ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.90.1
वर्तमाने तथा रौद्रे राजन्वीरवरक्षये ।
शकुनिः सौबलः श्रीमान्पाण्डवान्समुपाद्रवत् ॥ ६.९०.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਸੁਬਲ-ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
6.90.2
तथैव सात्वतो राजन्हार्दिक्यः परवीरहा ।
अभ्यद्रवत संग्रामे पाण्डवानां वरूथिनीम् ॥ ६.९०.२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਤਵਤ ਅਤੇ ਹਾਰਦਿਕ੍ਯ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
6.90.3
ततः काम्भोजमुख्यानां नदीजानां च वाजिनाम् ।
आरट्टानां महीजानां सिन्धुजानां च सर्वशः ॥ ६.९०.३ ॥
ਫਿਰ ਕੰਬੋਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਿਆਈ, ਆਰਟਾਂ ਦੇ ਧਰਤੀ-ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਘੋੜੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.90.4
वनायुजानां शुभ्राणां तथा पर्वतवासिनाम् ।
वाजिनां बहुभिः सङ्ख्ये समन्तात्परिवारयन् ॥ ६.९०.४ ॥
ਵਨਾਯੂ ਨਸਲ ਦੇ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ।
6.90.5
ये चापरे तित्तिरिजा जवना वातरंहसः ।
सुवर्णालङ्कृतैरेतैर्वर्मवद्भिः सुकल्पितैः ॥ ६.९०.५ ॥
ਅਤੇ ਤਿੱਤਰਿ-ਜਨਮੇ, ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਘੋੜੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.90.6
हयैर्वातजवैर्मुख्यैः पाण्डवस्य सुतो बली ।
अभ्यवर्तत तत्सैन्यं हृष्टरूपः परंतपाः ॥ ६.९०.६ ॥
ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਖ਼ੁਸ਼ ਮੁਖੜੇ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
6.90.7
अर्जुनस्य सुतः श्रीमानिरावान्नाम वीर्यवान् ।
सुतायां नागराजस्य जातः पार्थेन धीमता ॥ ६.९०.७ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਇਰਾਵਾਨ ਨਾਮ ਦਾ, ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਜਨਮਿਆ।
6.90.8
ऐरावतेन सा दत्ता अनपत्या महात्मना ।
पत्यौ हते सुपर्णेन कृपणा दीनचेतना ॥ ६.९०.८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਐਰਾਵਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਉਹ ਬੇਔਲਾਦ ਸੀ; ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਦੀਨ-ਚਿਤ ਹੋ ਗਈ।
6.90.9
कार्यार्थं तां च जग्राह पार्थः कामवशानुगाम् ।
एवमेष समुत्पन्नः परक्षेत्रेऽर्जुनात्मजः ॥ ६.९०.९ ॥
ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪਾਰਥ ਨੇ ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਏ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
6.90.10
स नागलोके संवृद्धो मात्रा च परिरक्षितः ।
पितृव्येण परित्यक्तः पार्थद्वेषाद्दुरात्मना ॥ ६.९०.१० ॥
ਉਹ ਨਾਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਾਰਨ ਦੁਰਾਤਮਾ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
6.90.11
खमुत्पत्य महाराज नागराट् सत्यविक्रमः ।
इन्द्रलोकं जगामाशु श्रुत्वा तत्रार्जुनं गतम् ॥ ६.९०.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਚੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਨਾਗਰਾਜ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਸੁਣ ਕੇ ਝਟਪਟ ਇੰਦਰਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
6.90.12
सोऽभिगम्य महाबाहुः पितरं सत्यविक्रमः ।
अभ्यवादयदव्यग्रो विनयेन कृताञ्जलिः ॥ ६.९०.१२ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਤੇ ਸਚੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
6.90.13
न्यवेदयत चात्मानमर्जुनस्य महात्मनः ।
इरावानस्मि भद्रं ते पुत्रश्चाहं तव प्रभो ॥ ६.९०.१३ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸੀ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਇਰਾਵਾਨ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।"
6.90.14
मातुः समागमो यश्च तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ।
तच्च सर्वं यथावृत्तमनुसस्मार पाण्डवः ॥ ६.९०.१४ ॥
ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
6.90.15
