మహాభారతం · అధ్యాయం 6.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.76.1
एवं बहुगुणं सैन्यमेवं बहुविधं परम् ।
व्यूढमेवं यथाशास्त्रममोघं चैव सञ्जय ॥ ६.७६.१ ॥
సంజయా, ఇలా అనేక గుణాలున్న సైన్యం, ఇలా అనేక విధాలైన శ్రేష్ఠ సైన్యం, శాస్త్రానుసారం ఇలా వ్యూహంగా రచించబడి అమోఘమైనది.
6.76.2
जुष्टमस्माकमत्यन्तमभिकामं च नः सदा ।
प्रहृष्टं व्यसनोपेतं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम् ॥ ६.७६.२ ॥
మనచే ఎల్లప్పుడూ అత్యంతంగా ఇష్టపడబడినది, ఆనందంగా ఉన్నది, కష్టకాలంలో కూడా చేరువగా నిలిచినది, పూర్వమే తన పరాక్రమం చూడబడినది.
6.76.3
नातिवृद्धमबालं च न कृशं न च पीवरम् ।
लघुवृत्तायतप्रायं सागराकारमव्ययम् ॥ ६.७६.३ ॥
అతి వృద్ధుడు కాదు, బాలుడు కాదు; సన్నగా కాదు, బలిసినవాడు కాదు; ఎక్కువగా తేలికైన, గుండ్రని, పొడవైన అవయవాలు కలవాడు; సముద్రాకారుడు; క్షీణించనివాడు.
6.76.4
आत्तसन्नाहशस्त्रं च बहुशस्त्रपरिग्रहम् ।
असियुद्धे नियुद्धे च गदायुद्धे च कोविदम् ॥ ६.७६.४ ॥
కవచం, ఆయుధాలు ధరించినవాడు, అనేక ఆయుధాలను చేపట్టినవాడు, ఖడ్గయుద్ధం, మల్లయుద్ధం, గదాయుద్ధంలో నిపుణుడు.
6.76.5
प्रासर्ष्टितोमरेष्वाजौ परिघेष्वायसेषु च ।
भिण्डिपालेषु शक्तीषु मुसलेषु च सर्वशः ॥ ६.७६.५ ॥
యుద్ధంలో ప్రాస, ఋష్టి, తోమరం, ఇనుప పరిఘ, భిండిపాలం, శక్తి, ముసలం—వీటన్నింటిలో పూర్తిగా (నిపుణుడు).
6.76.6
कम्पनेषु च चापेषु कणपेषु च सर्वशः ।
क्षेणणीयेषु चित्रेषु मुष्टयुद्धेषु च क्षमम् ॥ ६.७६.६ ॥
కంపనం, విల్లు, కణపం, క్షేణణీయం, విచిత్ర ఆయుధాలు, ముష్టియుద్ధం—వీటిలో అన్నిట్లో పూర్తిగా సమర్థుడు.
6.76.7
अपरोक्षं च विद्यासु व्यायामे च कृतश्रमम् ।
शस्त्रग्रहणविद्यासु सर्वासु परिनिष्ठितम् ॥ ६.७६.७ ॥
విద్యలలో ప్రత్యక్షంగా నేర్పరి, వ్యాయామంలో శ్రమించినవాడు, ఆయుధ ధారణ విద్యలన్నింటిలోనూ పరిపూర్ణుడు.
6.76.8
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते ।
सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम् ॥ ६.७६.८ ॥
ఎక్కడంలో, దిగడంలో, ముందుకు సాగడంలో, మధ్య మధ్యలో దూకడంలో, సరైన రీతిలో దెబ్బ తీయడంలో, వాహనం నడపడంలో, వెనుదిరగడంలో నేర్పరి.
