महाभारत · अध्याय 6.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.7.1
मेरोरथोत्तरं पार्श्वं पूर्वं चाचक्ष्व संजय ।
निखिलेन महाबुद्धे माल्यवन्तं च पर्वतम् ॥ ६.७.१ ॥
हे संजया, मेरूची उत्तरेकडील बाजू आणि पूर्वेकडील भाग सांग. हे महाबुद्धे, माल्यवान पर्वताचेही संपूर्ण वर्णन कर.
6.7.2
दक्षिणेन तु नीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे ।
उत्तराः कुरवो राजन्पुण्याः सिद्धनिषेविताः ॥ ६.७.२ ॥
हे राजा, नील पर्वताच्या दक्षिणेस आणि मेरूच्या उत्तर बाजूस उत्तर कुरू आहेत; ते पवित्र असून सिद्धांनी सेवलेले आहेत.
6.7.3
तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः ।
पुष्पाणि च सुगन्धीनि रसवन्ति फलानि च ॥ ६.७.३ ॥
तेथे मधासारखी फळे देणारे वृक्ष आहेत; ते सदैव फुलांनी व फळांनी भरलेले असतात. फुले सुगंधी आणि फळे रसाळ आहेत.
6.7.4
सर्वकामफलास्तत्र केचिद्वृक्षा जनाधिप ।
अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र नराधिप ॥ ६.७.४ ॥
हे जनाधिपा, तेथे काही वृक्ष सर्व इच्छा पूर्ण करणारी फळे देतात; आणि इतर वृक्ष क्षीरी नावाचे, दूध देणारे आहेत, हे नराधिपा.
6.7.5
ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं चामृपोतमम् ।
वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च ॥ ६.७.५ ॥
जे सदैव षड्रसयुक्त अमृतासारखे दूध स्रवतात; आणि त्यांच्या फळांमध्ये वस्त्रे व अलंकार निर्माण होतात.
6.7.6
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका ।
सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्पङ्का च जनाधिप ।
पुष्करिष्यः शुभास्तत्र सुखस्पर्शा मनोरमाः ॥ ६.७.६ ॥
तेथील सर्व भूमी मण्यांनी बनलेली आहे, सूक्ष्म सोनेरी वाळूने भरलेली आहे; सर्व ऋतूंत सुखद स्पर्श असलेली आणि चिखलविरहित आहे. हे जनाधिपा, तेथे सुखद स्पर्शाची, मनोहर, शुभ कमलसरोवरे आहेत.
6.7.7
देवलोकच्युताः सर्वे जायन्ते तत्र मानवाः ।
शुक्लाभिजनसंयन्नाः सर्वे सुप्रियदर्शनाः ॥ ६.७.७ ॥
देवलोकातून च्युत झालेले सर्व तेथे मानव म्हणून जन्म घेतात. ते सर्व शुभ्र कुलात जन्मलेले आणि अत्यंत प्रियदर्शन असतात.
6.7.8
मिथुनानि च जायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ।
तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्त्यमृतसन्निभम् ॥ ६.७.८ ॥
तेथे जोडीही जन्माला येतात आणि स्त्रिया अप्सरांसारख्या असतात. त्या क्षीरवृक्षांचे दूध ते अमृतासारखे पितात.
6.7.9
मिथुनं जायते काले समं तच्च प्रवर्धते ।
तुल्यरूगुणोपेतं समवेषं तथैव च ॥ ६.७.९ ॥
जोडी योग्य काळी एकत्र जन्मते आणि एकत्र वाढते. ते समान रूप व गुणांनी युक्त आणि समान वेषाचे असते; त्याचप्रमाणे.
6.7.10
एवमेवानुरूपं च चक्रवाकसमं विभो ।
निरापगाम ते लोका नित्यं मुदितमानसाः ॥ ६.७.१० ॥
त्याप्रमाणेच, योग्यरीत्या, चक्रवाकाप्रमाणे, हे विभो; ते लोक सदैव प्रसन्न मनाचे, दुःखाच्या नदीविना असतात.
