ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.90.1
वर्तमाने तथा रौद्रे राजन्वीरवरक्षये ।
शकुनिः सौबलः श्रीमान्पाण्डवान्समुपाद्रवत् ॥ ६.९०.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଘଟୁଥିବା ସେହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଶ୍ରୀମାନ ସୌବଳ ଶକୁନି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସ ଦେଲେ।
6.90.2
तथैव सात्वतो राजन्हार्दिक्यः परवीरहा ।
अभ्यद्रवत संग्रामे पाण्डवानां वरूथिनीम् ॥ ६.९०.२ ॥
ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ଶତ୍ରୁବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିବା ସାତ୍ୱତ ଓ ହାର୍ଦିକ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ଉପରେ ଝାସ ଦେଲେ।
6.90.3
ततः काम्भोजमुख्यानां नदीजानां च वाजिनाम् ।
आरट्टानां महीजानां सिन्धुजानां च सर्वशः ॥ ६.९०.३ ॥
ତା'ପରେ କାମ୍ବୋଜ ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କର ନଦୀଜାତ, ଆରଟ୍ଟମାନଙ୍କର ଭୂମିଜାତ ଓ ସିନ୍ଧୁଜାତ ଅଶ୍ୱମାନେ ସର୍ବତ୍ର ଆଗେଇ ଗଲେ।
6.90.4
वनायुजानां शुभ्राणां तथा पर्वतवासिनाम् ।
वाजिनां बहुभिः सङ्ख्ये समन्तात्परिवारयन् ॥ ६.९०.४ ॥
ବନାୟୁଜାତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ପର୍ବତବାସୀମାନଙ୍କର ବହୁ ଅଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବତ୍ର ଘେରି ରହିଲେ।
6.90.5
ये चापरे तित्तिरिजा जवना वातरंहसः ।
सुवर्णालङ्कृतैरेतैर्वर्मवद्भिः सुकल्पितैः ॥ ६.९०.५ ॥
ଆଉ ତିତ୍ତିରିଜାତ, ବାୟୁ ପରି ବେଗବାନ ଅନ୍ୟ ଅଶ୍ୱମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ କବଚ ପରି ଆଗେଇ ଗଲେ।
6.90.6
हयैर्वातजवैर्मुख्यैः पाण्डवस्य सुतो बली ।
अभ्यवर्तत तत्सैन्यं हृष्टरूपः परंतपाः ॥ ६.९०.६ ॥
ବାୟୁ ପରି ବେଗବାନ ପ୍ରଧାନ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ବଳବାନ ପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ମୁଖରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପଦାୟୀ ହୋଇ ସେହି ସେନା ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇଲେ।
6.90.7
अर्जुनस्य सुतः श्रीमानिरावान्नाम वीर्यवान् ।
सुतायां नागराजस्य जातः पार्थेन धीमता ॥ ६.९०.७ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଇରାବାନ ନାମକ, ନାଗରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଲେ।
6.90.8
ऐरावतेन सा दत्ता अनपत्या महात्मना ।
पत्यौ हते सुपर्णेन कृपणा दीनचेतना ॥ ६.९०.८ ॥
ମହାତ୍ମା ଐରାବତ ତାହାକୁ ଦେଇଥିଲେ; ସେ ସନ୍ତାନହୀନା; ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ଼) ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାମୀ ହତ ହେଲେ ସେ ଦୀନଚିତ୍ତା ହେଲା।
6.90.9
कार्यार्थं तां च जग्राह पार्थः कामवशानुगाम् ।
एवमेष समुत्पन्नः परक्षेत्रेऽर्जुनात्मजः ॥ ६.९०.९ ॥
ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପାର୍ଥ କାମବଶରେ ଅନୁଗାମିନୀ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହିପରି ପରକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
6.90.10
स नागलोके संवृद्धो मात्रा च परिरक्षितः ।
पितृव्येण परित्यक्तः पार्थद्वेषाद्दुरात्मना ॥ ६.९०.१० ॥
ସେ ନାଗଲୋକରେ ବଢ଼ିଲା, ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲା; ପାର୍ଥଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷରୁ ଦୁରାତ୍ମା ପିତୃବ୍ୟ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
6.90.11
खमुत्पत्य महाराज नागराट् सत्यविक्रमः ।
इन्द्रलोकं जगामाशु श्रुत्वा तत्रार्जुनं गतम् ॥ ६.९०.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ନାଗରାଜ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ଅର୍ଜୁନ ସେଠାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି ଶୁଣି ଶୀଘ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଗଲେ।
6.90.12
सोऽभिगम्य महाबाहुः पितरं सत्यविक्रमः ।
अभ्यवादयदव्यग्रो विनयेन कृताञ्जलिः ॥ ६.९०.१२ ॥
ମହାବାହୁ ଓ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ସେ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଶାନ୍ତଭାବେ ଓ ବିନୟରେ କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
6.90.13
