यधुर्निशितैर्बैणैः सर्वांस्तानुद्यतायुधान् ॥ ६.६९.३१ ॥
అక్కడ కోపోద్రిక్తుడైన అభిమన్యుడు, ద్రౌపదీ పుత్రులు, ఓ మాన్యా, ఆయుధాలు పైకెత్తిన వారందరినీ వాడి బాణాలతో గుచ్చారు.
6.69.32
द्रोणभीष्मौ तु संक्रुद्धावापतन्तौ महाबलौ ।
प्रत्युद्ययौ शिखण्डी तु महेष्वासो महाहवे ॥ ६.६९.३२ ॥
కానీ కోపోద్రిక్తులై ముందుకు దూకిన మహాబలులైన ద్రోణుడు, భీష్ముడు; అప్పుడు మహాధనుర్ధారి శిఖండి మహాయుద్ధంలో వారికి ఎదురెళ్ళాడు.
6.69.33
प्रगृह्य बलवद्वीरो धनुर्जलदनिःश्वनम् ।
अभ्यवर्षच्छरैस्तूर्णं छादयानो दिवाकरम् ॥ ६.६९.३३ ॥
వీరుడు మేఘగర్జనలా మ్రోగే ధనువును బలంగా ఎత్తి, వేగంగా బాణవర్షం కురిపిస్తూ సూర్యుణ్ణి కప్పేశాడు.
6.69.34
शिखण्डिनं समासाद्य भरतानां पितामहः ।
अवर्जयत संग्रामं स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्मरन् ॥ ६.६९.३४ ॥
శిఖండిని ఎదుర్కొన్న భరతవంశ పితామహుడు, అతని స్త్రీత్వాన్ని స్మరిస్తూ యుద్ధాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
6.69.35
ततो द्रोणो महाराज अभ्यद्रवत तं रणे ।
रक्षमाणस्तदा भीष्मं तव पुत्रेण चोदितः ॥ ६.६९.३५ ॥
అప్పుడు, ఓ మహారాజా, భీష్ముణ్ణి రక్షిస్తూ నీ కుమారునిచే ప్రేరేపితుడైన ద్రోణుడు యుద్ధంలో అతని వైపు పరుగెత్తాడు.
6.69.36
शिखण्डी तु समासाद्य द्रोणं शस्त्रभृतां वरम् ।
अवर्जयत संत्रस्तो युगान्ताग्निमिवोल्बणम् ॥ ६.६९.३६ ॥
కానీ శిఖండి ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుణ్ణి ఎదుర్కొని, ప్రళయాగ్నిలా భయంకరుడైన అతనిని చూసి భయపడి తప్పుకున్నాడు.
6.69.37
ततो बलेन महता पुत्रस्तव विशांपते ।
जुगोप भीष्ममासाद्य प्रार्थयानो महद्यशः ॥ ६.६९.३७ ॥
అప్పుడు, ఓ ప్రజాపతీ, మీ కుమారుడు గొప్ప సైన్యంతో భీష్ముని చేరి ఆయనను రక్షించాడు; గొప్ప కీర్తిని కోరుకుంటూ.
6.69.38
तथैव पाण्डवा राजन्पुरुस्कृत्य धनञ्जयम् ।
भीष्ममेवाभ्यवर्तन्त जये कृत्वा दृढां मतिम् ॥ ६.६९.३८ ॥
అలాగే, ఓ రాజా, పాండవులు ధనంజయుడిని ముందుంచి, విజయంపై దృఢ సంకల్పంతో భీష్ముని వైపే ముందుకు సాగారు.
6.69.39
तद्युद्धमभवद्धोरं देवानां दानवैरिव ।
जयमाकाङ्क्षतां सङ्क्ष्ये यशश्च सुमहाद्भुतम् ॥ ६.६९.३९ ॥
ఆ యుద్ధం దేవతలకు దానవులకు జరిగిన యుద్ధంలా భయంకరమైంది; యుద్ధంలో జయాన్ని, అత్యద్భుతమైన కీర్తిని ఇరుపక్షాలూ కోరుకున్నాయి.