महाभारत · अध्याय 6.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.80.1
क्षत्रियास्ते महाराज परस्परकृतागसः ।
जग्मुः स्वशिबिराण्येव रुधिरेण समुक्षिताः ॥ ६.८०.१ ॥
हे महाराज, एकमेकांचे अपराध केलेले ते क्षत्रिय रक्ताने माखलेले होऊन आपापल्या छावण्यांकडे गेले.
6.80.2
विश्रम्य च यथान्यायं पूजयित्वा परस्परम् ।
सन्नद्धाः समदृश्यन्त भूयो युद्धचिकीर्षवः ॥ ६.८०.२ ॥
विश्रांती घेऊन आणि यथायोग्य रीतीने एकमेकांचा सन्मान करून, पुन्हा युद्धाची इच्छा धरून ते सज्ज दिसू लागले.
6.80.3
ततस्तव सुतो राजंश्चिन्तयाभिपरिप्लुतः ।
विस्रवच्छोणिताक्ताङ्गः पप्रच्छेदं पितामहम् ॥ ६.८०.३ ॥
तेव्हा हे राजन, तुमचा पुत्र चिंतेने व्याकूळ होऊन, वाहत्या रक्ताने माखलेल्या अंगाने त्या पितामहांना हे विचारू लागला.
6.80.4
सैन्यानि रौद्राणि भयानकानि ।
व्यूढानि सम्यग्बहुलध्वजानि।
विदार्य हत्वा च निपीड्य शूरां-
स्ते पाण्डवा लब्धजयाः प्रहृष्टाः ॥ ६.८०.४ ॥
भयंकर आणि भीषण सैन्ये, जी उत्तम रचलेली आणि अनेक ध्वजांनी युक्त होती, ती फाडून, मारून आणि शूरांना चिरडून जय मिळवलेले ते पांडव आनंदित झाले.
6.80.5
संमोह्य सर्वान्युधि कीर्तिमन्तो ।
व्यूहं च तं मकरं मृत्युकल्पम् ।
प्रविश्य भीमेन रणे हतोऽस्मि ।
घोरैः शरैर्मृत्युदण्डप्रकाशैः ॥ ६.८०.५ ॥
युद्धात सर्वांना मोहित करून, मृत्यूसारख्या त्या मकर-व्यूहात प्रवेश करून, मृत्यूच्या दंडांसारख्या चमकणाऱ्या भयंकर बाणांनी भीमाकडून मी रणात मारला गेलो आहे.
6.80.6
क्रुद्धं तमुद्वीक्ष्य भयेन राज-
न्संमूर्च्छितो न लभे शान्तिमद्य ।
इच्छे प्रसादात्तव सत्यसन्ध ।
प्राप्तुं जयं पाण्डवेयांश्च हन्तुम् ॥ ६.८०.६ ॥
राजा, त्याला क्रोधाने पाहून भीतीने मी मूर्च्छित झालो आहे; आज मला शांती मिळत नाही. हे सत्यप्रतिज्ञ, तुमच्या कृपेने विजय मिळवून पाण्डवांचा वध करण्याची माझी इच्छा आहे.
6.80.7
तेनैवमुक्तः प्रहसन्महात्मा ।
दुर्योधनं मन्युगतं विदित्वा।
तं प्रत्युवाचाविमना मनस्वी ।
गङ्गासुतः सस्त्रभृतां वरिष्ठः ॥ ६.८०.७ ॥
त्याने असे म्हटल्यावर महात्मा हसले; दुर्योधन क्रोधाने भरलेला आहे हे जाणून, शांतमनाचे, बुद्धिमान गंगापुत्र, शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ त्याला उत्तर देऊ लागले.
6.80.8
परेण यत्नेन विगाह्य सेनां ।
सर्वात्मनाऽहं तव राजपुत्र।
इच्छामि दातुं विजयं सुखं च ।
न चात्मानं छादयेऽहं त्वदर्थे ॥ ६.८०.८ ॥
मोठ्या प्रयत्नाने सेनेत प्रवेश करून, पूर्ण मनाने, हे राजपुत्रा, मला तुला विजय आणि सुख द्यायचे आहे. तुझ्यासाठी मी स्वतःला वाचवणार नाही.
6.80.9
एते तु रौद्रा बहवो महारथा ।
यशस्विनः शूरतमाः कृतास्त्राः ।
ये पाण्डवानां समरे सहाया ।
जितक्लमा रोषविषं वमन्ति ॥ ६.८०.९ ॥
हे भयंकर, अनेक महारथी, यशस्वी, अत्यंत शूर आणि शस्त्रविद्येत निपुण आहेत; युद्धात पांडवांचे सहाय्यक आहेत. थकवा जिंकलेले हे क्रोधरूपी विष ओकत आहेत.
6.80.10
केनेह शक्याः सहसा विजेतुं ।
वीर्योद्धताः कृतवैरास्त्वया च।
अहं ह्येतान्प्रतियोत्स्यामि राज-
न्सर्वात्मना जीवितं त्यज्य वीर ॥ ६.८०.१० ॥
पराक्रमाच्या गर्वाने उद्धट, तुझ्याशी वैर धरणाऱ्या यांना येथे कोण लगेच जिंकू शकेल? तरीही राजा, वीरा, मी प्राणाचा त्याग करून सर्वस्वाने यांच्याशी लढेन.
