મહાભારત · અધ્યાય 6.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.76.1
एवं बहुगुणं सैन्यमेवं बहुविधं परम् ।
व्यूढमेवं यथाशास्त्रममोघं चैव सञ्जय ॥ ६.७६.१ ॥
હે સંજય, આ રીતે બહુ ગુણોવાળું સૈન્ય, આ રીતે બહુવિધ શ્રેષ્ઠ સૈન્ય, શાસ્ત્ર અનુસાર આ રીતે વ્યૂહમાં રચાયેલું અને અમોઘ છે.
6.76.2
जुष्टमस्माकमत्यन्तमभिकामं च नः सदा ।
प्रहृष्टं व्यसनोपेतं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम् ॥ ६.७६.२ ॥
અમારા દ્વારા સદા અત્યંત પ્રિય અને ઇચ્છિત, પ્રસન્ન, આપત્તિમાં પણ સાથે રહેનારું, જેનો પરાક્રમ પહેલાં જોવાયો છે.
6.76.3
नातिवृद्धमबालं च न कृशं न च पीवरम् ।
लघुवृत्तायतप्रायं सागराकारमव्ययम् ॥ ६.७६.३ ॥
અતિ વૃદ્ધ નહીં, બાળક નહીં; કૃશ નહીં, સ્થૂળ નહીં; મોટે ભાગે હળવા, ગોળ અને લાંબા અંગોવાળા; સાગર જેવા આકારના; અક્ષય.
6.76.4
आत्तसन्नाहशस्त्रं च बहुशस्त्रपरिग्रहम् ।
असियुद्धे नियुद्धे च गदायुद्धे च कोविदम् ॥ ६.७६.४ ॥
કવચ અને શસ્ત્ર ધારણ કરેલો, ઘણાં શસ્ત્રો ગ્રહણ કરેલો, તલવારયુદ્ધ, મલ્લયુદ્ધ અને ગદાયુદ્ધમાં નિપુણ.
6.76.5
प्रासर्ष्टितोमरेष्वाजौ परिघेष्वायसेषु च ।
भिण्डिपालेषु शक्तीषु मुसलेषु च सर्वशः ॥ ६.७६.५ ॥
યુદ્ધમાં પ્રાસ, ઋષ્ટિ, તોમર, લોખંડના પરિઘ, ભિંદિપાલ, શક્તિ અને મુસળ—આ બધામાં સર્વથા (નિપુણ).
6.76.6
कम्पनेषु च चापेषु कणपेषु च सर्वशः ।
क्षेणणीयेषु चित्रेषु मुष्टयुद्धेषु च क्षमम् ॥ ६.७६.६ ॥
કંપન, ધનુષ્ય, કણપ, ક્ષેણણીય, વિચિત્ર શસ્ત્રો અને મુષ્ટિયુદ્ધ—આ બધામાં સર્વથા સમર્થ.
6.76.7
अपरोक्षं च विद्यासु व्यायामे च कृतश्रमम् ।
शस्त्रग्रहणविद्यासु सर्वासु परिनिष्ठितम् ॥ ६.७६.७ ॥
વિદ્યાઓમાં પ્રત્યક્ષ નિપુણ, વ્યાયામમાં પરિશ્રમ કરેલો, શસ્ત્રગ્રહણની બધી વિદ્યાઓમાં પૂર્ણપણે સ્થિર.
6.76.8
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते ।
सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम् ॥ ६.७६.८ ॥
ચડવામાં, ઉતરવામાં, આગળ વધવામાં, વચ્ચે કૂદવામાં, યોગ્ય રીતે પ્રહાર કરવામાં, વાહન ચલાવવામાં અને પાછા હટવામાં કુશળ.
6.76.9
नागाश्वरथयानेषु बहुशः सुपरीक्षितम् ।
परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम् ॥ ६.७६.९ ॥
હાથી, ઘોડા અને રથ જેવા વાહનોમાં અનેક વાર સારી રીતે પરખાયેલો; ન્યાય પ્રમાણે પરીક્ષા કરીને વેતન આપી નિમાયેલો.
6.76.10
न गोष्ठ्या नोपकारेण न च बन्धुनिमित्ततः ।
न सौहृदबलैर्वापि नाकुलीनपरिग्रहैः ॥ ६.७६.१० ॥
સંગતથી નહીં, ઉપકારથી નહીં, સંબંધના કારણે નહીં, મૈત્રીના બળથી નહીં, કે અકુલીન લોકોને અપનાવવાથી પણ નહીં.
6.76.11
समृद्धजनमार्यं च तुष्टसंबन्धिबान्धवम् ।
कृतोपकारभूयिष्ठं यशस्वि च मनस्वि च ॥ ६.७६.११ ॥
સમૃદ્ધ લોકોવાળો, આર્ય, સંતુષ્ટ સગાં અને બાંધવોવાળો, ઘણા ઉપકાર કરેલો, યશસ્વી અને મનસ્વી.
6.76.12
स्वजनैस्तु नरैर्मुख्यैर्बहुशो दृष्टकर्मभिः ।
लोकपालोपमैस्तात पालितं लोकविश्रुतम् ॥ ६.७६.१२ ॥
હે તાત, પોતાના સ્વજનો દ્વારા, અનેક વાર કર્મમાં સિદ્ધ થયેલા મુખ્ય પુરુષો દ્વારા, લોકપાલો સમાન લોકો દ્વારા રક્ષિત અને જગતમાં વિખ્યાત.
6.76.13
बहुभिः क्षत्रियैर्गुप्तं पृथिव्यां लोकसंमतैः ।
अस्मानभिगतैः कामात्सबलैः सपदानुगैः ॥ ६.७६.१३ ॥
પૃથ્વી પર ઘણા ક્ષત્રિયોથી રક્ષિત, લોકમાન્ય, કામનાથી સેના અને પગપાળા અનુચરો સાથે આપણી સામે આવેલા.
6.76.14
महोदधिमिवापूर्णमापगाभिः समन्ततः ।
अपक्षपक्षिसंकाशै रथैर्नागैश्च संवृतम् ॥ ६.७६.१४ ॥
મહાસાગર જેમ ચારે બાજુથી નદીઓથી ભરેલો હોય, તેમ પાંખ વિનાના પક્ષીઓ જેવા રથો અને હાથીઓથી ઘેરાયેલું.
6.76.15
नानायोधजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ।
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्राससामाकुलम् ॥ ६.७६.१५ ॥
ઘણા યોદ્ધાઓ જ જેનું જળ છે, ભયંકર, વાહનોના મોજાં અને તરંગોવાળું, ફેંકવાના શસ્ત્રો, તલવારો, ગદાઓ, શક્તિ, બાણ અને ભાલાઓથી ખળભળેલું.
6.76.16
ध्वजभूषणसंबाधं रत्नपट्टसुसंचितम् ।
परिधावद्भिरश्वैश्च वायुवेगविकम्पितम् ॥ ६.७६.१६ ॥
ધ્વજ અને આભૂષણોથી ભરચક, રત્નજડિત પટ્ટાઓથી સારી રીતે સજ્જ, પવનવેગે દોડતા ઘોડાઓથી કંપિત.
6.76.17
अपारमिव गर्जन्तं सागरप्रतिमं महत् ।
द्रोणभीष्मासिसंगप्तं गुप्तं च कृतवर्मणा ॥ ६.७६.१७ ॥
અપાર હોય તેમ ગર્જતું, સાગર સમાન મહાન, દ્રોણ, ભીષ્મ અને ખડ્ગથી રક્ષિત, અને કૃતવર્માથી પણ રક્ષિત.
6.76.18
कृपदुःशासनाभ्यां च जयद्रथमुखैस्तथा ।
भगदत्तविकर्णाभ्यां द्रौणिसौबलबाह्लिकैः ॥ ६.७६.१८ ॥
કૃપ અને દુઃશાસન દ્વારા, જયદ્રથ જેમાં મુખ્ય છે તેમના દ્વારા, એ જ રીતે ભગદત્ત અને વિકર્ણ દ્વારા, તથા દ્રૌણિ, સૌબલ અને બાહ્લિક દ્વારા.
6.76.19
गुप्तं प्रवीरैर्लौकैश्च सारवद्भिर्महात्मभिः ।
यदहन्यत सैन्यं मे दिष्टमत्र परायणम् ॥ ६.७६.१९ ॥
વીર યોદ્ધાઓ અને શક્તિશાળી મહાત્માઓથી સુરક્ષિત હોવા છતાં મારી સેના નાશ પામી; અહીં આ જ દૈવનું વિધાન હતું.
6.76.20
नैतादृशं समुद्योगं दृष्टवन्तो हि मानुषाः ।
ऋषयो वा महाभागाः पुराणा भुवि सञ्जय ॥ ६.७६.२० ॥
હે સંજય! પૃથ્વી પર પ્રાચીન મનુષ્યો કે મહાભાગ્યશાળી ઋષિઓએ પણ આવો વિશાળ પ્રયત્ન કદી જોયો નહોતો.
6.76.21
ईदृशोऽपि बलौघस्तु संयुक्तः शस्त्रसंपदा ।
वध्यते यत्र संग्रामे किमन्यद्भागधेयतः ॥ ६.७६.२१ ॥
શસ્ત્રસંપત્તિથી સંપન્ન આવી વિશાળ સેના પણ યુદ્ધમાં માર્યા જાય છે; ભાગ્ય સિવાય બીજું શું કારણ હોય?
6.76.22
विपरीतमिदं सर्वं प्रतिभाति हि सञ्जय ।
यत्रेदृशं बलं घोरं नावधीद्युधि पाण्डवान् ॥ ६.७६.२२ ॥
હે સંજય! આ બધું ઊલટું લાગે છે; આટલી ભયંકર સેના યુદ્ધમાં પાંડવોને મારી શકી નથી.
6.76.23
पाण्डवार्थाय नियतं देवास्तत्र समागताः ।
युध्यन्ते मामकं सैन्यं यथाऽवध्यत सञ्जय ॥ ६.७६.२३ ॥
હે સંજય! પાંડવોના હિતાર્થે દેવતાઓ ત્યાં એકઠા થઈને મારી સેના સાથે લડી રહ્યા છે, તેથી તે માર્યું ગયું.
6.76.24
उक्तोऽपि विदुरेणाहं हितं पथ्यं च नित्यशः ।
न च जग्राह तन्मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ६.७६.२४ ॥
વિદુરે મને હંમેશા હિતકારી અને યોગ્ય ઉપદેશ આપ્યો હતો; પણ મારા મૂર્ખ પુત્ર દુર્યોધને તે સ્વીકાર્યો નહિ.
6.76.25
तथ्यां मन्ये मतिं तस्य सर्वज्ञस्य महात्मनः ।
आसीत्तथाऽऽगतं तात येन दृष्टमिदं पुरा ॥ ६.७६.२५ ॥
તે સર્વજ્ઞ મહાત્માનો મત સાચો હતો એમ હું માનું છું. હે તાત, આ આ રીતે બનશે એવું તેમણે પહેલેથી જોયું હતું.
6.76.26
अथवा भाव्यमेवं हि संजयैतेन सर्वथा ।
पुरा धात्रा यथा दिष्टं तत्तथा न तदन्यथा ॥ ६.७६.२६ ॥
અથવા હે સંજય, આ અવશ્ય આ રીતે જ થવાનું હતું. પહેલાં વિધાતાએ જેમ નક્કી કર્યું હતું તેમ જ થાય છે, તે બીજી રીતે થતું નથી.