મહાભારત · અધ્યાય 6.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.70.1
अकरोत्तुमुलं युद्धं भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
भीमसेनभयादिच्छन्पुत्रांस्तारयितुं तव ॥ ६.७०.१ ॥
ત્યારે શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મે ભીમસેનના ભયથી તમારા પુત્રોને બચાવવાની ઇચ્છાથી ભયંકર યુદ્ધ કર્યું.
6.70.2
पूर्वाह्णे तन्महारौद्रं राज्ञां युद्धमवर्तत ।
कुरूणां पाण्डवानां च मुख्यशूरविनाशनम् ॥ ६.७०.२ ॥
પૂર્વાહ્નમાં રાજાઓનું એ અતિ ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું; કૌરવો અને પાંડવોના મુખ્ય વીરોનો વિનાશ કરનારું એ યુદ્ધ હતું.
6.70.3
तस्मिन्नाकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभये ।
अभवत्तुमुलः शब्दः संस्पृशन्गगनं महत् ॥ ६.७०.३ ॥
એ ગૂંચવણભર્યા યુદ્ધ ચાલુ રહેતાં, મહાભયમાં, આકાશને સ્પર્શતો ભયંકર અવાજ ઊઠ્યો.
6.70.4
नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिः ।
भेरीशङ्खनिनादैश्च तुमुलं समपद्यत ॥ ६.७०.४ ॥
ગર્જતા મહાગજો, હણહણતા ઘોડાઓ, ભેરી અને શંખના નાદથી એ યુદ્ધ અત્યંત કોલાહલમય બન્યું.
6.70.5
युयुत्सवस्ते विक्रान्ता विजयाय महाबलाःक ।
अन्योन्यमभिगर्जन्तो गोष्ठिष्विव महर्षभाः ॥ ६.७०.५ ॥
યુદ્ધોત્સુક, પરાક્રમી અને મહાબળવાન વીરો વિજય માટે એકબીજા પર ગર્જતા હતા, જેમ ગોશાળામાં મહાવૃષભો.
6.70.6
शिरासं पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः ।
अश्यवृष्टिरिवाकाशे बभूव भरतर्षभ ॥ ६.७०.६ ॥
યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી પડતા વીરોના મસ્તક, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આકાશમાં બાણવર્ષા જેવાં થયાં.
6.70.7
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपोज्ज्वलानि च ।
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि भरतर्षभ ॥ ६.७०.७ ॥
કુંડળ અને પાઘડી ધારણ કરેલાં, સોના જેવાં ઝળહળતાં માથાં પડેલાં દેખાતાં હતાં, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
6.70.8
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैः ।
सहस्ताभरणैश्चान्यैरभवच्छादिता मही ॥ ६.७०.८ ॥
બાણોથી કચડાયેલાં શરીરો, ધનુષ સહિત બાહુઓ, હાથો અને આભૂષણોથી પૃથ્વી ઢંકાઈ ગઈ.
6.70.9
कवचोपहितैर्गात्रैर्हस्तैश्च समलङ्कृतैः ।
मुखैश्च चन्द्रसंकाशै रक्तान्तनयनैः शुभैः ॥ ६.७०.९ ॥
કવચ ધારણ કરેલાં શરીરો, શોભિત હાથો, ચંદ્ર જેવાં મુખો, લાલ કિનારીવાળાં સુંદર નેત્રો.
6.70.10
गजवाजिमनुष्याणां सर्वगात्रैश्च भूपते ।
आसीत्सर्वा समास्तीर्णा मुहूर्तेन वसुंधराः ॥ ६.७०.१० ॥
હાથી, ઘોડા અને મનુષ્યોનાં સર્વ શરીરોથી, હે રાજન, ક્ષણમાં સમગ્ર પૃથ્વી ઢંકાઈ ગઈ.
6.70.11
रजोमेघैश्च तुमुलैः शस्त्रविद्युत्प्रकाशिभिः ।
आयुधानां च निर्घोषः स्तनयित्नुसमोऽभवत् ॥ ६.७०.११ ॥
ધૂળના વાદળો અને શસ્ત્રોની વીજળીના ઝબકારથી ભયાનક બનેલા યુદ્ધમાં, શસ્ત્રોનો નિર્ઘોષ ગર્જના સમાન થયો.
6.70.12
स संप्रहारस्तुमुलःक कटुकः शोणितोदकः ।
प्रावर्तत कुरूणां च पाण्डवानां च भारत ॥ ६.७०.१२ ॥
હે ભરત, કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચે લોહીરૂપી પાણીવાળું એ ભયંકર, કઠોર, તુમુલ યુદ્ધ પ્રવર્તી ગયું.
6.70.13
तस्मिन्महाभये घोरे तुमुले रोमहर्षणे ।
ववृषुः शरवर्षाणि क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः ॥ ६.७०.१३ ॥
તે મહાભયંકર, ભીષણ, કોલાહલભર્યા અને રોમાંચક યુદ્ધમાં યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત ક્ષત્રિયોએ બાણોની વર્ષા કરી.
6.70.14
आक्रोशन्कुञ्जरास्तत्र शरवर्षप्रतापिताः ।
तावकानां परेषां च संयुगे भरतर्षभ ॥ ६.७०.१४ ॥
ત્યાં બાણોની વર્ષાથી પીડાયેલા હાથીઓ આક્રંદ કરવા લાગ્યા; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે યુદ્ધમાં તમારા અને શત્રુઓના હાથીઓ.
6.70.15
संरब्धानां च वीराणां धीराणाममितौजसाम् ।
धनुर्ज्यातलशब्देन न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.७०.१५ ॥
ક્રોધિત વીરો, ધીર અને અમિત તેજસ્વી યોદ્ધાઓના ધનુષ્યની પણછના અવાજથી કંઈ પણ સમજાતું નહોતું.
6.70.16
उत्थितेषु कबन्धेषु सर्वतः शोमितोदके ।
समरे पर्यधावन्त नृपा रिपुवधोद्यताः ॥ ६.७०.१६ ॥
રક્તના જળમાં ચારેય બાજુ ધડ ઊભાં થતાં હતાં, ત્યારે શત્રુવધ માટે તત્પર રાજાઓ તે યુદ્ધમાં દોડતા હતા.
6.70.17
शरशक्तिगदाभिस्ते खङ्गैश्चामिततेजसः ।
निजघ्नुः समरेऽन्योन्यं शूराः परिघबाहवः ॥ ६.७०.१७ ॥
અમિત તેજસ્વી, પરિઘ જેવા બાહુવાળા શૂરવીરોએ બાણ, શક્તિ, ગદા અને ખડ્ગો વડે તે યુદ્ધમાં એકબીજાને માર્યા.
6.70.18
बभ्रमुः कुञ्जराश्चात्र शरैर्विद्धा निरङ्कुशाः ।
अश्वाश्च पर्यधावन्त हतारोहा दिशो दश ॥ ६.७०.१८ ॥
અહીં બાણોથી વીંધાયેલા, અંકુશવિહીન હાથીઓ ભમવા લાગ્યા; સવારો માર્યા ગયેલા ઘોડા દશે દિશાઓમાં દોડ્યા.
6.70.19
उत्पत्य निपतन्त्यन्ये शरघातप्रपीडिताः ।
तावकानां परेषां च योधा भरतसत्तम ॥ ६.७०.१९ ॥
બાણના ઘાથી પીડાયેલા બીજા યોદ્ધાઓ કૂદીને પડી રહ્યા છે, તમારા પક્ષના હોય કે શત્રુઓના, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
6.70.20
वाहानामुत्तमाङ्गानां कार्मुकाणां च भारत ।
गदानां परिघाणां च हस्तानां चोरुभिः सह ॥ ६.७०.२० ॥
હે ભારત, ત્યાં ઘોડાઓ, માથાં, ધનુષ્યો, ગદાઓ, પરિઘો, હાથ અને જાંઘોના ઢગલા દેખાતા હતા.
6.70.21
पादानां भूषणानां च केयूराणां च सङ्घशः ।
राशयस्तत्र दृश्यन्ते भीष्मभीमसमागमे ॥ ६.७०.२१ ॥
ભીષ્મ અને ભીમના તે સમાગમમાં પગ, આભૂષણો અને બાજુબંધના ઢગલા ટોળાબંધ દેખાતા હતા.
6.70.22
अश्वानां कुञ्जराणां च रथानां चानिवर्तिनाम् ।
सङ्घाताः स्म प्रदृश्यन्ते तत्रतत्र विशांपते ॥ ६.७०.२२ ॥
હે રાજન, ત્યાં-ત્યાં ઘોડાઓ, હાથીઓ અને પાછા ન ફરનારા રથોના સમૂહ દેખાતા હતા.
6.70.23
गदाभिरसिभिः प्रासैर्बाणैश्च नतपर्वभिः ।
जघ्नुः परस्पर तत्र क्षत्रियाः काल आगते ॥ ६.७०.२३ ॥
કાળ આવ્યો ત્યારે ત્યાં ક્ષત્રિયોએ ગદા, તલવાર, ભાલા અને વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી એકબીજાને પ્રહાર કર્યા.
6.70.24
अपरे बाहुभिर्वीरा नियुद्धकुशला युधि ।
बहुधा समसञ्जन्त आयसैः परिघैरिव ॥ ६.७०.२४ ॥
યુદ્ધમાં કુસ્તીમાં કુશળ બીજા વીરો પોતાના બાહુઓ વડે લોખંડના પરિઘો વડે અથડાતા હોય તેમ અનેક રીતે ભીડાયા.
6.70.25
मुष्टिभिर्जानुभिश्चैव तलैश्चैव विशांपते ।
अन्योन्यं जघ्रिरे वीरास्तावकाः पाण्डवैः सह ॥ ६.७०.२५ ॥
હે પ્રજાપતિ, તમારા વીરો પાંડવો સાથે મુઠ્ઠીઓ, ઘૂંટણો અને હથેળીઓ વડે એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
6.70.26
पतितैः पात्यमानैश्च विचेष्टद्भिश्च भूतले ।
घोरमायोधनं जज्ञे तत्रतत्र जनेश्वर ॥ ६.७०.२६ ॥
હે જનેશ્વર, ભૂમિ પર પડેલા, પડાવાતા અને તરફડતા યોદ્ધાઓથી ત્યાં ત્યાં ભયાનક રણભૂમિ સર્જાઈ.
6.70.27
विरथा रथिनश्चात्र निस्त्रिंशवरधारिणःक ।
अन्योन्यमभिधावन्तः परस्परवधैषिणः ॥ ६.७०.२७ ॥
અહીં રથહીન અને રથી યોદ્ધાઓ ઉત્તમ તલવારો ધારણ કરીને, એકબીજાનો વધ કરવાની ઇચ્છાથી દોડ્યા.
6.70.28
ततो दुर्योधनो राजा कलिङ्गैर्बहुभिर्वृतः ।
पुरस्कृत्य रणे भीष्मं पाण्डवानभ्यवर्तत ॥ ६.७०.२८ ॥
પછી ઘણા કલિંગ યોદ્ધાઓથી ઘેરાયેલા રાજા દુર્યોધને, ભીષ્મને આગળ રાખીને રણમાં પાંડવો તરફ આગેકૂચ કરી.
6.70.29
तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य वृकोदरम् ।
भीष्ममभ्यद्रवन्क्रुद्धास्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.७०.२९ ॥
તેવી જ રીતે બધા પાંડવોએ વૃકોદરને ઘેરીને, ક્રોધમાં ભીષ્મ પર ધસી ગયા; પછી યુદ્ધ શરૂ થયું.