6.76.9
नागाश्वरथयानेषु बहुशः सुपरीक्षितम् ।
परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम् ॥ ६.७६.९ ॥
ఏనుగు, గుర్రం, రథం వాహనాలపై అనేకసార్లు బాగా పరీక్షింపబడినవాడు; న్యాయబద్ధంగా పరీక్షించి వేతనంతో నియమింపబడినవాడు.
6.76.10
न गोष्ठ्या नोपकारेण न च बन्धुनिमित्ततः ।
न सौहृदबलैर्वापि नाकुलीनपरिग्रहैः ॥ ६.७६.१० ॥
సాంగత్యంతో కాదు, ఉపకారంతో కాదు, బంధుత్వం కారణంగా కాదు, స్నేహబలంతో కాదు, అకులీనులను చేరదీయడంతో కూడా కాదు.
6.76.11
समृद्धजनमार्यं च तुष्टसंबन्धिबान्धवम् ।
कृतोपकारभूयिष्ठं यशस्वि च मनस्वि च ॥ ६.७६.११ ॥
సమృద్ధిగల ప్రజలు కలవాడు, ఆర్యుడు, సంతుష్టులైన బంధువులు కలవాడు, అనేక ఉపకారాలు చేసినవాడు, యశస్వి, మనస్వి.
6.76.12
स्वजनैस्तु नरैर्मुख्यैर्बहुशो दृष्टकर्मभिः ।
लोकपालोपमैस्तात पालितं लोकविश्रुतम् ॥ ६.७६.१२ ॥
ప్రియ పుత్రా, తమ స్వజనులచేత, అనేకసార్లు కార్యదక్షత చూపిన ప్రధాన పురుషులచేత, లోకపాలకులతో సమానులైన వారిచేత రక్షింపబడినది; లోకంలో ప్రసిద్ధమైనది.
6.76.13
बहुभिः क्षत्रियैर्गुप्तं पृथिव्यां लोकसंमतैः ।
अस्मानभिगतैः कामात्सबलैः सपदानुगैः ॥ ६.७६.१३ ॥
భూమిపై అనేకమంది క్షత్రియులచే రక్షింపబడినది, లోకమాన్యులైనవారు, కోరికతో బలగాలు మరియు పాదచారి అనుచరులతో మనపైకి వచ్చినవారు.
6.76.14
महोदधिमिवापूर्णमापगाभिः समन्ततः ।
अपक्षपक्षिसंकाशै रथैर्नागैश्च संवृतम् ॥ ६.७६.१४ ॥
మహాసముద్రం నదులతో నిండినట్లు, రెక్కలులేని పక్షుల వంటి రథాలతో, ఏనుగులతో చుట్టబడినది.
6.76.15
नानायोधजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ।
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्राससामाकुलम् ॥ ६.७६.१५ ॥
అనేకమంది యోధులే జలంగా, భయంకరమైనది, వాహనాలే అలలుగా కలిగినది, విసరే ఆయుధాలు, కత్తులు, గదలు, శక్తులు, బాణాలు, ఈటెలతో కలతచెందినది.
6.76.16
ध्वजभूषणसंबाधं रत्नपट्टसुसंचितम् ।
परिधावद्भिरश्वैश्च वायुवेगविकम्पितम् ॥ ६.७६.१६ ॥
ధ్వజాలు, అలంకారాలతో కిక్కిరిసినది, రత్నపట్టీలతో బాగా నిండినది, గాలివేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలచే కంపించినది.
6.76.17
अपारमिव गर्जन्तं सागरप्रतिमं महत् ।
द्रोणभीष्मासिसंगप्तं गुप्तं च कृतवर्मणा ॥ ६.७६.१७ ॥
అపారమైనట్లుగా గర్జించే, సముద్రానికి సమానమైన మహత్తరమైనది, ద్రోణుడు, భీష్ముడు, ఖడ్గంతో రక్షింపబడినది, కృతవర్మచేతను రక్షింపబడినది.
6.76.18
कृपदुःशासनाभ्यां च जयद्रथमुखैस्तथा ।
भगदत्तविकर्णाभ्यां द्रौणिसौबलबाह्लिकैः ॥ ६.७६.१८ ॥
కృపుడు, దుఃశాసనుడు, జయద్రథుడు ముఖ్యులుగా గల వారు, అలాగే భగదత్తుడు, వికర్ణుడు, ద్రౌణి, సౌబలుడు, బాహ్లికుడు.
6.76.19
गुप्तं प्रवीरैर्लौकैश्च सारवद्भिर्महात्मभिः ।
यदहन्यत सैन्यं मे दिष्टमत्र परायणम् ॥ ६.७६.१९ ॥
వీరులైన యోధులచే, బలవంతులైన మహాత్ములచే రక్షించబడినప్పటికీ నా సైన్యం హతమైంది; ఇక్కడ ఇదే దైవ విధి అంతిమ గమ్యం.
6.76.20
नैतादृशं समुद्योगं दृष्टवन्तो हि मानुषाः ।
ऋषयो वा महाभागाः पुराणा भुवि सञ्जय ॥ ६.७६.२० ॥
ఓ సంజయా! భూమిపై పూర్వకాల మానవులు గానీ, మహాభాగ్యులైన ఋషులు గానీ ఇంత గొప్ప ప్రయత్నాన్ని ఎన్నడూ చూడలేదు.
6.76.21
ईदृशोऽपि बलौघस्तु संयुक्तः शस्त्रसंपदा ।
वध्यते यत्र संग्रामे किमन्यद्भागधेयतः ॥ ६.७६.२१ ॥
ఆయుధ సంపదతో కూడిన ఇంత పెద్ద సేన కూడా యుద్ధంలో చంపబడుతోంది; విధి తప్ప మరేమి కారణం?
6.76.22
विपरीतमिदं सर्वं प्रतिभाति हि सञ्जय ।
यत्रेदृशं बलं घोरं नावधीद्युधि पाण्डवान् ॥ ६.७६.२२ ॥
ఓ సంజయా! ఇదంతా విపరీతంగా కనిపిస్తోంది; ఇంత భయంకరమైన సేన యుద్ధంలో పాండవులను చంపలేకపోయింది.
6.76.23
पाण्डवार्थाय नियतं देवास्तत्र समागताः ।
युध्यन्ते मामकं सैन्यं यथाऽवध्यत सञ्जय ॥ ६.७६.२३ ॥
ఓ సంజయా! పాండవుల కోసమే దేవతలు అక్కడ సమావేశమై నా సేనతో పోరాడుతున్నారు; అందుకే అది చంపబడింది.
6.76.24
उक्तोऽपि विदुरेणाहं हितं पथ्यं च नित्यशः ।
न च जग्राह तन्मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ६.७६.२४ ॥
విదురుడు నాకు ఎల్లప్పుడూ హితకరమైన, మేలైన సలహాలు ఇచ్చాడు; కానీ నా మూర్ఖ కుమారుడు దుర్యోధనుడు వాటిని స్వీకరించలేదు.
6.76.25
तथ्यां मन्ये मतिं तस्य सर्वज्ञस्य महात्मनः ।
आसीत्तथाऽऽगतं तात येन दृष्टमिदं पुरा ॥ ६.७६.२५ ॥
ఆ సర్వజ్ఞుడైన మహాత్ముని అభిప్రాయం సత్యమని నేను భావిస్తున్నాను. ఓ తాతా, ఇది ఈ విధంగా జరుగుతుందని ఆయన ముందే చూశాడు.
6.76.26
अथवा भाव्यमेवं हि संजयैतेन सर्वथा ।
पुरा धात्रा यथा दिष्टं तत्तथा न तदन्यथा ॥ ६.७६.२६ ॥
లేదా సంజయా, ఇది ఖచ్చితంగా ఇలాగే జరగాలి. పూర్వమే బ్రహ్మ ఏది విధించాడో అదే జరుగుతుంది, అది మరోలా కాదు.