మహాభారతం · అధ్యాయం 7.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.10.1
एवं पृष्ट्वा सूतपुत्रं हृच्छोकेनार्दितो भृशम् ।
जये निराशः पुत्राणां धृतराष्ट्रोऽपतत्क्षितौ ॥ ७.१०.१ ॥
ఇలా సూతపుత్రుడిని అడిగి, హృదయ శోకంతో అత్యంత బాధితుడైన ధృతరాష్ట్రుడు, కుమారుల విజయంపై ఆశ కోల్పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
7.10.2
तं विसंज्ञं निपतिन्त सिषिचुः परिचारिकाः ।
जलेनात्यर्थशीतेन जीवन्त्यः पुण्यगन्धिना ॥ ७.१०.२ ॥
స్పృహ తప్పి పడిపోతున్న అతనిపై పరిచారికలు, అతనిని బ్రతికించాలనే కోరికతో, అతి చల్లని, పవిత్ర సుగంధ జలాన్ని చల్లారు.
7.10.3
पतितं चैनमालोक्य समस्ता भरतस्त्रियः ।
परिवव्रुर्महाराजमस्पृशंश्चैव पाणिभिः ॥ ७.१०.३ ॥
అతను పడిపోయి ఉండటం చూసి భరత వంశ స్త్రీలందరూ మహారాజును చుట్టుముట్టి, చేతులతో అతనిని తాకారు.
7.10.4
उत्थाप्य चैनं शनकै राजानं पृथिवीतलात् ।
आसनं प्रापयामासुर्बाष्पकण्ठ्यो वराननाः ॥ ७.१०.४ ॥
అతనిని నెమ్మదిగా నేల నుండి లేవనెత్తి, కన్నీటితో గొంతు మూసుకుపోయిన అందమైన ముఖాల స్త్రీలు అతనిని ఆసనం వద్దకు తీసుకువెళ్లారు.
7.10.5
आसनं प्राप्य राजा तु मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ।
निश्चेष्टोऽतिष्ठत तदा वीज्यमानः समन्ततः ॥ ७.१०.५ ॥
ఆసనం చేరినా రాజు మూర్ఛతో ఆవరించబడి, కదలిక లేకుండా ఉండిపోయాడు; అప్పుడు అతనికి నాలుగు వైపుల నుండి విసురుతున్నారు.
7.10.6
स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां वेपमानो महीपतिः ।
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छद्यथातथम् ॥ ७.१०.६ ॥
నెమ్మదిగా స్పృహ పొంది, వణికిపోతున్న ఆ మహీపతి మళ్లీ గావల్గణి కుమారుడైన సూతుడిని యథాతథంగా అడిగాడు.
7.10.7
यः स उद्यन्निवादित्यो ज्योतिषा प्रणुदंस्तमः ।
अजातशत्रुमायान्तं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.७ ॥
ఉదయించే సూర్యునిలా తన కాంతితో చీకటిని తొలగించే, అజాతశత్రువు వస్తుండగా, ద్రోణుడి నుండి అతన్ని ఎవరు ఆపారు?
7.10.8
प्रभिन्नमिव मातङ्गं यथा क्रुद्धं तरस्विनम् ।
प्रसन्नवदनं दृष्ट्वा प्रतिद्विरदगामिनम् ॥ ७.१०.८ ॥
మదించిన, కోపించిన, వేగమైన ఏనుగులా, ప్రసన్న ముఖంతో ప్రత్యర్థి ఏనుగుల వైపు వెళ్తున్నవాడిని చూసి.
7.10.9
वासितासङ्गमे यद्वदजय्यं प्रतियूथपैः ।
निजघान रणे वीरान्वीरः पुरुषसत्तमः ॥ ७.१०.९ ॥
ఆడ ఏనుగుల సంగమంలో ప్రత్యర్థి యూథపతులచేత జయించలేని (ఏనుగు) వలె, ఆ పురుషోత్తముడైన వీరుడు యుద్ధంలో వీరులను సంహరించాడు.
