మహాభారతం · అధ్యాయం 6.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.97.1
ततो दुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलः ।
दुःशासनश्च पुत्रस्ते सूतपुत्रश्च दुर्जयः ॥ ६.९७.१ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు, సౌబలుడైన శకునియు, నీ కుమారుడు దుఃశాసనుడు, జయించరాని సూతపుత్రుడు కర్ణుడును [కలిసారు].
6.97.2
समागम्य महाराज मन्त्रं चक्रुर्विवक्षितम् ।
कथं पाण्डुसुताः सङ्ख्ये जेतव्याः सगणा इति ॥ ६.९७.२ ॥
మహారాజా, వారు కలిసి తమకు అభీష్టమైన మంత్రాంగం చేశారు — యుద్ధంలో పాండవులను వారి గణములతో ఎలా జయించాలో.
6.97.3
ततो दुर्योधनो राजा सर्वांस्तानाह मन्त्रिणः ।
सूतपुत्रं समाभाष्य सौबलं च महाबलम् ॥ ६.९७.३ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు ఆ మంత్రులందరితో మాట్లాడాడు — సూతపుత్రుడు కర్ణుని, మహాబలుడైన సౌబలుని (శకుని) ఉద్దేశించి.
6.97.4
द्रोणो भीष्म कृपः शल्यः सौमदत्तिश्च संयुगे ।
न पार्थान्प्रति बाधन्ते न जाने किंनु कारणम् ॥ ६.९७.४ ॥
ద్రోణుడు, భీష్ముడు, కృపుడు, శల్యుడు, సోమదత్తుని కుమారుడు యుద్ధంలో పార్థులను ఎదిరించడం లేదు — దానికి కారణం నాకు తెలియదు.
6.97.5
अवध्यमानास्ते चापि क्षपयन्ति बलं मम ।
सोऽस्मि क्षीणबलः कर्ण क्षीणशस्त्रश्च संयुगे ॥ ६.९७.५ ॥
వారు చంపబడకపోయినా నా బలాన్ని క్షీణింపజేస్తున్నారు. కర్ణా, యుద్ధంలో నేను బలం క్షీణించి, ఆయుధాలు తగ్గినవాడనయ్యాను.
6.97.6
द्रोणस्य प्रमुखे वीरा हतास्ते भ्रातरो मम ।
भीमसेनेन राधेय मम चैव च पश्यतः ॥ ६.९७.६ ॥
ద్రోణుని ఎదుట నా వీర సోదరులు హతులయ్యారు — రాధేయా, భీమసేనుని చేత, నా కళ్ల ముందే.
6.97.7
निकृतः पाण्डवैः शूरैरवध्यैर्दैवतैरपि ।
सोऽहं संशयमापन्नः प्रकरिष्ये कथं रणम् ॥ ६.९७.७ ॥
దేవతలచేత కూడా వధింపరాని శూరులైన పాండవులచేత నేను ఓడింపబడ్డాను. ఇప్పుడు సందేహంలో పడిన నేను ఎలా యుద్ధం చేయగలను?
6.97.8
तमब्रवीन्महाराज सूतपुत्रो नराधिपम् ।
मा शोच भरतश्रेष्ठ करिष्येऽहं प्रियं तव ॥ ६.९७.८ ॥
మహారాజా, సూతపుత్రుడు ఆ నరాధిపునితో ఇలా అన్నాడు: భరతశ్రేష్ఠా, శోకించకు; నీకు ప్రియమైనది చేస్తాను.
6.97.9
भीष्मः शान्तनवस्तूर्णमपयातु महारणात् ।
निवृत्ते युधि गाङ्गेये न्यस्तशस्त्रे च भारत ॥ ६.९७.९ ॥
శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు వేగంగా ఆ మహాయుద్ధం నుండి వెనక్కి తొలగనీ. భారతా, గాంగేయుడు యుద్ధం నుండి విరమించి ఆయుధాలు విడిచిన తర్వాత (నేను పోరాడతాను).
6.97.10
अहं पार्थान्हनिष्यामि सहितान्सर्वसोमकैः ।
पश्यतो युधि भीष्मस्य शपे सत्येन ते नृप ॥ ६.९७.१० ॥
భీష్ముడు చూస్తుండగా, యుద్ధంలో సోమకులందరితో కూడిన పృథ కుమారులను నేను చంపుతాను. రాజా, సత్యంపై నీకు ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
6.97.11
पाण्डवेषु दयां नित्यं स हि भीष्मः करोति वै ।
अशक्तश्च रणे भीष्मो जेतुमेतान्महारथान् ॥ ६.९७.११ ॥
ఆ భీష్ముడు ఎల్లప్పుడూ పాండవుల పట్ల దయ చూపుతాడు. మరియు భీష్ముడు యుద్ధంలో ఈ మహారథులను జయించలేకపోతున్నాడు.
6.97.12
अभिमानी रणे भीष्मो नित्यं चापि रणप्रियः ।
स कथं पाण्डवान्युद्धे जेष्यते तात संगतान् ॥ ६.९७.१२ ॥
భీష్ముడు యుద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ గర్వంతో ఉంటాడు, ఎల్లప్పుడూ యుద్ధప్రియుడు. తాతా, యుద్ధంలో కలిసి ఉన్న ఆ పాండవులను అతను ఎలా జయిస్తాడు?
6.97.13
स त्वं शीघ्रमितो गत्वा भीष्मस्य शिबिरं प्रति ।
अनुमान्य गुरुं वृद्धं शस्त्रं न्यासय भारत ॥ ६.९७.१३ ॥
నీవు వేగంగా ఇక్కడి నుండి భీష్ముని శిబిరానికి వెళ్ళి, వృద్ధుడైన గురువు అనుమతి తీసుకుని, ఓ భారతా, ఆయుధాలను విడిచిపెట్టు.
6.97.14
न्यस्तशस्त्रे ततो भीष्मे निहतान्पश्य पाण्डवान् ।
मयैकेन रणे राजन्ससुहृद्गणबान्धवान् ॥ ६.९७.१४ ॥
భీష్ముడు ఆయుధాలు విడిచాక, ఓ రాజా, యుద్ధంలో నా ఒక్కడిచే చంపబడిన పాండవులను, వారి మిత్రులు బంధువులతో సహా చూడు.
6.97.15
एवमुक्तस्तु कर्णेन पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अब्रवीद्भ्रातरं तत्र दुःशासनमिदं वचः ॥ ६.९७.१५ ॥
కర్ణుడు ఇలా చెప్పగా, నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు అక్కడ తన సోదరుడు దుశ్శాసనునితో ఈ మాట అన్నాడు.
6.97.16
अनुयात्रं यथा सर्वं सज्जीभवति सर्वशः ।
दुःशासन तथा क्षिप्रं सर्वमेवोपपादय ॥ ६.९७.१६ ॥
ఓ దుశ్శాసనా, సైన్యానికి సంబంధించిన సమస్త సామగ్రి పూర్తిగా సిద్ధమయ్యేలా, అన్నింటినీ వేగంగా సిద్ధం చేయి.
6.97.17
एवमुक्त्वा ततो राजन्कर्णमाह जनेश्वरः ।
अनुमान्य रणे भीष्ममेषोऽहं द्विपदां वरम् ॥ ६.९७.१७ ॥
ఇలా చెప్పి, ఓ రాజా, ఆ జనేశ్వరుడు కర్ణునితో ఇలా అన్నాడు: "యుద్ధంలో భీష్ముని అనుమతి తీసుకుని, మనుషులలో శ్రేష్ఠుడనైన నేను ఇదిగో."
6.97.18
आगमिष्ये ततः क्षिप्रं त्वत्सकाशमरिन्दम ।
अपक्रान्ते ततो भीष्मे प्रहरिष्यसि संयुगे ॥ ६.९७.१८ ॥
అప్పుడు నేను వేగంగా నీ దగ్గరకు వస్తాను, ఓ శత్రుదమనా. భీష్ముడు తొలగిన తరువాత, యుద్ధంలో నీవు ప్రహరిస్తావు.
6.97.19
निष्पपात ततस्तूर्णं पुत्रस्तव विशांपते ।
सहितो भ्रातृभिस्तैस्तु देवैरिव शतक्रतुः ॥ ६.९७.१९ ॥
ప్రభూ, అప్పుడు మీ కుమారుడు వెంటనే లేచాడు, తన సోదరులతో కలిసి, దేవతలతో కూడిన శతక్రతువు (ఇంద్రుడు) వలె.
6.97.20
ततस्तं नृपशार्दूलं शार्दूलसमविक्रमम् ।
आरोपयद्धयं तूर्णं भ्राता दुःशासनस्तदा ॥ ६.९७.२० ॥
అప్పుడు సోదరుడు దుఃశాసనుడు పులి వంటి పరాక్రమం గల ఆ రాజశార్దూలుడిని వెంటనే గుర్రం మీద ఎక్కించాడు.
6.97.21
अङ्गदी बद्धमुकुटो हस्ताभरणवान्नृप ।
धार्तराष्ट्रो महाराज विबभौ स पथि व्रजन् ॥ ६.९७.२१ ॥
రాజా, భుజకీర్తులు ధరించి, కిరీటం బంధించి, చేతి ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడు, మహారాజా, దారిలో వెళ్తూ ప్రకాశించాడు.
6.97.22
भण्डीपुष्पनिकाशेन तपनीयनिभेन च ।
अनुलिप्तः परार्द्ध्येन चन्दनेन सुगन्धिना ॥ ६.९७.२२ ॥
భాండీ పువ్వు వంటి, బంగారం వంటి మెరుపు గల, అత్యంత విలువైన, సుగంధ చందనంతో అతడు పూయబడి ఉన్నాడు.
6.97.23
अरजोम्बरसंवीतः सिंहखेलगतिर्नृप ।
शुशुभे विमलार्चिष्मान्नभसीव दिवाकरः ॥ ६.९७.२३ ॥
రాజా, ధూళిలేని వస్త్రాలు ధరించి, సింహం వంటి ఆటపాటు నడకతో అతడు ఆకాశంలో నిర్మల కాంతితో ప్రకాశించే సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
6.97.24
तं प्रयान्तं नरव्याघ्रं भीष्मस्य शिबिरं प्रति ।
अनुजग्मुर्महेष्वासाः सर्वलोकस्य धन्विनः ।
भ्रातरश्च महेष्वासास्त्रिदशा इव वासवम् ॥ ६.९७.२४ ॥
భీష్ముని శిబిరం వైపు వెళ్తున్న ఆ నరవ్యాఘ్రుడిని, సర్వలోకంలోని గొప్ప విలుకాండ్రు అనుసరించారు; సోదరులు మహాధనుర్ధరులు కూడా అనుసరించారు, దేవతలు వాసవుడిని అనుసరించినట్లు.
6.97.25
हयानन्ये समारुह्य गजानन्ये च भारत ।
रथानन्ये नरश्रेष्ठं परिवव्रुः समन्ततः ॥ ६.९७.२५ ॥
ఓ భారతా, కొందరు గుర్రాలపై, కొందరు ఏనుగులపై, మరికొందరు రథాలపై ఎక్కి ఆ నరశ్రేష్ఠుని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు.
6.97.26
पदातयश्च त्वरिता नखरप्रासयोधिनः ।
परिवव्रुर्महेष्वासं धार्तराष्ट्रं महारथम् ॥ ६.९७.२६ ॥
గోళ్లతో, ఈటెలతో పోరాడే కాలిబాట యోధులు త్వరగా వచ్చి, ఆ మహాధనుర్ధారి మహారథుడైన ధార్తరాష్ట్రుని చుట్టుముట్టారు.
6.97.27
आत्तशस्त्राश्च सुहृदो रक्षणार्थं महीपतेः ।
प्रादुर्बभूवुः सहिताः शक्रस्येवामरा दिवि ॥ ६.९७.२७ ॥
రాజు రక్షణ కోసం ఆయుధాలు ధరించిన మిత్రులు ఒక్కటిగా ప్రత్యక్షమయ్యారు, స్వర్గంలో ఇంద్రుని చుట్టూ దేవతలు ప్రత్యక్షమైనట్లు.
6.97.28
स पूज्यमानः कुरुभिः कौरवाणां महाबलः ।
प्रययौ सदनं राजा गाङ्गेयस्य यशस्विनः ।
अन्वीयमानः सततं सोदरैः परिवारितः ॥ ६.९७.२८ ॥
కౌరవులచే గౌరవించబడిన ఆ మహాబలుడైన రాజు, యశస్వి గాంగేయుని నివాసానికి వెళ్ళాడు. అతని సోదరులు నిరంతరం అనుసరిస్తూ అతనిని చుట్టుముట్టారు.
6.97.29
दक्षिणं दक्षिणः काले संभृत्य स्वभुजं तदा ।
हस्तिहस्तोपमं सौम्यं सर्वशत्रुनिबर्हणम् ॥ ६.९७.२९ ॥
అప్పుడు ఆ దక్షుడైన వీరుడు సరైన సమయంలో తన కుడిచేతిని ఎత్తాడు; ఏనుగు తొండం వంటిదీ, సౌమ్యమైనదీ, సర్వ శత్రు సంహారకమైనదీ అయిన ఆ బాహువును.
6.97.30
प्रगृह्णन्नञ्जलीन्नॄणामुद्यतान्सर्वतो दिशः ।
शुश्राव मधुरा वाचो नानादेशनिवासिनाम् ॥ ६.९७.३० ॥
అన్ని దిక్కుల నుండి మనుషులు ఎత్తిన అంజలులను స్వీకరిస్తూ, వివిధ దేశాల నివాసుల మధుర వాక్కులను అతడు విన్నాడు.
6.97.31
संस्तूयमानः सूतैश्च मागधैश्च महायशाः ।
पूजयानश्च तान्सर्वान्सर्वलोकेश्वरेश्वरः ॥ ६.९७.३१ ॥
సూతులు, మాగధులు స్తుతించగా, మహా యశస్వి, వారందరినీ గౌరవిస్తూ, సర్వలోకేశ్వరులకు ఈశ్వరుడైన ఆయన.
6.97.32
प्रदीपैः काञ्चनैस्तत्र गन्धतैलावसेचितैः ।
परिवव्रुर्महाराजं प्रज्वलद्भिः समन्ततः ॥ ६.९७.३२ ॥
అక్కడ సుగంధ తైలంతో తడిపిన, ప్రకాశించే బంగారు దీపాలు మహారాజును అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టాయి.
6.97.33
स तैः परिवृतो राजा प्रदीपैः काञ्चनैर्ज्वलन् ।
शुशुभे चन्द्रमायुक्तो दीप्तैरिव महाग्रहैः ॥ ६.९७.३३ ॥
ఆ బంగారు దీపాలతో చుట్టబడిన రాజు, ప్రకాశిస్తూ, ప్రకాశవంతమైన మహాగ్రహాలతో కూడిన చంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
6.97.34
कञ्चुकोष्णीषिणस्तत्र वेत्रझर्झरपाणयः ।
प्रोत्सारयन्तः शनकैस्तं जनं सर्वतो दिशम् ॥ ६.९७.३४ ॥
అక్కడ అంగీలు, తలపాగాలు ధరించి, చేతుల్లో వెదురు కర్రలు, గంటల కర్రలు పట్టుకున్నవారు ఆ జనసమూహాన్ని అన్ని దిక్కుల నుండి మెల్లగా తొలగిస్తున్నారు.
6.97.35
संप्राप्य तु ततो राजा भीष्मस्य सदनं शुभम् ।
अवतीर्य हयाच्चापि भीष्मं प्राप्य जनेश्वरः ॥ ६.९७.३५ ॥
అప్పుడు రాజు భీష్ముని శుభకరమైన నివాసానికి చేరి, గుర్రం దిగి, భీష్ముని వద్దకు వెళ్లాడు, ఆ జనేశ్వరుడు.
6.97.36
अभिवाद्य ततो भीष्मं निषण्णः परमासने ।
काञ्चने सर्वतोभद्रे स्पर्द्ध्यास्तरणसंवृते।
उवाच प्राञ्जलिर्भीष्मं बाष्पकण्ठोऽश्रुलोचनः ॥ ६.९७.३६ ॥
తరువాత భీష్ముడికి నమస్కరించి, శ్రేష్ఠమైన ఆసనంపై, బంగారు సర్వతోభద్రంపై, కోరదగిన పరుపులతో కప్పబడిన ఆసనంపై కూర్చుని, చేతులు జోడించి, గొంతు బొంగురుపోయి, కన్నీటి కళ్ళతో భీష్ముడితో ఇలా అన్నాడు.
6.97.37
त्वां वयं हि समाश्रित्य संयुगे शत्रुसूदन ।
उत्सहेम रणे जेतुं सेन्द्रानपि सुरासुरान् ।
किमु पाण्डुसुतान्वीरान्ससुहृद्गणबान्धवान् ॥ ६.९७.३७ ॥
శత్రుసంహారకా, నిన్ను ఆశ్రయించి మేము యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సహా దేవాసురులను కూడా జయించగలము; మరి సుహృత్తులు, గణాలు, బంధువులతో కూడిన వీరులైన పాండుపుత్రుల మాట ఏమిటి?
6.97.38
तस्मादर्हसि गाङ्गेय कृपां कर्तुं मयि प्रभो ।
जहि पाणडुसुतान्वारान्महेन्द्र इव दानवान् ॥ ६.९७.३८ ॥
కాబట్టి గాంగేయా, ప్రభూ, నాపై దయ చూపడం నీకు తగును; మహేంద్రుడు దానవులను సంహరించినట్లు వీర పాండుపుత్రులను సంహరించు.
6.97.39
पूर्वमुक्तं महाबाहो हनिष्यामि ससोमकान् ।
पाञ्चालान्केकयैः सार्धं करूपांश्चेति भारत ॥ ६.९७.३९ ॥
మహాబాహూ, ముందే చెప్పినట్లు, సోమకులను, పాంచాలులను, కేకయులను, కరూషులను కలిపి నేను సంహరిస్తాను, భారతా.
6.97.40
त्वद्वचः सत्यमेवास्तु जहि पार्थान्समागतान् ।
सोमकांश्च महेष्वासान्सत्यवाग्भव भारत ॥ ६.९७.४० ॥
నీ మాట సత్యమగు గాక; సమావేశమైన పార్థులను, మహావిలుకాండ్రైన సోమకులను సంహరించు; భారతా, సత్యవాక్కువై ఉండు.
6.97.41
दयया यदि वा राजन्द्वेष्यभावान्मम प्रभो ।
मन्दभाग्यतया वापि मम रक्षसि पाण्डवान् ॥ ६.९७.४१ ॥
రాజా, ప్రభూ, దయవల్లనో, నా పట్ల ద్వేషభావం వల్లనో, లేక నా దురదృష్టం వల్లనో, నీవు పాండవులను రక్షిస్తున్నావు.
6.97.42
अनुजानीहि समरे कर्णमाहवशोभिनम् ।
स जेष्यति रणे पार्थान्ससुहृद्गणबान्धवान् ॥ ६.९७.४२ ॥
యుద్ధంలో ఆహవానికి శోభ తెచ్చే కర్ణునికి అనుమతి ఇవ్వు; అతడు యుద్ధంలో సుహృత్తులు, గణాలు, బంధువులతో కూడిన పార్థులను జయిస్తాడు.
6.97.43
स एवमुक्त्वा नृपतिः पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
नोवाच वचनं किंचिद्भीष्मं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.९७.४३ ॥
ఇలా చెప్పిన రాజు, మీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు, సత్యపరాక్రముడైన భీష్ముడితో ఏమీ మాట్లాడలేదు.