มหาภารตะ · อัธยายะ 6.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.97.1
ततो दुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलः ।
दुःशासनश्च पुत्रस्ते सूतपुत्रश्च दुर्जयः ॥ ६.९७.१ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าทุรโยธน์ ศกุนิบุตรสุพละ ทุรศาสน์ บุตรของท่าน และสูตบุตรผู้ไม่มีใครเอาชนะได้
6.97.2
समागम्य महाराज मन्त्रं चक्रुर्विवक्षितम् ।
कथं पाण्डुसुताः सङ्ख्ये जेतव्याः सगणा इति ॥ ६.९७.२ ॥
ข้าแต่มหาราช ทั้งหมดมาประชุมกันแล้วปรึกษาในสิ่งที่ประสงค์จะพูด คือจะมีวิธีใดเอาชนะบุตรของปาณฑุพร้อมบริวารในการรบ
6.97.3
ततो दुर्योधनो राजा सर्वांस्तानाह मन्त्रिणः ।
सूतपुत्रं समाभाष्य सौबलं च महाबलम् ॥ ६.९७.३ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าทุรโยธน์ตรัสกับเหล่าที่ปรึกษาทั้งหมด โดยเรียกสูตบุตรและศกุนิบุตรสุพละผู้มีกำลังมหาศาล
6.97.4
द्रोणो भीष्म कृपः शल्यः सौमदत्तिश्च संयुगे ।
न पार्थान्प्रति बाधन्ते न जाने किंनु कारणम् ॥ ६.९७.४ ॥
โทรณะ ภีษมะ กฤปะ ศัลยะ และบุตรของโสมทัตต์ในการสงคราม ไม่ขัดขวางบุตรของปฤถาเลย ข้าไม่รู้เหตุผลนั้นเลย
6.97.5
अवध्यमानास्ते चापि क्षपयन्ति बलं मम ।
सोऽस्मि क्षीणबलः कर्ण क्षीणशस्त्रश्च संयुगे ॥ ६.९७.५ ॥
แม้ไม่ถูกฆ่า พวกเขาก็ยังบั่นทอนกำลังของข้า ข้าซึ่งเป็นกรรณะนี้ กำลังของข้าอ่อนลงแล้ว และอาวุธในการรบก็หมดสิ้นแล้ว
6.97.6
द्रोणस्य प्रमुखे वीरा हतास्ते भ्रातरो मम ।
भीमसेनेन राधेय मम चैव च पश्यतः ॥ ६.९७.६ ॥
ต่อหน้าโทรณะ พี่น้องผู้กล้าหาญของข้าถูกฆ่าแล้ว ข้าแต่บุตรของราธา ถูกภีมเสนฆ่าขณะที่ข้าเองก็มองดูอยู่
6.97.7
निकृतः पाण्डवैः शूरैरवध्यैर्दैवतैरपि ।
सोऽहं संशयमापन्नः प्रकरिष्ये कथं रणम् ॥ ६.९७.७ ॥
ถูกพวกปาณฑพผู้กล้าหาญพ่ายแพ้ ซึ่งแม้เทพเจ้าก็ฆ่าไม่ได้ บัดนี้ข้าตกอยู่ในความสงสัย จะทำศึกนี้อย่างไรดี
6.97.8
तमब्रवीन्महाराज सूतपुत्रो नराधिपम् ।
मा शोच भरतश्रेष्ठ करिष्येऽहं प्रियं तव ॥ ६.९७.८ ॥
สูตบุตรกล่าวกับพระราชาองค์นั้นว่า ข้าแต่มหาราช ท่านอย่าโศกเศร้าเลย ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งพระภรต ข้าจะทำสิ่งที่ท่านปรารถนา
6.97.9
भीष्मः शान्तनवस्तूर्णमपयातु महारणात् ।
निवृत्ते युधि गाङ्गेये न्यस्तशस्त्रे च भारत ॥ ६.९७.९ ॥
ให้ภีษมะบุตรของศันตนุถอนตัวจากมหาสงครามไปเสียโดยเร็ว เมื่อบุตรของคงคาถอนตัวจากการรบและวางอาวุธแล้ว ข้าแต่ภารตะ ข้าจะเข้ารบเอง
6.97.10