7.10.10
यो ह्येको हि महावीर्यो निर्दहेद्धोरचक्षुषा ।
कृत्स्नं दुर्योधनबलं धृतिमान्सत्यसङ्गरः ॥ ७.१०.१० ॥
ఒంటరిగానే మహాపరాక్రమంతో, భయంకర దృష్టితో దుర్యోధనుడి మొత్తం సైన్యాన్ని దహింపజేయగల, ధైర్యవంతుడు, సత్యప్రతిజ్ఞుడు.
7.10.11
चक्षुर्हणं जये सक्तमिष्वासधरमच्युतम् ।
दान्तं बहुमतं लोके के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.११ ॥
విజయానికి అంకితమైన, ధనుర్ధారి, అచ్యుతుడు, నిగ్రహవంతుడు, లోకంలో ఎంతో గౌరవించబడేవాడు, కళ్ళను హరించేవాడు; అతన్ని ఏ వీరులు చుట్టుముట్టి ఆపారు?
7.10.12
के दुष्प्रधर्षं राजानमिष्वासधरमच्युतम् ।
समासेदुर्नरव्याघ्रं कौन्तेयं तत्र मामकाः ॥ ७.१०.१२ ॥
అక్కడ, ఎదిరింపరాని రాజు, ధనుర్ధారి, అచ్యుతుడు, నరవ్యాఘ్రుడు, కుంతీపుత్రుని దగ్గరకు నా వారిలో ఎవరు చేరారు?
7.10.13
तरसैवाभिपद्याथ यो वै द्रोणमुपाद्रवत् ।
यः करोति महत्कर्म शत्रूणां वै महाबलः ॥ ७.१०.१३ ॥
వేగంగా దాడి చేసి ద్రోణునిపై ఎగబడినవాడు, శత్రువులకు మహత్కార్యాలు చేసే మహాబలుడు.
7.10.14
महाकायो महोत्साहो नागायुतसमो बले ।
तं भीमसेनमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.१४ ॥
మహాకాయుడు, మహోత్సాహి, బలంలో పదివేల ఏనుగులతో సమానుడు — ఆ వస్తున్న భీమసేనుణ్ణి ఏ వీరులు చుట్టుముట్టి అడ్డుకున్నారు?
7.10.15
यदायाज्जलदप्रख्यो रथः परमवीर्यवान् ।
पर्जन्य इव बीभत्सुस्तुमुलामशनीं सृजन् ॥ ७.१०.१५ ॥
మేఘంలా ఉన్న రథంపై మహా పరాక్రమంతో బీభత్సుడు (అర్జునుడు) వచ్చినప్పుడు, మేఘం భీకర పిడుగులను విసిరినట్లు.
7.10.16
विसृजञ्छरजालानि वर्षाणि मघवानिव ।
अवस्फूर्जन्दिशः सर्वास्तलनेमिस्वनेन च ॥ ७.१०.१६ ॥
బాణజాలాలను కురిపిస్తూ, ఇంద్రుని వర్షంలా, అన్ని దిశలను గర్జింపజేస్తూ, రథచక్రాల ధ్వనితో.
7.10.17
चापविद्युत्प्रभो घोरो रथगुल्मवलाहकः ।
सनेमिघोषस्तनितः शरशब्दातिबन्धुरः ॥ ७.१०.१७ ॥
ధనుస్సు మెరుపుల కాంతి కలవాడు, భయంకరుడు, రథసమూహాలనే మేఘాలు కలవాడు, చక్రధ్వనుల ఉరుములు కలవాడు, బాణధ్వనితో అతిమనోహరుడు.
7.10.18
रोषनिर्जितजीमूतो मनोभिप्रायशीघ्रगः ।
मर्मातिगो बाणधरस्तुमुलः शोणितोदकैः ॥ ७.१०.१८ ॥
కోపంతో మేఘాలను జయించినవాడు, మనసు సంకల్పమంత వేగంగా వెళ్లేవాడు, మర్మస్థానాలను భేదించేవాడు, బాణాలు ధరించినవాడు, భీకరుడు, రక్తజలాలతో నిండినవాడు.
7.10.19
सम्प्लावयन्दिशः सर्वा मानवैरास्तरन्महीम् ।
भीमनिःस्वनितो रौद्रो दुर्योधनपुरोगमान् ॥ ७.१०.१९ ॥
అతడు అన్ని దిశలను ముంచెత్తుతూ, మనుషులతో భూమిని కప్పివేస్తూ, భయంకర ధ్వనితో, ఘోరంగా దుర్యోధనుని ముందు నడిచేవారిని (ఎదుర్కొన్నాడు).
7.10.20
युद्धेऽभ्यषिञ्चद्विजयो गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः ।
गाण्डीवं धारयन्धीमान्कीदृशं वो मनस्तदा ॥ ७.१०.२० ॥
యుద్ధంలో విజయుడు రాబందు రెక్కల, రాతిపై పదును పెట్టిన బాణాలతో (శత్రువులను) తడిపివేశాడు. గాండీవాన్ని ధరించిన ఆ బుద్ధిమంతుడు అప్పుడు మీ మనసును ఎలా చేశాడు?
7.10.21
इषुसम्बाधमाकाशं कुर्वन्कपिवरध्वजः ।
यदायात्कथमासीत्तु तदा पार्थं समीक्षताम् ॥ ७.१०.२१ ॥
బాణాలతో నిండిన ఆకాశాన్ని చేస్తూ, కపివర ధ్వజుడు (అర్జునుడు) వచ్చినప్పుడు అది ఎలా ఉంది? అప్పుడు పార్థుని మీరు ఎలా చూశారు?
7.10.22
कच्चिद्गाण्डीवशब्देन न प्रणश्यति वै बलम् ।
यद्वः सभैरवं कुर्वन्नर्जुनो भृशमन्वयात् ॥ ७.१०.२२ ॥
గాండీవ ధ్వనితో మీ సైన్యపు బలం నశించలేదా? అర్జునుడు భయంకరంగా మీ వెంట తీవ్రంగా వెంబడించినప్పుడు?
7.10.23
कच्चिन्नापानुदत्प्रामानिषुभिर्वो धनञ्जयः ।
वातो वेगादिवाविध्यन्मेघाञ्शरगणैर्नृपान् ॥ ७.१०.२३ ॥
ధనంజయుడు తన బాణాలతో మీ గ్రామాలను (నివాసాలను) తరిమివేయలేదా? గాలి వేగంతో మేఘాలను చెదరగొట్టినట్లు, అర్జునుడు బాణసమూహాలతో రాజులను గుచ్చాడా?
7.10.24
को हि गाण्डीवधन्वानं रणे सोढुं नरोऽर्हति ।
यमुषश्चुत्य सेनाग्रे जनः सर्वो विदीर्यते ॥ ७.१०.२४ ॥
రణంలో గాండీవధారి (అర్జునుడు)ను ఏ మనిషి భరించగలడు? సైన్యం ముందు ఉదయమున లేచిన వానిని ఎదుర్కొంటే అందరూ చీలిపోతారు.
7.10.25
यत्सेनाः समकम्पन्त यद्वीरानस्पृशद्भयम् ।
के तत्र नाजहुर्द्रोणं के क्षुद्राः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.१०.२५ ॥
సైన్యాలు వణికిపోయి, భయం వీరులను కూడా తాకినప్పుడు, అక్కడ ద్రోణుని ఎవరు విడిచిపెట్టలేదు, ఏ నీచులు భయంతో పారిపోయారు?
7.10.26
के वा तत्र तनूस्त्यक्त्वा प्रतीपं मृत्युमाव्रजन् ।
अमानुषाणां जेतारं युद्धेष्वपि धनञ्जयम् ॥ ७.१०.२६ ॥
లేక అక్కడ ఎవరు తమ శరీరాలను విడిచి శత్రువైన మృత్యువును చేరారు, అమానుషులను, యుద్ధాలలో కూడా ధనంజయుణ్ణి జయించేవాడిని?
7.10.27
न च वेगं सिताश्वस्य विसहिष्यन्ति मामकाः ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषं प्रावृड्जलदनिःस्वनम् ॥ ७.१०.२७ ॥
తెల్లని గుర్రాలవాని వేగాన్ని, వర్షాకాల మేఘ గర్జనలా ఉండే గాండీవ ఘోషను నా వారు సహించలేరు.
7.10.28
विष्वक्सेनो यस्य यन्ता यस्य योद्धा धनञ्चयः ।
अशक्यः स रथो जेतुं मन्ये देवासुरैरपि ॥ ७.१०.२८ ॥
విష్వక్సేనుడు ఎవని సారథియో, ధనంజయుడు ఎవని యోధుడో, ఆ రథాన్ని దేవాసురులు కూడా జయించలేరని నేను భావిస్తున్నాను.
7.10.29
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
मेधावी निपुणो धीमान्युधि सत्यपराक्रमः ॥ ७.१०.२९ ॥
సుకుమారుడు, యువకుడు, శూరుడు, చూడముచ్చటగా ఉండేవాడు ఆ పాండవుడు; మేధావి, నిపుణుడు, బుద్ధిమంతుడు, యుద్ధంలో సత్యపరాక్రమశాలి.
7.10.30
आरावं विपुलं कुर्वन्व्यथयन्सर्वसैनिकान् ।
यदायान्नकुलो द्रोणं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३० ॥
గొప్ప కోలాహలం చేస్తూ, సైనికులందరినీ బాధపెడుతూ నకులుడు ద్రోణుని వైపు వచ్చినప్పుడు, ఏ శూరులు అతన్ని చుట్టుముట్టారు?
7.10.31
आशीविष इव क्रुद्धः सहदेवो यदाऽभ्ययात् ।
कदनं करिष्यञ्शत्रूणां तेजसा दुर्जयो युधि ॥ ७.१०.३१ ॥
కోపోద్రిక్తుడైన సహదేవుడు విషసర్పంలా వచ్చినప్పుడు, శత్రువులను నాశనం చేయబోతూ తన తేజస్సుతో యుద్ధంలో అజేయుడుగా ఉన్నాడు.
7.10.32
आर्यव्रतममोघेषुं हीमन्तमपराजितम् ।
सहदेवं तमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३२ ॥
ఆర్యవ్రతంలో నిష్ఠగల, అమోఘ బాణాలున్న, లజ్జాశీలుడు, అపరాజితుడు అయిన సహదేవుడు వస్తుండగా, ఏ వీరులు అతన్ని చుట్టుముట్టి అడ్డుకున్నారు?
7.10.33
यस्तु सौवीरराजस्य प्रमथ्य महतीं चमूम् ।
आदत्त महिषीं भोजां काम्यां सर्वाङ्गशोभनाम् ॥ ७.१०.३३ ॥
సౌవీర రాజు మహా సైన్యాన్ని చెదరగొట్టి, భోజ వంశపు, అన్ని అవయవాలలో సుందరమైన ప్రియమైన మహిషిని అపహరించినవాడు అతడే.
7.10.34
सत्यं धृतिश्च शौर्यं च ब्रह्मचर्यं च केवलम् ।
सर्वाणि युयुधानेऽस्मिन्नित्यानि पुरुषर्षभे ॥ ७.१०.३४ ॥
సత్యం, ధైర్యం, శౌర్యం, కేవల బ్రహ్మచర్యం — ఇవన్నీ ఈ పురుషశ్రేష్ఠుడు యుయుధానునిలో శాశ్వతంగా ఉన్నాయి.
7.10.35
बलिनं सत्यकर्माणमदीनमपराजितम् ।
वासुदेवसमं युद्धे वासुदेवादनन्तरम् ॥ ७.१०.३५ ॥
బలవంతుడు, సత్యకర్మి, దీనత్వం లేనివాడు, అపరాజితుడు, యుద్ధంలో వాసుదేవునితో సమానుడు, వాసుదేవుని తర్వాత రెండవవాడు.
7.10.36
धनञ्जयोपदेशेन श्रेष्ठमिष्वस्त्रकर्मणि ।
पार्थेन सममस्त्रेषु कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.३६ ॥
ధనంజయుని ఉపదేశంతో, ఇష్వస్త్ర కర్మలో శ్రేష్ఠుడు, అస్త్రాలలో పార్థునితో సమానుడు అయిన అతన్ని ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.10.37
वृष्णीनां प्रवरं वीरं शूरं सर्वधनुष्मताम् ।
रामेण सममस्त्रेषु यशसा विक्रमेण च ॥ ७.१०.३७ ॥
వృష్ణులలో శ్రేష్ఠుడు, వీరుడు, శూరుడు, సకల ధనుర్ధరులలో అగ్రగణ్యుడు; అస్త్రములలోనూ కీర్తిలోనూ పరాక్రమములోనూ రామునితో సమానుడు.
7.10.38
सत्यं धृतिर्मतिः शौर्यं ब्राह्मं चास्त्रमनुत्तमम् ।
सात्वते तानि सर्वाणि त्रैलोक्यमिव केशवे ॥ ७.१०.३८ ॥
సత్యము, ధైర్యము, బుద్ధి, శౌర్యము, ఉత్తమమైన బ్రాహ్మాస్త్రము—ఇవన్నియు సాత్వతునిలో ఉన్నవి; కేశవునిలో మూడు లోకములు ఉన్నట్లు.
7.10.39
तमेवङ्गुणसम्पन्नं दुर्वारमपि दैवतैः ।
समासाद्य महेष्वासं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३९ ॥
ఇటువంటి గుణములతో కూడినవాడు, దేవతలకైనా అడ్డగింపరానివాడు అయిన ఆ మహాధనుర్ధరుని చేరి, ఏ శూరులు అతనిని చుట్టుముట్టి అడ్డుకున్నారు?
7.10.40
पाञ्चालेषूत्तमं वीरमुत्तमाभिजनप्रियम् ।
नित्यमुत्तमकर्माणमुत्तमौजसमाहवे ॥ ७.१०.४० ॥
పాంచాలులలో ఉత్తముడు, వీరుడు, ఉత్తమ కులీనులకు ప్రియుడు, ఎల్లప్పుడూ ఉత్తమ కర్మలు చేసేవాడు, యుద్ధంలో ఉత్తమ తేజస్సు కలవాడు.
7.10.41
युक्तं धनञ्जयहिते ममानर्थार्थमुत्थितम् ।
यमवैश्रवणादित्यमहेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ७.१०.४१ ॥
ధనంజయుని హితమునకు నిలిచినవాడు; నా నాశనము కొరకు లేచినవాడు; యముడు, కుబేరుడు, ఆదిత్యుడు, మహేంద్రుడు, వరుణుడు వంటివాడు.
7.10.42
महारथं समाख्यातं द्रोणायोद्यतमाहवे ।
त्यजन्तं तुमुले प्राणान्के शूराः समवारयन् ॥ ७.१०.४२ ॥
యుద్ధంలో ద్రోణునికి ఎదురుగా లేచిన ప్రసిద్ధ మహారథుడు, ఘోర సంగ్రామంలో ప్రాణాలు విడిచేందుకు సిద్ధపడిన అతనిని ఏ శూరులు పూర్తిగా అడ్డుకున్నారు?
7.10.43
एकोपसृत्य चेदिभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः ।
धृष्टकेतुं समायान्तं द्रोणं कस्तं न्यवारयत् ॥ ७.१०.४३ ॥
చేదుల నుండి ఒంటరిగా వచ్చి పాండవులను ఆశ్రయించిన ధృష్టకేతువు, ద్రోణుని వైపు వస్తుండగా అతన్ని ఎవరు అడ్డుకోలేదు?
7.10.44
योऽवधीत्केतुमान्वीरो राजपुत्रं दुरासदम् ।
अपरान्तगिरिद्वारे द्रोणात्कस्तं न्यवारयत् ॥ ७.१०.४४ ॥
అపరాంత పర్వత ద్వారం వద్ద దుర్జయుడైన రాజకుమారుని చంపిన వీరుడు కేతుమానును, ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకోలేదు?
7.10.45
स्त्रीम्पुसयोर्नरव्याघ्रो यः स वेद गुणागुणान् ।
शिखण्डिनं याज्ञसेनिमम्लानमनसं युधि ॥ ७.१०.४५ ॥
స్త్రీ పురుషుల గుణాగుణాలు తెలిసిన నరవ్యాఘ్రుడు, యుద్ధంలో చెదరని మనసున్న యాజ్ఞసేని శిఖండిని [అడ్డుకోగలడు].
7.10.46
देवव्रतस्य समरे हेतुं मृत्योर्महात्मनः ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.४६ ॥
యుద్ధంలో దేవవ్రతుని (భీష్ముని) మరణానికి కారణమైన ఆ మహాత్ముడు ద్రోణుని వైపు ఎదురుగా వెళ్తుండగా, ఏ శూరులు అతన్ని అన్ని వైపులా అడ్డుకున్నారు?
7.10.47
यस्मिन्नभ्यधिका वीरे गुणाः सर्वे धनञ्जयात् ।
यस्मिन्नस्त्राणि सत्यं च ब्रह्मचर्यं च सर्वदा ॥ ७.१०.४७ ॥
ధనంజయుని (అర్జునుని) కంటే అధికమైన గుణాలన్నీ ఏ వీరునిలో ఉన్నాయో, ఏ వీరునిలో అస్త్రాలు, సత్యం, బ్రహ్మచర్యం ఎల్లప్పుడూ ఉండేవో—
7.10.48
वासुदेवसमं वीर्ये धनञ्जयसमं बले ।
तेजसाऽऽदित्यसदृशं बृहस्पतिसमं मतौ ॥ ७.१०.४८ ॥
వీర్యంలో వాసుదేవునితో సమానుడు, బలంలో ధనంజయునితో సమానుడు, తేజస్సులో ఆదిత్యునితో సమానుడు, బుద్ధిలో బృహస్పతితో సమానుడు—
7.10.49
अभिमन्युं महात्मानं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः समवारयन् ॥ ७.१०.४९ ॥
తెరిచిన నోటితో ఉన్న యముడిలా ద్రోణుని వైపు వెళ్తున్న మహాత్ముడైన అభిమన్యుని ఏ శూరులు అడ్డుకున్నారు?
7.10.50
तरुणस्तरुणप्रज्ञः सौभद्रः परवीरहा ।
यदाभ्यधावद्वै द्रोणं तदाऽऽसीद्वो मनः कथं ॥ ७.१०.५० ॥
యౌవనుడు, యౌవన బుద్ధి కలవాడు, శత్రువీరులను సంహరించే సౌభద్రుడు ద్రోణుని మీద దూకినప్పుడు మీ మనసు ఎలా ఉంది?
7.10.51
द्रौपदेया नरव्याघ्राः समुद्रमिव सिन्धवः ।
यद्रोणमाद्रवन्सङ्ख्ये के शूरास्तान्न्यवारयन् ॥ ७.१०.५१ ॥
సముద్రం వైపు ప్రవహించే నదుల వలె, నరవ్యాఘ్రులైన ద్రౌపది పుత్రులు యుద్ధంలో ద్రోణుని మీదకు పరుగెత్తగా, ఏ శూరులు వారిని అడ్డుకున్నారు?
7.10.52
एते द्वादश वर्षाणि क्रीडामुत्सृज्य बालकाः ।
अस्त्रार्थमवसन्भीष्मे बिभ्रतो व्रतमुत्तमम् ॥ ७.१०.५२ ॥
ఈ బాలురు పన్నెండు సంవత్సరాలు ఆటలు విడిచి, అస్త్ర విద్య కోసం ఉత్తమ వ్రతాన్ని ధరించి భీష్ముని వద్ద నివసించారు.
7.10.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.१०.५३ ॥
క్షత్రంజయుడు, క్షత్రదేవుడు, క్షత్రవర్మ మరియు మానదుడైన వీరులు ధృష్టద్యుమ్నుని కుమారులు; ఏ శూరులు వారిని ద్రోణుని నుండి అడ్డుకున్నారు?
7.10.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.५४ ॥
యుద్ధంలో వందమందికంటే ఉత్తముడు, వృష్ణులు తమతో సమానుడిగా భావించిన మహాధనుర్ధరుడు చేకితానుని ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.10.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.५५ ॥
యుద్ధంలో కళింగుల కన్యను అపహరించిన వార్ధక్షేమి, ధైర్యవంతుడైన అనాధృష్టిని ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.10.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.१०.५६ ॥
ఐదుగురు కేకయ సోదరులు — ధర్మనిష్ఠులు, సత్యపరాక్రములు, ఇంద్రగోపకం వంటివారు; ఎర్రని కవచం, ఆయుధాలు, ధ్వజాలు కలవారు.
7.10.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.५७ ॥
పాండవుల మేనత్త కుమారులైన వీరులు, విజయాన్ని కోరి ద్రోణుని చంపడానికి వచ్చినవారిని ఏ వీరులు చుట్టుముట్టి అడ్డుకున్నారు?
7.10.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.१०.५८ ॥
పోరాడిన రాజులు వారణావతంలో జయించలేకపోయిన అతడిని.
7.10.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.१०.५९ ॥
ధనుర్ధరులలో శ్రేష్ఠుడు, శూరుడు, సత్యసంధుడు, మహాబలుడు, నరవ్యాఘ్రుడైన యుయుత్సువును ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.10.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.१०.६० ॥
వారణాసిలో కాశిరాజు కుమారుడు, మహారథుడు, యుద్ధంలో స్త్రీలపై మోహించినవాడిని భల్లబాణంతో రథం నుండి పడగొట్టినవాడు.
7.10.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.१०.६१ ॥
పాండవుల మంత్రి, మహా ధనుర్ధరుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు దుర్యోధనుని కోసం, ద్రోణుని వధ కోసం సృష్టించబడ్డాడు.
7.10.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.६२ ॥
యుద్ధంలో యోధులను దహిస్తూ, అన్ని వైపులా చీల్చుతూ, ద్రోణుని వైపు వస్తున్న అతడిని ఏ వీరులు అడ్డుకున్నారు?
7.10.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.१०.६३ ॥
ద్రుపదుని ఒడిలో పెరిగిన, అస్త్రవిద్యలో అగ్రగణ్యుడు, ఆయుధాలతో రక్షింపబడిన శిఖండిని ద్రోణుని నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.10.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.१०.६४ ॥
ఈ మొత్తం భూమిని చర్మంలా చుట్టివేసినవాడు, గొప్ప రథఘోషతో ప్రధాన శత్రువులను సంహరించిన మహారథుడు.
7.10.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.१०.६५ ॥
అతడు పది అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేశాడు; వాటిలో అన్నపానాలు, పూర్తి దక్షిణలు ఇవ్వబడ్డాయి; అన్ని యజ్ఞాలు అడ్డంకులు లేకుండా జరిగాయి; అతడు ప్రజలను పుత్రులవలె పాలించాడు.
7.10.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.१०.६६ ॥
ఎవని దక్షిణ గంగా జలాన్ని కూడా అడ్డగించింది; గంగా ప్రవాహంలో ఎన్ని ఇసుక రేణువులు ఉన్నాయో అన్ని గోవులను ఆ వీరుడు ఉశీనరపుత్రుడు యజ్ఞంలో దానం చేశాడు.
7.10.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.१०.६७ ॥
పూర్వులు గాని, తరువాతివారు గాని, ఏ మానవులు కూడా ఇది చేయలేదు; ఈ కష్టమైన కర్మ జరిగినప్పుడు దేవతలు ఇలా కేకలు వేశారు.
7.10.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.१०.६८ ॥
మూడు లోకాలలో, చరాచర ప్రాణులలో అతనితో సమానుడిని మనం చూడటం లేదు — పుట్టినవాడిగా గాని, పుట్టబోయేవాడిగా గాని, ఇప్పుడున్న రెండవవాడిగా గాని.
7.10.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.१०.६९ ॥
ఉశీనరుని కుమారుడు శైబ్యుడుకంటె భిన్నుడైన, భారాన్ని మోసే మరొకడు — అతని మార్గాన్ని లోకంలో నివసించే మానవులు పొందలేరు.
7.10.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.१०.७० ॥
అతని మనవడు శైబ్యుడు వస్తుండగా — ద్రోణునికి ఎదురుగా, తెరచిన నోటితో యమునివలె ఉత్సాహంగా వచ్చినప్పుడు — అతన్ని ఎవరు అడ్డగించారు?
7.10.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.७१ ॥
విరాటుని రథసైన్యాన్ని, శత్రుసంహారకుడైన మత్స్యరాజును — యుద్ధంలో ద్రోణుని పొందాలనుకున్నవానిని — ఏ వీరులు చుట్టుముట్టి అడ్డగించారు?
7.10.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.१०.७२ ॥
వృకోదరుని నుండి ఇప్పుడే జన్మించినవాడు — మహాబలపరాక్రముడు, మాయావి అయిన రాక్షస వీరుడు — అతని వల్ల నాకు గొప్ప భయం కలిగింది.
7.10.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.७३ ॥
పాండవుల విజయాన్ని కోరే, నా కుమారులకు ముల్లువంటి ఆ మహాత్ముడు ఘటోత్కచుడిని ద్రోణుడి నుండి ఎవరు అడ్డుకున్నారు?
7.10.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.१०.७४ ॥
వీరు, ఇంకా అనేకులు, యుద్ధంలో ఎవరూ జయించలేనివారు, యుద్ధంలో ప్రాణాలు త్యజించినవారు; వారి యుద్ధంలో అజేయత ఏమైంది?
7.10.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.१०.७५ ॥
ఎవరికి ఆశ్రయంగా ఉన్నారో ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, శార్ఙ్గ ధనువును ధరించినవాడు, లోకాలకు అత్యంత గురువు, లోకనాథుడు, సనాతనుడు.
7.10.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.१०.७६ ॥
నారాయణుడు, అరణ్యానికి నాథుడు, దివ్యుడు, దివ్యస్వరూపుడు, ప్రభువు; ఆయన దివ్యకర్మలను జ్ఞానులు ప్రవచిస్తారు.
7.10.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.१०.७७ ॥
ఆ కర్మలను నేను భక్తితో, నా స్థైర్యం కోసం కీర్తిస్తాను.
7.10.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.१०.८८ ॥
ఆరు నెలల వరకు కూడా కోపంతో, యోధుల నాయకుడిని చంపాలని కోరుతూ (వారు పోరాడారు).