Mahābhārata · Adhyāya 6.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.90.1
वर्तमाने तथा रौद्रे राजन्वीरवरक्षये ।
शकुनिः सौबलः श्रीमान्पाण्डवान्समुपाद्रवत् ॥ ६.९०.१ ॥
Oh rey, mientras aquella terrible batalla, la destrucción de los mejores héroes, seguía en curso, el glorioso Śakuni, hijo de Subala, se abalanzó sobre los Pāṇḍavas.
6.90.2
तथैव सात्वतो राजन्हार्दिक्यः परवीरहा ।
अभ्यद्रवत संग्रामे पाण्डवानां वरूथिनीम् ॥ ६.९०.२ ॥
Asimismo, oh rey, Sātvata y el hijo de Hṛdika, matadores de héroes enemigos, arremetieron contra el ejército de los Pāṇḍavas en la batalla.
6.90.3
ततः काम्भोजमुख्यानां नदीजानां च वाजिनाम् ।
आरट्टानां महीजानां सिन्धुजानां च सर्वशः ॥ ६.९०.३ ॥
Entonces los caballos de los principales Kāmboja, nacidos en los ríos, los de los Ārāṭṭa, nacidos de la tierra, y los nacidos en el Sindhu, avanzaron por todas partes.
6.90.4
वनायुजानां शुभ्राणां तथा पर्वतवासिनाम् ।
वाजिनां बहुभिः सङ्ख्ये समन्तात्परिवारयन् ॥ ६.९०.४ ॥
Muchos caballos blancos de la raza Vanāyu y los de los habitantes de las montañas rodearon el ejército por todos lados en la batalla.
6.90.5
ये चापरे तित्तिरिजा जवना वातरंहसः ।
सुवर्णालङ्कृतैरेतैर्वर्मवद्भिः सुकल्पितैः ॥ ६.९०.५ ॥
Y los otros caballos veloces, nacidos de la raza moteada de perdiz, rápidos como el viento, adornados con oro y bien equipados con armaduras, avanzaron.
6.90.6
हयैर्वातजवैर्मुख्यैः पाण्डवस्य सुतो बली ।
अभ्यवर्तत तत्सैन्यं हृष्टरूपः परंतपाः ॥ ६.९०.६ ॥
Con los caballos principales veloces como el viento, el poderoso hijo del Pāṇḍava, de semblante alegre, atormentador de enemigos, avanzó contra aquel ejército.
6.90.7
अर्जुनस्य सुतः श्रीमानिरावान्नाम वीर्यवान् ।
सुतायां नागराजस्य जातः पार्थेन धीमता ॥ ६.९०.७ ॥
El hijo de Arjuna, el glorioso y poderoso llamado Irāvān, nació de la hija del rey de los nāgas, con el sabio Pārtha.
6.90.8
ऐरावतेन सा दत्ता अनपत्या महात्मना ।
पत्यौ हते सुपर्णेन कृपणा दीनचेतना ॥ ६.९०.८ ॥
Entregada a ella por el magnánimo Airāvata, era estéril; cuando su esposo fue muerto por Suparṇa (Garuḍa), quedó afligida y con el ánimo abatido.
6.90.9
कार्यार्थं तां च जग्राह पार्थः कामवशानुगाम् ।
एवमेष समुत्पन्नः परक्षेत्रेऽर्जुनात्मजः ॥ ६.९०.९ ॥
Por un propósito, Pārtha la tomó, a ella que seguía bajo el dominio del deseo; así nació el hijo de Arjuna en campo ajeno.
6.90.10
स नागलोके संवृद्धो मात्रा च परिरक्षितः ।
पितृव्येण परित्यक्तः पार्थद्वेषाद्दुरात्मना ॥ ६.९०.१० ॥
Creció en el mundo de los nāgas, protegido por su madre; por odio a Pārtha, el tío paterno de alma perversa lo abandonó.
6.90.11
खमुत्पत्य महाराज नागराट् सत्यविक्रमः ।
इन्द्रलोकं जगामाशु श्रुत्वा तत्रार्जुनं गतम् ॥ ६.९०.११ ॥
Oh gran rey, el rey de los nāgas de verdadero valor se elevó al cielo y, habiendo oído que Arjuna había ido allí, fue rápidamente al mundo de Indra.