न्यवेदयत चात्मानमर्जुनस्य महात्मनः ।
इरावानस्मि भद्रं ते पुत्रश्चाहं तव प्रभो ॥ ६.९०.१३ ॥
ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଲା: "ହେ ପ୍ରଭୋ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଇରାବାନ, ତୁମର ପୁତ୍ର।"
6.90.14
मातुः समागमो यश्च तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ।
तच्च सर्वं यथावृत्तमनुसस्मार पाण्डवः ॥ ६.९०.१४ ॥
ମାତାଙ୍କ ସହ ଯେଉଁ ମିଳନ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ସବୁ ସେ ଜଣାଇଲା। ଯେପରି ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେ ସବୁ ପାଣ୍ଡବ ସ୍ମରଣ କଲେ।
6.90.15
परिष्वज्य सुतं चापि आत्मनः सदृशं गुणैः ।
प्रीतिमाननयत्पार्थो देवराजनिवेशनम् ॥ ६.९०.१५ ॥
ନିଜ ଗୁଣ ସହ ସମାନ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ପାର୍ଥ ତାକୁ ଦେବରାଜଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଗଲେ।
6.90.16
सोऽर्जुनेन समाज्ञप्तो देवलोके तदा नृप ।
प्रीतिपूर्वं महाबाहुः स्वकार्यं प्रति भारत ॥ ६.९०.१६ ॥
ହେ ନୃପ, ସେତେବେଳେ ଦେବଲୋକରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ମହାବାହୁ ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ଲାଗିଲା, ହେ ଭାରତ।
6.90.17
स चापि नरशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ।
अब्रवीच्च तदा पार्थमयमस्मि तवानघ ॥ ६.९०.१७ ॥
ସେହି ନରଶାର୍ଦୂଳ, ବାଘ ପରି ପରାକ୍ରମୀ, ସେତେବେଳେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲା: "ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୁଁ ତୁମର।"
6.90.18
स्थितः प्रेष्यश्च पुत्रश्च सर्वथा त्वं प्रशाधि माम् ।
कं करोमि च ते कामं कं च कामं त्वमिच्छसि ॥ ६.९०.१८ ॥
ମୁଁ ସଦାସର୍ବଦା ତୁମର ସେବକ ଓ ପୁତ୍ର ହୋଇ ଠିଆ ଅଛି; ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ। ତୁମର କେଉଁ ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି, ଓ ତୁମେ କେଉଁ କାମନା ଚାହୁଁଛ?
6.90.19
परिष्वज्य सुतं प्रेम्णा वासविः प्रत्युवाच तम् ।
प्रीतिपूर्वं च कार्यं च कार्या प्रीतिश्च मानदः ॥ ६.९०.१९ ॥
ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବାସବି ତାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ପ୍ରୀତିରେ ହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସମ୍ମାନଦାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତି ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।
6.90.20
युद्धकाले तु साहाय्यं दातव्यं नो भवेदिति ।
बाढमित्येवमुक्त्वा तु युद्धकाल इहागतः ॥ ६.९०.२० ॥
'ଯୁଦ୍ଧକାଳରେ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ' ବୋଲି କହି, 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହିବା ପରେ ଯୁଦ୍ଧକାଳ ଏଠାକୁ ଆସିଲା।
6.90.21
कामवर्णजवैरश्वैः सर्वतः शुशुभे वृतः ।
ते हयाः काञ्चनापीडा नानावर्णा मनोजवाः ॥ ६.९०.२१ ॥
ଇଚ୍ଛାନୁଯାୟୀ ରଙ୍ଗ ଓ ବେଗଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ପାଖରେ ଘେରି ହୋଇ ତାହା ଶୋଭା ପାଇଲା। ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ, ନାନା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ମନ ପରି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଥିଲେ।
6.90.22
उत्पेतुः सहसा राजन्हंसा इव महोदधौ ।
ते त्वदीयान्समासाद्य हयसंघान्मनोजवान् ॥ ६.९०.२२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ହଠାତ୍ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ରାଜହଂସ ପରି ଉଡ଼ିଗଲେ। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ମନ ପରି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଘୋଡ଼ାଙ୍କ ଦଳ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ଉଠିଲେ।
6.90.23
क्रोडैः क्रोडानभिघ्नन्तो घोणाभिश्च परस्परम् ।
निपेतुः सहसा राजन्सुवेगाभिहता भुवि ॥ ६.९०.२३ ॥
ଛାତି ଦ୍ୱାରା ଛାତିକୁ ଏବଂ ନାକ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରି, ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ହଠାତ୍ ପ୍ରବଳ ବେଗର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.90.24
निपतद्भिस्तथा तैश्च हयसङ्घैः परस्परम् ।
शुश्रुवे दारुणः शब्दः सुपर्णपतने यथा ॥ ६.९०.२४ ॥