अहं पार्थान्हनिष्यामि सहितान्सर्वसोमकैः ।
पश्यतो युधि भीष्मस्य शपे सत्येन ते नृप ॥ ६.९७.१० ॥
ข้าจะฆ่าบุตรของปฤถาพร้อมโสมกะทั้งหมดในการรบ ขณะที่ภีษมะกำลังดูอยู่ ข้าขอปฏิญาณต่อท่านด้วยความสัตย์ ข้าแต่พระราชา
6.97.11
पाण्डवेषु दयां नित्यं स हि भीष्मः करोति वै ।
अशक्तश्च रणे भीष्मो जेतुमेतान्महारथान् ॥ ६.९७.११ ॥
ภีษมะนั้นมักแสดงความเมตตาต่อปาณฑพอยู่เสมอ และภีษมะย่อมไม่อาจเอาชนะมหารถีเหล่านี้ได้ในการรบ
6.97.12
अभिमानी रणे भीष्मो नित्यं चापि रणप्रियः ।
स कथं पाण्डवान्युद्धे जेष्यते तात संगतान् ॥ ६.९७.१२ ॥
ภีษมะผู้ภาคภูมิในการรบและชอบสงครามเสมอ ข้าแต่ลูกรัก เขาจะเอาชนะปาณฑพที่มาประชุมกันในการรบได้อย่างไรเล่า
6.97.13
स त्वं शीघ्रमितो गत्वा भीष्मस्य शिबिरं प्रति ।
अनुमान्य गुरुं वृद्धं शस्त्रं न्यासय भारत ॥ ६.९७.१३ ॥
เจ้าจงรีบไปจากที่นี่สู่ค่ายของภีษมะ ขออนุญาตอาจารย์ผู้เฒ่าแล้ววางอาวุธเสีย ข้าแต่ภารตะ
6.97.14
न्यस्तशस्त्रे ततो भीष्मे निहतान्पश्य पाण्डवान् ।
मयैकेन रणे राजन्ससुहृद्गणबान्धवान् ॥ ६.९७.१४ ॥
เมื่อภีษมะวางอาวุธแล้ว ข้าแต่พระราชา ขอให้ดูปาณฑพที่ข้าเพียงผู้เดียวฆ่าในการรบ พร้อมทั้งมิตร ญาติ และพันธมิตร
6.97.15
एवमुक्तस्तु कर्णेन पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अब्रवीद्भ्रातरं तत्र दुःशासनमिदं वचः ॥ ६.९७.१५ ॥
ครั้นกรรณะกล่าวดังนี้แล้ว ทุรโยธน์บุตรของท่านจึงกล่าวถ้อยคำนี้ต่อทุรศาสน์พี่น้องของตน ณ ที่นั้น
6.97.16
अनुयात्रं यथा सर्वं सज्जीभवति सर्वशः ।
दुःशासन तथा क्षिप्रं सर्वमेवोपपादय ॥ ६.९७.१६ ॥
ทุรศาสน์ เจ้าจงจัดเตรียมทุกสิ่งให้พร้อมโดยเร็ว เพื่อให้กองทัพทั้งหมดพร้อมครบครันทุกประการ
6.97.17
एवमुक्त्वा ततो राजन्कर्णमाह जनेश्वरः ।
अनुमान्य रणे भीष्ममेषोऽहं द्विपदां वरम् ॥ ६.९७.१७ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว ข้าแต่พระราชา เจ้าแห่งมนุษย์นั้นได้ตรัสกับกรรณะว่า ข้าขออนุญาตภีษมะในการรบแล้ว ข้าผู้ประเสริฐที่สุดแห่งมนุษย์ จึงมาอยู่ที่นี่
6.97.18
आगमिष्ये ततः क्षिप्रं त्वत्सकाशमरिन्दम ।
अपक्रान्ते ततो भीष्मे प्रहरिष्यसि संयुगे ॥ ६.९७.१८ ॥
แล้วข้าจะมาหาท่านโดยเร็ว ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เมื่อภีษมะถอนไปแล้ว ท่านจึงโจมตีในการรบ
6.97.19
निष्पपात ततस्तूर्णं पुत्रस्तव विशांपते ।
सहितो भ्रातृभिस्तैस्तु देवैरिव शतक्रतुः ॥ ६.९७.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา บุตรของท่านลุกขึ้นอย่างรวดเร็ว พร้อมกับพี่น้องเหล่านั้น เปรียบดังศตกรตุ (พระอินทร์) พร้อมด้วยเทพทั้งหลาย
6.97.20
ततस्तं नृपशार्दूलं शार्दूलसमविक्रमम् ।
आरोपयद्धयं तूर्णं भ्राता दुःशासनस्तदा ॥ ६.९७.२० ॥
ครั้งนั้น ทุรศาสน์พี่น้องของเขาก็รีบยกพระราชาผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์นั้น ผู้มีความกล้าหาญดุจเสือ ขึ้นขี่ม้าโดยเร็ว
6.97.21
अङ्गदी बद्धमुकुटो हस्ताभरणवान्नृप ।
धार्तराष्ट्रो महाराज विबभौ स पथि व्रजन् ॥ ६.९७.२१ ॥
โอ้พระราชา ทุรโยธน์ผู้เป็นโอรสของธฤตราษฎร์ สวมกำไลต้นแขน มงกุฎรัดแน่น และประดับด้วยเครื่องประดับมือ เมื่อเสด็จไปตามถนนก็เรืองรองยิ่งนัก
6.97.22
भण्डीपुष्पनिकाशेन तपनीयनिभेन च ।
अनुलिप्तः परार्द्ध्येन चन्दनेन सुगन्धिना ॥ ६.९७.२२ ॥
พระองค์ถูกทาด้วยจันทน์หอมชั้นเลิศ มีกลิ่นหอมและมีสีเหมือนดอกภัณฑี และเหมือนทองคำ
6.97.23
अरजोम्बरसंवीतः सिंहखेलगतिर्नृप ।
शुशुभे विमलार्चिष्मान्नभसीव दिवाकरः ॥ ६.९७.२३ ॥
โอ้พระราชา พระองค์สวมอาภรณ์ที่ไม่มีฝุ่นละออง ทรงย่างก้าวอย่างสง่างามเหมือนราชสีห์เล่นสนุก ทรงรุ่งโรจน์ดุจพระอาทิตย์ที่มีรัศมีบริสุทธิ์บนท้องฟ้า
6.97.24
तं प्रयान्तं नरव्याघ्रं भीष्मस्य शिबिरं प्रति ।
अनुजग्मुर्महेष्वासाः सर्वलोकस्य धन्विनः ।
भ्रातरश्च महेष्वासास्त्रिदशा इव वासवम् ॥ ६.९७.२४ ॥
เมื่อบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์เสด็จไปยังค่ายของภีษมะ บรรดานักธนูผู้ยิ่งใหญ่แห่งโลกทั้งปวง และพี่น้องของพระองค์ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ต่างติดตามไป ดุจเหล่าเทวดาติดตามพระวาสวะ (พระอินทร์)
6.97.25
हयानन्ये समारुह्य गजानन्ये च भारत ।
रथानन्ये नरश्रेष्ठं परिवव्रुः समन्ततः ॥ ६.९७.२५ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรต บางพวกขึ้นขี่ม้า บางพวกขึ้นขี่ช้าง และอีกบางพวกขึ้นรถศึก ล้อมบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดนั้นไว้โดยรอบทุกด้าน
6.97.26
पदातयश्च त्वरिता नखरप्रासयोधिनः ।
परिवव्रुर्महेष्वासं धार्तराष्ट्रं महारथम् ॥ ६.९७.२६ ॥
ทหารราบผู้ว่องไวและชำนาญในการรบด้วยเล็บและหอก รีบเข้ามาล้อมนักธนูผู้ยิ่งใหญ่และมหารถแห่งธฤตราษฎร์ไว้
6.97.27
आत्तशस्त्राश्च सुहृदो रक्षणार्थं महीपतेः ।
प्रादुर्बभूवुः सहिताः शक्रस्येवामरा दिवि ॥ ६.९७.२७ ॥
มิตรสหายผู้ถืออาวุธปรากฏตัวขึ้นพร้อมกันเพื่อคุ้มกันพระราชา ดุจเหล่าอมรเทวดาปรากฏตัวรอบพระอินทร์ในสวรรค์
6.97.28
