మహాభారతం · అధ్యాయం 6.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.94.1
स्वसैन्यं निहतं दृष्ट्वा राजा दुर्योधनः स्वयम् ।
अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धो भीमसेनमरिन्दमम् ॥ ६.९४.१ ॥
తన సైన్యం హతమవడం చూసి రాజు దుర్యోధనుడు స్వయంగా అత్యంత కోపంతో శత్రుదమనుడైన భీమసేనుని వైపు దూకాడు.
6.94.2
प्रगृह्य सुमहच्चापमिन्द्राशनिसमस्वनम् ।
महता शरवर्षेण पाण्डवं समवाकिरत् ॥ ६.९४.२ ॥
ఇంద్రుని వజ్రధ్వనితో సమానమైన ధ్వనిగల తన గొప్ప విల్లును ఎత్తి, పాండవుని మీద గొప్ప బాణ వర్షాన్ని కురిపించాడు.
6.94.3
अर्धचन्द्रं च संधाय सुतीक्ष्णं लोमवापिनम् ।
भीमसेनस्य चिच्छेद चापं क्रोधसमन्वितः ॥ ६.९४.३ ॥
కోపంతో నిండి, అర్ధచంద్రాకారమైన, అతి తీక్ష్ణమైన, వెంట్రుకలను కూడా కోయగల బాణాన్ని సంధించి భీమసేనుని విల్లును ఖండించాడు.
6.94.4
तदन्तरं च संप्रेक्ष्य त्वरमामो महारथः ।
प्रसंदधे शितं बाणं गिरीणामपि दारणम् ॥ ६.९४.४ ॥
ఆ అవకాశాన్ని చూసి వేగంగా ఉన్న ఆ మహారథుడు పర్వతాలను కూడా చీల్చగల వాడి బాణాన్ని సంధించాడు.
6.94.5
तेनोरसि महाराज भीमसेनमताडयत् ।
स गाढविद्धो व्यथितः सृक्विणी परिसंलिहन् ॥ ६.९४.५ ॥
మహారాజా, దానితో అతడు భీమసేనుని రొమ్మున కొట్టాడు. లోతుగా గాయపడి బాధపడుతూ అతడు తన పెదవుల మూలలను నాకుకొన్నాడు.
6.94.6
समाललम्बे तेजस्वी ध्वजं हेमपरिष्कृतम् ।
तथा विमनसं दृष्ट्वा भीमसेनं घटोत्कचः ॥ ६.९४.६ ॥
తేజస్వి అయిన ఘటోత్కచుడు బంగారంతో అలంకరించిన ధ్వజాన్ని పైకెత్తాడు; భీమసేనుడు విచారంగా ఉండటం చూసి అలా చేశాడు.
6.94.7
क्रोधेनाभिप्रजज्वाल दिधक्षन्निव पावकः ।
अभिमन्युमुखाश्चापि पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९४.७ ॥
కోపంతో వారు దహించాలనుకున్న అగ్నిలా మండిపడ్డారు; అభిమన్యుడు ముందుండగా పాండవుల మహారథులూ కూడా.
6.94.8
समभ्यधावन्क्रोशन्तो राजानं जातसंभ्रमाः ।
संप्रेक्ष्य तान्संपततः संक्रुद्धाञ्जातसंभ्रमान् ॥ ६.९४.८ ॥
రాజు వైపు అరుస్తూ, కలవరంతో వారు పరుగెత్తారు; ముందుకు వస్తున్న, కోపంతో కలత చెందిన వారిని చూసి.
6.94.9
भारद्वाजोऽब्रवीद्वाक्यं तावकानां महारथान् ।
क्षिप्रं गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षत ॥ ६.९४.९ ॥
భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) మీ మహారథులతో ఈ మాటలు పలికాడు: 'వేగంగా వెళ్ళండి, మీకు మంగళం; రాజును రక్షించండి.'
6.94.10
संशयं परमं प्राप्तं मञ्जन्तं व्यसनार्णवे ।
एते क्रुद्धा महेष्वासाः पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.९४.१० ॥
పరమ సంకటంలో పడి, విపత్తు సముద్రంలో మునుగుతున్న (రాజును)—ఈ కోపోద్రిక్త మహాధనుర్ధరులు, పాండవుల మహారథులు వస్తున్నారు.
6.94.11
भीमसेनं पुरस्कृत्य दुर्योधनमुपाद्रवन् ।
नानाविधानि शस्त्राणि विसृजन्तो महारथाः ॥ ६.९४.११ ॥
భీమసేనుడిని ముందుంచి దుర్యోధనుడిపై విరుచుకుపడ్డారు; అనేక విధాల ఆయుధాలు ప్రయోగిస్తూ—మహారథులు.
6.94.12
नदन्तो भैरवान्नादांस्त्रासयन्तश्च भूमिपान् ।
तदाऽऽचार्यवचः श्रुत्वा सौमदत्तिपुरोगमाः ॥ ६.९४.१२ ॥
భయంకర నాదాలు చేస్తూ, రాజులను భయపెడుతూ—అప్పుడు ఆచార్యుని మాటలు విని, సౌమదత్తి (భూరిశ్రవుడు) ముందుండగా.
6.94.13
तावकाः समवर्तन्त पाम्डवानामनीकिनीम् ।
कृपो भूरिश्रवाः शल्यो द्रोणपुत्रो विविंशतिः ॥ ६.९४.१३ ॥
మీ పక్షపు వీరులు పాండవుల సేనకు ఎదురుగా ముందుకు వచ్చారు — కృపుడు, భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు, ద్రోణపుత్రుడు, వివింశతి.
6.94.14
चित्रसेनो विकर्णश्च सैन्धवोऽथ बृहद्बलः ।
आवन्त्यौ च महेष्वासौ कौरवं पर्यवारयन् ॥ ६.९४.१४ ॥
చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, సైంధవుడు, బృహద్బలుడు, అవంతి దేశపు ఇద్దరు గొప్ప విలుకాండ్రు కౌరవ సేనను చుట్టుముట్టారు.
6.94.15
ते विंशतिपदं गत्वा संप्रहारं प्रचक्रिरे ।
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च परस्परजिघांसवःक ॥ ६.९४.१५ ॥
వారు ఇరవై అడుగులు ముందుకు వెళ్ళి భీకర పోరులో తలపడ్డారు — పాండవులు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, ఒకరినొకరు చంపాలనే కోరికతో.
6.94.16
एवमुक्त्वा महाबाहुर्महद्विष्फार्य कार्मुकम् ।
भारद्वाजस्ततो भीमं षड्विंशत्या समार्पयत् ॥ ६.९४.१६ ॥
ఇలా పలికి, మహాబాహువైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) తన విల్లును గట్టిగా లాగి భీముణ్ణి ఇరవై ఆరు బాణాలతో కొట్టాడు.
6.94.17
भूयश्चैनं महाबाहुः शरैः शीघ्रमवाकिरत् ।
पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव वलाहकः ॥ ६.९४.१७ ॥
మళ్ళీ ఆ మహాబాహువు వేగంగా అతనిపై బాణాల వర్షం కురిపించాడు — వర్షాకాలంలో మేఘం పర్వతంపై జలధారలు కురిపించినట్లు.
6.94.18
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीमसेनः शिलीमुखैः ।
त्वरमाणो महेष्वासः सव्ये पार्श्वे महाबलः ॥ ६.९४.१८ ॥
అప్పుడు మహాబలుడైన భీమసేనుడు, గొప్ప విలుకాడు, త్వరగా అతన్ని పది బాణాలతో ఎడమ పార్శ్వం నుండి కొట్టాడు.
6.94.19
स गाढविद्धो व्यथितो वयोवृद्धश्च भारत ।
प्रनष्टसंज्ञः सहसा रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ६.९४.१९ ॥
ఆయన తీవ్రంగా గాయపడి, బాధపడి, వృద్ధుడై, ఓ భారతా, అకస్మాత్తుగా స్పృహ కోల్పోయి రథం అడుగుభాగంలో కూర్చున్నాడు.
6.94.20
गुरुं प्रव्यथितं दृष्ट्वा राजा दुर्योधनः स्वयम् ।
द्रौणायनिश्च संक्रुद्धौ भीमसेनमभिद्रुतौ ॥ ६.९४.२० ॥
గురువు తీవ్రంగా బాధపడుతుండటం చూసి, రాజు దుర్యోధనుడు స్వయంగా, కోపోద్రిక్తుడైన ద్రౌణాయని ఇద్దరూ భీమసేనుని వైపు పరుగెత్తారు.
6.94.21
तावापतन्तौ संप्रेक्ष्य कालान्तकयमोपमौ ।
भीमसेनो महाबाहुर्गदामादाय सत्वरम् ॥ ६.९४.२१ ॥
కాలుడు, యముడు వంటి ఆ ఇద్దరూ దూకివస్తుండగా చూసిన మహాబాహువు భీమసేనుడు వేగంగా గదను చేపట్టాడు.
6.94.22
अवप्लुत्य रथात्तूर्णं तस्थौ गिरिरिवाचलः ।
समुद्यम्य गदां गुर्वी यमदण्डोपमां रणे। ॥ ६.९४.२२ ॥
అతడు వేగంగా రథం నుండి దూకి పర్వతంలా కదలకుండా నిలబడ్డాడు; యుద్ధంలో యమదండంతో సమానమైన బరువైన గదను ఎత్తాడు.
6.94.23
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव शृङ्गिणम् ।
कौरवो द्रोणपुत्रश्च सहितावभ्यधावताम् ॥ ६.९४.२३ ॥
కైలాసం వంటి శిఖరంలా గదను ఎత్తి నిలిచిన అతనిని చూసి, కౌరవుడు మరియు ద్రోణపుత్రుడు ఇద్దరూ కలిసి అతని వైపు పరుగెత్తారు.
6.94.24
तावापतन्तौ सहितौ त्वरितौ बलिनां वरौ ।
अभ्यधावत वेगेन त्वरमाणो वृकोदरः ॥ ६.९४.२४ ॥
ఆ ఇద్దరూ బలవంతులలో శ్రేష్ఠులు, కలిసి వేగంగా దూసుకువచ్చారు; అప్పుడు వృకోదరుడు వేగంతో త్వరగా వారి వైపు పరుగెత్తాడు.
6.94.25
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् ।
समभ्यधावंस्त्वरिताः कौरवाणां महारथाः ॥ ६.९४.२५ ॥
కోపంతో భయంకరంగా తన వైపు దూసుకువస్తున్న అతడిని చూసి, కౌరవుల మహారథులు వేగంగా అతని వైపు పరుగెత్తారు.
6.94.26
भारद्वाजमुखाः सर्वे भीमसेनजिघांसया ।
नानाविधानि शस्त्राणि भीमस्योरस्यपातयन् ॥ ६.९४.२६ ॥
ద్రోణుని ముందుంచుకొని అందరూ భీమసేనుడిని చంపాలనే కోరికతో భీముని వక్షస్థలంపై అనేక రకాల ఆయుధాలను ప్రయోగించారు.
6.94.27
सहिताः पाण्डवं सर्वे पीडयन्तः समन्ततः ।
तं दृष्ट्वा संशयं प्राप्तं पीड्यमानं महारथम् ॥ ६.९४.२७ ॥
అందరూ కలిసి పాండవుడిని చుట్టుముట్టి బాధించసాగారు. ఆ మహారథుడు బాధపడి ప్రమాదంలో పడటం చూసి.
6.94.28
अभिमन्युप्रभृतयः पाण्डवानां महारथाःक ।
अभ्यदावन्परीप्सन्तः प्राणांस्त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान् ॥ ६.९४.२८ ॥
అభిమన్యుడు మొదలైన పాండవుల మహారథులు అతడిని రక్షించాలనే కోరికతో, విడిచిపెట్టడానికి అతి కష్టమైన తమ ప్రాణాలనూ లెక్కచేయక ముందుకు దూకారు.
6.94.29
अनूपाधिपतिः शूरो भीमस्य दयितः सखा ।
नीलो नीलाम्बुदप्रख्यः संक्रुद्धो द्रौणिमभ्यात् ॥ ६.९४.२९ ॥
అనూప దేశాధిపతి, శూరుడు నీలుడు — భీముడికి ప్రియ మిత్రుడు, నీలమేఘంలా ఉన్నవాడు — కోపంతో ద్రోణపుత్రుడిపై దాడి చేశాడు.
6.94.30
स्पर्धते हि महेष्वासो नित्यं द्रोणसुतेन सः ।
स विष्फार्य महच्चापं द्रौणिं विव्याध पत्रिणा ॥ ६.९४.३० ॥
ఆ మహాధనుర్ధారి ఎల్లప్పుడూ ద్రోణపుత్రునితో పోటీపడేవాడు. అతడు తన గొప్ప విల్లును సాగదీసి బాణంతో ద్రోణపుత్రుడిని గాయపరిచాడు.
6.94.31
यथा शक्रो महाराज पुरा विव्याध दानवम् ।
विप्रचित्तिं दुराधर्षं देवतानां भयंकरम् ॥ ६.९४.३१ ॥
మహారాజా, పూర్వం ఇంద్రుడు దేవతలకు భయంకరుడైన, జయించరాని దానవుడు విప్రచిత్తిని ఎలా కొట్టాడో, అలాగే.
6.94.32
येन लोकत्रयं क्रोधात्रासितं स्वेन तेजसाक ।
स रुद्रेण जितः पूर्वं निहतो मातरिश्वना
तथा नीलेन निर्भिन्नः सम्यङ्भुक्तेन पत्रिणा ॥ ६.९४.३२ ॥
తన తేజస్సుతో, క్రోధంతో మూడు లోకాలను భయపెట్టినవాడు పూర్వం రుద్రుడి చేత జయించబడి, మాతరిశ్వుడి (వాయువు) చేత చంపబడ్డాడు; అలాగే నీలుడు సరిగా వేసిన బాణంతో గుచ్చబడ్డాడు.
6.94.33
संजातरुधिरोत्पीडो द्रौणिः क्रोधसमन्वितः ।
स विष्फार्य धनुश्चित्रमिन्द्राशनिसमस्वनम् ॥ ६.९४.३३ ॥
రక్తంతో తడిసి బాధపడిన ద్రోణపుత్రుడు క్రోధంతో నిండి, ఇంద్రుని వజ్రధ్వనిలా మ్రోగే ఆ విచిత్ర ధనుస్సును ఎక్కుపెట్టాడు.
6.94.34
दध्रे नीलविनाशाय मतिं मतिमतां वरः ।
ततः संधाय विमलान्भल्लान्कर्मारमार्जितान् ॥ ६.९४.३४ ॥
బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు నీలుని నాశనానికి సంకల్పించాడు; తర్వాత కమ్మరి మెరుగుపెట్టిన నిర్మల భల్ల బాణాలను సంధించాడు.
6.94.35
जघान चतुरो वाहान्पातयामास च ध्वजम् ।
सूतं चैकेन भल्लेन रथनीडादपाहरत्
सप्तमेन च भल्लेन नीलं विव्याध वक्षसि ॥ ६.९४.३५ ॥
నాలుగు గుర్రాలను చంపి, జెండాను పడగొట్టాడు; ఒక భల్లంతో సారథిని రథ ఆసనం నుండి తొలగించాడు, ఏడవ భల్లంతో నీలుని వక్షస్థలాన్ని గుచ్చాడు.
6.94.36
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
मोहितं वीक्ष्य राजानं नीलमश्मचयोपमम् ॥ ६.९४.३६ ॥
లోతుగా గాయపడి, బాధతో అతడు రథ పీఠంపై కూర్చున్నాడు; రాళ్ల కుప్పలా ఉన్న నీల రాజు మూర్ఛపోయినట్టు చూసి.
6.94.37
घटोत्कचोऽभिसंक्रुद्धो ज्ञातिभिः परिवारितः ।
अभिदुद्राव वेगेन द्रौणिमाहवशोभिनम् ।
तथेतरे चाभ्यधावन्राक्षसा युद्धदुर्मदाः ॥ ६.९४.३७ ॥
అత్యంత కోపంతో ఉన్న ఘటోత్కచుడు తన బంధువులచే చుట్టుముట్టబడి, యుద్ధంలో ప్రకాశించే ద్రౌణిపై వేగంగా దాడి చేశాడు. యుద్ధంలో మదించిన ఇతర రాక్షసులు కూడా అలాగే దూకారు.
6.94.38
भीमसेनो महाबाहुर्नीलं नीलाञ्जनप्रभम् ।
आरोप्य स्वरथं वीरो दुर्योधनमपाद्रवत् ॥ ६.९४.३८ ॥
మహాబాహువైన భీమసేనుడు, నీలాంజనం వంటి కాంతిగల నీలుడిని తన రథంపై ఎక్కించుకుని, వీరుడై దుర్యోధనుడి వైపు దూసుకెళ్లాడు.
6.94.39
घटोत्कचं च संप्रेक्ष्य राक्षसं घोरदर्शनम् ।
अभ्यधावत तेजस्वी भारज्वाजात्मजस्त्वरन् ॥ ६.९४.३९ ॥
భయంకర రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడిని చూసి, తేజస్వి అయిన భరద్వాజుని కుమారుడు త్వరగా అతని వైపు దూసుకెళ్లాడు.
6.94.40
निजघान च संक्रुद्धो राक्षसान्भीमदर्शनान् ।
योऽभवन्नग्रतः क्रुद्धा राक्षसस्य पुरःसराः ।
विमुखांश्चैव तान्दृष्ट्वा द्रौणिचापच्युतैः शरैः ॥ ६.९४.४० ॥
కోపంతో అతడు భయంకరంగా కనిపించే రాక్షసులను వధించాడు, రాక్షసునికి ముందుండి నడిచిన వారిని. ద్రౌణి ధనువు నుండి వెలువడిన బాణాలచే వారు వెనుదిరగడం చూసి...
6.94.41
अक्रुद्ध्यत महाकायो भैमसेनिर्घटोत्कचः ।
प्रादुश्चक्रे ततो मायां घोररूपां सुदारुणाम् ॥ ६.९४.४१ ॥
మహాకాయుడైన భీమసేనుని కుమారుడు ఘటోత్కచుడు కోపించాడు. అప్పుడు అతడు భయంకరమైన రూపంతో, అత్యంత దారుణమైన మాయను ప్రదర్శించాడు.
6.94.42
मोहयन्समरे द्रौणिं मायावी राक्षसाधिपः ।
ततस्ते तावकाः सर्वे मायया विमुखीकृताःक ॥ ६.९४.४२ ॥
యుద్ధంలో ద్రౌణిని మోహింపజేసిన మాయావి, రాక్షసాధిపతి ఘటోత్కచుడు, అప్పుడు మీ వారందరినీ మాయతో వెనుదిరిగేలా చేశాడు.
6.94.43
अन्योन्यं समपश्यन्त निकृत्ता मेदिनीतले ।
विचेष्टमानाः कृपणाः शोणितेन परिप्लुताः ॥ ६.९४.४३ ॥
వారు భూమిపై ఒకరినొకరు నరికివేయబడి పడి ఉండటం చూశారు; రక్తంలో తడిసి, దయనీయంగా కొట్టుకుంటూ ఉన్నారు.
6.94.44
द्रोणं दुर्योधनं शल्यमश्वत्थामानमेव च ।
प्रायशश्च महेष्वासा ये प्रधानाः स्म कौरवाः ॥ ६.९४.४४ ॥
ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు, శల్యుడు, అశ్వత్థామ, అలాగే ప్రధానులైన మహా విలుకాండ్రు కౌరవులు.
6.94.45
विध्वस्ता रथिनः सर्वे गजाश्च विनिपातिताः ।
हयाश्चैव हयारोहाः सन्निकृत्ताः सहस्रशः ॥ ६.९४.४५ ॥
రథికులందరూ చిందరవందరయ్యారు, ఏనుగులు కూలిపోయాయి, గుర్రాలు, గుర్రపురౌతులు వేలాదిగా నరకబడ్డారు.
6.94.46
तद्दृष्ट्वा तावकं सैन्यं विद्रुतं शिबिरं प्रति ।
मम प्राक्रोशतो राजंस्तथा देवव्रतस्य च ॥ ६.९४.४६ ॥
రాజా, నీ సైన్యం శిబిరం వైపు పారిపోవడం చూసి, నేను, దేవవ్రతుడు కేకలు వేస్తున్నప్పటికీ.
6.94.47
युध्यध्वं मा पलायध्वं मायैषा राक्षसी रणे ।
घटोत्कचप्रमुक्तेति नातिष्ठन्त विमोहिताः ॥ ६.९४.४७ ॥
"పోరాడండి, పారిపోకండి; యుద్ధంలో ఇది రాక్షస మాయ, ఘటోత్కచుడు ప్రయోగించినది" అని వినిపించినా, మోహితులై వారు నిలబడలేదు.
6.94.48
नैव ते श्रद्दधुर्भीता वदतोरावयोर्वचः ।
तांश्च प्रद्रवतो दृष्ट्वा जयं प्राप्ताश्च पाण्डवाः ॥ ६.९४.४८ ॥
భయపడినవారై వారు మా ఇద్దరి మాటలను నమ్మలేదు; వారు పారిపోవడం చూసి పాండవులు విజయం పొందారు.
6.94.49
घटोत्कचेन सहिताः सिंहनादान्प्रचक्रिरे ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः समन्तान्नेदिरे भृशम् ॥ ६.९४.४९ ॥
ఘటోత్కచునితో కలిసి వారు సింహనాదాలు చేశారు; శంఖ-దుందుభుల ధ్వనితో అన్ని దిక్కులా తీవ్రంగా మారుమోగింది.
6.94.50
एवं तव बलं सर्वं हैडिम्बेन महात्मना ।
सूर्यास्तमनवेलायां प्रभग्नं विद्रुतं दिशः ॥ ६.९४.५० ॥
ఈ విధంగా మహాత్ముడైన హైడింబుడు (ఘటోత్కచుడు) మీ సేనంతటినీ సూర్యాస్తమయ సమయంలో చెదరగొట్టాడు; అది దిక్కులకు పారిపోయింది.