มหาภารตะ · อัธยายะ 6.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.90.1
वर्तमाने तथा रौद्रे राजन्वीरवरक्षये ।
शकुनिः सौबलः श्रीमान्पाण्डवान्समुपाद्रवत् ॥ ६.९०.१ ॥
โอ้พระราชา ในขณะที่การรบอันน่าสะพรึงกลัวนั้นกำลังดำเนินอยู่ ซึ่งเป็นความพินาศของวีรบุรุษผู้ยอดเยี่ยม ศกุนิโอรสของสุพล ผู้รุ่งเรือง ได้พุ่งเข้าใส่ปาณฑพ
6.90.2
तथैव सात्वतो राजन्हार्दिक्यः परवीरहा ।
अभ्यद्रवत संग्रामे पाण्डवानां वरूथिनीम् ॥ ६.९०.२ ॥
ในทำนองเดียวกัน โอ้พระราชา สาตวตะและโอรสของหฤทิกะ ผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู ได้พุ่งเข้าโจมตีกองทัพของปาณฑพในสงคราม
6.90.3
ततः काम्भोजमुख्यानां नदीजानां च वाजिनाम् ।
आरट्टानां महीजानां सिन्धुजानां च सर्वशः ॥ ६.९०.३ ॥
จากนั้น ม้าของกัมโพชาผู้เป็นหัวหน้า ม้าที่เกิดจากแม่น้ำ ม้าของอารัฏฏะที่เกิดจากแผ่นดิน และม้าที่เกิดในแคว้นสินธุ ต่างรุกเข้ามาจากทุกทิศ
6.90.4
वनायुजानां शुभ्राणां तथा पर्वतवासिनाम् ।
वाजिनां बहुभिः सङ्ख्ये समन्तात्परिवारयन् ॥ ६.९०.४ ॥
ม้าขาวจำนวนมากพันธุ์วนายุและม้าของชาวภูเขา ล้อมกองทัพจากทุกด้านในการรบ
6.90.5
ये चापरे तित्तिरिजा जवना वातरंहसः ।
सुवर्णालङ्कृतैरेतैर्वर्मवद्भिः सुकल्पितैः ॥ ६.९०.५ ॥
และม้าเร็วอื่น ๆ ที่เกิดจากพันธุ์ติตติริซึ่งมีลายดุจนกคุ่ม รวดเร็วดุจลม ประดับด้วยทองและสวมเกราะอย่างดี ได้รุกเข้ามา
6.90.6
हयैर्वातजवैर्मुख्यैः पाण्डवस्य सुतो बली ।
अभ्यवर्तत तत्सैन्यं हृष्टरूपः परंतपाः ॥ ६.९०.६ ॥
ด้วยม้าชั้นเยี่ยมที่เร็วดุจลม โอรสของปาณฑพผู้ทรงพลัง มีสีหน้าเปี่ยมด้วยความยินดี ผู้ทำให้ศัตรูเดือดร้อน ได้รุกเข้าต่อกรกับกองทัพนั้น
6.90.7
अर्जुनस्य सुतः श्रीमानिरावान्नाम वीर्यवान् ।
सुतायां नागराजस्य जातः पार्थेन धीमता ॥ ६.९०.७ ॥
อรชุนมีโอรสผู้รุ่งเรืองและทรงพลัง นามว่าอิราวาน ซึ่งเกิดกับพระธิดาของราชานาค โดยพระปารถผู้ปัญญาเลิศ
6.90.8
ऐरावतेन सा दत्ता अनपत्या महात्मना ।
पत्यौ हते सुपर्णेन कृपणा दीनचेतना ॥ ६.९०.८ ॥
ท่านไอราวตะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้มอบนางให้ นางไม่มีบุตร เมื่อสามีถูกสุบรรณ (ครุฑ) สังหาร นางก็กลายเป็นผู้น่าสงสารและมีจิตใจโศกเศร้า
6.90.9
कार्यार्थं तां च जग्राह पार्थः कामवशानुगाम् ।
एवमेष समुत्पन्नः परक्षेत्रेऽर्जुनात्मजः ॥ ६.९०.९ ॥
เพื่อกิจบางประการ ปารถได้รับนางไว้ นางผู้ตามไปภายใต้อำนาจของความปรารถนา ดังนั้นโอรสของอรชุนจึงถือกำเนิดขึ้นในดินแดนของผู้อื่นเช่นนี้
6.90.10
स नागलोके संवृद्धो मात्रा च परिरक्षितः ।
पितृव्येण परित्यक्तः पार्थद्वेषाद्दुरात्मना ॥ ६.९०.१० ॥
เขาเติบโตในโลกของนาค ได้รับการปกป้องโดยมารดา แต่ลุงฝ่ายบิดาผู้มีจิตชั่วร้าย ด้วยความเกลียดชังปารถ ได้ทอดทิ้งเขาไว้
6.90.11
खमुत्पत्य महाराज नागराट् सत्यविक्रमः ।
इन्द्रलोकं जगामाशु श्रुत्वा तत्रार्जुनं गतम् ॥ ६.९०.११ ॥
โอ้มหาราชา ราชานาคผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง ได้พุ่งขึ้นสู่ท้องฟ้า และรีบไปยังโลกของพระอินทร์ เมื่อได้ทราบว่าอรชุนได้ไปที่นั่น
6.90.12
सोऽभिगम्य महाबाहुः पितरं सत्यविक्रमः ।