स पूज्यमानः कुरुभिः कौरवाणां महाबलः ।
प्रययौ सदनं राजा गाङ्गेयस्य यशस्विनः ।
अन्वीयमानः सततं सोदरैः परिवारितः ॥ ६.९७.२८ ॥
พระราชาผู้มีกำลังมหาศาล ได้รับการยกย่องจากชาวกุรุ เสด็จไปยังที่พำนักของบุตรแห่งคงคาผู้มีชื่อเสียง พี่น้องของพระองค์ติดตามอยู่เสมอและล้อมพระองค์ไว้
6.97.29
दक्षिणं दक्षिणः काले संभृत्य स्वभुजं तदा ।
हस्तिहस्तोपमं सौम्यं सर्वशत्रुनिबर्हणम् ॥ ६.९७.२९ ॥
ครั้งนั้น วีรบุรุษผู้ชำนาญ ทรงยกพระกรขวาขึ้นในเวลาอันควร พระกรนั้นดุจงวงช้าง อ่อนโยน และเป็นผู้ทำลายศัตรูทั้งปวง
6.97.30
प्रगृह्णन्नञ्जलीन्नॄणामुद्यतान्सर्वतो दिशः ।
शुश्राव मधुरा वाचो नानादेशनिवासिनाम् ॥ ६.९७.३० ॥
พระองค์ทรงรับการประนมมือของมนุษย์ที่ยกขึ้นจากทุกทิศ และทรงได้ยินถ้อยคำอันไพเราะของผู้อาศัยอยู่ในแดนต่าง ๆ มากมาย
6.97.31
संस्तूयमानः सूतैश्च मागधैश्च महायशाः ।
पूजयानश्च तान्सर्वान्सर्वलोकेश्वरेश्वरः ॥ ६.९७.३१ ॥
พระองค์ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ได้รับการสรรเสริญจากสูตะและมาคธะ และทรงให้เกียรติแก่ทุกคนเหล่านั้น พระองค์เป็นเจ้าเหนือเจ้าแห่งโลกทั้งปวง
6.97.32
प्रदीपैः काञ्चनैस्तत्र गन्धतैलावसेचितैः ।
परिवव्रुर्महाराजं प्रज्वलद्भिः समन्ततः ॥ ६.९७.३२ ॥
ที่นั่น มีประทีปทองคำประพรมด้วยน้ำมันหอมและลุกโชน ล้อมพระมหากษัตริย์ไว้โดยรอบทุกด้าน
6.97.33
स तैः परिवृतो राजा प्रदीपैः काञ्चनैर्ज्वलन् ।
शुशुभे चन्द्रमायुक्तो दीप्तैरिव महाग्रहैः ॥ ६.९७.३३ ॥
พระราชาผู้ถูกล้อมด้วยประทีปทองคำเหล่านั้น ทรงรุ่งเรือง ดุจพระจันทร์ที่ประกอบด้วยดาวเคราะห์ใหญ่ที่สุกสว่าง
6.97.34
कञ्चुकोष्णीषिणस्तत्र वेत्रझर्झरपाणयः ।
प्रोत्सारयन्तः शनकैस्तं जनं सर्वतो दिशम् ॥ ६.९७.३४ ॥
ที่นั่น บรรดาข้าราชบริพารสวมเสื้อคลุมและผ้าโพกศีรษะ ถือไม้เท้าและคทาที่มีกระดิ่งกระทบเสียงดังกรุ๋งกริ๋ง ค่อย ๆ ผลักดันฝูงชนให้ถอยออกไปจากทุกทิศ
6.97.35
संप्राप्य तु ततो राजा भीष्मस्य सदनं शुभम् ।
अवतीर्य हयाच्चापि भीष्मं प्राप्य जनेश्वरः ॥ ६.९७.३५ ॥
ครั้นแล้ว พระราชาเสด็จถึงที่พำนักอันเป็นมงคลของภีษมะ ทรงลงจากม้า แล้วเข้าไปหาภีษมะผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์
6.97.36
अभिवाद्य ततो भीष्मं निषण्णः परमासने ।
काञ्चने सर्वतोभद्रे स्पर्द्ध्यास्तरणसंवृते।
उवाच प्राञ्जलिर्भीष्मं बाष्पकण्ठोऽश्रुलोचनः ॥ ६.९७.३६ ॥