ଏହିପରି ପରସ୍ପର ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ସେହି ଘୋଡ଼ାଦଳରୁ ଗରୁଡ଼ ଓହ୍ଲାଇବା ପରି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା।
6.90.25
तथैव तावका राजन्समेत्यान्योन्यमाहवे ।
परस्परवधं घोरं चक्रुस्ते हयसादिनः ॥ ६.९०.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହିପରି ତୁମ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ପାରସ୍ପରିକ ବଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ସେହି ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ତାହା କଲେ।
6.90.26
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संकुले तुमुले भृशम् ।
उभयोरपि संशान्ता हयसङ्घाः समन्ततः ॥ ६.९०.२६ ॥
ସେହି ସଙ୍କୁଳ ଓ ଅତି କୋଳାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧ ଏପରି ଚାଲୁଥିବା ସମୟରେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷର ଅଶ୍ୱସମୂହ ମଧ୍ୟ ସବୁଦିଗରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
6.90.27
प्रक्षीणसायकाः शूरा निहताश्वाः श्रमातुराः ।
विलयं समनुप्राप्तास्तक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.९०.२७ ॥
ବାଣ ସରିଗଲା, ଘୋଡ଼ା ନିହତ ହେଲେ, ଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ସେହି ବୀରମାନେ ବିନାଶ ପାଇଲେ; ପରସ୍ପରକୁ ସହି ସହି।
6.90.28
ततः क्षीणे हयानिके किंचिच्छेषे च भारत ।
सौबलस्यानुजाः शूरा निर्गता रणमूर्धनि ॥ ६.९०.२८ ॥
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ଅଶ୍ୱସେନା କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ସାମାନ୍ୟ କିଛି ରହିଲେ, ସୌବଳ (ଶକୁନି)ଙ୍କ ବୀର କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାମାନେ ରଣମୁଖକୁ ବାହାରିଲେ।
6.90.29
वायुवेगसमस्पर्शाञ्जवे वायुसमांश्च ते ।
आरुह्य बलसंपन्नान्वयःस्थांस्तुरगोत्तमान् ॥ ६.९०.२९ ॥
ପବନ ବେଗ ସମାନ ସ୍ପର୍ଶ, ବେଗରେ ପବନ ସମାନ, ବଳସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଯୌବନରେ ଥିବା ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେମାନେ ଚଢ଼ିଲେ।
6.90.30
गजो गवाक्षो वृषकश्चर्मवानार्जयः शुकः ।
षडेते बलसंपन्ना निर्ययुर्महतो बलात् ॥ ६.९०.३० ॥
ଗଜ, ଗବାକ୍ଷ, ବୃଷକ, ଚର୍ମବାନ୍, ଆର୍ଜୟ ଓ ଶୁକ — ଏହି ଛଅ ବଳସମ୍ପନ୍ନ ବୀର ମହାସେନାରୁ ବାହାରିଲେ।
6.90.31
वार्यमाणाः शकुनिना स्वैश्च योधैर्महाबलैः ।
सन्नद्धा युद्धकुशला रौद्ररूपा महाबलाः ॥ ६.९०.३१ ॥
ଶକୁନି ଓ ନିଜର ମହାବଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ, କବଚଧାରୀ, ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା ମହାବଳୀ ବୀରମାନେ।
6.90.32
तदनीकं महाबहो भित्त्वा परमदुर्जयम् ।
बलेन महता युक्ताः स्वर्गाय विजयैषिणः ॥ ६.९०.३२ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ସେହି ଅତି ଦୁର୍ଜୟ ସେନାବ୍ୟୂହ ଭାଙ୍ଗି, ମହାବଳରେ ଯୁକ୍ତ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛୁକ ସେମାନେ।
6.90.33
विविशुस्ते तदा हृष्टा गान्धारा युद्धदुर्मदाः ।
तान्प्रविष्टांस्तदा दृष्ट्वा इरावानपि वीर्यवान् ॥ ६.९०.३३ ॥
ସେତେବେଳେ ହର୍ଷିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ମତ୍ତ ଗାନ୍ଧାରମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଦେଖି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଇରାବାନ ମଧ୍ୟ।
6.90.34
अब्रवीत्समरे योधान्स्वान्विचित्रहयस्थितान् ।
यथैते धार्तराष्ट्रस्य योधाः सानुगवाहनाः ॥ ६.९०.३४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଚିତ୍ର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ନିଜ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ — ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କର ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚର ଓ ବାହନ ସହିତ।
6.90.35
हन्यन्ते समरे सर्वे तथा नीतिर्विधीयताम् ।
बाढमित्येवमुक्त्वा ते सर्वे योधा इरावतः ॥ ६.९०.३५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତେ ହତ ହେଉଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏକ ଉପାୟ ସ୍ଥିର କରାଯାଉ। 'ଭଲ' ବୋଲି କହି ସେହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସମସ୍ତେ ଇରାବତଙ୍କର।
6.90.36
जघ्नुस्तेषां बलानीकं दुर्जयं समरे परैः ।
तदनीकमनीकेन समरे वीक्ष्य पातितम् ॥ ६.९०.३६ ॥
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେହି ଦୁର୍ଜୟ ସେନାବ୍ୟୂହ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେହି ବ୍ୟୂହ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟୂହ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହୋଇଥିବାର ଦେଖି।
6.90.37
अमृष्यमाणास्ते सर्वे सुबलस्यात्मजा रणे ।
इरावन्तमभिद्रुत्य सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.९०.३७ ॥
ସୁବଳଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ତାହା ସହ୍ୟ କରି ନ ପାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଇରାବାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁ ଯାଇ ସବୁ ପଟରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ।
6.90.38
ताडयन्तः शितैः प्रासैश्चोदयन्तः परस्परम् ।
ते शूराः पर्यधावन्त कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ६.९०.३८ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପ୍ରାସରେ ପ୍ରହାର କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ସେହି ବୀରମାନେ ଧାଇଁ ବୁଲି ବଡ଼ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
6.90.39
इरावानथ निर्भिन्नः प्रासैस्तीक्ष्णैर्महात्मभिः ।
स्रवता रुधिरेणाक्तस्तोत्रैर्विद्ध इव द्विपः ॥ ६.९०.३९ ॥
ତାପରେ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପ୍ରାସରେ ଇରାବାନ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ; ବହୁଥିବା ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ଅଙ୍କୁଶରେ ବିଦ୍ଧ ହାତୀ ପରି ହେଲେ।
6.90.40
उरस्यपि च पृष्ठे च पार्श्वयोश्च भृशाहतः ।
एको बहुभिरत्यर्थं धैर्याद्राजन्न विव्यथे ॥ ६.९०.४० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଛାତି, ପିଠି ଓ ଦୁଇ ପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ପାଇ, ଏକାକୀ ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହେତୁ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
6.90.41
इरावानपि संक्रुद्धः सर्वास्तान्निशितैः शरैः ।
मोहयामास समरे विद्ध्वा परपुरंजयः ॥ ६.९०.४१ ॥
ଇରାବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି ମୋହିତ କଲେ; ସେ ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟୀ ଥିଲେ।
6.90.42
प्रासानुत्कृष्य तरसा स्वशरीरादरिन्दमः ।
तैरेव ताडयामास सुबलस्यात्मजान्रणे ॥ ६.९०.४२ ॥
ଶତ୍ରୁଦମନ ଇରାବାନ୍ ନିଜ ଶରୀରରୁ ପ୍ରାସଗୁଡ଼ିକ ବଳପୂର୍ବକ ଟାଣି ବାହାର କଲେ, ଏବଂ ସେହି ପ୍ରାସରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁବଳଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.90.43
विकृष्य च शितं खङ्गं गृहीत्वा च शरावरम् ।
पदातिर्द्रुतमागच्छज्जिघांसुः सौबलान्युधि ॥ ६.९०.४३ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ଟାଣି ଓ ଉତ୍ତମ ଢାଲ ଧରି, ସୁବଳର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ପଦାତିକ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲା।
6.90.44
ततः प्रत्यागतप्राणाः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
भूयः क्रोधसमाविष्टा इरावन्तमभिद्रुताः ॥ ६.९०.४४ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରାଣ ଫେରି ପାଇଥିବା ସେହି ସୁବଳର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ପୁନର୍ବାର କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଇରାବାନ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
6.90.45
इरावानपि खङ्गेन दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
अभ्यवर्तत देवांश्च मानुषांश्चैव संयुगे ॥ ६.९०.४५ ॥
ଇରାବାନ ମଧ୍ୟ ଖଡ୍ଗରେ ନିଜ ହାତର ଚପଳତା ଦେଖାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତା ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ଉଭୟଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.90.46
लाघवेनाथ चरतः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
अन्तरं नाभ्यगच्छन्त चरन्तः शीघ्रगैर्हयैः ॥ ६.९०.४६ ॥
ତା'ପରେ ସୁବଳର ସେହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଘୁରୁଥିଲେ ହେଁ ତାଙ୍କ ଚପଳତା ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କଠାରେ କୌଣସି ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
6.90.47
भूमिष्ठमथ तं सह्ख्ये ह्यन्तरिक्षादवप्लुतम् ।
परिवार्य भृशं सर्वे ग्रहीतुमुपचक्रमुः ॥ ६.९०.४७ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରୁ ଡେଇଁ ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାରିପଟରୁ ଘେରି ଧରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
6.90.48
अथाभ्याशगतानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ।
असिहस्तोऽस्त्रहस्तानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ॥ ६.९०.४८ ॥
ତା'ପରେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଧରି ସେ କାଟିଦେଲେ; ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ସେ କାଟିଲେ।
6.90.49
आयुधानि च सर्वेषां बाहूनपि विभूषितान् ।
अपतन्त निकृत्ताङ्गा मृता भूमौ गतासवः ॥ ६.९०.४९ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କର ଆୟୁଧ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ବାହୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲା। ଅଙ୍ଗ କଟା ହୋଇ, ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ।
6.90.50
वृषकस्तु महाराज बहुधा विपरिक्षतः ।
अमुच्यत महारौद्रात्तस्माद्वीरावकर्तनात् ॥ ६.९०.५० ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ମହାରାଜ, ବୃଷକ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ଗୁରୁତର ଭାବେ ଆହତ ହେଲା; ବୀରମାନଙ୍କୁ କାଟିଥିବା ସେହି ମହାଭୟଙ୍କର ସଂହାରରୁ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା।
6.90.51
तान्सर्वान्पतितान्दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनस्ततः ।
अभ्यधावत संक्रुद्धो राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ ६.९०.५१ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ଭୀତ ହୋଇଥିବା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନ ରାକ୍ଷସ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲା।
6.90.52
आर्श्यशृङ्गिं महेष्वासं मायाविनमरिन्दमम् ।
वैरिणं भीमसेनस्य पूर्वं बकवधेन वै ॥ ६.९०.५२ ॥
ଆର୍ଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗି — ମହାନ ଧନୁର୍ଧର, ମାୟାବୀ, ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ; ପୂର୍ବରେ ବକବଧ ହେତୁ ଭୀମସେନଙ୍କର ବୈରୀ।
6.90.53
पश्य वीर यथा ह्येष फल्गुनस्य सुतो बली ।
मायावी विप्रियं कर्तुमकार्षीन्मे बलक्षयम् ॥ ६.९०.५३ ॥
ବୀର, ଦେଖ, ଏହା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଳବାନ ପୁତ୍ର; ଏହି ମାୟାବୀ ମୋର ଅହିତ କରିବାକୁ ମୋ ସେନାର କ୍ଷୟ କରିଛି।
6.90.54
त्वं च कामगमस्तात मायास्त्रे च विशारदः ।
कृतवैरश्च पार्थेन तस्मादेनं रणे जहि ॥ ६.९०.५४ ॥
ତୁମେ, ପ୍ରିୟ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନ କରିପାରୁଥିବା ଏବଂ ମାୟାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ; ପୃଥାପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ତୁମର ବୈର ଅଛି। ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାକୁ ବଧ କର।
6.90.55
बाढमित्येवमुक्त्वा तु राक्षसो घोरदर्शनः ।
प्रययौ सिंहनादेन यत्रार्जुनसुतो युवा ॥ ६.९०.५५ ॥
"ଠିକ୍" ବୋଲି କହି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସ ସିଂହନାଦ କରି ଯେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁବା ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।
6.90.56
स योधैर्युद्धकुशलैर्विमलप्रासयोधिभिः ।
वीरैः प्रहारिभिर्युक्तैः स्वैरनीकैः समावृतः ॥ ६.९०.५६ ॥
ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧା, ନିର୍ମଳ ବର୍ଛା ଧାରୀ ସୈନିକ, ବୀର ପ୍ରହାରୀ ଓ ନିଜର ସେନାଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇଥିଲା।
6.90.57
हतशेषैर्महाराज द्विसाहस्त्रैर्हयोत्तमैः ।
निहन्तुकामः समरे इरावन्तं महाबलम् ॥ ६.९०.५७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ମରଣରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଦୁଇ ହଜାର ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାବଳୀ ଇରାବାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲା।
6.90.58
इरावानपि संक्रुद्धस्त्वरमाणः पराक्रमी ।
हन्तुकाममयित्रघ्नो राक्षसं प्रत्यवारयत् ॥ ६.९०.५८ ॥
ଇରାବାନ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ତ୍ୱରାରେ, ପରାକ୍ରମୀ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ହୋଇ, ବଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲା।
6.90.59
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य राक्षसः सुमहाबलः ।
त्वरमाणस्ततो मायां प्रयोक्तुमुपचक्रमे ॥ ६.९०.५९ ॥
ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସ ତ୍ୱରାରେ ମାୟା ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
6.90.60
तेन मायामयाः सृष्टा हयास्तावन्त एव हि ।
स्वारूढा राक्षसैर्घोरैः शूलपट्टसधारिभिः ॥ ६.९०.६० ॥
ସେ ମାୟାରେ ସେତିକି ଘୋଡ଼ା ସୃଷ୍ଟି କଲା; ସେଥିରେ ଶୂଳ ଓ ପଟ୍ଟିଶ ଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲ ଭାବରେ ଚଢ଼ି ବସିଥିଲେ।
6.90.61
ते संरब्धाः समागम्य द्विसाहस्राः प्रहारिणः ।
अचिराद्गमयामासुः प्रेतलोकं परस्परम् ॥ ६.९०.६१ ॥
କ୍ରୋଧିତ ସେହି ଦୁଇ ହଜାର ପ୍ରହାରୀ ଯୋଦ୍ଧା ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରେତଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ।
6.90.62
तस्मिंस्तु निहते सैन्ये तावुभौ युद्धदुर्मदौ ।
संग्रामे समतिष्ठेतां यथा वै वृत्रवासवौ ॥ ६.९०.६२ ॥
ସେହି ସୈନ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବଙ୍କ ପରି ସଂଗ୍ରାମରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ।
6.90.63
आद्रवन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसं युद्धदुर्मदम् ।
इरावाथ संरब्धः प्रत्यधावन्महाबलः ॥ ६.९०.६३ ॥
ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ପଳାଉଥିବା ଦେଖି ମହାବଳୀ ଇରାବାନ କ୍ରୋଧରେ ତା ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲା।
6.90.64
समभ्याशगतस्याजौ तस्य खङ्गेन दुर्मदः ।
चिच्छेद कार्मुकं दीप्तं शरवापं च कञ्चुकम् ॥ ६.९०.६४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନୁକୁ ସେହି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଖଡ୍ଗରେ କାଟିଦେଲା; ତୂଣୀର ଓ କବଚ ମଧ୍ୟ।
6.90.65
स निकृत्तं धनुर्दृष्ट्वा खं जवेन समाविशत् ।
इरावन्तमभिक्रुद्धं मोहयन्निव मायया ॥ ६.९०.६५ ॥
ନିଜ ଧନୁ କଟିଥିବା ଦେଖି ସେ ଶୀଘ୍ର ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇରାବାନଙ୍କୁ ମାୟାରେ ମୋହିତ କରୁଥିବା ପରି।
6.90.66
ततोऽन्तरिक्षमुत्पत्य इरावानपि राक्षसम् ।
विमोहयित्वा मायाभिसत्स्य गात्रामि सायकैः ॥ ६.९०.६६ ॥
ତା ପରେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ଇରାବାନ ମଧ୍ୟ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ମାୟାରେ ମୋହିତ କରି ନିଜ ବାଣରେ ତାର ଅଙ୍ଗ ବିନ୍ଧିଦେଲା।
6.90.67
चिच्छेद सर्वमर्मज्ञः कामरूपो दुरासदः ।
तथा स राक्षसश्रेष्ठः शरैः कृत्तः पुनः पुनः ॥ ६.९०.६७ ॥
ସମସ୍ତ ମର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛେଦନ କଲା। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ବାଣରେ ବାରମ୍ବାର ଛିନ୍ନ ହେଲା।
6.90.68
संबभूव महाराज समवाप च यौवनम् ।
माया हि सहराज समवाप च यौवनम् ॥ ६.९०.६८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ପୁଣି ଯୌବନ ପାଇଲା। ମାୟା ମଧ୍ୟ ତା ସହିତ ରହିଲା; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପୁଣି ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
6.90.69
एवं तद्राक्षसस्याङ्गं छिन्नंछिन्नं व्यरोहत ।
इरावानपि संक्रुद्धो राक्षसं त महाबलम् ॥ ६.९०.६९ ॥
ଏହିପରି ସେ ରାକ୍ଷସର ଶରୀର କାଟି କାଟି ପୁଣି ଅଙ୍କୁରିତ ହେଲା। ଇରାବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସକୁ (ଦେଖୁଥିଲା)।
6.90.70
परश्वथेन तीक्ष्णेन चिच्छेद च पुनः पुनः ।
स तेन बलिना वीरश्छिद्यमान इव द्रुमः ॥ ६.९०.७० ॥
ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁରାଢ଼ିରେ ତାକୁ ବାରମ୍ବାର ଛେଦନ କଲା। ସେ ବଳବାନ ବୀର ସେହି କୁରାଢ଼ିରେ ଛିନ୍ନ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଯେପରି ଗଛ ପରି ଦେଖାଗଲା।
6.90.71
राक्षसो व्यनदद्धोरं स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ।
परश्वथक्षतं रक्षः सुस्राव बहुशोणितम् ॥ ६.९०.७१ ॥
ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲା; ସେ ଶବ୍ଦ ତୁମୁଳ ହେଲା। କୁରାଢ଼ିରେ ଆହତ ସେ ରାକ୍ଷସ ବହୁତ ରକ୍ତ ସ୍ରାବ କଲା।
6.90.72
ततश्रुक्रोध बलवांश्चक्रे वेगं च संयुगे ।
आर्श्यशृङ्गिस्ततो दृष्ट्वा समरे शत्रुमूर्चितम् ॥ ६.९०.७२ ॥
ତା'ପରେ ବଳବାନ ଆର୍ଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ବେଗ କଲା। ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ଦେଖି (ସେ)।
6.90.73
कृत्वा घोरं महद्रूपं ग्रहीतुमुपचक्रमे ।
अर्जुनस्य सुतं वीरमिरावन्तं यशस्विनम् ॥ ६.९०.७३ ॥
ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବୀର ପୁତ୍ର, ଯଶସ୍ବୀ ଇରାବାନଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
6.90.74
संग्रामशिरसो मध्ये सर्वेषां तत्र पश्यताम् ।
तां दृष्ट्वा तादृशीं मायां राक्षसस्य दुरात्मनः ॥ ६.९०.७४ ॥
ଯୁଦ୍ଧର ସମ୍ମୁଖଭାଗର ମଧ୍ୟରେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସର ସେହି ପ୍ରକାର ମାୟା ଦେଖି।
6.90.75
इरावानपि संक्रुद्धो मायां स्रष्टुं प्रचक्रमे ।
तस्य क्रोधाभिभूतस्य समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ६.९०.७५ ॥
ଇରାବାନ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛକୁ ନ ହଟୁଥିବା ସେ କ୍ରୋଧରେ ଅଭିଭୂତ ଥିଲା।
6.90.76
योऽन्वयो मातृकस्तस्य स एनमभिपेदिवान् ।
स नागैर्बहुभी राजन्निरावान्संवृतो रणे ॥ ६.९०.७६ ॥
ତାଙ୍କ ମାତୃବଂଶର ଯେଉଁ ନାଗବଂଶ, ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା। ହେ ରାଜନ, ସେ ରଣରେ ଇରାବାନ ବହୁ ନାଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଗଲେ।
6.90.77
दधार सुमहद्रूपमनन्त इव भोगवान् ।
ततो बहुविधैर्नागैश्छादयामास राक्षसम् ॥ ६.९०.७७ ॥
ଅନନ୍ତଙ୍କ ପରି ବହୁ ଫଣାବିଶିଷ୍ଟ ବିଶାଳ ରୂପ ସେ ଧାରଣ କଲା। ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ନାଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାକ୍ଷସକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା।
6.90.78
छाद्यमानस्तु नागैः स ध्यात्वा राक्षसपुङ्गवः ।
सौपर्णं रूपमास्थाय भक्षयामास पन्नगम् ॥ ६.९०.७८ ॥
ନାଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଚିନ୍ତା କରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ରୂପ ଧରି ସର୍ପକୁ ଖାଇଗଲା।
6.90.79
मायया भक्षिते तस्मिन्नन्वये तस्य मातृके ।
विमोहितमिरावन्तं न्यहनद्राक्षसोऽसिना ॥ ६.९०.७९ ॥
ମାୟାରେ ତାଙ୍କ ମାତୃବଂଶରେ ସେ ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ, ମୋହିତ ଇରାବାନଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ଖଡ୍ଗରେ ବଧ କଲା।
6.90.80
सकुण्डलं समुकुटं पद्मेन्दुसदृशप्रभम् ।
इरावतः शिरो रक्षः पातयामास भूतले ॥ ६.९०.८० ॥
କୁଣ୍ଡଳ ଓ ମୁକୁଟ ସହିତ, ପଦ୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଇରାବାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ରାକ୍ଷସ ଭୂମିରେ ପକାଇଲା।
6.90.81
तस्मिंस्तु निहते वीरे राक्षसेनार्जुनात्मजे ।
विशोकाः समपद्यन्त धार्तराष्ट्राः सराजकाः ॥ ६.९०.८१ ॥
ସେଇ ବୀର ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଶୋକରହିତ ହେଲେ।
6.90.82
तस्मिन्महति संग्रामे तादृशे भैरवे पुनः ।
महान्व्यतिकरो घोरः सेनयोः समपद्यत ॥ ६.९०.८२ ॥
ସେଇ ମହାନ୍, ସେହିପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁଣି ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ମହା ଓ ଘୋର ସଂଘର୍ଷ ଘଟିଲା।
6.90.83
गजा हयाः पदाताश्च विमिश्रा दन्तिभिर्हताः ।
रथाश्वा दन्तिनश्चैव पत्तिभिस्तत्र सूदिताः ॥ ६.९०.८३ ॥
ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ପଦାତିକ ମିଶି ହାତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ; ରଥ, ଘୋଡା ଓ ହାତୀମାନେ ସେଠାରେ ପଦାତିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ହେଲେ।
6.90.84
तथा पत्तिरथौघाश्च हयाश्च बहवो रणे ।
रथिभिर्निहता राजंस्तव तेषां च संकुले ॥ ६.९०.८४ ॥
ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଦାତିକ ଓ ରଥମାନଙ୍କର ବହୁ ଦଳ ଏବଂ ଅନେକ ଘୋଡା, ଆପଣଙ୍କର ଓ ସେମାନଙ୍କର, ସଂକୁଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।
6.90.85
अजानन्नर्जुनश्चापि निहतं पुत्रमौरसम् ।
जघान समरे शूरान्राज्ञस्तान्भीष्मरक्षिणः ॥ ६.९०.८५ ॥
ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ର ନିହତ ହୋଇଛି ତାହା ନ ଜାଣି ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ସେହି ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
6.90.86
तथैव तावका राजन्सृञ्जयाश्च सहस्रशः ।
जुह्वतः समरे प्राणान्निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९०.८६ ॥
ସେହିପରି ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣାହୁତି ଦେଇ ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କଲେ।
6.90.87
मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः ।
बाहुभिः समयुध्यन्त समवेताः परस्परम् ॥ ६.९०.८७ ॥
ଖୋଲା କେଶ, କବଚହୀନ, ରଥହୀନ, ଭାଙ୍ଗା ଧନୁ ନେଇ ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ନିଜ ବାହୁରେ ହିଁ ପରସ୍ପର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.90.88
तथा मर्मातिगैर्भीष्मो निजघान महारथान् ।
कम्पयन्समरे सेनां पाण्डवानां परंतपः ॥ ६.९०.८८ ॥
ସେହିପରି ଶତ୍ରୁ ତାପ ଦେଉଥିବା ଭୀଷ୍ମ ମର୍ମଭେଦୀ ବାଣରେ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ କମ୍ପାଇଦେଲେ।
6.90.89
तेन यौधिष्ठिरे सैन्ये बहवो मानवा हताः ।
दन्तिनः सादिनश्चैव रथिनोऽथ हयास्तथा ॥ ६.९०.८९ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନାରେ ଅନେକ ମନୁଷ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ—ହାତୀ ସଓାର, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ରଥୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ।
6.90.90
तत्र भारत भीष्मस्य रणे दृष्ट्वा पराक्रमम् ।
अत्यद्भुतमपश्याम शक्रस्येव पराक्रमम् ॥ ६.९०.९० ॥
ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ପରି ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ପରାକ୍ରମ ଆମେ ଦେଖିଲୁ।
6.90.91
तथैव भीमसेनस्य पार्षतस्य च भारत ।
रौद्रमासीद्रणे युद्धं सात्यकस्य च धन्विनः ॥ ६.९०.९१ ॥
ସେହିପରି, ହେ ଭାରତ, ଭୀମସେନ ଏବଂ ପାର୍ଷତ (ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ) ଏବଂ ଧନୁର୍ଧର ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଣରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
6.90.92
दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रान्तं पाण्डवान्भयमाविशत् ।
एक एव रणे शक्तो निहन्तुं सर्वसैनिकान् ॥ ६.९०.९२ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା, କାରଣ ସେ ଏକାକୀ ରଣରେ ସମସ୍ତ ସୈନିକଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ।
6.90.93
किं पुनः पृथिवीशूरैर्योधव्रातैः समावृतः ।
इत्यब्रुवन्महाराज रणे द्रोणेन पीडिताः ॥ ६.९०.९३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ରଣରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତମାନେ କହିଲେ, 'ପୃଥିବୀର ଶୂରବୀର ଓ ଯୋଦ୍ଧାଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହେଲେ ଆହୁରି କେତେ ଭୟଙ୍କର ହେବ!'
6.90.94
वर्तमाने तथा रौद्रे संग्रामे भरतर्षभ ।
उभयोः सेनयोः शूरा नामृष्यन्त परस्परम् ॥ ६.९०.९४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ଭୟଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ ଉଭୟ ସେନାର ଶୂରବୀରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.90.95
आविष्टा इव युध्यन्ते रक्षोभूतैर्महाबलैः ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च संरब्धास्तात धन्विनः ॥ ६.९०.९५ ॥
ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବିଷ୍ଟ ପରି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ତୁମ ପକ୍ଷର ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ହେ ତାତ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ଧନୁର୍ଧରମାନେ।
6.90.96
न स्म पश्यामहे कंचित्प्राणान्यः परिरक्षति ।
दैवासुराभे समरे तस्मिन्योधा नराधिप ॥ ६.९०.९६ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ସେହି ସମରରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିପାରୁଥିବା କାହାକୁ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ନାହିଁ।