6.90.12
सोऽभिगम्य महाबाहुः पितरं सत्यविक्रमः ।
अभ्यवादयदव्यग्रो विनयेन कृताञ्जलिः ॥ ६.९०.१२ ॥
Aquel de grandes brazos y verdadero valor se acercó a su padre y, sereno y humilde, lo saludó con las manos juntas.
6.90.13
न्यवेदयत चात्मानमर्जुनस्य महात्मनः ।
इरावानस्मि भद्रं ते पुत्रश्चाहं तव प्रभो ॥ ६.९०.१३ ॥
Se dio a conocer al magnánimo Arjuna: "Señor, que la bendición sea contigo. Soy Irāvān, tu hijo."
6.90.14
मातुः समागमो यश्च तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ।
तच्च सर्वं यथावृत्तमनुसस्मार पाण्डवः ॥ ६.९०.१४ ॥
Relató a su vez todo lo ocurrido en el encuentro con su madre, y el Pāṇḍava recordó todo tal como había sucedido.
6.90.15
परिष्वज्य सुतं चापि आत्मनः सदृशं गुणैः ।
प्रीतिमाननयत्पार्थो देवराजनिवेशनम् ॥ ६.९०.१५ ॥
Abrazando al hijo igual a sí mismo en virtudes, el alegre Pārtha lo condujo a la morada del rey de los dioses.
6.90.16
सोऽर्जुनेन समाज्ञप्तो देवलोके तदा नृप ।
प्रीतिपूर्वं महाबाहुः स्वकार्यं प्रति भारत ॥ ६.९०.१६ ॥
Entonces, oh rey, mandado por Arjuna en el mundo de los dioses, el de brazos poderosos se dedicó con afecto a su propio deber, oh Bhārata.
6.90.17
स चापि नरशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ।
अब्रवीच्च तदा पार्थमयमस्मि तवानघ ॥ ६.९०.१७ ॥
Y aquel tigre entre los hombres, de valor semejante al tigre, habló entonces a Pārtha: "Oh sin mácula, yo soy tuyo."
6.90.18
स्थितः प्रेष्यश्च पुत्रश्च सर्वथा त्वं प्रशाधि माम् ।
कं करोमि च ते कामं कं च कामं त्वमिच्छसि ॥ ६.९०.१८ ॥
Me mantengo siempre como tu servidor e hijo; mándame. ¿Qué deseo tuyo cumpliré, y qué anhelo buscas?
6.90.19
परिष्वज्य सुतं प्रेम्णा वासविः प्रत्युवाच तम् ।
प्रीतिपूर्वं च कार्यं च कार्या प्रीतिश्च मानदः ॥ ६.९०.१९ ॥
Abrazando a su hijo con afecto, Vāsavi le respondió: la acción debe hacerse con amor, y el amor debe mostrarse al que da honor.
6.90.20
युद्धकाले तु साहाय्यं दातव्यं नो भवेदिति ।
बाढमित्येवमुक्त्वा तु युद्धकाल इहागतः ॥ ६.९०.२० ॥
Habiendo dicho: «En el tiempo de la batalla se nos debe dar ayuda», y respondido: «Muy bien», ha llegado aquí el tiempo de la batalla.
6.90.21
कामवर्णजवैरश्वैः सर्वतः शुशुभे वृतः ।
ते हयाः काञ्चनापीडा नानावर्णा मनोजवाः ॥ ६.९०.२१ ॥
Rodeado por todas partes de caballos de color y velocidad a voluntad, resplandecía. Aquellos caballos, con adornos dorados, de diversos colores, veloces como el pensamiento.
6.90.22
उत्पेतुः सहसा राजन्हंसा इव महोदधौ ।
ते त्वदीयान्समासाद्य हयसंघान्मनोजवान् ॥ ६.९०.२२ ॥
Oh rey, de repente se elevaron como cisnes sobre el gran océano. Al alcanzar tus manadas de caballos veloces como el pensamiento, se alzaron.
6.90.23
क्रोडैः क्रोडानभिघ्नन्तो घोणाभिश्च परस्परम् ।
निपेतुः सहसा राजन्सुवेगाभिहता भुवि ॥ ६.९०.२३ ॥
Golpeando pecho contra pecho y hocico contra hocico, oh rey, cayeron de repente al suelo, derribados por la fuerza de su gran velocidad.
6.90.24
निपतद्भिस्तथा तैश्च हयसङ्घैः परस्परम् ।
शुश्रुवे दारुणः शब्दः सुपर्णपतने यथा ॥ ६.९०.२४ ॥
Y de aquellas manadas de caballos que caían así unos sobre otros se oyó un sonido terrible, como el descenso de Garuḍa.
6.90.25
तथैव तावका राजन्समेत्यान्योन्यमाहवे ।
परस्परवधं घोरं चक्रुस्ते हयसादिनः ॥ ६.९०.२५ ॥
Oh rey, de la misma manera tus guerreros se encontraron unos con otros en la batalla y llevaron a cabo una terrible matanza mutua; aquellos jinetes así lo hicieron.
6.90.26
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संकुले तुमुले भृशम् ।
उभयोरपि संशान्ता हयसङ्घाः समन्ततः ॥ ६.९०.२६ ॥
Mientras aquella batalla apretada y sumamente tumultuosa seguía así en curso, las multitudes de caballos de ambos bandos quedaron en calma por todas partes.
6.90.27
प्रक्षीणसायकाः शूरा निहताश्वाः श्रमातुराः ।
विलयं समनुप्राप्तास्तक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.९०.२७ ॥
Con sus flechas agotadas y sus caballos muertos, los héroes, agotados por la fatiga, llegaron a la destrucción, resistiéndose unos a otros.
6.90.28
ततः क्षीणे हयानिके किंचिच्छेषे च भारत ।
सौबलस्यानुजाः शूरा निर्गता रणमूर्धनि ॥ ६.९०.२८ ॥
Entonces, oh Bhārata, cuando la hueste de caballos se había reducido y apenas quedaban algunos, los valientes hermanos menores de Saubala (Śakuni) salieron al frente de la batalla.
6.90.29
वायुवेगसमस्पर्शाञ्जवे वायुसमांश्च ते ।
आरुह्य बलसंपन्नान्वयःस्थांस्तुरगोत्तमान् ॥ ६.९०.२९ ॥
Montaron en los mejores caballos, cuyo tacto igualaba la velocidad del viento, iguales al viento en rapidez, dotados de fuerza y en la flor de su edad.
6.90.30
गजो गवाक्षो वृषकश्चर्मवानार्जयः शुकः ।
षडेते बलसंपन्ना निर्ययुर्महतो बलात् ॥ ६.९०.३० ॥
Gaja, Gavākṣa, Vṛṣaka, Carmavān, Ārjaya y Śuka — estos seis, dotados de fuerza, salieron con ímpetu del gran ejército.
6.90.31
वार्यमाणाः शकुनिना स्वैश्च योधैर्महाबलैः ।
सन्नद्धा युद्धकुशला रौद्ररूपा महाबलाः ॥ ६.९०.३१ ॥
Aunque detenidos por Śakuni y sus propios guerreros poderosos, armados, diestros en la batalla, de aspecto feroz, muy fuertes.
6.90.32
तदनीकं महाबहो भित्त्वा परमदुर्जयम् ।
बलेन महता युक्ताः स्वर्गाय विजयैषिणः ॥ ६.९०.३२ ॥
Oh de brazos poderosos, habiendo roto aquella formación absolutamente invencible, dotados de gran fuerza, buscando el cielo y la victoria.
6.90.33
विविशुस्ते तदा हृष्टा गान्धारा युद्धदुर्मदाः ।
तान्प्रविष्टांस्तदा दृष्ट्वा इरावानपि वीर्यवान् ॥ ६.९०.३३ ॥
Entonces los gandharas, exultantes y ebrios de orgullo guerrero, entraron; y viendo entrar a aquellos, también el valiente Irāvān.
6.90.34
अब्रवीत्समरे योधान्स्वान्विचित्रहयस्थितान् ।
यथैते धार्तराष्ट्रस्य योधाः सानुगवाहनाः ॥ ६.९०.३४ ॥
Habló en la batalla a sus propios guerreros, que estaban de pie con sus caballos variopintos: «Como estos guerreros del hijo de Dhṛtarāṣṭra, con sus seguidores y vehículos…
6.90.35
हन्यन्ते समरे सर्वे तथा नीतिर्विधीयताम् ।
बाढमित्येवमुक्त्वा ते सर्वे योधा इरावतः ॥ ६.९०.३५ ॥
«Todos están siendo muertos en la batalla; que se idee, pues, un plan.» Diciendo «Muy bien», todos aquellos guerreros de Irāvat…
6.90.36
जघ्नुस्तेषां बलानीकं दुर्जयं समरे परैः ।
तदनीकमनीकेन समरे वीक्ष्य पातितम् ॥ ६.९०.३६ ॥
Golpearon en la batalla la formación de ejército invencible de los enemigos; viendo aquella formación derribada en la batalla por otra formación…
6.90.37
अमृष्यमाणास्ते सर्वे सुबलस्यात्मजा रणे ।
इरावन्तमभिद्रुत्य सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.९०.३७ ॥
Incapaces de soportarlo, todos los hijos de Subala se lanzaron contra Irāvān en la batalla y lo rodearon por todos lados.
6.90.38
ताडयन्तः शितैः प्रासैश्चोदयन्तः परस्परम् ।
ते शूराः पर्यधावन्त कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ६.९०.३८ ॥
Golpeando con afilados lanzones y animándose unos a otros, aquellos héroes corrían de un lado a otro, provocando una gran confusión.
6.90.39
इरावानथ निर्भिन्नः प्रासैस्तीक्ष्णैर्महात्मभिः ।
स्रवता रुधिरेणाक्तस्तोत्रैर्विद्ध इव द्विपः ॥ ६.९०.३९ ॥
Entonces Irāvān, atravesado por las afiladas lanzas de los magnánimos, cubierto de sangre que fluía, quedó como un elefante herido por aguijones.
6.90.40
उरस्यपि च पृष्ठे च पार्श्वयोश्च भृशाहतः ।
एको बहुभिरत्यर्थं धैर्याद्राजन्न विव्यथे ॥ ६.९०.४० ॥
Oh rey, aunque golpeado con fuerza en el pecho, la espalda y ambos costados, solo y gravemente asaltado por muchos, no se afligió, gracias a su firmeza.
6.90.41
इरावानपि संक्रुद्धः सर्वास्तान्निशितैः शरैः ।
मोहयामास समरे विद्ध्वा परपुरंजयः ॥ ६.९०.४१ ॥
Irāvān también, muy enfurecido, los atravesó a todos con afiladas flechas en la batalla y los confundió; era el conquistador de las ciudades enemigas.
6.90.42
प्रासानुत्कृष्य तरसा स्वशरीरादरिन्दमः ।
तैरेव ताडयामास सुबलस्यात्मजान्रणे ॥ ६.९०.४२ ॥
Irāvān, domador de enemigos, arrancó con fuerza las lanzas de su propio cuerpo y con esas mismas lanzas golpeó en la batalla a los hijos de Subala.
6.90.43
विकृष्य च शितं खङ्गं गृहीत्वा च शरावरम् ।
पदातिर्द्रुतमागच्छज्जिघांसुः सौबलान्युधि ॥ ६.९०.४३ ॥
Desenvainando una espada afilada y tomando un buen escudo, vino rápidamente a pie, deseoso de matar a los hijos de Subala en la batalla.
6.90.44
ततः प्रत्यागतप्राणाः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
भूयः क्रोधसमाविष्टा इरावन्तमभिद्रुताः ॥ ६.९०.४४ ॥
Entonces todos los hijos de Subala, con sus vidas recuperadas, llenos de nuevo de ira, se lanzaron contra Irāvān.
6.90.45
इरावानपि खङ्गेन दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
अभ्यवर्तत देवांश्च मानुषांश्चैव संयुगे ॥ ६.९०.४५ ॥
Irāvān también, mostrando la destreza de su mano con la espada, avanzó en la batalla contra dioses y hombres por igual.
6.90.46
लाघवेनाथ चरतः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
अन्तरं नाभ्यगच्छन्त चरन्तः शीघ्रगैर्हयैः ॥ ६.९०.४६ ॥
Entonces todos los hijos de Subala, aunque cabalgaban en veloces caballos, no hallaron brecha en él debido a su agilidad.
6.90.47
भूमिष्ठमथ तं सह्ख्ये ह्यन्तरिक्षादवप्लुतम् ।
परिवार्य भृशं सर्वे ग्रहीतुमुपचक्रमुः ॥ ६.९०.४७ ॥
Entonces todos lo rodearon con furia a él, que estaba de pie en tierra tras saltar desde el cielo, y se dispusieron a apresarlo.
6.90.48
अथाभ्याशगतानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ।
असिहस्तोऽस्त्रहस्तानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ॥ ६.९०.४८ ॥
Entonces, con la espada en la mano, cortó los miembros de los que se habían acercado; cortó los miembros de ellos, que tenían armas en las manos.
6.90.49
आयुधानि च सर्वेषां बाहूनपि विभूषितान् ।
अपतन्त निकृत्ताङ्गा मृता भूमौ गतासवः ॥ ६.९०.४९ ॥
Las armas de todos y sus brazos adornados cayeron; con los miembros cortados, sin vida, se desplomaron en el suelo.
6.90.50
वृषकस्तु महाराज बहुधा विपरिक्षतः ।
अमुच्यत महारौद्रात्तस्माद्वीरावकर्तनात् ॥ ६.९०.५० ॥
Pero, gran rey, Vṛṣaka fue gravemente herido de muchas maneras, mas escapó de aquella gran carnicería que cortaba a los héroes.
6.90.51
तान्सर्वान्पतितान्दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनस्ततः ।
अभ्यधावत संक्रुद्धो राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ ६.९०.५१ ॥
Al ver a todos caídos, Duryodhana, aterrorizado, entonces se lanzó enfurecido contra el rākṣasa de aspecto terrible.
6.90.52
आर्श्यशृङ्गिं महेष्वासं मायाविनमरिन्दमम् ।
वैरिणं भीमसेनस्य पूर्वं बकवधेन वै ॥ ६.९०.५२ ॥
Ārśyaśṛṅgi, el gran arquero, el ilusionista, el domador de enemigos, enemigo de Bhīmasena desde la antigua muerte de Baka.
6.90.53
पश्य वीर यथा ह्येष फल्गुनस्य सुतो बली ।
मायावी विप्रियं कर्तुमकार्षीन्मे बलक्षयम् ॥ ६.९०.५३ ॥
Mira, héroe, cómo este poderoso hijo de Arjuna, este ilusionista, ha causado la destrucción de mi ejército para hacerme daño.
6.90.54
त्वं च कामगमस्तात मायास्त्रे च विशारदः ।
कृतवैरश्च पार्थेन तस्मादेनं रणे जहि ॥ ६.९०.५४ ॥
Y tú, querido, puedes ir adonde quieras y eres diestro en las armas de ilusión; guardas enemistad con el hijo de Pṛthā. Por eso, mátalo en la batalla.
6.90.55
बाढमित्येवमुक्त्वा तु राक्षसो घोरदर्शनः ।
प्रययौ सिंहनादेन यत्रार्जुनसुतो युवा ॥ ६.९०.५५ ॥
"Muy bien", dijo, y el rākṣasa de aspecto terrible partió con rugido de león hacia donde estaba el joven hijo de Arjuna.
6.90.56
स योधैर्युद्धकुशलैर्विमलप्रासयोधिभिः ।
वीरैः प्रहारिभिर्युक्तैः स्वैरनीकैः समावृतः ॥ ६.९०.५६ ॥
Estaba rodeado por guerreros diestros en la batalla, por lanceros de brillantes lanzas, por héroes combatientes y por sus propios ejércitos.
6.90.57
हतशेषैर्महाराज द्विसाहस्त्रैर्हयोत्तमैः ।
निहन्तुकामः समरे इरावन्तं महाबलम् ॥ ६.९०.५७ ॥
Oh gran rey, con dos mil excelentes caballos que habían sobrevivido a la matanza, deseaba matar en la batalla al poderoso Irāvan.
6.90.58
इरावानपि संक्रुद्धस्त्वरमाणः पराक्रमी ।
हन्तुकाममयित्रघ्नो राक्षसं प्रत्यवारयत् ॥ ६.९०.५८ ॥
Irāvan también, muy enfurecido y apresurándose, valiente y matador de enemigos, deseando matar, se opuso al rākṣasa.
6.90.59
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य राक्षसः सुमहाबलः ।
त्वरमाणस्ततो मायां प्रयोक्तुमुपचक्रमे ॥ ६.९०.५९ ॥
Al ver que se abalanzaba sobre él, el muy poderoso rākṣasa comenzó entonces con prisa a emplear la ilusión.
6.90.60
तेन मायामयाः सृष्टा हयास्तावन्त एव हि ।
स्वारूढा राक्षसैर्घोरैः शूलपट्टसधारिभिः ॥ ६.९०.६० ॥
Mediante él fueron creados tantos caballos hechos de ilusión, bien montados por terribles rākṣasas que portaban lanzas y espadas.
6.90.61
ते संरब्धाः समागम्य द्विसाहस्राः प्रहारिणः ।
अचिराद्गमयामासुः प्रेतलोकं परस्परम् ॥ ६.९०.६१ ॥
Furiosos, los dos mil guerreros se encontraron y pronto se enviaron unos a otros al reino de los muertos.
6.90.62
तस्मिंस्तु निहते सैन्ये तावुभौ युद्धदुर्मदौ ।
संग्रामे समतिष्ठेतां यथा वै वृत्रवासवौ ॥ ६.९०.६२ ॥
Cuando aquel ejército fue aniquilado, los dos, ebrios de orgullo guerrero, se enfrentaron en la batalla como Vṛtra y Vāsava.
6.90.63
आद्रवन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसं युद्धदुर्मदम् ।
इरावाथ संरब्धः प्रत्यधावन्महाबलः ॥ ६.९०.६३ ॥
Al ver huir al rākṣasa ebrio de batalla, el poderoso Irāvān, enfurecido, se lanzó contra él.
6.90.64
समभ्याशगतस्याजौ तस्य खङ्गेन दुर्मदः ।
चिच्छेद कार्मुकं दीप्तं शरवापं च कञ्चुकम् ॥ ६.९०.६४ ॥
En la batalla, el ebrio cortó con su espada el brillante arco de aquel que se había acercado, y también su carcaj y su coraza.
6.90.65
स निकृत्तं धनुर्दृष्ट्वा खं जवेन समाविशत् ।
इरावन्तमभिक्रुद्धं मोहयन्निव मायया ॥ ६.९०.६५ ॥
Al ver cortado su arco, se elevó rápidamente hacia el cielo, como si confundiera con ilusión al furioso Irāvān.
6.90.66
ततोऽन्तरिक्षमुत्पत्य इरावानपि राक्षसम् ।
विमोहयित्वा मायाभिसत्स्य गात्रामि सायकैः ॥ ६.९०.६६ ॥
Entonces, elevándose al cielo, Irāvān también confundió al rākṣasa con ilusiones y atravesó sus miembros con flechas.
6.90.67
चिच्छेद सर्वमर्मज्ञः कामरूपो दुरासदः ।
तथा स राक्षसश्रेष्ठः शरैः कृत्तः पुनः पुनः ॥ ६.९०.६७ ॥
Aquel que conocía todos los puntos vitales, que tomaba cualquier forma a voluntad y era difícil de alcanzar, lo cortó todo. Y aquel el mejor de los rākṣasas fue cortado una y otra vez por las flechas.
6.90.68
संबभूव महाराज समवाप च यौवनम् ।
माया हि सहराज समवाप च यौवनम् ॥ ६.९०.६८ ॥
Gran rey, volvió a ser y recobró la juventud; en verdad, la ilusión permaneció con él, y, oh rey, recobró la juventud una vez más.
6.90.69
एवं तद्राक्षसस्याङ्गं छिन्नंछिन्नं व्यरोहत ।
इरावानपि संक्रुद्धो राक्षसं त महाबलम् ॥ ६.९०.६९ ॥
De este modo, el cuerpo de aquel rākṣasa, cortado una y otra vez, volvía a crecer. Y también Irāvān, muy airado, (miraba) a aquel rākṣasa de gran poder.
6.90.70
परश्वथेन तीक्ष्णेन चिच्छेद च पुनः पुनः ।
स तेन बलिना वीरश्छिद्यमान इव द्रुमः ॥ ६.९०.७० ॥
Y con un hacha afilada lo cortó una y otra vez. Aquel poderoso héroe, cortado por ella, parecía un árbol que es talado.
6.90.71
राक्षसो व्यनदद्धोरं स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ।
परश्वथक्षतं रक्षः सुस्राव बहुशोणितम् ॥ ६.९०.७१ ॥
El rākṣasa rugió espantosamente, y aquel sonido se volvió tumultuoso. El rākṣasa, herido por el hacha, derramó mucha sangre.
6.90.72
ततश्रुक्रोध बलवांश्चक्रे वेगं च संयुगे ।
आर्श्यशृङ्गिस्ततो दृष्ट्वा समरे शत्रुमूर्चितम् ॥ ६.९०.७२ ॥
Entonces el poderoso Ārśyaśṛṅgi se enfureció e imprimió velocidad en la batalla; luego, viendo al enemigo aturdido en el combate, (él)
6.90.73
कृत्वा घोरं महद्रूपं ग्रहीतुमुपचक्रमे ।
अर्जुनस्य सुतं वीरमिरावन्तं यशस्विनम् ॥ ६.९०.७३ ॥
Tomando una forma terrible y enorme, comenzó a apresar a Irāvān, el heroico y glorioso hijo de Arjuna.
6.90.74
संग्रामशिरसो मध्ये सर्वेषां तत्र पश्यताम् ।
तां दृष्ट्वा तादृशीं मायां राक्षसस्य दुरात्मनः ॥ ६.९०.७४ ॥
En medio del frente de batalla, mientras todos miraban, al ver tal ilusión del rākṣasa de mal corazón,
6.90.75
इरावानपि संक्रुद्धो मायां स्रष्टुं प्रचक्रमे ।
तस्य क्रोधाभिभूतस्य समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ६.९०.७५ ॥
Irāvān también, enfurecido, comenzó a crear una ilusión; dominado por la ira, él que nunca retrocedía en las batallas.
6.90.76
योऽन्वयो मातृकस्तस्य स एनमभिपेदिवान् ।
स नागैर्बहुभी राजन्निरावान्संवृतो रणे ॥ ६.९०.७६ ॥
El linaje de nāgas de su parte materna se le acercó. Oh rey, en aquella batalla Irāvān fue rodeado por muchos nāgas.
6.90.77
दधार सुमहद्रूपमनन्त इव भोगवान् ।
ततो बहुविधैर्नागैश्छादयामास राक्षसम् ॥ ६.९०.७७ ॥
Adoptó una forma vasta como Ananta de muchas cobras, y luego cubrió al rākṣasa con muchas clases de nāgas.
6.90.78
छाद्यमानस्तु नागैः स ध्यात्वा राक्षसपुङ्गवः ।
सौपर्णं रूपमास्थाय भक्षयामास पन्नगम् ॥ ६.९०.७८ ॥
Cubierto por los nāgas, aquel mejor de los rākṣasas reflexionó, y tomando la forma de Garuḍa devoró a las serpientes.
6.90.79
मायया भक्षिते तस्मिन्नन्वये तस्य मातृके ।
विमोहितमिरावन्तं न्यहनद्राक्षसोऽसिना ॥ ६.९०.७९ ॥
Cuando fue devorado por la ilusión en aquella línea materna, el rākṣasa abatió con la espada al desorientado Irāvān.
6.90.80
सकुण्डलं समुकुटं पद्मेन्दुसदृशप्रभम् ।
इरावतः शिरो रक्षः पातयामास भूतले ॥ ६.९०.८० ॥
Con sus pendientes y su corona, de brillo semejante al loto o a la luna, el rākṣasa hizo caer al suelo la cabeza de Irāvān.
6.90.81
तस्मिंस्तु निहते वीरे राक्षसेनार्जुनात्मजे ।
विशोकाः समपद्यन्त धार्तराष्ट्राः सराजकाः ॥ ६.९०.८१ ॥
Cuando aquel héroe, hijo de Arjuna, fue muerto por el rākṣasa, los hijos de Dhṛtarāṣṭra, junto con sus reyes, quedaron libres de pesar.
6.90.82
तस्मिन्महति संग्रामे तादृशे भैरवे पुनः ।
महान्व्यतिकरो घोरः सेनयोः समपद्यत ॥ ६.९०.८२ ॥
En aquella gran y terrible batalla, volvió a surgir un choque vasto y espantoso entre los dos ejércitos.
6.90.83
गजा हयाः पदाताश्च विमिश्रा दन्तिभिर्हताः ।
रथाश्वा दन्तिनश्चैव पत्तिभिस्तत्र सूदिताः ॥ ६.९०.८३ ॥
Elefantes, caballos e infantes, mezclados, fueron muertos por elefantes; carros, caballos y elefantes fueron aplastados allí por la infantería.
6.90.84
तथा पत्तिरथौघाश्च हयाश्च बहवो रणे ।
रथिभिर्निहता राजंस्तव तेषां च संकुले ॥ ६.९०.८४ ॥
Asimismo, oh rey, en la batalla muchas huestes de infantes y carros y caballos, tanto tuyos como de ellos, fueron muertos por guerreros de carro en la densa refriega.
6.90.85
अजानन्नर्जुनश्चापि निहतं पुत्रमौरसम् ।
जघान समरे शूरान्राज्ञस्तान्भीष्मरक्षिणः ॥ ६.९०.८५ ॥
Sin saber que su propio hijo engendrado había sido muerto, también Arjuna abatió en la batalla a aquellos héroes del rey que protegían a Bhīṣma.
6.90.86
तथैव तावका राजन्सृञ्जयाश्च सहस्रशः ।
जुह्वतः समरे प्राणान्निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९०.८६ ॥
Del mismo modo, oh rey, miles de los tuyos y de los Sṛñjayas, ofreciendo sus vidas en la batalla, se mataron unos a otros.
6.90.87
मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः ।
बाहुभिः समयुध्यन्त समवेताः परस्परम् ॥ ६.९०.८७ ॥
Con el cabello suelto, sin armadura, sin carros, con los arcos rotos, se juntaron y lucharon entre sí solo con sus brazos.
6.90.88
तथा मर्मातिगैर्भीष्मो निजघान महारथान् ।
कम्पयन्समरे सेनां पाण्डवानां परंतपः ॥ ६.९०.८८ ॥
Así Bhīṣma, abrasador de enemigos, con flechas que atravesaban los puntos vitales, abatió a los grandes guerreros de carro e hizo temblar en la batalla al ejército de los Pāṇḍavas.
6.90.89
तेन यौधिष्ठिरे सैन्ये बहवो मानवा हताः ।
दन्तिनः सादिनश्चैव रथिनोऽथ हयास्तथा ॥ ६.९०.८९ ॥
Por él fueron muertos muchos hombres del ejército de Yudhiṣṭhira: jinetes de elefantes, de caballos, aurigas y también caballos.
6.90.90
तत्र भारत भीष्मस्य रणे दृष्ट्वा पराक्रमम् ।
अत्यद्भुतमपश्याम शक्रस्येव पराक्रमम् ॥ ६.९०.९० ॥
Allí, oh Bhārata, al ver la proeza de Bhīṣma en la batalla, presenciamos una proeza sumamente maravillosa, como la de Indra.
6.90.91
तथैव भीमसेनस्य पार्षतस्य च भारत ।
रौद्रमासीद्रणे युद्धं सात्यकस्य च धन्विनः ॥ ६.९०.९१ ॥
Asimismo, oh Bhārata, en el campo de batalla hubo un combate terrible entre Bhīmasena y Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna), y también con el arquero Sātyaki.
6.90.92
दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रान्तं पाण्डवान्भयमाविशत् ।
एक एव रणे शक्तो निहन्तुं सर्वसैनिकान् ॥ ६.९०.९२ ॥
Al ver el valor de Droṇa, el temor entró en los Pāṇḍavas, pues él solo era capaz de matar a todos los soldados en la batalla.
6.90.93
किं पुनः पृथिवीशूरैर्योधव्रातैः समावृतः ।
इत्यब्रुवन्महाराज रणे द्रोणेन पीडिताः ॥ ६.९०.९३ ॥
Oh gran rey, los afligidos por Droṇa en la batalla decían: '¡Cuánto más si está rodeado de los héroes de la tierra y de hordas de guerreros!'
6.90.94
वर्तमाने तथा रौद्रे संग्रामे भरतर्षभ ।
उभयोः सेनयोः शूरा नामृष्यन्त परस्परम् ॥ ६.९०.९४ ॥
Oh toro de los Bharatas, mientras tan terrible batalla se desarrollaba, los héroes de ambos ejércitos no podían soportarse mutuamente.
6.90.95
आविष्टा इव युध्यन्ते रक्षोभूतैर्महाबलैः ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च संरब्धास्तात धन्विनः ॥ ६.९०.९५ ॥
Como si los poseyeran poderosos espíritus rākṣasa, luchaban: los tuyos y los hijos de Pāṇḍu, querido, arqueros encendidos de ira.
6.90.96
न स्म पश्यामहे कंचित्प्राणान्यः परिरक्षति ।
दैवासुराभे समरे तस्मिन्योधा नराधिप ॥ ६.९०.९६ ॥
Oh señor de los hombres, en aquel combate semejante a la guerra de dioses y demonios, no vimos a nadie que pudiera proteger su propia vida.