6.80.11
रणे तवार्थाय महानुभाव ।
न जीवितं रक्षितव्यं ममाद्य।
सर्वांस्तवार्थाय सदेवदैत्याँ-
ल्लोकान्दहेयं किमु शत्रुसेनाम् ॥ ६.८०.११ ॥
हे महानुभावा, आज युद्धात तुझ्यासाठी माझ्या जीवाचे रक्षण करायचे नाही. तुझ्यासाठी देव-दैत्यांसह सर्व लोक मी जाळून टाकीन; मग शत्रुसेनेची काय गोष्ट?
6.80.12
तान्पाण्डवान्योधयिष्यामि राजन् ।
प्रियं च ते सर्वमहं करिष्ये।
श्रुत्वा पितुस्ते वचनं प्रतीतो ।
दुर्योधनः प्रीतमना बभूव ॥ ६.८०.१२ ॥
हे राजा, त्या पांडवांशी मी युद्ध करीन आणि तुझे सर्व प्रिय करीन. वडिलांचे हे बोल ऐकून दुर्योधन संतुष्ट झाला आणि त्याचे मन आनंदित झाले.
6.80.13
सर्वाणि सैन्यानि ततः प्रहृष्टो ।
निर्गच्छतेत्याह नृपांश्च सर्वान्।
तदाक्षया तानि विनिर्ययुर्द्रुतं ।
गजाश्वपादातरथायुतानि ॥ ६.८०.१३ ॥
तेव्हा आनंदित होऊन त्याने सर्व सैन्यांना आणि सर्व राजांना 'निघा!' असे सांगितले. त्याच्या आज्ञेने हत्ती, घोडे, पायदळ आणि रथ यांची हजारो सैन्ये तत्काळ बाहेर पडली.
6.80.14
प्रहर्षयुक्तानि तु तानि राज-
न्महान्ति नानाविधशस्त्रवन्ति।
स्थितानि नागाश्वपदातिमन्ति ।
विरेजुराजौ तव राजन्बलानि ॥ ६.८०.१४ ॥
हे राजा, आनंदाने भरलेली ती महान सैन्ये, नाना प्रकारची शस्त्रे घेऊन, हत्ती, घोडे आणि पायदळ यांसह उभी राहून रणांगणात शोभून दिसली.
6.80.15
शस्त्रास्त्रविद्भिर्नरवीरयोधै-
रधिष्ठिताः सैन्यगणास्त्वदीयाः।
रथौघपादातगजाश्वसङ्घैः ।
प्रयाद्भिराजौ विधिवत्प्रणुन्नैः ॥ ६.८०.१५ ॥
शस्त्रास्त्रविद्या जाणणाऱ्या नरवीर योद्ध्यांनी चालवलेले तुझे सैन्यसमूह, रथ, पायदळ, हत्ती व घोड्यांच्या थव्यांसह विधिपूर्वक युद्धाकडे पुढे नेले गेले.
6.80.16
समुद्धतं वै तरुणार्कवर्णं ।
रजो बभौ च्छादयत्सूर्यश्मीन्।
रेजुः पताका रथदन्तिसंस्था ।
वातेरिता भ्राम्यमाणाः समन्तात् ॥ ६.८०.१६ ॥
उठलेली, तरुण सूर्याच्या रंगाची ती धूळ सूर्यकिरणांना झाकत चमकली. रथांवर व हत्तींवर असलेल्या पताका वाऱ्याने प्रेरित होऊन सर्वत्र फिरत थरथरू लागल्या.
6.80.17
नानालिङ्गैः समरे तत्र राजन् ।
मेघैर्युता विद्युतः खे यथैव।
वृन्दैः स्थिताश्चापि सुसंप्रयुक्ता-
श्चकाशिरे दन्तिगणाः समन्तात् ॥ ६.८०.१७ ॥
हे राजा! तेथे युद्धात विविध चिन्हांसह हत्तींचे समूह, आकाशात मेघांसह विजांप्रमाणे, व्यवस्थित सजून उभे राहून सर्वत्र चमकले.
6.80.18
धनूंषि विष्फारयतां नृपाणां ।
बभूव शब्दस्तुमुलोऽतिघोरः।
विमथ्यतो देवमहासुरौघै-
र्यथार्णवस्यादियुगे तदानीम् ॥ ६.८०.१८ ॥
धनुष्ये ताणणाऱ्या राजांचा अतिभयंकर, भीषण आवाज उठला. आदियुगात देव आणि महासुरांच्या समूहांनी समुद्र मंथन केले तेव्हाप्रमाणे तो होता.
6.80.19
तदुग्रनागं बहुरूपवर्णं ।
तवात्मजानां समुदीर्णकोपम् ।
बभूव सैन्यं रिपुसैन्यहन्त-
युगान्तमेघौघनिभं तदानीम् ॥ ६.८०.१९ ॥
तुमच्या पुत्रांचे ते सैन्य, भयंकर हत्तींसह, अनेक रूपे व रंगांचे, उसळलेल्या क्रोधाचे, त्या वेळी शत्रुसैन्याचा संहार करणारे, युगान्तीच्या मेघसमूहासारखे झाले.