परिष्वज्य सुतं चापि आत्मनः सदृशं गुणैः ।
प्रीतिमाननयत्पार्थो देवराजनिवेशनम् ॥ ६.९०.१५ ॥
ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਵਰਗੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਪਾਰਥ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ।
6.90.16
सोऽर्जुनेन समाज्ञप्तो देवलोके तदा नृप ।
प्रीतिपूर्वं महाबाहुः स्वकार्यं प्रति भारत ॥ ६.९०.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਦੋਂ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਵੱਲ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.90.17
स चापि नरशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ।
अब्रवीच्च तदा पार्थमयमस्मि तवानघ ॥ ६.९०.१७ ॥
ਉਹ ਨਰਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ, ਉਦੋਂ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹਾਂ।"
6.90.18
स्थितः प्रेष्यश्च पुत्रश्च सर्वथा त्वं प्रशाधि माम् ।
कं करोमि च ते कामं कं च कामं त्वमिच्छसि ॥ ६.९०.१८ ॥
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ। ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਕਾਮਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
6.90.19
परिष्वज्य सुतं प्रेम्णा वासविः प्रत्युवाच तम् ।
प्रीतिपूर्वं च कार्यं च कार्या प्रीतिश्च मानदः ॥ ६.९०.१९ ॥
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਵਾਸਵਿ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਵੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
6.90.20
युद्धकाले तु साहाय्यं दातव्यं नो भवेदिति ।
बाढमित्येवमुक्त्वा तु युद्धकाल इहागतः ॥ ६.९०.२० ॥
'ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ', ਇਹ ਆਖ ਕੇ, 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
6.90.21
कामवर्णजवैरश्वैः सर्वतः शुशुभे वृतः ।
ते हयाः काञ्चनापीडा नानावर्णा मनोजवाः ॥ ६.९०.२१ ॥
ਮਨ-ਚਾਹੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸਨ।
6.90.22
उत्पेतुः सहसा राजन्हंसा इव महोदधौ ।
ते त्वदीयान्समासाद्य हयसंघान्मनोजवान् ॥ ६.९०.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਮਹਾਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਛਲ ਪਏ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਛਲੇ।
6.90.23
क्रोडैः क्रोडानभिघ्नन्तो घोणाभिश्च परस्परम् ।
निपेतुः सहसा राजन्सुवेगाभिहता भुवि ॥ ६.९०.२३ ॥
ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਨੱਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.90.24
निपतद्भिस्तथा तैश्च हयसङ्घैः परस्परम् ।
शुश्रुवे दारुणः शब्दः सुपर्णपतने यथा ॥ ६.९०.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਤੋਂ ਗਰੁੜ ਦੇ ਉਤਰਨ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।
6.90.25
तथैव तावका राजन्समेत्यान्योन्यमाहवे ।
परस्परवधं घोरं चक्रुस्ते हयसादिनः ॥ ६.९०.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਭਿੜ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਆਪਸੀ ਵਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਘੋੜਸਵਾਰ ਇਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
6.90.26
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संकुले तुमुले भृशम् ।
उभयोरपि संशान्ता हयसङ्घाः समन्ततः ॥ ६.९०.२६ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਤਿ ਰੌਲੇ ਭਰੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ।
6.90.27
प्रक्षीणसायकाः शूरा निहताश्वाः श्रमातुराः ।
विलयं समनुप्राप्तास्तक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.९०.२७ ॥
ਤੀਰ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਟੇ ਰਹੇ।
6.90.28
ततः क्षीणे हयानिके किंचिच्छेषे च भारत ।
सौबलस्यानुजाः शूरा निर्गता रणमूर्धनि ॥ ६.९०.२८ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਦੋਂ ਘੋੜਸੈਨਾ ਘਟ ਗਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਤਦ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਰਣ-ਮੋਰਚੇ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ।