ครั้นแล้ว ทรงถวายความเคารพภีษมะ ประทับลงบนอาสนะอันสูงสุด ซึ่งเป็นสัพพโตภัทร์ทองคำ ปูด้วยผ้าปูอันน่าปรารถนา ทรงประนมมือ คอสั่นด้วยน้ำตา และพระเนตรเต็มไปด้วยน้ำตา จึงตรัสต่อภีษมะ
6.97.37
त्वां वयं हि समाश्रित्य संयुगे शत्रुसूदन ।
उत्सहेम रणे जेतुं सेन्द्रानपि सुरासुरान् ।
किमु पाण्डुसुतान्वीरान्ससुहृद्गणबान्धवान् ॥ ६.९७.३७ ॥
โอ้ผู้ทำลายศัตรู เพราะพวกเราพึ่งพาพระองค์ในการรบ พวกเราย่อมสามารถชนะในสงคราม แม้แต่เทวดาและอสูรพร้อมด้วยพระอินทร์ จะกล่าวไยถึงบรรดาวีรบุรุษโอรสของปาณฑุพร้อมด้วยมิตรสหาย ผู้ติดตามและญาติของพวกเขา
6.97.38
तस्मादर्हसि गाङ्गेय कृपां कर्तुं मयि प्रभो ।
जहि पाणडुसुतान्वारान्महेन्द्र इव दानवान् ॥ ६.९७.३८ ॥
เพราะฉะนั้น โอ้บุตรแห่งคงคา โอ้ผู้เป็นเจ้า ขอพระองค์ทรงเมตตาต่อข้าพเจ้า ขอทรงสังหารโอรสของปาณฑุผู้เป็นวีรบุรุษ ดุจพระมเหนทร์ทรงสังหารทานพทั้งหลาย
6.97.39
पूर्वमुक्तं महाबाहो हनिष्यामि ससोमकान् ।
पाञ्चालान्केकयैः सार्धं करूपांश्चेति भारत ॥ ६.९७.३९ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ดังที่ได้กล่าวไว้ก่อนแล้ว ข้าพเจ้าจะสังหารพวกโสมกะ ปาญจาละพร้อมกับเกกยะ และกรูษะด้วย โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรต
6.97.40
त्वद्वचः सत्यमेवास्तु जहि पार्थान्समागतान् ।
सोमकांश्च महेष्वासान्सत्यवाग्भव भारत ॥ ६.९७.४० ॥
ขอให้คำของพระองค์เป็นความจริง ขอทรงสังหารบรรดาบุตรของปฤถาที่มาประชุมกัน และพวกโสมกะผู้ถือธนูอันยิ่งใหญ่ โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรต ขอพระองค์จงเป็นผู้พูดความจริงเถิด
6.97.41
दयया यदि वा राजन्द्वेष्यभावान्मम प्रभो ।
मन्दभाग्यतया वापि मम रक्षसि पाण्डवान् ॥ ६.९७.४१ ॥
ท่านพระราชา หรือด้วยความเมตตา หรือด้วยความเป็นปรปักษ์ต่อข้า ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ หรือแม้เพราะโชคชะตาอันน้อยของข้า ท่านคุ้มครองปาณฑพอยู่
6.97.42
अनुजानीहि समरे कर्णमाहवशोभिनम् ।
स जेष्यति रणे पार्थान्ससुहृद्गणबान्धवान् ॥ ६.९७.४२ ॥
จงอนุญาตให้กรรณะ ผู้ทำให้การรบงดงาม ออกไปรบในสงคราม เขาจะเอาชนะบุตรของปฤถาในสนามรบพร้อมทั้งมิตรสหาย ผู้ร่วมทาง และญาติพี่น้อง
6.97.43
स एवमुक्त्वा नृपतिः पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
नोवाच वचनं किंचिद्भीष्मं सत्यपराक्रमम् ॥ ६.९७.४३ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว พระราชาทุรโยธน์ บุตรของท่าน มิได้กล่าวถ้อยคำใดเลยต่อภีษมะ ผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง