મહાભારત · અધ્યાય 7.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.10.1
एवं पृष्ट्वा सूतपुत्रं हृच्छोकेनार्दितो भृशम् ।
जये निराशः पुत्राणां धृतराष्ट्रोऽपतत्क्षितौ ॥ ७.१०.१ ॥
આ રીતે સૂતપુત્રને પૂછીને, હૃદયના શોકથી અત્યંત પીડિત ધૃતરાષ્ટ્ર, પુત્રોના વિજયમાં નિરાશ થઈને ભૂમિ પર પડી ગયા.
7.10.2
तं विसंज्ञं निपतिन्त सिषिचुः परिचारिकाः ।
जलेनात्यर्थशीतेन जीवन्त्यः पुण्यगन्धिना ॥ ७.१०.२ ॥
બેભાન થઈને પડતા તેમના પર પરિચારિકાઓએ તેમને જીવાડવાની ઇચ્છાથી અત્યંત ઠંડું, પવિત્ર સુગંધી પાણી છાંટ્યું.
7.10.3
पतितं चैनमालोक्य समस्ता भरतस्त्रियः ।
परिवव्रुर्महाराजमस्पृशंश्चैव पाणिभिः ॥ ७.१०.३ ॥
તેમને પડેલા જોઈને ભરતવંશની બધી સ્ત્રીઓ મહારાજને ઘેરી વળી અને હાથથી તેમને સ્પર્શવા લાગી.
7.10.4
उत्थाप्य चैनं शनकै राजानं पृथिवीतलात् ।
आसनं प्रापयामासुर्बाष्पकण्ठ्यो वराननाः ॥ ७.१०.४ ॥
રાજાને ધીમે ધીમે જમીન પરથી ઉઠાવીને, આંસુથી રૂંધાયેલા કંઠવાળી સુંદર મુખવાળી સ્ત્રીઓએ તેમને આસન પર બેસાડ્યા.
7.10.5
आसनं प्राप्य राजा तु मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ।
निश्चेष्टोऽतिष्ठत तदा वीज्यमानः समन्ततः ॥ ७.१०.५ ॥
આસન પર પહોંચ્યા છતાં રાજા મૂર્છાથી ઘેરાયેલા, નિશ્ચેષ્ટ રહ્યા; ત્યારે ચારે બાજુથી તેમને પંખા વીંજાતા હતા.
7.10.6
स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां वेपमानो महीपतिः ।
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छद्यथातथम् ॥ ७.१०.६ ॥
ધીમે ધીમે ભાન પામીને, ધ્રૂજતા એ મહીપતિએ ગાવલ્ગણિના પુત્ર સૂતને ફરીથી યથાર્થ રીતે પૂછ્યું.
7.10.7
यः स उद्यन्निवादित्यो ज्योतिषा प्रणुदंस्तमः ।
अजातशत्रुमायान्तं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.७ ॥
ઊગતા સૂર્યની જેમ પ્રકાશથી અંધકાર દૂર કરનાર અજાતશત્રુ આવતા હતા, ત્યારે દ્રોણથી તેમને કોણે રોક્યા?
7.10.8
प्रभिन्नमिव मातङ्गं यथा क्रुद्धं तरस्विनम् ।
प्रसन्नवदनं दृष्ट्वा प्रतिद्विरदगामिनम् ॥ ७.१०.८ ॥
મદથી ભરેલા, ક્રોધિત, વેગવાન હાથીની જેમ, પ્રસન્ન મુખે પ્રતિસ્પર્ધી હાથીઓ તરફ જતા તેમને જોઈને.
7.10.9
वासितासङ्गमे यद्वदजय्यं प्रतियूथपैः ।
निजघान रणे वीरान्वीरः पुरुषसत्तमः ॥ ७.१०.९ ॥
વાસિતાના સંગમમાં પ્રતિસ્પર્ધી યૂથપતિઓથી અજેય (હાથી) જેમ, તે પુરુષોત્તમ વીરે યુદ્ધમાં વીરોને સંહાર્યા.
7.10.10
यो ह्येको हि महावीर्यो निर्दहेद्धोरचक्षुषा ।
कृत्स्नं दुर्योधनबलं धृतिमान्सत्यसङ्गरः ॥ ७.१०.१० ॥
એકલા જ મહાપરાક્રમી, જે ભયંકર દૃષ્ટિથી દુર્યોધનની આખી સેનાને બાળી શકે, ધૈર્યવાન અને સત્યપ્રતિજ્ઞ.
7.10.11
चक्षुर्हणं जये सक्तमिष्वासधरमच्युतम् ।
दान्तं बहुमतं लोके के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.११ ॥
જયમાં આસક્ત, ધનુર્ધારી, અચ્યુત, સંયમી, જગતમાં અતિ સન્માનિત, આંખો હરનારને કયા શૂરોએ ઘેરીને રોક્યા?
7.10.12
के दुष्प्रधर्षं राजानमिष्वासधरमच्युतम् ।
समासेदुर्नरव्याघ्रं कौन्तेयं तत्र मामकाः ॥ ७.१०.१२ ॥
ત્યાં, દુર્ધર્ષ રાજા, ધનુર્ધારી, અચ્યુત, નરવ્યાઘ્ર, કુંતીપુત્રની પાસે મારા કયા માણસો પહોંચ્યા?
7.10.13
तरसैवाभिपद्याथ यो वै द्रोणमुपाद्रवत् ।
यः करोति महत्कर्म शत्रूणां वै महाबलः ॥ ७.१०.१३ ॥
જે ઝડપથી આક્રમણ કરીને દ્રોણ પર તૂટી પડ્યો, જે શત્રુઓ માટે મહાન કર્મ કરે છે, તે મહાબલી હતો.
7.10.14
महाकायो महोत्साहो नागायुतसमो बले ।
तं भीमसेनमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.१४ ॥
વિશાળ દેહ, મહાન ઉત્સાહી, બળમાં દસ હજાર હાથીઓ સમાન — આવતા એ ભીમસેનને કયા શૂરવીરોએ ઘેરીને રોક્યો?
7.10.15
यदायाज्जलदप्रख्यो रथः परमवीर्यवान् ।
पर्जन्य इव बीभत्सुस्तुमुलामशनीं सृजन् ॥ ७.१०.१५ ॥
મેઘ જેવા રથમાં પરમ પરાક્રમી બીભત્સુ (અર્જુન) આવ્યો, જાણે વાદળ ભયંકર વીજળી વરસાવતું હોય.
7.10.16
विसृजञ्छरजालानि वर्षाणि मघवानिव ।
अवस्फूर्जन्दिशः सर्वास्तलनेमिस्वनेन च ॥ ७.१०.१६ ॥
બાણોની જાળ વરસાવતો, ઇન્દ્રના વર્ષાની જેમ, સર્વ દિશાઓને ગર્જનાથી ભરતો, રથચક્રના અવાજ સાથે.
7.10.17
चापविद्युत्प्रभो घोरो रथगुल्मवलाहकः ।
सनेमिघोषस्तनितः शरशब्दातिबन्धुरः ॥ ७.१०.१७ ॥
ધનુષની વીજળી જેવી પ્રભાવાળો, ભયંકર, રથસમૂહોને મેઘ બનાવનારો, ચક્રઘોષની ગર્જનાવાળો, બાણોના શબ્દથી અતિ મનોહર.
7.10.18
रोषनिर्जितजीमूतो मनोभिप्रायशीघ्रगः ।
मर्मातिगो बाणधरस्तुमुलः शोणितोदकैः ॥ ७.१०.१८ ॥
ક્રોધથી મેઘોને જીતનારો, મનના સંકલ્પ જેવો વેગવાન, મર્મસ્થાનોને વીંધનારો, બાણધારી, કોલાહલ કરનારો, રક્તજળથી ભરેલો.
7.10.19
सम्प्लावयन्दिशः सर्वा मानवैरास्तरन्महीम् ।
भीमनिःस्वनितो रौद्रो दुर्योधनपुरोगमान् ॥ ७.१०.१९ ॥
તે બધી દિશાઓને ડુબાડતો, માણસોથી પૃથ્વીને આચ્છાદિત કરતો, ભયંકર ગર્જના સાથે, ક્રૂર બનીને, દુર્યોધનની આગળ જનારાઓ પર (ધસી ગયો).
7.10.20
युद्धेऽभ्यषिञ्चद्विजयो गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः ।
गाण्डीवं धारयन्धीमान्कीदृशं वो मनस्तदा ॥ ७.१०.२० ॥
યુદ્ધમાં વિજયે ગીધની પાંખવાળા, પથ્થર પર ધાર કાઢેલા બાણોથી (શત્રુઓને) ભીંજવી નાખ્યા. ગાંડીવ ધારણ કરનાર તે બુદ્ધિમાને ત્યારે તમારું મન કેવું કરી દીધું?
7.10.21
इषुसम्बाधमाकाशं कुर्वन्कपिवरध्वजः ।
यदायात्कथमासीत्तु तदा पार्थं समीक्षताम् ॥ ७.१०.२१ ॥
બાણોથી ભરેલું આકાશ બનાવતો કપિવરધ્વજ (અર્જુન) આવ્યો ત્યારે તે કેવું હતું? ત્યારે પાર્થને તમે કેવી રીતે જોયો?
7.10.22
कच्चिद्गाण्डीवशब्देन न प्रणश्यति वै बलम् ।
यद्वः सभैरवं कुर्वन्नर्जुनो भृशमन्वयात् ॥ ७.१०.२२ ॥
ગાંડીવના અવાજથી તમારા સૈન્યનું બળ નષ્ટ નથી થયું શું, જ્યારે અર્જુન ભયંકર રૂપે તમારો વેગથી પીછો કરતો હતો?
7.10.23
कच्चिन्नापानुदत्प्रामानिषुभिर्वो धनञ्जयः ।
वातो वेगादिवाविध्यन्मेघाञ्शरगणैर्नृपान् ॥ ७.१०.२३ ॥
ધનંજયે પોતાના બાણોથી તમારાં ગામો (નિવાસસ્થાનો) ભગાડી નાખ્યાં નહીં શું? પવન વેગથી વાદળોને વિખેરે તેમ, અર્જુને બાણસમૂહોથી રાજાઓને વીંધ્યા નહીં શું?
7.10.24
को हि गाण्डीवधन्वानं रणे सोढुं नरोऽर्हति ।
यमुषश्चुत्य सेनाग्रे जनः सर्वो विदीर्यते ॥ ७.१०.२४ ॥
રણમાં ગાંડીવધારીને (અર્જુનને) કયો માણસ સહન કરી શકે? સૈન્યના અગ્રભાગમાં ઉષાકાળે ઉદય પામેલા જેની સામે બધા લોકો વિદીર્ણ થઈ જાય છે.
7.10.25
यत्सेनाः समकम्पन्त यद्वीरानस्पृशद्भयम् ।
के तत्र नाजहुर्द्रोणं के क्षुद्राः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.१०.२५ ॥
સેનાઓ કંપી ઊઠી અને ભયે વીરોને પણ સ્પર્શ્યો, ત્યારે ત્યાં દ્રોણને કોણે ન છોડ્યા, અને કયા ક્ષુદ્રો ભયથી ભાગ્યા?
7.10.26
के वा तत्र तनूस्त्यक्त्वा प्रतीपं मृत्युमाव्रजन् ।
अमानुषाणां जेतारं युद्धेष्वपि धनञ्जयम् ॥ ७.१०.२६ ॥
અથવા ત્યાં કોણે પોતાના દેહો છોડીને શત્રુ મૃત્યુ તરફ પ્રયાણ કર્યું, જે અમાનુષોને અને યુદ્ધોમાં ધનંજયને પણ જીતનાર છે?
7.10.27
न च वेगं सिताश्वस्य विसहिष्यन्ति मामकाः ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषं प्रावृड्जलदनिःस्वनम् ॥ ७.१०.२७ ॥
સફેદ ઘોડાવાળાનો વેગ અને વરસાદી મેઘગર્જના જેવો ગાંડીવનો ઘોષ મારા લોકો સહન નહીં કરી શકે.
7.10.28
विष्वक्सेनो यस्य यन्ता यस्य योद्धा धनञ्चयः ।
अशक्यः स रथो जेतुं मन्ये देवासुरैरपि ॥ ७.१०.२८ ॥
વિષ્વક્સેન જેનો સારથિ છે, ધનંજય જેનો યોદ્ધો છે, તે રથ દેવો અને અસુરોથી પણ જીતી શકાય તેવો નથી એમ હું માનું છું.
7.10.29
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
मेधावी निपुणो धीमान्युधि सत्यपराक्रमः ॥ ७.१०.२९ ॥
સુકુમાર, યુવાન, શૂર અને દર્શનીય એવો તે પાંડવ; મેધાવી, નિપુણ, બુદ્ધિમાન અને યુદ્ધમાં સત્યપરાક્રમી.
7.10.30
आरावं विपुलं कुर्वन्व्यथयन्सर्वसैनिकान् ।
यदायान्नकुलो द्रोणं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३० ॥
મોટો કોલાહલ કરતા, સર્વ સૈનિકોને પીડા આપતા નકુલ જ્યારે દ્રોણ તરફ આવ્યો, ત્યારે કયા શૂરોએ તેને ઘેરી લીધો?
7.10.31
आशीविष इव क्रुद्धः सहदेवो यदाऽभ्ययात् ।
कदनं करिष्यञ्शत्रूणां तेजसा दुर्जयो युधि ॥ ७.१०.३१ ॥
ક્રોધિત સહદેવ આશીવિષ સર્પની જેમ જ્યારે આગળ વધ્યો, ત્યારે શત્રુઓનો સંહાર કરવા તત્પર તે તેજથી યુદ્ધમાં અજેય હતો.
7.10.32
आर्यव्रतममोघेषुं हीमन्तमपराजितम् ।
सहदेवं तमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३२ ॥
આર્યવ્રતમાં નિષ્ઠ, અમોઘ બાણવાળા, લજ્જાશીલ, અપરાજિત સહદેવ આવતા હતા ત્યારે કયા શૂરવીરોએ તેમને ઘેરીને રોક્યા?
7.10.33
यस्तु सौवीरराजस्य प्रमथ्य महतीं चमूम् ।
आदत्त महिषीं भोजां काम्यां सर्वाङ्गशोभनाम् ॥ ७.१०.३३ ॥
જેણે સૌવીરરાજની વિશાળ સેનાને મથી નાખી ભોજવંશની સર્વાંગસુંદર, પ્રિય મહિષીનું હરણ કર્યું હતું, તે જ એ છે.
7.10.34
सत्यं धृतिश्च शौर्यं च ब्रह्मचर्यं च केवलम् ।
सर्वाणि युयुधानेऽस्मिन्नित्यानि पुरुषर्षभे ॥ ७.१०.३४ ॥
સત્ય, ધૈર્ય, શૌર્ય અને કેવળ બ્રહ્મચર્ય — આ બધું આ પુરુષશ્રેષ્ઠ યુયુધાનમાં સદા રહે છે.
7.10.35
बलिनं सत्यकर्माणमदीनमपराजितम् ।
वासुदेवसमं युद्धे वासुदेवादनन्तरम् ॥ ७.१०.३५ ॥
બળવાન, સત્યકર્મી, અદીન અને અપરાજિત, યુદ્ધમાં વાસુદેવ સમાન, અને વાસુદેવ પછી બીજો.
7.10.36
धनञ्जयोपदेशेन श्रेष्ठमिष्वस्त्रकर्मणि ।
पार्थेन सममस्त्रेषु कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.३६ ॥
ધનંજયના ઉપદેશથી ઇષ્વસ્ત્ર કર્મમાં શ્રેષ્ઠ, અસ્ત્રોમાં પાર્થ સમાન તે સહદેવને દ્રોણથી કોણે રોક્યો?
7.10.37
वृष्णीनां प्रवरं वीरं शूरं सर्वधनुष्मताम् ।
रामेण सममस्त्रेषु यशसा विक्रमेण च ॥ ७.१०.३७ ॥
વૃષ્ણિઓમાં શ્રેષ્ઠ, વીર અને શૂર, સર્વ ધનુર્ધરોમાં જે અસ્ત્રોમાં, યશમાં અને પરાક્રમમાં રામ સમાન હતો.
7.10.38
सत्यं धृतिर्मतिः शौर्यं ब्राह्मं चास्त्रमनुत्तमम् ।
सात्वते तानि सर्वाणि त्रैलोक्यमिव केशवे ॥ ७.१०.३८ ॥
સત્ય, ધૃતિ, મતિ, શૌર્ય અને ઉત્તમ બ્રાહ્માસ્ત્ર—એ બધું સાત્વતમાં છે, જેમ કેશવમાં ત્રણ લોક.
7.10.39
तमेवङ्गुणसम्पन्नं दुर्वारमपि दैवतैः ।
समासाद्य महेष्वासं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३९ ॥
આવા ગુણોથી સંપન્ન, દેવતાઓને પણ અજેય એવા તે મહાધનુર્ધરની પાસે પહોંચીને કયા શૂરોએ તેને રોક્યો?
7.10.40
पाञ्चालेषूत्तमं वीरमुत्तमाभिजनप्रियम् ।
नित्यमुत्तमकर्माणमुत्तमौजसमाहवे ॥ ७.१०.४० ॥
પાંચાલોમાં ઉત્તમ વીર, ઉત્તમ કુળના લોકોને પ્રિય, સદા ઉત્તમ કર્મ કરનાર, યુદ્ધમાં ઉત્તમ તેજવાળો.
7.10.41
युक्तं धनञ्जयहिते ममानर्थार्थमुत्थितम् ।
यमवैश्रवणादित्यमहेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ७.१०.४१ ॥
ધનંજયના હિતમાં લાગેલો, મારા અનર્થ માટે ઊભો થયેલો—યમ, કુબેર, આદિત્ય, મહેન્દ્ર, વરુણ સમાન.
7.10.42
महारथं समाख्यातं द्रोणायोद्यतमाहवे ।
त्यजन्तं तुमुले प्राणान्के शूराः समवारयन् ॥ ७.१०.४२ ॥
યુદ્ધમાં દ્રોણની સામે ઊભેલો પ્રસિદ્ધ મહારથી, ઘોર સંગ્રામમાં પ્રાણ ત્યજતો—તેને કયા શૂરોએ સંપૂર્ણ રોક્યો?
7.10.43
एकोपसृत्य चेदिभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः ।
धृष्टकेतुं समायान्तं द्रोणं कस्तं न्यवारयत् ॥ ७.१०.४३ ॥
ચેદિઓમાંથી એકલો આવી પાંડવોનો આશ્રય લેનાર ધૃષ્ટકેતુને, દ્રોણ તરફ આવતાં કોણે રોક્યો નહીં?
7.10.44
योऽवधीत्केतुमान्वीरो राजपुत्रं दुरासदम् ।
अपरान्तगिरिद्वारे द्रोणात्कस्तं न्यवारयत् ॥ ७.१०.४४ ॥
અપરાંત પર્વતદ્વાર પર દુર્જય રાજપુત્રને મારનાર વીર કેતુમાનને, દ્રોણથી કોણે રોક્યો નહીં?
7.10.45
स्त्रीम्पुसयोर्नरव्याघ्रो यः स वेद गुणागुणान् ।
शिखण्डिनं याज्ञसेनिमम्लानमनसं युधि ॥ ७.१०.४५ ॥
સ્ત્રી-પુરુષના ગુણ-અવગુણ જાણનાર નરવ્યાઘ્ર, યુદ્ધમાં અવિચલ મનવાળા યાજ્ઞસેની શિખંડીને [રોકી શકે].
7.10.46
देवव्रतस्य समरे हेतुं मृत्योर्महात्मनः ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.४६ ॥
યુદ્ધમાં દેવવ્રત (ભીષ્મ)ના મૃત્યુનું કારણ એવા તે મહાત્માને દ્રોણ તરફ સામે જતાં કયા શૂરાઓએ ચારેબાજુથી રોક્યો?
7.10.47
यस्मिन्नभ्यधिका वीरे गुणाः सर्वे धनञ्जयात् ।
यस्मिन्नस्त्राणि सत्यं च ब्रह्मचर्यं च सर्वदा ॥ ७.१०.४७ ॥
ધનંજય (અર્જુન) કરતાં પણ અધિક સર્વ ગુણો જે વીરમાં હતા, જેનામાં અસ્ત્રો, સત્ય અને બ્રહ્મચર્ય સદા રહેતાં હતાં—
7.10.48
वासुदेवसमं वीर्ये धनञ्जयसमं बले ।
तेजसाऽऽदित्यसदृशं बृहस्पतिसमं मतौ ॥ ७.१०.४८ ॥
વીર્યમાં વાસુદેવ સમાન, બળમાં ધનંજય સમાન, તેજમાં આદિત્ય સમાન, મતિમાં બૃહસ્પતિ સમાન—
7.10.49
अभिमन्युं महात्मानं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः समवारयन् ॥ ७.१०.४९ ॥
ખુલ્લા મુખવાળા યમ જેવા દ્રોણ તરફ જતા મહાત્મા અભિમન્યુને કયા શૂરવીરોએ રોક્યો?
7.10.50
तरुणस्तरुणप्रज्ञः सौभद्रः परवीरहा ।
यदाभ्यधावद्वै द्रोणं तदाऽऽसीद्वो मनः कथं ॥ ७.१०.५० ॥
યુવાન અને યુવાન બુદ્ધિવાળો, શત્રુવીરોનો સંહારક સૌભદ્ર જ્યારે દ્રોણ પર ધસી ગયો ત્યારે તમારું મન કેવું હતું?
7.10.51
द्रौपदेया नरव्याघ्राः समुद्रमिव सिन्धवः ।
यद्रोणमाद्रवन्सङ्ख्ये के शूरास्तान्न्यवारयन् ॥ ७.१०.५१ ॥
સમુદ્ર તરફ વહેતી નદીઓની જેમ, નરવ્યાઘ્ર દ્રૌપદીના પુત્રો યુદ્ધમાં દ્રોણ પર ધસ્યા ત્યારે કયા શૂરવીરોએ તેમને રોક્યા?
7.10.52
एते द्वादश वर्षाणि क्रीडामुत्सृज्य बालकाः ।
अस्त्रार्थमवसन्भीष्मे बिभ्रतो व्रतमुत्तमम् ॥ ७.१०.५२ ॥
આ બાળકોએ બાર વર્ષ રમત છોડી, અસ્ત્રવિદ્યા માટે ભીષ્મ પાસે ઉત્તમ વ્રત પાળીને વાસ કર્યો.
7.10.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.१०.५३ ॥
ક્ષત્રંજય, ક્ષત્રદેવ, ક્ષત્રવર્મા અને માનદ એ ધૃષ્ટદ્યુમ્નના વીર પુત્રો; કયા શૂરવીરોએ તેમને દ્રોણથી રોક્યા?
7.10.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.५४ ॥
યુદ્ધમાં સો કરતાં ચડિયાતો, જેને વૃષ્ણિઓ પોતાના સમાન માનતા હતા તે મહાધનુર્ધર ચેકિતાનને દ્રોણથી કોણે રોક્યો?
7.10.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.५५ ॥
યુદ્ધમાં કલિંગોની કન્યાનું હરણ કરનાર વાર્ધક્ષેમિ, અદીનાત્મા અનાધૃષ્ટિ — તેને દ્રોણથી કોણે રોક્યો?
7.10.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.१०.५६ ॥
પાંચ કૈકેય ભાઈઓ — ધાર્મિક, સત્યપરાક્રમી, ઇન્દ્રગોપક જેવા; લાલ બખ્તર, શસ્ત્ર અને ધ્વજવાળા.
7.10.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.५७ ॥
પાંડવોની માસીના વીર પુત્રો, વિજયના ઇચ્છુક, જેઓ દ્રોણને મારવા આવ્યા હતા તેમને કયા વીરોએ ઘેરીને રોક્યા?
7.10.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.१०.५८ ॥
યુદ્ધ કરતા રાજાઓ વારણાવતમાં જેને જીતી ન શક્યા તેને.
7.10.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.१०.५९ ॥
ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ, શૂર, સત્યસંધ, મહાબલી, નરવ્યાઘ્ર યુયુત્સુને દ્રોણથી કોણે રોક્યો?
7.10.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.१०.६० ॥
વારાણસીમાં કાશીરાજના પુત્ર, મહારથીને, યુદ્ધમાં સ્ત્રીઓ તરફ લલચાયેલાને, ભલ્લ બાણથી રથ પરથી પાડનાર.
7.10.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.१०.६१ ॥
પાંડવોના મંત્રી, મહાન ધનુર્ધર ધૃષ્ટદ્યુમ્નને દુર્યોધનના હિત માટે અને દ્રોણના વધ માટે સર્જવામાં આવ્યો હતો.
7.10.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.६२ ॥
યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓને બાળતા અને ચારેય બાજુથી ચીરતા, દ્રોણ તરફ આવતા તેને કયા વીરોએ રોક્યો?
7.10.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.१०.६३ ॥
દ્રુપદના ખોળામાં ઉછરેલા, શસ્ત્રવિદ્યામાં શ્રેષ્ઠ, શસ્ત્રોથી સુરક્ષિત શિખંડીને દ્રોણથી કોણે રોક્યો?
7.10.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.१०.६४ ॥
જેણે આ આખી પૃથ્વીને ચામડાની જેમ વીંટી લીધી, મહાન રથઘોષથી મુખ્ય શત્રુઓનો સંહાર કરનાર તે મહારથી.
7.10.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.१०.६५ ॥
તેણે દસ અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા; તેમાં અન્ન, પેય અને પૂર્ણ દક્ષિણા અપાઈ; બધા યજ્ઞો નિર્વિઘ્ને થયા; તે પ્રજાનું પુત્રોની જેમ પાલન કરતો.
7.10.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.१०.६६ ॥
જેની દક્ષિણાએ ગંગાજળને પણ રોકી દીધું; ગંગાના પ્રવાહમાં જેટલા રેતીના કણ છે તેટલી ગાયો તે વીર ઉશીનરપુત્રે યજ્ઞમાં આપી.
7.10.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.१०.६७ ॥
પહેલાંના કે પછીના કોઈ માનવીએ આ કર્યું નથી; આ દુષ્કર કર્મ થતાં દેવતાઓ આમ પોકારી ઊઠ્યા.
7.10.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.१०.६८ ॥
ત્રણેય લોકમાં, ચર-અચર જીવોમાં તેના જેવો કોઈ અમે જોતા નથી — જન્મેલો, જન્મનારો, કે અત્યારે બીજો કોઈ પણ.
7.10.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.१०.६९ ॥
ઉશીનરના પુત્ર શૈબ્ય સિવાય બીજો ભાર ઉપાડનાર — જેના માર્ગે જગતના માનવો જઈ નહીં શકે.
7.10.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.१०.७० ॥
તેનો પૌત્ર શૈબ્ય આવતો હતો ત્યારે — દ્રોણની સામે, ઉત્સુક, ખુલ્લા મોંવાળા યમ જેવો — તેને કોણે રોક્યો?
7.10.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.७१ ॥
વિરાટનું રથસૈન્ય, શત્રુસંહારક મત્સ્યરાજનું — યુદ્ધમાં દ્રોણને પામવા ઇચ્છતા તેને — કયા વીરોએ ઘેરીને રોક્યો?
7.10.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.१०.७२ ॥
વૃકોદર ભીમથી તરત જ જન્મેલો — મહાબળ-પરાક્રમી, માયાવી રાક્ષસ વીર — જેનાથી મને મોટો ભય છે.
7.10.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.७३ ॥
પાંડવોની જયની ઇચ્છા રાખનાર, મારા પુત્રોના કાંટા સમાન તે મહાત્મા ઘટોત્કચને દ્રોણથી કોણે રોક્યો?
7.10.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.१०.७४ ॥
આ અને બીજા ઘણા, જેમને યુદ્ધમાં કોઈ જીતી શક્યું નહોતું, જેમણે યુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજ્યા; તેમની યુદ્ધમાં અજેયતા શું રહી?
7.10.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.१०.७५ ॥
જેમનો આશ્રય તે પુરુષવ્યાઘ્ર, શાર્ઙ્ગ ધનુષ્યધારી, લોકોના અત્યંત ગુરુ, લોકનાથ, સનાતન છે.
7.10.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.१०.७६ ॥
નારાયણ, અરણના નાથ, દિવ્ય, દિવ્યાત્મા, પ્રભુ; તેમનાં દિવ્ય કર્મોનું જ્ઞાનીઓ વર્ણન કરે છે.
7.10.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.१०.७७ ॥
તે કર્મોનું હું ભક્તિથી, મારી સ્થિરતા માટે કીર્તન કરીશ.
7.10.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.१०.८८ ॥
છ મહિના સુધી પણ ક્રોધિત થઈને, યોદ્ધાઓના સ્વામીને મારવાની ઇચ્છાથી (તેઓ લડ્યા).