6.90.29
वायुवेगसमस्पर्शाञ्जवे वायुसमांश्च ते ।
आरुह्य बलसंपन्नान्वयःस्थांस्तुरगोत्तमान् ॥ ६.९०.२९ ॥
ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਵਰਗੇ ਛੋਹ ਵਾਲੇ, ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
6.90.30
गजो गवाक्षो वृषकश्चर्मवानार्जयः शुकः ।
षडेते बलसंपन्ना निर्ययुर्महतो बलात् ॥ ६.९०.३० ॥
ਗਜ, ਗਵਾਕਸ਼, ਵ੍ਰਿਸ਼ਕ, ਚਰਮਵਾਨ, ਆਰਜਯ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ — ਇਹ ਛੇ ਬਲ-ਸੰਪੰਨ ਵੀਰ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ।
6.90.31
वार्यमाणाः शकुनिना स्वैश्च योधैर्महाबलैः ।
सन्नद्धा युद्धकुशला रौद्ररूपा महाबलाः ॥ ६.९०.३१ ॥
ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰ।
6.90.32
तदनीकं महाबहो भित्त्वा परमदुर्जयम् ।
बलेन महता युक्ताः स्वर्गाय विजयैषिणः ॥ ६.९०.३२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਸ ਅਤਿ ਦੁਰਜਯ ਸੈਨਾ-ਵਿਊਹ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ।
6.90.33
विविशुस्ते तदा हृष्टा गान्धारा युद्धदुर्मदाः ।
तान्प्रविष्टांस्तदा दृष्ट्वा इरावानपि वीर्यवान् ॥ ६.९०.३३ ॥
ਤਦ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਗੰਧਾਰ ਅੰਦਰ ਵੜੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੜਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਬਲਵਾਨ ਇਰਾਵਾਨ ਵੀ।
6.90.34
अब्रवीत्समरे योधान्स्वान्विचित्रहयस्थितान् ।
यथैते धार्तराष्ट्रस्य योधाः सानुगवाहनाः ॥ ६.९०.३४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ।
6.90.35
हन्यन्ते समरे सर्वे तथा नीतिर्विधीयताम् ।
बाढमित्येवमुक्त्वा ते सर्वे योधा इरावतः ॥ ६.९०.३५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। 'ਬਹੁਤ ਠੀਕ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਇਰਾਵਤ ਦੇ।
6.90.36
जघ्नुस्तेषां बलानीकं दुर्जयं समरे परैः ।
तदनीकमनीकेन समरे वीक्ष्य पातितम् ॥ ६.९०.३६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਦੁਰਜਯ ਸੈਨਾ-ਵਿਊਹ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਵਿਊਹ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਊਹ ਦੁਆਰਾ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ।
6.90.37
अमृष्यमाणास्ते सर्वे सुबलस्यात्मजा रणे ।
इरावन्तमभिद्रुत्य सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.९०.३७ ॥
ਸੁਬਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਰਾਵਾਨ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪਏ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
6.90.38
ताडयन्तः शितैः प्रासैश्चोदयन्तः परस्परम् ।
ते शूराः पर्यधावन्त कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ६.९०.३८ ॥
ਤਿੱਖੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਦੌੜਦੇ ਫਿਰੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ।
6.90.39
इरावानथ निर्भिन्नः प्रासैस्तीक्ष्णैर्महात्मभिः ।
स्रवता रुधिरेणाक्तस्तोत्रैर्विद्ध इव द्विपः ॥ ६.९०.३९ ॥
ਫਿਰ ਇਰਾਵਾਨ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ; ਵਹਿੰਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਿਆ, ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
6.90.40
उरस्यपि च पृष्ठे च पार्श्वयोश्च भृशाहतः ।
एको बहुभिरत्यर्थं धैर्याद्राजन्न विव्यथे ॥ ६.९०.४० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਛਾਤੀ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਵਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਕੱਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਧੀਰਜ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
6.90.41
इरावानपि संक्रुद्धः सर्वास्तान्निशितैः शरैः ।
मोहयामास समरे विद्ध्वा परपुरंजयः ॥ ६.९०.४१ ॥
ਇਰਾਵਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
6.90.42
प्रासानुत्कृष्य तरसा स्वशरीरादरिन्दमः ।
तैरेव ताडयामास सुबलस्यात्मजान्रणे ॥ ६.९०.४२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਰਾਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨੇਜ਼ੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੱਢੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.90.43
विकृष्य च शितं खङ्गं गृहीत्वा च शरावरम् ।
पदातिर्द्रुतमागच्छज्जिघांसुः सौबलान्युधि ॥ ६.९०.४३ ॥
ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪੈਦਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ।
6.90.44
ततः प्रत्यागतप्राणाः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
भूयः क्रोधसमाविष्टा इरावन्तमभिद्रुताः ॥ ६.९०.४४ ॥
ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਇਰਾਵਾਨ ਵੱਲ ਦੌੜੇ।
6.90.45
इरावानपि खङ्गेन दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
अभ्यवर्तत देवांश्च मानुषांश्चैव संयुगे ॥ ६.९०.४५ ॥
ਇਰਾਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.90.46
लाघवेनाथ चरतः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
अन्तरं नाभ्यगच्छन्त चरन्तः शीघ्रगैर्हयैः ॥ ६.९०.४६ ॥
ਫਿਰ ਸੁਬਲ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸਦੀ ਫੁਰਤੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ।
6.90.47
भूमिष्ठमथ तं सह्ख्ये ह्यन्तरिक्षादवप्लुतम् ।
परिवार्य भृशं सर्वे ग्रहीतुमुपचक्रमुः ॥ ६.९०.४७ ॥
ਫਿਰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਸਭ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਕੇ ਫੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.90.48
अथाभ्याशगतानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ।
असिहस्तोऽस्त्रहस्तानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ॥ ६.९०.४८ ॥
ਫਿਰ ਨੇੜੇ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਉਸ ਨੇ ਵੱਢੇ।
6.90.49
आयुधानि च सर्वेषां बाहूनपि विभूषितान् ।
अपतन्त निकृत्ताङ्गा मृता भूमौ गतासवः ॥ ६.९०.४९ ॥
ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸਜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ। ਅੰਗ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਾਣ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਢਹਿ ਪਏ।
6.90.50
वृषकस्तु महाराज बहुधा विपरिक्षतः ।
अमुच्यत महारौद्रात्तस्माद्वीरावकर्तनात् ॥ ६.९०.५० ॥
ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ; ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾ-ਭਿਆਨਕ ਸੰਹਾਰ ਤੋਂ ਉਹ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ।
6.90.51
तान्सर्वान्पतितान्दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनस्ततः ।
अभ्यधावत संक्रुद्धो राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ ६.९०.५१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰਿਆ ਦੁਰਯੋਧਨ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.90.52
आर्श्यशृङ्गिं महेष्वासं मायाविनमरिन्दमम् ।
वैरिणं भीमसेनस्य पूर्वं बकवधेन वै ॥ ६.९०.५२ ॥
ਆਰਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਿੰਗੀ — ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਮਾਇਆਵੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਬਕ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਵੈਰੀ।
6.90.53
पश्य वीर यथा ह्येष फल्गुनस्य सुतो बली ।
मायावी विप्रियं कर्तुमकार्षीन्मे बलक्षयम् ॥ ६.९०.५३ ॥
ਵੀਰ, ਵੇਖ, ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਮਾਇਆਵੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਅਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
6.90.54
त्वं च कामगमस्तात मायास्त्रे च विशारदः ।
कृतवैरश्च पार्थेन तस्मादेनं रणे जहि ॥ ६.९०.५४ ॥
ਤੂੰ, ਪਿਆਰੇ, ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਗਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆ-ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ; ਪ੍ਰਿਥਾ-ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਵੈਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