6.7.11
दशवर्षसहस्राणि शशवर्षशतानि च ।
जीवन्ति ते महाराज न चान्योन्यं जहत्युत ॥ ६.७.११ ॥
ते दहा हजार वर्षे आणि शंभर वर्षे जगतात, हे महाराज; आणि ते एकमेकांना सोडत नाहीत.
6.7.12
भारुण्डा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुण्डा महाबलाः ।
तान्निर्हरन्तीह मृतान्दरीषु प्रक्षिपन्ति च ॥ ६.७.१२ ॥
भारुंड नावाचे पक्षी, तीक्ष्ण चोचीचे आणि महाबलवान; ते येथे मृतांना वाहून नेतात आणि गुहांमध्ये टाकतात.
6.7.13
उत्तराः कुरवो राजन्व्याख्यातास्ते समासतः ।
मेरोः पार्श्वमहं पूर्वं वक्ष्याम्यथ यथातथम् ॥ ६.७.१३ ॥
राजा, उत्तर कुरूंचे वर्णन मी थोडक्यात केले. आता प्रथम मेरूची बाजू जशीच्या तशी सांगतो.
6.7.14
तस्य मूर्धाभिषेकस्तु भद्राश्वस्य विशांपते ।
भद्रसालवनं यत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः ॥ ६.७.१४ ॥
हे प्रजापते, तेथेच भद्राश्वाचा मूर्धाभिषेक होतो; तेथे भद्रसाल वन आणि कालाम्र नावाचा महावृक्ष आहे.
6.7.15
कालाम्रस्तु महाराज नित्यपुष्पफलः शुभः ।
द्रुमश्च योजनोत्सेधः सिद्धचारणसेवितः ॥ ६.७.१५ ॥
महाराज, कालाम्र वृक्ष सदैव फुलाफळांनी शुभ असतो; तो एक योजन उंच असून सिद्ध व चारणांनी सेवित आहे.
6.7.16
तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्ता महाबलाः ।
स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः ॥ ६.७.१६ ॥
तेथील ते पुरुष गोरे, तेजस्वी आणि महाबलवान असतात; स्त्रिया कुमुदासारख्या वर्णाच्या, सुंदर आणि पाहण्यास प्रिय असतात.
6.7.17
चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्वचन्द्रनिभाननाः ।
चन्द्रशीतलगात्र्यश्च नृत्तिगीतविशारदाः ॥ ६.७.१७ ॥
ते चंद्रासारख्या प्रभेचे व वर्णाचे, प्रथम चंद्रासारख्या मुखाचे, चंद्रासारख्या शीतल अंगांचे आणि नृत्यगीतात निपुण असतात.
6.7.18
दशवर्षसहस्राणि तत्रायुर्भरतर्षभ ।
कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः ॥ ६.७.१८ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तेथे त्यांचे आयुष्य दहा हजार वर्षांचे असते; कालाम्र रस प्राशन करून ते सदैव तारुण्यात स्थिर राहतात.
6.7.19
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु ।
सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः ॥ ६.७.१९ ॥
नील पर्वताच्या दक्षिणेस आणि निषध पर्वताच्या उत्तरेस सुदर्शन नावाचा महान जांभूळ वृक्ष आहे, जो सनातन आहे.
6.7.20
सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः ।
तस्य नाम्ना समाख्यातो जम्बूद्वीपः सनातनः ॥ ६.७.२० ॥
सर्व इच्छा पूर्ण करणारी फळे देणारा, पवित्र, सिद्ध आणि चारणांनी सेविलेला; त्याच्या नावावरून हा सनातन जंबूद्वीप म्हटला जातो.
6.7.21
योजनानां सहस्त्रं च शतं च भरतर्षभ ।
उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवस्पृङ्भनुजेश्वर ॥ ६.७.२१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हे नरेश्वरा, वृक्षराजाची उंची एक हजार शंभर योजने आहे; तो आकाशाला स्पर्श करतो.
6.7.22
अरत्नीनां सहस्रं च शतानि दश पञ्च च ।
परिणाहस्तु वृक्षस्य फलानां रसभेदिनाम् ॥ ६.७.२२ ॥
वृक्षाचा परिघ एक हजार पंधराशे अरत्नी आहे; त्याची फळे भिन्न रसांची आहेत.
6.7.23
पतमानानि तान्युर्वी कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् ।
मुञ्चन्ति च रसं राजंस्तस्मिन्रजतसन्निभम् ॥ ६.७.२३ ॥
पडणारी ती फळे पृथ्वीवर मोठा आवाज करतात; हे राजन्, त्यातून चांदीसारखा रस झरतो.
6.7.24
तस्या जम्बाः फलरसो नदी भूत्वा जनाधिप ।
मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा संप्रयात्युत्तरान्कुरून् ॥ ६.७.२४ ॥
त्या जांभूळ वृक्षाचा फलरस नदी होऊन, हे जनाधिपा, मेरूची प्रदक्षिणा करून उत्तर कुरूंकडे वाहतो.
6.7.25
तत्र तेषां मनःशान्तिर्न पिपासा जनाधिप ।
तस्मिन्फलरसे पीते न जरा बाधते च तान् ॥ ६.७.२५ ॥
तेथे त्यांना मनःशांती लाभते, तहान लागत नाही, हे जनाधिपा. त्या फळरसाचे पान केल्यावर वार्धक्य त्यांना बाधत नाही.
6.7.26
तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं देवभूषणम् ।
इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत् ॥ ६.७.२६ ॥
तेथे जांबूनद नावाचे सोने उत्पन्न होते; ते देवांचे अलंकार आहे. इंद्रगोपक किड्याप्रमाणे लाल आणि तेजस्वी असते.
6.7.27
तरुणादित्यवर्णाश्च जायन्ते तत्र मानवाः ।
तथा माल्यवतः श्रृङ्गे दृश्यते हव्यवाट् सदा ॥ ६.७.२७ ॥
तेथे मानव उगवत्या सूर्याच्या वर्णाचे जन्मतात. तसेच माल्यवंताच्या शिखरावर नेहमी हव्यवाट अग्नी दिसतो.
6.7.28
नाम्ना संवर्तको नाम कालाग्निर्भरतर्षभ ।
तथा माल्यवतः श्रृङ्गे पूर्वपूर्वानुगण्डिका ॥ ६.७.२८ ॥
संवर्तक नावाचा कालाग्नी, हे भरतर्षभा. तसेच माल्यवंताच्या शिखरावर एकामागून एक पूर्वपूर्व अनुगंडिका आहेत.
6.7.29
योजनानां सहस्राणि पञ्चषण्माल्यवानथ ।
महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः ॥ ६.७.२९ ॥
माल्यवान पर्वत पाच-सहा हजार योजने पसरलेला आहे. तेथे महान चांदीसारखे तेजस्वी मानव जन्मतात.
6.7.30
ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे सर्वेषु साधवः ।
तपस्तप्यन्ति ते तीव्रं भवन्ति ह्यूर्ध्वरेतसः ।
रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविश्यन्ते दिवाकरम् ॥ ६.७.३० ॥
ब्रह्मलोकातून च्युत झालेले सर्व, सर्वांमध्ये साधुजन. ते तीव्र तप करतात; ऊर्ध्वरेतस होतात. भूतांच्या रक्षणासाठी ते सूर्यात प्रवेश करतात.
6.7.31
षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च ।
अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम् ॥ ६.७.३१ ॥
साठ हजार आणि साठ शंभर असे ते अरुणाच्या पुढे जातात, सूर्याला वेढून.
6.7.32
षष्टिं वर्षसहस्राणि षष्टिमेव शतानि च ।
आदित्यतापतप्तास्ते विशन्ति शशिमण्डलम् ॥ ६.७.३२ ॥
साठ हजार वर्षे आणि साठ शंभर वर्षे, सूर्याच्या तापाने तापलेले ते चंद्रमंडलात प्रवेश करतात.