अभ्यवादयदव्यग्रो विनयेन कृताञ्जलिः ॥ ६.९०.१२ ॥
ผู้มีแขนทรงพลังและมีความกล้าหาญอันแท้จริงนั้น เข้าเฝ้าบิดา ด้วยความสงบและถ่อมตน ได้ประนมมือถวายความเคารพ
6.90.13
न्यवेदयत चात्मानमर्जुनस्य महात्मनः ।
इरावानस्मि भद्रं ते पुत्रश्चाहं तव प्रभो ॥ ६.९०.१३ ॥
เขาได้แจ้งตนแก่อรชุนผู้ยิ่งใหญ่ว่า "ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ ขอให้พระองค์มีความเจริญ ข้าคืออิราวาน โอรสของพระองค์"
6.90.14
मातुः समागमो यश्च तत्सर्वं प्रत्यवेदयत् ।
तच्च सर्वं यथावृत्तमनुसस्मार पाण्डवः ॥ ६.९०.१४ ॥
เขาได้เล่าเหตุการณ์ทั้งหมดเกี่ยวกับการพบกับมารดาอีกครั้ง และปาณฑพก็ระลึกถึงเรื่องทั้งหมดนั้นตามที่เกิดขึ้นจริงทุกประการ
6.90.15
परिष्वज्य सुतं चापि आत्मनः सदृशं गुणैः ।
प्रीतिमाननयत्पार्थो देवराजनिवेशनम् ॥ ६.९०.१५ ॥
พระปารถโอบกอดโอรสซึ่งเทียบเท่าตนเองในคุณธรรม ด้วยความยินดี แล้วนำเขาไปยังที่ประทับของราชาแห่งเทวดา
6.90.16
सोऽर्जुनेन समाज्ञप्तो देवलोके तदा नृप ।
प्रीतिपूर्वं महाबाहुः स्वकार्यं प्रति भारत ॥ ६.९०.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้งนั้น เมื่ออรชุนได้สั่งการในโลกของเทวดา ผู้มีแขนทรงพลังนั้นก็ด้วยความเมตตาหันไปทำหน้าที่ของตน โอ้ภารตะ
6.90.17
स चापि नरशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ।
अब्रवीच्च तदा पार्थमयमस्मि तवानघ ॥ ६.९०.१७ ॥
และวีรบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้มีความกล้าหาญดุจเสือ ก็ได้กล่าวกับปารถครั้งนั้นว่า "โอ้ผู้ไร้บาป ข้าเป็นของท่าน"
6.90.18
स्थितः प्रेष्यश्च पुत्रश्च सर्वथा त्वं प्रशाधि माम् ।
कं करोमि च ते कामं कं च कामं त्वमिच्छसि ॥ ६.९०.१८ ॥
ข้าพเจ้ายืนหยัดเสมอในฐานะผู้รับใช้และบุตรของท่าน ขอท่านโปรดสั่งข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะทำตามความปรารถนาใดของท่าน และท่านต้องการความปรารถนาใด
6.90.19
परिष्वज्य सुतं प्रेम्णा वासविः प्रत्युवाच तम् ।
प्रीतिपूर्वं च कार्यं च कार्या प्रीतिश्च मानदः ॥ ६.९०.१९ ॥
วาสวี ด้วยความรัก โอบกอดโอรสแล้วกล่าวตอบว่า การกระทำควรทำด้วยความรัก และควรแสดงความรักต่อผู้ให้เกียรติ
6.90.20
युद्धकाले तु साहाय्यं दातव्यं नो भवेदिति ।
बाढमित्येवमुक्त्वा तु युद्धकाल इहागतः ॥ ६.९०.२० ॥
กล่าวว่า "เมื่อถึงเวลาการรบ ความช่วยเหลือจะต้องมอบให้แก่เรา" และเมื่อตอบว่า "ดีแล้ว" เวลาแห่งการรบก็มาถึงที่นี่
6.90.21
कामवर्णजवैरश्वैः सर्वतः शुशुभे वृतः ।
ते हयाः काञ्चनापीडा नानावर्णा मनोजवाः ॥ ६.९०.२१ ॥
ถูกล้อมรอบทุกด้านด้วยม้าที่มีสีและความเร็วตามปรารถนา มันจึงรุ่งโรจน์ ม้าเหล่านั้นประดับด้วยเครื่องทองคำ มีหลากสี เร็วดั่งความคิด
6.90.22
उत्पेतुः सहसा राजन्हंसा इव महोदधौ ।
ते त्वदीयान्समासाद्य हयसंघान्मनोजवान् ॥ ६.९०.२२ ॥
ข้าแต่พระราชา ม้าเหล่านั้นพลันกระโดดขึ้นดั่งหงส์ในมหาสมุทร เมื่อไปถึงกองม้าของพระองค์ที่เร็วดั่งความคิด มันก็กระโดดทะยาน
6.90.23
क्रोडैः क्रोडानभिघ्नन्तो घोणाभिश्च परस्परम् ।
निपेतुः सहसा राजन्सुवेगाभिहता भुवि ॥ ६.९०.२३ ॥
ข้าแต่พระราชา ม้าเหล่านั้นชนอกต่ออก และชนจมูกต่อจมูกกันเอง พลันล้มลงกับพื้น ถูกแรงความเร็วอันมหาศาลกระแทกเข้า
6.90.24
निपतद्भिस्तथा तैश्च हयसङ्घैः परस्परम् ।
शुश्रुवे दारुणः शब्दः सुपर्णपतने यथा ॥ ६.९०.२४ ॥
และจากกองม้าที่ล้มทับกันเองเช่นนั้น เกิดเสียงอันน่าสะพรึงกลัว ดั่งเสียงการโฉบลงของครุฑ
6.90.25
तथैव तावका राजन्समेत्यान्योन्यमाहवे ।
परस्परवधं घोरं चक्रुस्ते हयसादिनः ॥ ६.९०.२५ ॥
ข้าแต่พระราชา ในทำนองเดียวกัน ทหารของพระองค์เข้าประจันหน้ากันในการรบ และก่อการฆ่าฟันกันอย่างน่าสะพรึงกลัว ทหารม้าเหล่านั้นก็ทำเช่นนั้น
6.90.26
तस्मिंस्तथा वर्तमाने संकुले तुमुले भृशम् ।
उभयोरपि संशान्ता हयसङ्घाः समन्ततः ॥ ६.९०.२६ ॥
ขณะที่การรบอันแออัดและวุ่นวายยิ่งนั้นดำเนินไปเช่นนั้น กองม้าทั้งสองฝ่ายก็สงบลงทุกทิศทาง
6.90.27
प्रक्षीणसायकाः शूरा निहताश्वाः श्रमातुराः ।
विलयं समनुप्राप्तास्तक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.९०.२७ ॥
ลูกศรหมดลง ม้าถูกฆ่าตาย บรรดานักรบผู้กล้าหาญเหนื่อยล้าจนอ่อนแรง ต่างถึงความพินาศ ทนต่อกันและกัน
6.90.28
ततः क्षीणे हयानिके किंचिच्छेषे च भारत ।
सौबलस्यानुजाः शूरा निर्गता रणमूर्धनि ॥ ६.९०.२८ ॥
ครั้นเมื่อกองม้าลดน้อยลงและเหลือเพียงเล็กน้อย ข้าแต่ภารตะ บรรดาน้องชายผู้กล้าหาญของสุพละ (ศกุนิ) ก็ขี่ม้าออกไปยังแนวหน้าของสนามรบ
6.90.29
वायुवेगसमस्पर्शाञ्जवे वायुसमांश्च ते ।
आरुह्य बलसंपन्नान्वयःस्थांस्तुरगोत्तमान् ॥ ६.९०.२९ ॥
พวกเขาขึ้นขี่ม้าชั้นเลิศ ซึ่งการสัมผัสเทียบเท่าความเร็วของลม เร็วเท่าลม มีกำลังพร้อมสรรพ และอยู่ในวัยฉกรรจ์
6.90.30
गजो गवाक्षो वृषकश्चर्मवानार्जयः शुकः ।
षडेते बलसंपन्ना निर्ययुर्महतो बलात् ॥ ६.९०.३० ॥
คชะ โคอักษะ วฤษกะ จรรมวาน อารชยะ และศุกะ หกคนนี้ มีกำลังพร้อมสรรพ ได้ขี่ม้าออกจากกองทัพใหญ่ด้วยกำลังแรง
6.90.31
वार्यमाणाः शकुनिना स्वैश्च योधैर्महाबलैः ।
सन्नद्धा युद्धकुशला रौद्ररूपा महाबलाः ॥ ६.९०.३१ ॥
แม้ศกุนิและทหารผู้มีกำลังมหาศาลของตนจะพยายามห้ามไว้ พวกเขาก็สวมเกราะ ชำนาญในการรบ มีรูปลักษณ์ดุร้าย และมีกำลังมหาศาล
6.90.32
तदनीकं महाबहो भित्त्वा परमदुर्जयम् ।
बलेन महता युक्ताः स्वर्गाय विजयैषिणः ॥ ६.९०.३२ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนอันทรงพลัง พวกเขาทะลวงกองทัพนั้นซึ่งยากที่จะพิชิตยิ่ง ด้วยกำลังอันมหาศาล ปรารถนาสวรรค์และชัยชนะ
6.90.33
विविशुस्ते तदा हृष्टा गान्धारा युद्धदुर्मदाः ।
तान्प्रविष्टांस्तदा दृष्ट्वा इरावानपि वीर्यवान् ॥ ६.९०.३३ ॥
ครั้นแล้ว พวกคันธาระผู้เปี่ยมด้วยความยินดีและมัวเมาในความทระนงแห่งการรบ ก็บุกเข้าไป และเมื่ออิรวานผู้กล้าหาญเห็นพวกเขาบุกเข้ามา ก็เช่นกัน
6.90.34
अब्रवीत्समरे योधान्स्वान्विचित्रहयस्थितान् ।
यथैते धार्तराष्ट्रस्य योधाः सानुगवाहनाः ॥ ६.९०.३४ ॥
เขากล่าวในสนามรบแก่นักรบของตน ผู้ยืนอยู่กับม้าหลากสีของตน ว่า "เมื่อนักรบเหล่านี้ของบุตรแห่งธฤตราษฎร์ พร้อมด้วยบริวารและยานพาหนะ
6.90.35
हन्यन्ते समरे सर्वे तथा नीतिर्विधीयताम् ।
बाढमित्येवमुक्त्वा ते सर्वे योधा इरावतः ॥ ६.९०.३५ ॥
กำลังถูกฆ่าตายทั้งหมดในสนามรบ ขอให้วางแผนเถิด" บรรดานักรบของอิรวัตทั้งหมดนั้นตอบว่า "ดีแล้ว" แล้ว
6.90.36
जघ्नुस्तेषां बलानीकं दुर्जयं समरे परैः ।
तदनीकमनीकेन समरे वीक्ष्य पातितम् ॥ ६.९०.३६ ॥
ก็โจมตีกองทัพอันยากจะพิชิตของศัตรูในการรบ เมื่อเห็นกองทัพนั้นถูกโค่นลงในการรบด้วยกองทัพอีกกอง
6.90.37
अमृष्यमाणास्ते सर्वे सुबलस्यात्मजा रणे ।
इरावन्तमभिद्रुत्य सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.९०.३७ ॥
บุตรทั้งหลายของสุพละ ทนไม่ได้ จึงพุ่งเข้าใส่อิรวานในการรบ และล้อมเขาไว้ทุกด้าน
6.90.38
ताडयन्तः शितैः प्रासैश्चोदयन्तः परस्परम् ।
ते शूराः पर्यधावन्त कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ६.९०.३८ ॥
พวกเขาแทงด้วยหอกคมและเร่งเร้ากันเอง วีรบุรุษเหล่านั้นวิ่งวนไปมา ก่อความวุ่นวายครั้งใหญ่
6.90.39
इरावानथ निर्भिन्नः प्रासैस्तीक्ष्णैर्महात्मभिः ।
स्रवता रुधिरेणाक्तस्तोत्रैर्विद्ध इव द्विपः ॥ ६.९०.३९ ॥
ครั้นแล้ว อิรวานถูกหอกคมของนักรบผู้ยิ่งใหญ่แทงทะลุ เลือดไหลชโลมตัว เหมือนช้างที่ถูกขอช้างแทงเข้า
6.90.40
उरस्यपि च पृष्ठे च पार्श्वयोश्च भृशाहतः ।
एको बहुभिरत्यर्थं धैर्याद्राजन्न विव्यथे ॥ ६.९०.४० ॥
ข้าแต่พระราชา แม้ถูกกระหน่ำที่อก หลัง และสองข้างลำตัวอย่างหนัก เขาผู้เดียวถูกรุมโจมตีจากหลายคนยิ่งนัก กลับไม่หวั่นไหว เพราะความมั่นคงของตน
6.90.41
इरावानपि संक्रुद्धः सर्वास्तान्निशितैः शरैः ।
मोहयामास समरे विद्ध्वा परपुरंजयः ॥ ६.९०.४१ ॥
อิราวานก็โกรธจัดเช่นกัน เขาใช้ลูกศรคมกริบยิงทุกคนเหล่านั้นในสงคราม ทำให้พวกเขางุนงง เขาเป็นผู้พิชิตเมืองของศัตรู
6.90.42
प्रासानुत्कृष्य तरसा स्वशरीरादरिन्दमः ।
तैरेव ताडयामास सुबलस्यात्मजान्रणे ॥ ६.९०.४२ ॥
อิราวานผู้ปราบศัตรู ดึงหอกออกจากร่างของตนด้วยแรงอย่างรุนแรง แล้วใช้หอกเหล่านั้นเองฟาดฟันบุตรทั้งหลายของสุพละในสงคราม
6.90.43
विकृष्य च शितं खङ्गं गृहीत्वा च शरावरम् ।
पदातिर्द्रुतमागच्छज्जिघांसुः सौबलान्युधि ॥ ६.९०.४३ ॥
เขาชักดาบคมกริบออกมาและถือโล่ชั้นดี แล้วรีบเดินเท้าเข้ามาอย่างรวดเร็ว ปรารถนาจะสังหารบุตรทั้งหลายของสุพละในสงคราม
6.90.44
ततः प्रत्यागतप्राणाः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
भूयः क्रोधसमाविष्टा इरावन्तमभिद्रुताः ॥ ६.९०.४४ ॥
จากนั้น บุตรทั้งหลายของสุพละเหล่านั้น เมื่อฟื้นคืนชีวิตแล้ว ก็เต็มไปด้วยความโกรธอีกครั้ง พากันพุ่งเข้าใส่อิราวาน
6.90.45
इरावानपि खङ्गेन दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
अभ्यवर्तत देवांश्च मानुषांश्चैव संयुगे ॥ ६.९०.४५ ॥
อิราวานก็แสดงความว่องไวของมือด้วยดาบ เข้าโจมตีในสงคราม ทั้งต่อเทพและมนุษย์
6.90.46
लाघवेनाथ चरतः सर्वे ते सुबलात्मजाः ।
अन्तरं नाभ्यगच्छन्त चरन्तः शीघ्रगैर्हयैः ॥ ६.९०.४६ ॥
แม้บุตรทั้งหลายของสุพละจะขี่ม้าที่วิ่งเร็วเวียนรอบเขา แต่ด้วยความคล่องแคล่วของเขา พวกเขาก็หาช่องโจมตีไม่ได้เลย
6.90.47
भूमिष्ठमथ तं सह्ख्ये ह्यन्तरिक्षादवप्लुतम् ।
परिवार्य भृशं सर्वे ग्रहीतुमुपचक्रमुः ॥ ६.९०.४७ ॥
ครั้นแล้ว พวกเขาทั้งหมดก็ล้อมเขาอย่างดุดัน เขาซึ่งกระโดดลงมาจากท้องฟ้าและยืนอยู่บนพื้นดิน แล้วเริ่มพยายามจับตัวเขา
6.90.48
अथाभ्याशगतानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ।
असिहस्तोऽस्त्रहस्तानां तेषां गात्राण्यकृन्तत ॥ ६.९०.४८ ॥
จากนั้น เขาใช้ดาบในมือฟันแขนขาของพวกที่เข้ามาใกล้ ฟันแขนขาของพวกที่ถืออาวุธอยู่ในมือ
6.90.49
आयुधानि च सर्वेषां बाहूनपि विभूषितान् ।
अपतन्त निकृत्ताङ्गा मृता भूमौ गतासवः ॥ ६.९०.४९ ॥
อาวุธของทุกคน และแขนที่ประดับประดาของพวกเขา ตกลงมา ร่างที่ถูกตัดแขนขาแล้วนอนตายลงบนพื้นดิน ไร้ลมหายใจ
6.90.50
वृषकस्तु महाराज बहुधा विपरिक्षतः ।
अमुच्यत महारौद्रात्तस्माद्वीरावकर्तनात् ॥ ६.९०.५० ॥
แต่ มหาราชเอ๋ย วฤษกะได้รับบาดเจ็บสาหัสหลายแห่ง กระนั้นเขาก็รอดพ้นจากความน่าสะพรึงกลัวอันยิ่งใหญ่นั้น คือการฟันทำลายของวีรบุรุษเหล่านั้น
6.90.51
तान्सर्वान्पतितान्दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनस्ततः ।
अभ्यधावत संक्रुद्धो राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ ६.९०.५१ ॥
เมื่อเห็นทุกคนล้มลง ทุรโยธน์ก็หวาดกลัว จึงโกรธจัดรุดเข้าใส่ยักษ์รากษสที่มีรูปลักษณ์น่าสะพรึงกลัว
6.90.52
आर्श्यशृङ्गिं महेष्वासं मायाविनमरिन्दमम् ।
वैरिणं भीमसेनस्य पूर्वं बकवधेन वै ॥ ६.९०.५२ ॥
อารศฤงคี นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ร่ายมนตร์มายา ผู้ปราบศัตรู เป็นศัตรูของภีมเสนมาแต่ก่อนเมื่อครั้งสังหารพกะ
6.90.53
पश्य वीर यथा ह्येष फल्गुनस्य सुतो बली ।
मायावी विप्रियं कर्तुमकार्षीन्मे बलक्षयम् ॥ ६.९०.५३ ॥
ดูเถิด วีรบุรุษ บุตรของอรชุนผู้แข็งแกร่งนี้ ผู้ร่ายมนตร์มายา ได้ทำลายกองทัพของข้าเพื่อทำร้ายข้า ดังที่เห็นนี้
6.90.54
त्वं च कामगमस्तात मायास्त्रे च विशारदः ।
कृतवैरश्च पार्थेन तस्मादेनं रणे जहि ॥ ६.९०.५४ ॥
ส่วนเจ้า ลูกรัก ผู้ไปไหนก็ได้ตามใจปรารถนา และชำนาญในอาวุธมายา เจ้ามีความแค้นกับบุตรของปฤถา ฉะนั้น จงสังหารเขาในสงครามเถิด
6.90.55
बाढमित्येवमुक्त्वा तु राक्षसो घोरदर्शनः ।
प्रययौ सिंहनादेन यत्रार्जुनसुतो युवा ॥ ६.९०.५५ ॥
ยักษ์รากษสผู้มีรูปลักษณ์น่าสะพรึงกลัวกล่าวว่า "ดีแล้ว" แล้วก็คำรามดังเสียงสิงโต มุ่งไปยังที่ซึ่งบุตรอรชุนผู้หนุ่มอยู่
6.90.56
स योधैर्युद्धकुशलैर्विमलप्रासयोधिभिः ।
वीरैः प्रहारिभिर्युक्तैः स्वैरनीकैः समावृतः ॥ ६.९०.५६ ॥
เขาถูกล้อมด้วยนักรบผู้ชำนาญการรบ ด้วยพลหอกที่มีหอกอันเป็นประกาย ด้วยวีรบุรุษผู้โจมตี และด้วยกองทัพของตนเอง
6.90.57
हतशेषैर्महाराज द्विसाहस्त्रैर्हयोत्तमैः ।
निहन्तुकामः समरे इरावन्तं महाबलम् ॥ ६.९०.५७ ॥
มหาราชเอ๋ย ด้วยม้าชั้นเลิศสองพันตัวที่รอดจากการสังหาร เขาปรารถนาจะฆ่าอิราวานผู้มีกำลังมหาศาลในสงคราม
6.90.58
इरावानपि संक्रुद्धस्त्वरमाणः पराक्रमी ।
हन्तुकाममयित्रघ्नो राक्षसं प्रत्यवारयत् ॥ ६.९०.५८ ॥
อิราวานก็โกรธจัดและรีบเร่ง ผู้กล้าหาญและเป็นผู้ปราบศัตรู ปรารถนาจะฆ่า จึงขัดขวางยักษ์รากษสไว้
6.90.59
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य राक्षसः सुमहाबलः ।
त्वरमाणस्ततो मायां प्रयोक्तुमुपचक्रमे ॥ ६.९०.५९ ॥
ยักษ์รากษสผู้มีกำลังมหาศาลเห็นเขาพุ่งเข้ามา จึงรีบเร่งเริ่มใช้มายาทันที
6.90.60
तेन मायामयाः सृष्टा हयास्तावन्त एव हि ।
स्वारूढा राक्षसैर्घोरैः शूलपट्टसधारिभिः ॥ ६.९०.६० ॥
ด้วยเขา ม้ามายาจำนวนเท่ากันจึงถูกสร้างขึ้น มียักษ์รากษสที่น่ากลัวขี่อยู่บนหลัง ถือหอกและดาบ
6.90.61
ते संरब्धाः समागम्य द्विसाहस्राः प्रहारिणः ।
अचिराद्गमयामासुः प्रेतलोकं परस्परम् ॥ ६.९०.६१ ॥
สองพันนักรบผู้โจมตีต่างโกรธเกรี้ยว เมื่อมาพบกันก็ส่งกันและกันไปยังแดนแห่งคนตายในไม่ช้า
6.90.62
तस्मिंस्तु निहते सैन्ये तावुभौ युद्धदुर्मदौ ।
संग्रामे समतिष्ठेतां यथा वै वृत्रवासवौ ॥ ६.९०.६२ ॥
เมื่อกองทัพนั้นถูกฆ่าสิ้นแล้ว ทั้งสองผู้ลำพองด้วยความบ้าคลั่งแห่งการรบยืนประจันหน้ากันในสนามรบ เหมือนวฤตรากับวาสวะ
6.90.63
आद्रवन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसं युद्धदुर्मदम् ।
इरावाथ संरब्धः प्रत्यधावन्महाबलः ॥ ६.९०.६३ ॥
เมื่อเห็นยักษ์ผู้เมามันในการรบวิ่งหนี อิราวานผู้มีกำลังมหาศาลก็โกรธเกรี้ยวและพุ่งเข้าไล่ตามมัน
6.90.64
समभ्याशगतस्याजौ तस्य खङ्गेन दुर्मदः ।
चिच्छेद कार्मुकं दीप्तं शरवापं च कञ्चुकम् ॥ ६.९०.६४ ॥
ในการรบ ผู้ลำพองนั้นใช้ดาบฟันคันธนูอันงดงามของผู้ที่เข้ามาใกล้ แล้วฟันถุงลูกศรและเกราะของเขาด้วย
6.90.65
स निकृत्तं धनुर्दृष्ट्वा खं जवेन समाविशत् ।
इरावन्तमभिक्रुद्धं मोहयन्निव मायया ॥ ६.९०.६५ ॥
เมื่อเห็นคันธนูของตนถูกฟันขาด ยักษ์นั้นก็พุ่งขึ้นสู่ท้องฟ้าอย่างรวดเร็ว ราวกับจะหลอกอิราวานผู้โกรธจัดด้วยมายา
6.90.66
ततोऽन्तरिक्षमुत्पत्य इरावानपि राक्षसम् ।
विमोहयित्वा मायाभिसत्स्य गात्रामि सायकैः ॥ ६.९०.६६ ॥
จากนั้น อิราวานก็กระโดดขึ้นสู่ท้องฟ้า ทำให้ยักษ์หลงด้วยมายาแล้วแทงแขนขาของมันด้วยลูกศร
6.90.67
चिच्छेद सर्वमर्मज्ञः कामरूपो दुरासदः ।
तथा स राक्षसश्रेष्ठः शरैः कृत्तः पुनः पुनः ॥ ६.९०.६७ ॥
ผู้รู้จุดสำคัญทุกแห่งของร่างกาย ผู้แปลงกายได้ตามใจปรารถนาและยากจะเข้าใกล้ ได้ฟันมันเช่นนั้น และยักษ์ผู้เลิศกว่ายักษ์ทั้งปวงนั้นก็ถูกลูกศรฟันซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.90.68
संबभूव महाराज समवाप च यौवनम् ।
माया हि सहराज समवाप च यौवनम् ॥ ६.९०.६८ ॥
ข้าแต่มหาราช มันกลับคืนชีพและได้รับความเป็นหนุ่มอีกครั้ง เพราะมายานั้นยังคงอยู่กับมัน ข้าแต่พระราชา มันได้รับความเป็นหนุ่มอีกครั้ง
6.90.69
एवं तद्राक्षसस्याङ्गं छिन्नंछिन्नं व्यरोहत ।
इरावानपि संक्रुद्धो राक्षसं त महाबलम् ॥ ६.९०.६९ ॥
ร่างของยักษ์นั้นถูกฟันขาดแล้วขาดอีก แต่ก็งอกขึ้นมาใหม่เช่นนั้น ฝ่ายอิราวานก็โกรธจัดและมองดูยักษ์ผู้มีกำลังมหาศาลนั้น
6.90.70
परश्वथेन तीक्ष्णेन चिच्छेद च पुनः पुनः ।
स तेन बलिना वीरश्छिद्यमान इव द्रुमः ॥ ६.९०.७० ॥
แล้วด้วยขวานอันคมกล้า เขาฟันมันซ้ำแล้วซ้ำอีก วีรบุรุษผู้มีกำลังนั้นถูกขวานฟันอยู่ เหมือนต้นไม้ที่ถูกตัดโค่น
6.90.71
राक्षसो व्यनदद्धोरं स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ।
परश्वथक्षतं रक्षः सुस्राव बहुशोणितम् ॥ ६.९०.७१ ॥
ยักษ์คำรามอย่างน่าสะพรึงกลัว เสียงนั้นกลายเป็นเสียงอึกทึก ยักษ์ที่ถูกขวานฟันเลือดไหลออกมาเป็นจำนวนมาก
6.90.72
ततश्रुक्रोध बलवांश्चक्रे वेगं च संयुगे ।
आर्श्यशृङ्गिस्ततो दृष्ट्वा समरे शत्रुमूर्चितम् ॥ ६.९०.७२ ॥
แล้วผู้ทรงพลังนั้นก็โกรธขึ้นและเร่งความเร็วในการรบ ครั้นเมื่ออารศฤงคีเห็นศัตรูตะลึงงันในการต่อสู้
6.90.73
कृत्वा घोरं महद्रूपं ग्रहीतुमुपचक्रमे ।
अर्जुनस्य सुतं वीरमिरावन्तं यशस्विनम् ॥ ६.९०.७३ ॥
เขาแปลงร่างเป็นรูปอันน่ากลัวและมหึมา แล้วเริ่มจับอิราวาน วีรบุรุษผู้รุ่งเรืองผู้เป็นบุตรของอรชุน
6.90.74
संग्रामशिरसो मध्ये सर्वेषां तत्र पश्यताम् ।
तां दृष्ट्वा तादृशीं मायां राक्षसस्य दुरात्मनः ॥ ६.९०.७४ ॥
ท่ามกลางแนวหน้าของการรบ ต่อหน้าทุกคนที่กำลังมองดู เมื่อเห็นมายาเช่นนั้นของยักษ์ผู้มีจิตใจชั่วร้าย
6.90.75
इरावानपि संक्रुद्धो मायां स्रष्टुं प्रचक्रमे ।
तस्य क्रोधाभिभूतस्य समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ६.९०.७५ ॥
อิราวานก็โกรธจัดและเริ่มสร้างมายาขึ้นเช่นกัน เขาผู้ถูกความโกรธครอบงำและไม่เคยถอยหนีในการรบ
6.90.76
योऽन्वयो मातृकस्तस्य स एनमभिपेदिवान् ।
स नागैर्बहुभी राजन्निरावान्संवृतो रणे ॥ ६.९०.७६ ॥
ตระกูลนาคทางฝ่ายมารดาของเขามาหาเขา ข้าแต่พระราชา ในการรบนั้น อิราวานถูกล้อมไว้ด้วยนาคจำนวนมาก
6.90.77
दधार सुमहद्रूपमनन्त इव भोगवान् ।
ततो बहुविधैर्नागैश्छादयामास राक्षसम् ॥ ६.९०.७७ ॥
เขาแปลงร่างใหญ่โตเหมือนอนันตะผู้มีพังพานมากมาย แล้วจึงปกคลุมยักษ์ด้วยนาคหลากหลายชนิด
6.90.78
छाद्यमानस्तु नागैः स ध्यात्वा राक्षसपुङ्गवः ।
सौपर्णं रूपमास्थाय भक्षयामास पन्नगम् ॥ ६.९०.७८ ॥
ถูกนาคปกคลุมอยู่ ยักษ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ยักษ์นั้นจึงใคร่ครวญ แล้วแปลงร่างเป็นครุฑ และกินงูเหล่านั้น
6.90.79
मायया भक्षिते तस्मिन्नन्वये तस्य मातृके ।
विमोहितमिरावन्तं न्यहनद्राक्षसोऽसिना ॥ ६.९०.७९ ॥
เมื่อตระกูลฝ่ายมารดานั้นถูกมายากลืนกิน ยักษ์ก็ฟันอิราวานผู้หลงมายาด้วยดาบจนล้มลง
6.90.80
सकुण्डलं समुकुटं पद्मेन्दुसदृशप्रभम् ।
इरावतः शिरो रक्षः पातयामास भूतले ॥ ६.९०.८० ॥
ศีรษะของอิราวานพร้อมตุ้มหูและมงกุฎ มีรัศมีงดงามดุจดอกบัวหรือพระจันทร์ ยักษ์ทำให้มันร่วงลงสู่พื้นดิน
6.90.81
तस्मिंस्तु निहते वीरे राक्षसेनार्जुनात्मजे ।
विशोकाः समपद्यन्त धार्तराष्ट्राः सराजकाः ॥ ६.९०.८१ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้เป็นโอรสของอรชุนถูกรากษสสังหาร บรรดาโอรสของธฤตราษฎร์พร้อมทั้งกษัตริย์ทั้งหลายก็พ้นจากความโศก
6.90.82
तस्मिन्महति संग्रामे तादृशे भैरवे पुनः ।
महान्व्यतिकरो घोरः सेनयोः समपद्यत ॥ ६.९०.८२ ॥
ในการสงครามใหญ่และน่าสะพรึงกลัวเช่นนั้น การปะทะอันรุนแรงและน่ากลัวได้เกิดขึ้นอีกระหว่างทั้งสองกองทัพ
6.90.83
गजा हयाः पदाताश्च विमिश्रा दन्तिभिर्हताः ।
रथाश्वा दन्तिनश्चैव पत्तिभिस्तत्र सूदिताः ॥ ६.९०.८३ ॥
ช้าง ม้า และทหารราบปะปนกัน ถูกช้างสังหาร รถ ม้า และช้างถูกทหารราบเหยียบย่ำที่นั่น
6.90.84
तथा पत्तिरथौघाश्च हयाश्च बहवो रणे ।
रथिभिर्निहता राजंस्तव तेषां च संकुले ॥ ६.९०.८४ ॥
เช่นเดียวกัน ข้าแต่พระราชา ในการรบ กองทหารราบ รถศึก และม้าจำนวนมากทั้งของท่านและของฝ่ายตรงข้าม ถูกนักรบบนรถศึกสังหารในท่ามกลางการต่อสู้อันชุลมุน
6.90.85
अजानन्नर्जुनश्चापि निहतं पुत्रमौरसम् ।
जघान समरे शूरान्राज्ञस्तान्भीष्मरक्षिणः ॥ ६.९०.८५ ॥
อรชุนเองก็มิได้รู้ว่าโอรสแท้ๆ ของตนถูกสังหารแล้ว จึงฟาดฟันวีรบุรุษแห่งกองทัพของพระราชาผู้พิทักษ์ภีษมะในการรบนั้น
6.90.86
तथैव तावका राजन्सृञ्जयाश्च सहस्रशः ।
जुह्वतः समरे प्राणान्निजघ्रुरितरेतरम् ॥ ६.९०.८६ ॥
เช่นเดียวกัน ข้าแต่พระราชา ทหารของท่านและของฝ่ายสฤญชัยนับพันๆ คนเสียสละชีวิตในการรบ ต่างฆ่าฟันซึ่งกันและกัน
6.90.87
मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः ।
बाहुभिः समयुध्यन्त समवेताः परस्परम् ॥ ६.९०.८७ ॥
ผมปล่อยสยาย ไม่สวมเกราะ ปราศจากรถศึก คันธนูหัก ต่างประจันหน้ากันและสู้รบด้วยแขนเพียงลำพัง
6.90.88
तथा मर्मातिगैर्भीष्मो निजघान महारथान् ।
कम्पयन्समरे सेनां पाण्डवानां परंतपः ॥ ६.९०.८८ ॥
ภีษมะ ผู้แผดเผาศัตรู ก็เช่นกัน ได้สังหารมหารถีทั้งหลายด้วยลูกศรที่ทะลุจุดสำคัญของร่างกาย ทำให้กองทัพของปาณฑพสั่นสะท้านในการรบ
6.90.89
तेन यौधिष्ठिरे सैन्ये बहवो मानवा हताः ।
दन्तिनः सादिनश्चैव रथिनोऽथ हयास्तथा ॥ ६.९०.८९ ॥
ด้วยภีษมะนี้ ชายจำนวนมากในกองทัพของยุธิษฐิระถูกสังหาร ทั้งผู้ขี่ช้าง ผู้ขี่ม้า นักรบบนรถศึก และม้าเช่นกัน
6.90.90
तत्र भारत भीष्मस्य रणे दृष्ट्वा पराक्रमम् ।
अत्यद्भुतमपश्याम शक्रस्येव पराक्रमम् ॥ ६.९०.९० ॥
ที่นั่น ข้าแต่ภารตะ เมื่อได้เห็นความกล้าหาญของภีษมะในการรบ เราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์ยิ่ง เหมือนความกล้าหาญของพระอินทร์
6.90.91
तथैव भीमसेनस्य पार्षतस्य च भारत ।
रौद्रमासीद्रणे युद्धं सात्यकस्य च धन्विनः ॥ ६.९०.९१ ॥
เช่นเดียวกัน ข้าแต่ภารตะ ได้เกิดการรบอันน่าสะพรึงกลัวในสนามรบระหว่างภีมเสนกับปารษต (ธฤษฏทยุมน์) และระหว่างสาตยกีนักธนู
6.90.92
दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रान्तं पाण्डवान्भयमाविशत् ।
एक एव रणे शक्तो निहन्तुं सर्वसैनिकान् ॥ ६.९०.९२ ॥
เมื่อเห็นความกล้าหาญของโทรณะ ความกลัวก็เข้าครอบงำปาณฑพ เพราะเขาผู้เดียวสามารถสังหารทหารทั้งปวงในการรบได้
6.90.93
किं पुनः पृथिवीशूरैर्योधव्रातैः समावृतः ।
इत्यब्रुवन्महाराज रणे द्रोणेन पीडिताः ॥ ६.९०.९३ ॥
ข้าแต่พระราชามหาราช บรรดาผู้ที่ถูกโทรณะรบกวนในสนามรบต่างกล่าวว่า “ไม่ต้องพูดถึงเลย เมื่อเขาถูกล้อมด้วยวีรบุรุษแห่งแผ่นดินและกองทหารนักรบเช่นนี้!”
6.90.94
वर्तमाने तथा रौद्रे संग्रामे भरतर्षभ ।
उभयोः सेनयोः शूरा नामृष्यन्त परस्परम् ॥ ६.९०.९४ ॥
ข้าแต่ภรตรรษภะ ในขณะที่การสงครามอันน่าสะพรึงกลัวเช่นนั้นกำลังดำเนินอยู่ วีรบุรุษของทั้งสองกองทัพต่างไม่อาจทนต่อกันและกันได้
6.90.95
आविष्टा इव युध्यन्ते रक्षोभूतैर्महाबलैः ।
तावकाः पाण्डवेयाश्च संरब्धास्तात धन्विनः ॥ ६.९०.९५ ॥
พวกเขาต่อสู้ราวกับถูกภูตรากษสผู้ทรงพลังเข้าสิง ข้าแต่ลูกรัก ทั้งทหารของท่านและโอรสของปาณฑุ นักธนูที่เดือดดาลด้วยความโกรธ
6.90.96
न स्म पश्यामहे कंचित्प्राणान्यः परिरक्षति ।
दैवासुराभे समरे तस्मिन्योधा नराधिप ॥ ६.९०.९६ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ในการรบนั้น ซึ่งเหมือนสงครามระหว่างเทวดากับอสูร เราไม่เห็นผู้ใดเลยที่สามารถปกป้องชีวิตของตนได้