6.90.55
बाढमित्येवमुक्त्वा तु राक्षसो घोरदर्शनः ।
प्रययौ सिंहनादेन यत्रार्जुनसुतो युवा ॥ ६.९०.५५ ॥
"ਠੀਕ ਹੈ" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
6.90.56
स योधैर्युद्धकुशलैर्विमलप्रासयोधिभिः ।
वीरैः प्रहारिभिर्युक्तैः स्वैरनीकैः समावृतः ॥ ६.९०.५६ ॥
ਉਹ ਯੁੱਧ-ਕੁਸ਼ਲ ਯੋਧਿਆਂ, ਨਿਰਮਲ ਨੇਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਵੀਰ ਪ੍ਰਹਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.90.57
हतशेषैर्महाराज द्विसाहस्त्रैर्हयोत्तमैः ।
निहन्तुकामः समरे इरावन्तं महाबलम् ॥ ६.९०.५७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਇਰਾਵਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
6.90.58
इरावानपि संक्रुद्धस्त्वरमाणः पराक्रमी ।
हन्तुकाममयित्रघ्नो राक्षसं प्रत्यवारयत् ॥ ६.९०.५८ ॥
ਇਰਾਵਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪਰਾਕਰਮੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.90.59
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य राक्षसः सुमहाबलः ।
त्वरमाणस्ततो मायां प्रयोक्तुमुपचक्रमे ॥ ६.९०.५९ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
6.90.60
तेन मायामयाः सृष्टा हयास्तावन्त एव हि ।
स्वारूढा राक्षसैर्घोरैः शूलपट्टसधारिभिः ॥ ६.९०.६० ॥
ਉਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਨੇ ਹੀ ਘੋੜੇ ਸਿਰਜੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਪੱਟਸ ਧਾਰੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰ ਸਨ।
6.90.61
ते संरब्धाः समागम्य द्विसाहस्राः प्रहारिणः ।
अचिराद्गमयामासुः प्रेतलोकं परस्परम् ॥ ६.९०.६१ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰੀ ਯੋਧੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤਲੋਕ ਭੇਜਣ ਲੱਗੇ।
6.90.62
तस्मिंस्तु निहते सैन्ये तावुभौ युद्धदुर्मदौ ।
संग्रामे समतिष्ठेतां यथा वै वृत्रवासवौ ॥ ६.९०.६२ ॥
ਉਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤਰ ਅਤੇ ਵਾਸਵ ਵਾਂਗ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
6.90.63
आद्रवन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसं युद्धदुर्मदम् ।
इरावाथ संरब्धः प्रत्यधावन्महाबलः ॥ ६.९०.६३ ॥
ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਭੱਜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਇਰਾਵਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.90.64
समभ्याशगतस्याजौ तस्य खङ्गेन दुर्मदः ।
चिच्छेद कार्मुकं दीप्तं शरवापं च कञ्चुकम् ॥ ६.९०.६४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਆਏ ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਮਦਮਸਤ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਕਵਚ ਵੀ।
6.90.65
स निकृत्तं धनुर्दृष्ट्वा खं जवेन समाविशत् ।
इरावन्तमभिक्रुद्धं मोहयन्निव मायया ॥ ६.९०.६५ ॥
ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਇਰਾਵਾਨ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ।
6.90.66
ततोऽन्तरिक्षमुत्पत्य इरावानपि राक्षसम् ।
विमोहयित्वा मायाभिसत्स्य गात्रामि सायकैः ॥ ६.९०.६६ ॥
ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਕੇ ਇਰਾਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ।
6.90.67
चिच्छेद सर्वमर्मज्ञः कामरूपो दुरासदः ।
तथा स राक्षसश्रेष्ठः शरैः कृत्तः पुनः पुनः ॥ ६.९०.६७ ॥
ਸਾਰੇ ਮਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਰਜੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ।
6.90.68
संबभूव महाराज समवाप च यौवनम् ।
माया हि सहराज समवाप च यौवनम् ॥ ६.९०.६८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਇਆ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
6.90.69
एवं तद्राक्षसस्याङ्गं छिन्नंछिन्नं व्यरोहत ।
इरावानपि संक्रुद्धो राक्षसं त महाबलम् ॥ ६.९०.६९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੱਟ-ਕੱਟ ਕੇ ਫਿਰ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਰਾਵਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲ (ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ)।
6.90.70
परश्वथेन तीक्ष्णेन चिच्छेद च पुनः पुनः ।
स तेन बलिना वीरश्छिद्यमान इव द्रुमः ॥ ६.९०.७० ॥
ਉਸ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੱਟਿਆ। ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਵੀਰ ਉਸ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ ਜਾਪਿਆ।
6.90.71
राक्षसो व्यनदद्धोरं स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ।
परश्वथक्षतं रक्षः सुस्राव बहुशोणितम् ॥ ६.९०.७१ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਬਣ ਗਈ। ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਵਹਾਇਆ।
6.90.72
ततश्रुक्रोध बलवांश्चक्रे वेगं च संयुगे ।
आर्श्यशृङ्गिस्ततो दृष्ट्वा समरे शत्रुमूर्चितम् ॥ ६.९०.७२ ॥
ਤਦ ਬਲਵਾਨ ਆਰਸ਼ਯਸ਼ਿੰਗੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੇਗ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ (ਉਸ ਨੇ)।
6.90.73
कृत्वा घोरं महद्रूपं ग्रहीतुमुपचक्रमे ।
अर्जुनस्य सुतं वीरमिरावन्तं यशस्विनम् ॥ ६.९०.७३ ॥
ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਯਸ਼ਸ਼ਵੀ ਇਰਾਵਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
6.90.74
संग्रामशिरसो मध्ये सर्वेषां तत्र पश्यताम् ।
तां दृष्ट्वा तादृशीं मायां राक्षसस्य दुरात्मनः ॥ ६.९०.७४ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਗਲੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉੱਥੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮਾਇਆ ਵੇਖ ਕੇ।
6.90.75
इरावानपि संक्रुद्धो मायां स्रष्टुं प्रचक्रमे ।
तस्य क्रोधाभिभूतस्य समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ६.९०.७५ ॥
ਇਰਾਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਇਆ ਰਚਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਸੀ।
6.90.76
योऽन्वयो मातृकस्तस्य स एनमभिपेदिवान् ।
स नागैर्बहुभी राजन्निरावान्संवृतो रणे ॥ ६.९०.७६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਦਾ ਜੋ ਨਾਗ-ਵੰਸ਼ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਰਾਵਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
6.90.77
दधार सुमहद्रूपमनन्त इव भोगवान् ।
ततो बहुविधैर्नागैश्छादयामास राक्षसम् ॥ ६.९०.७७ ॥
ਅਨੰਤ ਵਾਂਗ ਅਨੇਕ ਫਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
6.90.78
छाद्यमानस्तु नागैः स ध्यात्वा राक्षसपुङ्गवः ।
सौपर्णं रूपमास्थाय भक्षयामास पन्नगम् ॥ ६.९०.७८ ॥
ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੋਚ ਕੇ ਗਰੁੜ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ।
6.90.79
मायया भक्षिते तस्मिन्नन्वये तस्य मातृके ।
विमोहितमिरावन्तं न्यहनद्राक्षसोऽसिना ॥ ६.९०.७९ ॥
ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖਾਧਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਮੋਹਿਤ ਇਰਾਵਾਨ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.90.80
सकुण्डलं समुकुटं पद्मेन्दुसदृशप्रभम् ।
इरावतः शिरो रक्षः पातयामास भूतले ॥ ६.९०.८० ॥
ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੇ ਮੁਕਟ ਸਹਿਤ, ਕਮਲ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲਾ ਇਰਾਵਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.90.81
तस्मिंस्तु निहते वीरे राक्षसेनार्जुनात्मजे ।
विशोकाः समपद्यन्त धार्तराष्ट्राः सराजकाः ॥ ६.९०.८१ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਸਹਿਤ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
6.90.82
तस्मिन्महति संग्रामे तादृशे भैरवे पुनः ।
महान्व्यतिकरो घोरः सेनयोः समपद्यत ॥ ६.९०.८२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ, ਏਸੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ।
6.90.83
गजा हयाः पदाताश्च विमिश्रा दन्तिभिर्हताः ।
रथाश्वा दन्तिनश्चैव पत्तिभिस्तत्र सूदिताः ॥ ६.९०.८३ ॥
ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਪੈਦਲ ਰਲ ਕੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਰਥ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਉੱਥੇ ਪੈਦਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਗਏ।
6.90.84
तथा पत्तिरथौघाश्च हयाश्च बहवो रणे ।
रथिभिर्निहता राजंस्तव तेषां च संकुले ॥ ६.९०.८४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲਾਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਕਈ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ, ਘਮਸਾਨ ਵਿੱਚ ਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।
6.90.85
अजानन्नर्जुनश्चापि निहतं पुत्रमौरसम् ।
जघान समरे शूरान्राज्ञस्तान्भीष्मरक्षिणः ॥ ६.९०.८५ ॥
ਆਪਣਾ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.90.86
तथैव तावका राजन्सृञ्जयाश्च सहस्रशः ।
जुह्वतः समरे प्राणान्निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९०.८६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
6.90.87
मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः ।
बाहुभिः समयुध्यन्त समवेताः परस्परम् ॥ ६.९०.८७ ॥
ਖਿੰਡੇ ਵਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਕਵਚ, ਬਿਨਾਂ ਰਥ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗੇ।
6.90.88
तथा मर्मातिगैर्भीष्मो निजघान महारथान् ।
कम्पयन्समरे सेनां पाण्डवानां परंतपः ॥ ६.९०.८८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਮਰਮ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ।
6.90.89
तेन यौधिष्ठिरे सैन्ये बहवो मानवा हताः ।
दन्तिनः सादिनश्चैव रथिनोऽथ हयास्तथा ॥ ६.९०.८९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ—ਹਾਥੀ ਸਵਾਰ, ਘੋੜਸਵਾਰ, ਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੀ।
6.90.90
तत्र भारत भीष्मस्य रणे दृष्ट्वा पराक्रमम् ।
अत्यद्भुतमपश्याम शक्रस्येव पराक्रमम् ॥ ६.९०.९० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਰਗਾ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ।
6.90.91
तथैव भीमसेनस्य पार्षतस्य च भारत ।
रौद्रमासीद्रणे युद्धं सात्यकस्य च धन्विनः ॥ ६.९०.९१ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਪਾਰਸ਼ਤ (ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ) ਅਤੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਸਾਤਯਕੀ ਦਾ ਰਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
6.90.92
दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रान्तं पाण्डवान्भयमाविशत् ।
एक एव रणे शक्तो निहन्तुं सर्वसैनिकान् ॥ ६.९०.९२ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪਰਾਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈ ਸਮਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ।
6.90.93
किं पुनः पृथिवीशूरैर्योधव्रातैः समावृतः ।
इत्यब्रुवन्महाराज रणे द्रोणेन पीडिताः ॥ ६.९०.९३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇ!'
6.90.94
वर्तमाने तथा रौद्रे संग्रामे भरतर्षभ ।
उभयोः सेनयोः शूरा नामृष्यन्त परस्परम् ॥ ६.९०.९४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ।
6.90.95
आविष्टा इव युध्यन्ते रक्षोभूतैर्महाबलैः ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च संरब्धास्तात धन्विनः ॥ ६.९०.९५ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਉਹ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ, ਹੇ ਤਾਤ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਧਨੁਰਧਾਰੀ।
6.90.96
न स्म पश्यामहे कंचित्प्राणान्यः परिरक्षति ।
दैवासुराभे समरे तस्मिन्योधा नराधिप ॥ ६.९०.९६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਦੇਵ-ਦਾਨਵ ਯੁੱਧ ਵਰਗੇ ਉਸ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੋਵੇ।