มหาภารตะ · อัธยายะ 7.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.10.1
एवं पृष्ट्वा सूतपुत्रं हृच्छोकेनार्दितो भृशम् ।
जये निराशः पुत्राणां धृतराष्ट्रोऽपतत्क्षितौ ॥ ७.१०.१ ॥
ครั้นถามสารถีบุตรของสูตะดังนี้แล้ว ท้าวธฤตราษฎร์ผู้ถูกความเศร้าโศกในใจบีบคั้นอย่างยิ่ง หมดหวังในชัยชนะของบุตรทั้งหลาย ก็ล้มลงกับพื้นดิน
7.10.2
तं विसंज्ञं निपतिन्त सिषिचुः परिचारिकाः ।
जलेनात्यर्थशीतेन जीवन्त्यः पुण्यगन्धिना ॥ ७.१०.२ ॥
เหล่านางกำนัลจึงพรมน้ำเย็นยิ่งและมีกลิ่นหอมบริสุทธิ์ลงบนพระองค์ที่ล้มลงไม่รู้สึกตัว เพราะปรารถนาจะให้ฟื้นคืนชีวิต
7.10.3
पतितं चैनमालोक्य समस्ता भरतस्त्रियः ।
परिवव्रुर्महाराजमस्पृशंश्चैव पाणिभिः ॥ ७.१०.३ ॥
เมื่อเห็นพระองค์ล้มลง บรรดาสตรีทั้งปวงของราชวงศ์ภรตะจึงล้อมรอบมหาราชไว้ และสัมผัสพระองค์ด้วยมือของตน
7.10.4
उत्थाप्य चैनं शनकै राजानं पृथिवीतलात् ।
आसनं प्रापयामासुर्बाष्पकण्ठ्यो वराननाः ॥ ७.१०.४ ॥
นางทั้งหลายผู้มีใบหน้างามและลำคอสะอื้นด้วยน้ำตา ค่อย ๆ ประคองพระราชาให้ลุกขึ้นจากพื้นดิน แล้วพาไปประทับบนอาสนะ
7.10.5
आसनं प्राप्य राजा तु मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ।
निश्चेष्टोऽतिष्ठत तदा वीज्यमानः समन्ततः ॥ ७.१०.५ ॥
เมื่อได้ประทับบนอาสนะแล้ว พระราชาถูกความสลบครอบงำ จึงทรงนิ่งไม่ไหวติงอยู่ ขณะที่คนโบกพัดรอบด้านอยู่ทั่วทุกทิศ
7.10.6
स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां वेपमानो महीपतिः ।
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छद्यथातथम् ॥ ७.१०.६ ॥
พระราชาผู้เป็นเจ้าแผ่นดินค่อย ๆ กลับมามีสติ ทรงสั่นเทา แล้วตรัสถามสารถีบุตรของคาวัลคณีอีกครั้งให้ตรงตามที่เป็นไปจริงทุกประการ
7.10.7
यः स उद्यन्निवादित्यो ज्योतिषा प्रणुदंस्तमः ।
अजातशत्रुमायान्तं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.७ ॥
ใครหนอที่ขัดขวางอรชุนผู้ไม่มีศัตรูเอาชนะได้ ผู้กำลังรุดมาดุจดวงอาทิตย์ที่ขึ้นแล้ว ซึ่งขับไล่ความมืดด้วยแสงของตน ให้พ้นจากท่านโทรณะ
7.10.8
प्रभिन्नमिव मातङ्गं यथा क्रुद्धं तरस्विनम् ।
प्रसन्नवदनं दृष्ट्वा प्रतिद्विरदगामिनम् ॥ ७.१०.८ ॥
เมื่อเห็นเขาผู้กล้าหาญ ดุจช้างตกมันที่โกรธจัดและว่องไว มีพระพักตร์สงบ กำลังรุกเข้าหาช้างฝ่ายตรงข้าม
7.10.9
वासितासङ्गमे यद्वदजय्यं प्रतियूथपैः ।
निजघान रणे वीरान्वीरः पुरुषसत्तमः ॥ ७.१०.९ ॥
ดุจช้างตัวผู้ที่ไม่มีใครเอาชนะได้ในยามพบกับช้างตัวเมียที่กำลังเป็นสัด เมื่อเหล่าจ่าฝูงคู่แข่งเข้ามา วีรบุรุษผู้นั้น ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ได้สังหารเหล่าวีรชนในสนามรบ
7.10.10
यो ह्येको हि महावीर्यो निर्दहेद्धोरचक्षुषा ।
कृत्स्नं दुर्योधनबलं धृतिमान्सत्यसङ्गरः ॥ ७.१०.१० ॥
ผู้เดียวที่มีพละกำลังมหาศาล สามารถเผาผลาญกองทัพทั้งสิ้นของทุรโยธน์ได้ด้วยสายตาอันดุร้าย ผู้มีความมั่นคงและซื่อตรงต่อคำปฏิญาณ
7.10.11
चक्षुर्हणं जये सक्तमिष्वासधरमच्युतम् ।
दान्तं बहुमतं लोके के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.११ ॥
ใครบ้างในหมู่วีรชนที่ล้อมและขัดขวางท่าน ผู้ทำลายสายตาของศัตรู ผู้มุ่งมั่นต่อชัยชนะ ผู้ถือธนู ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ผู้ข่มใจได้ และเป็นที่ยกย่องอย่างสูงในโลก
7.10.12
के दुष्प्रधर्षं राजानमिष्वासधरमच्युतम् ।
समासेदुर्नरव्याघ्रं कौन्तेयं तत्र मामकाः ॥ ७.१०.१२ ॥
ใครบ้างในหมู่คนของข้าพเจ้าที่เข้าไปประชิดพระราชาผู้ยากจะต่อกรได้ ผู้ถือธนูผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ คือบุตรของกุนตี ณ ที่นั้น
7.10.13
तरसैवाभिपद्याथ यो वै द्रोणमुपाद्रवत् ।
यः करोति महत्कर्म शत्रूणां वै महाबलः ॥ ७.१०.१३ ॥
ผู้ที่รุดเข้าโจมตีโทรณะอย่างรวดเร็ว ผู้ที่กระทำการอันยิ่งใหญ่ต่อศัตรู ผู้มีกำลังมหาศาล
7.10.14
महाकायो महोत्साहो नागायुतसमो बले ।
तं भीमसेनमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.१४ ॥
มีร่างกายใหญ่โต มีความกระตือรือร้นยิ่ง มีกำลังเทียบเท่าช้างนับหมื่นตัว ใครบ้างเหล่าวีรชนที่ล้อมและขัดขวางภีมเสนขณะที่เขากำลังเข้ามา
7.10.15
यदायाज्जलदप्रख्यो रथः परमवीर्यवान् ।
पर्जन्य इव बीभत्सुस्तुमुलामशनीं सृजन् ॥ ७.१०.१५ ॥
เมื่อบีภัตสุ (อรชุน) ผู้มีความกล้าหาญยิ่ง เสด็จมาบนรถศึกที่ดุจเมฆฝน ดุจก้อนเมฆฟ้าคะนองที่ปล่อยสายฟ้าอันน่ากลัว
7.10.16
विसृजञ्छरजालानि वर्षाणि मघवानिव ।
अवस्फूर्जन्दिशः सर्वास्तलनेमिस्वनेन च ॥ ७.१०.१६ ॥
ปล่อยกลุ่มลูกศรดุจฝนตกของพระอินทร์ คำรามก้องไปทั่วทุกทิศ พร้อมด้วยเสียงกงล้อรถศึก
7.10.17
चापविद्युत्प्रभो घोरो रथगुल्मवलाहकः ।
सनेमिघोषस्तनितः शरशब्दातिबन्धुरः ॥ ७.१०.१७ ॥
เจิดจ้าดุจสายฟ้าจากคันธนู น่าสะพรึงกลัว กองรถรบของเขาดุจกลุ่มเมฆ คำรามด้วยเสียงกงล้อรถ และไพเราะยิ่งด้วยเสียงสายธนูดีดลูกศร
7.10.18
रोषनिर्जितजीमूतो मनोभिप्रायशीघ्रगः ।
मर्मातिगो बाणधरस्तुमुलः शोणितोदकैः ॥ ७.१०.१८ ॥
เอาชนะเมฆด้วยความโกรธเกรี้ยว เร็วดุจความตั้งใจของใจ แทงทะลุจุดสำคัญของร่างกาย ถือลูกศร วุ่นวายเต็มไปด้วยน้ำคือเลือด
7.10.19
सम्प्लावयन्दिशः सर्वा मानवैरास्तरन्महीम् ।
भीमनिःस्वनितो रौद्रो दुर्योधनपुरोगमान् ॥ ७.१०.१९ ॥
ท่วมทุกทิศ ปกคลุมแผ่นดินด้วยมนุษย์ คำรามด้วยเสียงอันน่ากลัว ดุร้าย บุกเข้าใส่บรรดาผู้ที่นำหน้าทุรโยธน์
7.10.20
युद्धेऽभ्यषिञ्चद्विजयो गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः ।
गाण्डीवं धारयन्धीमान्कीदृशं वो मनस्तदा ॥ ७.१०.२० ॥
ในสนามรบ วิชัยโปรยปรายลูกศรที่ขนปีกแร้ง และลับคมบนศิลา โอ้ผู้ฉลาด ผู้ถือคาณฑีวะ ตอนนั้นจิตใจของพวกท่านเป็นเช่นไรเล่า
7.10.21
इषुसम्बाधमाकाशं कुर्वन्कपिवरध्वजः ।
यदायात्कथमासीत्तु तदा पार्थं समीक्षताम् ॥ ७.१०.२१ ॥
เมื่อท่านผู้มีธงเป็นวานรอันประเสริฐเข้ามา ทำให้ท้องฟ้าแน่นไปด้วยลูกศร เป็นอย่างไรเล่า? เมื่อนั้นท่านได้เห็นปารถะอย่างไรบ้าง?
7.10.22
कच्चिद्गाण्डीवशब्देन न प्रणश्यति वै बलम् ।
यद्वः सभैरवं कुर्वन्नर्जुनो भृशमन्वयात् ॥ ७.१०.२२ ॥
กำลังของกองทัพของท่านไม่สูญหายไปด้วยเสียงของคาณฑีวะกระนั้นหรือ เมื่ออรชุนทำให้เสียงนั้นน่าพรั่นพรึง แล้วไล่ตามพวกท่านอย่างดุดันยิ่งนัก?
7.10.23
कच्चिन्नापानुदत्प्रामानिषुभिर्वो धनञ्जयः ।
वातो वेगादिवाविध्यन्मेघाञ्शरगणैर्नृपान् ॥ ७.१०.२३ ॥
ธนัญชัยมิได้ขับไล่หมู่บ้านของพวกท่านด้วยลูกศรของตนดอกหรือ? เหมือนลมที่พัดเมฆให้กระจัดกระจายด้วยแรงของมัน อรชุนมิได้แทงพระราชาทั้งหลายด้วยลูกศรนับหมื่นดอกดอกหรือ?
7.10.24
को हि गाण्डीवधन्वानं रणे सोढुं नरोऽर्हति ।
यमुषश्चुत्य सेनाग्रे जनः सर्वो विदीर्यते ॥ ७.१०.२४ ॥
ในสงครามใครเล่าที่เป็นมนุษย์จะต้านทานนักธนูผู้ถือคาณฑีวะได้ ต่อหน้าท่านผู้ลุกขึ้นที่แนวหน้าของกองทัพในรุ่งอรุณ คนทั้งปวงย่อมแตกกระจาย
7.10.25
यत्सेनाः समकम्पन्त यद्वीरानस्पृशद्भयम् ।
के तत्र नाजहुर्द्रोणं के क्षुद्राः प्राद्रवन्भयात् ॥ ७.१०.२५ ॥
เมื่อกองทัพสั่นสะท้าน และความกลัวแม้แต่วีรบุรุษก็เข้าครอบงำ ใครเล่าที่ตอนนั้นไม่ละทิ้งโทรณะ และใครบ้างที่เป็นคนขี้ขลาดวิ่งหนีด้วยความหวาดกลัว?
7.10.26
के वा तत्र तनूस्त्यक्त्वा प्रतीपं मृत्युमाव्रजन् ।
अमानुषाणां जेतारं युद्धेष्वपि धनञ्जयम् ॥ ७.१०.२६ ॥
หรือใครเล่าที่ตอนนั้นละทิ้งร่างกายของตน แล้วเดินเข้าหาความตายต่อหน้าศัตรู คือต่อผู้ที่ชนะอมนุษย์ และแม้แต่ธนัญชัยในการรบทั้งหลาย?
7.10.27
न च वेगं सिताश्वस्य विसहिष्यन्ति मामकाः ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषं प्रावृड्जलदनिःस्वनम् ॥ ७.१०.२७ ॥
และพวกพ้องของข้าพเจ้าจะไม่อาจทนต่อความเร็วของผู้มีม้าขาว และไม่อาจทนต่อเสียงคำรามของคาณฑีวะได้ ดังเสียงฟ้าร้องของเมฆฝนในฤดูมรสุม
7.10.28
विष्वक्सेनो यस्य यन्ता यस्य योद्धा धनञ्चयः ।
अशक्यः स रथो जेतुं मन्ये देवासुरैरपि ॥ ७.१०.२८ ॥
รถศึกที่มีวิษวักเสนเป็นสารถีและธนัญชัยเป็นนักรบ ข้าพเจ้าเห็นว่าแม้เทพและอสูรก็ไม่อาจพิชิตได้
7.10.29
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
मेधावी निपुणो धीमान्युधि सत्यपराक्रमः ॥ ७.१०.२९ ॥
ปาณฑพผู้นั้นอ่อนโยน หนุ่มแน่น กล้าหาญ และน่าชม ฉลาด เชี่ยวชาญ มีปัญญา มีความกล้าหาญที่แท้จริงในการรบ
7.10.30
आरावं विपुलं कुर्वन्व्यथयन्सर्वसैनिकान् ।
यदायान्नकुलो द्रोणं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३० ॥
เมื่อนกุลเข้ามาหาโทรณะ ส่งเสียงดังกึกก้อง ทำให้ทหารทั้งปวงหวาดหวั่น วีรบุรุษใดเล่าที่ล้อมเขาไว้?
7.10.31
आशीविष इव क्रुद्धः सहदेवो यदाऽभ्ययात् ।
कदनं करिष्यञ्शत्रूणां तेजसा दुर्जयो युधि ॥ ७.१०.३१ ॥
เมื่อสหเทพผู้โกรธดุจงูพิษพุ่งเข้ามา ตั้งใจจะสังหารศัตรู เขาไม่อาจถูกพิชิตได้ในสงครามด้วยเดชของตน
7.10.32
आर्यव्रतममोघेषुं हीमन्तमपराजितम् ।
सहदेवं तमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३२ ॥
เมื่อสหเทพผู้ยึดมั่นในอารยวรัต มีลูกศรที่ไม่พลาดเป้า ถ่อมตน และไม่มีใครพิชิตได้ กำลังเข้ามา วีรบุรุษใดเล่าที่ล้อมและยับยั้งเขาไว้?
7.10.33
यस्तु सौवीरराजस्य प्रमथ्य महतीं चमूम् ।
आदत्त महिषीं भोजां काम्यां सर्वाङ्गशोभनाम् ॥ ७.१०.३३ ॥
ผู้ที่ทำลายกองทัพอันยิ่งใหญ่ของพระราชาแห่งเสาวีระ แล้วพาพระมเหสีประมุขของโภชะไป นางงดงามน่าปรารถนา มีความงามทุกส่วนของร่างกาย
7.10.34
सत्यं धृतिश्च शौर्यं च ब्रह्मचर्यं च केवलम् ।
सर्वाणि युयुधानेऽस्मिन्नित्यानि पुरुषर्षभे ॥ ७.१०.३४ ॥
ความสัตย์ ความมั่นคง ความกล้าหาญ และความประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์ สิ่งทั้งหมดนี้มีอยู่เสมอในยุยุธานผู้นี้ ผู้เป็นวีรบุรุษในหมู่มนุษย์
7.10.35
बलिनं सत्यकर्माणमदीनमपराजितम् ।
वासुदेवसमं युद्धे वासुदेवादनन्तरम् ॥ ७.१०.३५ ॥
แข็งแรง มีการกระทำที่สัตย์จริง ไม่ย่อท้อ และไม่มีใครพิชิตได้ เสมอด้วยวาสุเทพ (พระกฤษณะ) ในการรบ และรองจากวาสุเทพเท่านั้น
7.10.36
धनञ्जयोपदेशेन श्रेष्ठमिष्वस्त्रकर्मणि ।
पार्थेन सममस्त्रेषु कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.३६ ॥
ด้วยคำสอนของธนัญชัย (อรชุน) ผู้เป็นเลิศในศิลปะการยิงธนูและอาวุธ เสมอด้วยบุตรแห่งปฤถาในอาวุธทั้งหลาย ใครเล่าที่ยับยั้งเขาไว้มิให้เข้าหาโทรณะ?
7.10.37
वृष्णीनां प्रवरं वीरं शूरं सर्वधनुष्मताम् ।
रामेण सममस्त्रेषु यशसा विक्रमेण च ॥ ७.१०.३७ ॥
วีรบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่วฤษณี ผู้กล้าหาญและเป็นนักรบผู้เข้มแข็งที่สุดในหมู่นักธนูทั้งปวง เสมอด้วยพระราม ในอาวุธ ในชื่อเสียง และในความกล้าหาญ
7.10.38
सत्यं धृतिर्मतिः शौर्यं ब्राह्मं चास्त्रमनुत्तमम् ।
सात्वते तानि सर्वाणि त्रैलोक्यमिव केशवे ॥ ७.१०.३८ ॥
ความสัตย์ ความมั่นคง ปัญญา ความกล้าหาญ และพรหมาสตราอันสูงสุด สิ่งทั้งหมดนี้อยู่ในสาตวตะ เหมือนโลกทั้งสามอยู่ในเกศวะ
7.10.39
तमेवङ्गुणसम्पन्नं दुर्वारमपि दैवतैः ।
समासाद्य महेष्वासं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.३९ ॥
เข้าประชิดนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ผู้มีคุณสมบัติเช่นนั้น ซึ่งแม้เทพทั้งหลายก็ไม่อาจต้านทานได้ วีรบุรุษใดเล่าที่ล้อมและยับยั้งเขาไว้?
7.10.40
पाञ्चालेषूत्तमं वीरमुत्तमाभिजनप्रियम् ।
नित्यमुत्तमकर्माणमुत्तमौजसमाहवे ॥ ७.१०.४० ॥
วีรบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ปาญจาละ เป็นที่รักของตระกูลอันสูงส่ง กระทำการอันประเสริฐเสมอ มีพลังอันยอดเยี่ยมในการรบ
7.10.41
युक्तं धनञ्जयहिते ममानर्थार्थमुत्थितम् ।
यमवैश्रवणादित्यमहेन्द्रवरुणोपमम् ॥ ७.१०.४१ ॥
ผู้ตั้งตนอยู่ในประโยชน์ของธนัญชัย และลุกขึ้นเพื่อความพินาศของข้า เปรียบดังยม กุเวร พระอาทิตย์ พระมเหนทร และพระวรุณ
7.10.42
महारथं समाख्यातं द्रोणायोद्यतमाहवे ।
त्यजन्तं तुमुले प्राणान्के शूराः समवारयन् ॥ ७.१०.४२ ॥
มหารถผู้มีชื่อเสียง ผู้ลุกขึ้นต่อสู้กับโทรณะในการรบ ผู้สละชีวิตท่ามกลางความโกลาหลอันดุเดือด ทหารกล้าคนใดหนอที่ยับยั้งเขาไว้ได้จนสิ้นเชิง
7.10.43
एकोपसृत्य चेदिभ्यः पाण्डवान्यः समाश्रितः ।
धृष्टकेतुं समायान्तं द्रोणं कस्तं न्यवारयत् ॥ ७.१०.४३ ॥
ใครหนอที่ไม่ยับยั้งธฤษฏเกตุ ผู้มาแต่ลำพังจากเจทิทั้งหลาย และเข้าพึ่งพาปาณฑพ ขณะที่เขากำลังมุ่งเข้าหาโทรณะ
7.10.44
योऽवधीत्केतुमान्वीरो राजपुत्रं दुरासदम् ।
अपरान्तगिरिद्वारे द्रोणात्कस्तं न्यवारयत् ॥ ७.१०.४४ ॥
ใครหนอที่ไม่ยับยั้งโทรณะไว้ได้ คือเกตุมาน วีรบุรุษผู้สังหารราชโอรส ผู้เข้าใกล้ได้ยาก ณ ประตูภูเขาของอปรานตะ
7.10.45
स्त्रीम्पुसयोर्नरव्याघ्रो यः स वेद गुणागुणान् ।
शिखण्डिनं याज्ञसेनिमम्लानमनसं युधि ॥ ७.१०.४५ ॥
นรพยาฆร์ผู้รู้คุณและโทษของทั้งหญิงและชาย เขาย่อมสามารถยับยั้งศิขัณฑินบุตรของยัชญเสนะได้ ผู้มีใจไม่หวั่นไหวในการรบ
7.10.46
देवव्रतस्य समरे हेतुं मृत्योर्महात्मनः ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.४६ ॥
ทหารกล้าคนใดหนอที่ยับยั้งผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้นไว้ได้ทุกทิศ ผู้เป็นต้นเหตุแห่งความตายของเทวพรตในการรบ ขณะที่เขาเดินหน้าตรงไปหาโทรณะ
7.10.47
यस्मिन्नभ्यधिका वीरे गुणाः सर्वे धनञ्जयात् ।
यस्मिन्नस्त्राणि सत्यं च ब्रह्मचर्यं च सर्वदा ॥ ७.१०.४७ ॥
ในวีรบุรุษผู้มีคุณทั้งปวงเหนือกว่าธนัญชัย ผู้มีศาสตราวุธ ความจริง และพรหมจรรย์ประจำอยู่เสมอ
7.10.48
वासुदेवसमं वीर्ये धनञ्जयसमं बले ।
तेजसाऽऽदित्यसदृशं बृहस्पतिसमं मतौ ॥ ७.१०.४८ ॥
ผู้เสมอด้วยวาสุเทพในความกล้า เสมอด้วยธนัญชัยในกำลัง มีความรุ่งโรจน์ดุจพระอาทิตย์ และเสมอด้วยพระพฤหัสบดีในปัญญา
7.10.49
अभिमन्युं महात्मानं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के शूराः समवारयन् ॥ ७.१०.४९ ॥
ทหารกล้าคนใดหนอที่ยับยั้งอภิมนยุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้เดินหน้าเข้าหาโทรณะดุจยมที่อ้าปากกว้าง
7.10.50
तरुणस्तरुणप्रज्ञः सौभद्रः परवीरहा ।
यदाभ्यधावद्वै द्रोणं तदाऽऽसीद्वो मनः कथं ॥ ७.१०.५० ॥
เมื่อโอรสของสุภัทราผู้หนุ่มแน่น มีปัญญาอ่อนเยาว์ และเป็นผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู พุ่งเข้าหาโทรณะ จิตใจของท่านเป็นอย่างไรหนอ
7.10.51
द्रौपदेया नरव्याघ्राः समुद्रमिव सिन्धवः ।
यद्रोणमाद्रवन्सङ्ख्ये के शूरास्तान्न्यवारयन् ॥ ७.१०.५१ ॥
เหมือนแม่น้ำไหลลงสู่มหาสมุทร บุตรทั้งหลายของเทราปที ผู้เป็นนรพยาฆร์ พุ่งเข้าหาโทรณะในสงคราม ทหารกล้าคนใดหนอที่ยับยั้งพวกเขาไว้ได้
7.10.52
एते द्वादश वर्षाणि क्रीडामुत्सृज्य बालकाः ।
अस्त्रार्थमवसन्भीष्मे बिभ्रतो व्रतमुत्तमम् ॥ ७.१०.५२ ॥
กุมารทั้งสิบสองนี้ละการเล่นไว้สิบสองปี อาศัยอยู่กับภีษมะเพื่อการศาสตราวุธ รักษาวัตรอันสูงสุด
7.10.53
क्षत्रञ्जयः क्षत्रदेवः क्षत्रवर्मा च मानदः ।
धृष्टद्युम्नात्मजा वीराः के तान्द्रोणादवारयन् ॥ ७.१०.५३ ॥
กษัตริยัญชยะ กษัตรเทวะ กษัตรวรมัน และผู้มอบเกียรติ บรรดาวีรบุรุษ บุตรของธฤษฏทยุมน์ ทหารกล้าคนใดหนอที่ยับยั้งพวกเขาไว้จากโทรณะ
7.10.54
शताद्विशिष्टं यं युद्धे सममन्यन्त वृष्णयः ।
चेकितानं महेष्वासं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.५४ ॥
ใครหนอที่ยับยั้งเจกิตานะไว้จากโทรณะ ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เหนือกว่าร้อยคนในการรบ และที่วฤษณิทั้งหลายถือว่าเสมอกับตน
7.10.55
वार्धक्षेमिः कलिङ्गानां यः कन्यामाहरद्युधि ।
अनाधृष्टिरदीनात्मा कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.५५ ॥
ใครหนอที่ยับยั้งอนาธฤษฏิผู้มีจิตใจไม่ย่อท้อไว้จากโทรณะ คือวารธเกษมี ผู้ในการรบได้นำพาธิดาของกลิงคะไป
7.10.56
भ्रातरः पञ्च कैकेया धार्मिकाः सत्यविक्रमाः ।
इन्द्रगोपकसङ्काशा रक्तवर्मायुधध्वजाः ॥ ७.१०.५६ ॥
พี่น้องห้าคนแห่งไกเกยะ ผู้มีธรรมและกล้าหาญอย่างแท้จริง เหมือนแมลงอินทรโคปกะ มีเกราะ อาวุธ และธงสีแดง
7.10.57
मातृष्वसुः सुता वीराः पाण्डवानां जयार्थिनः ।
तान्द्रोणं हन्तुमायातान्के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.५७ ॥
บรรดาวีรบุรุษ บุตรของพี่น้องหญิงแม่ของปาณฑพ ผู้ปรารถนาชัยชนะ ผู้มาเพื่อสังหารโทรณะ ทหารกล้าคนใดหนอที่ล้อมและยับยั้งพวกเขาไว้
7.10.58
यं योधयन्तो राजानो नाजयन्वारणावते। ॥ ७.१०.५८ ॥
ผู้ที่บรรดากษัตริย์ซึ่งทำสงครามที่วารณาวตะ ไม่สามารถพิชิตได้
7.10.59
धनुष्मतां वरं शूरं सत्यसन्धं महाबलम् ।
द्रोणात्कस्तं नरव्याघ्रं युयुत्सुं पर्यवारयत् ॥ ७.१०.५९ ॥
ใครหนอที่ยับยั้งยุยุตสุไว้จากโทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักธนู กล้าหาญ ซื่อสัตย์ต่อคำมั่น มีกำลังมหาศาล เป็นนรพยาฆร์
7.10.60
यः पुत्रं काशिराजस्य वाराणस्यां महारथम् ।
समरे स्त्रीषु गृध्यन्तं भल्लेनापाहरद्रथात् ॥ ७.१०.६० ॥
ผู้ซึ่งในวาราณสี ได้ยิงโอรสของกษัตริย์กาศิ มหารถผู้นั้นให้ตกจากรถด้วยลูกศรภัลละ ผู้ซึ่งในการรบกระหายหาสตรี
7.10.61
धृष्टद्युम्नं महेष्वासं पार्थानां मन्त्रधारिणम् ।
युक्तं दुर्योधनानर्थे सृष्टं द्रोणवधाय च ॥ ७.१०.६१ ॥
ธฤษฏทยุมนะ นักรบผู้ยิ่งใหญ่ ที่ปรึกษาของพวกปาณฑพ ถูกสร้างขึ้นเพื่อทุรโยธน์และเพื่อการสังหารโทรณะ
7.10.62
निर्दहन्तं रणे योधान्दारयन्तं च सर्वतः ।
द्रोणाभिमुखमायान्तं के शूराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.६२ ॥
ผู้เผาทำลายนักรบในสนามรบ และฟันแหลกพวกเขาไปทุกทิศ ผู้กำลังรุดเข้าหาโทรณะ วีรบุรุษใดกันที่ได้ขัดขวางเขาไว้
7.10.63
उत्सङ्ग इव सम्वृद्धं द्रुपदस्यास्त्रवित्तमम् ।
शैखण्डिनं शस्त्रगुप्तं के द्रोणादवारयन् ॥ ७.१०.६३ ॥
ผู้เติบโตในอ้อมตักของท้าวทรุปทะราวกับอยู่ในอ้อมกอด ผู้ชำนาญอาวุธยิ่งกว่าผู้ใด ได้รับการคุ้มกันด้วยศาสตรา คือศิขัณฑินนั้น ใครได้ขัดขวางเขาไว้ไม่ให้ไปถึงโทรณะ
7.10.64
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत्समवेष्टयत् ।
महता रथघोषेण मुख्यारिघ्नो महारथः ॥ ७.१०.६४ ॥
ผู้ที่พันทั่วแผ่นดินทั้งผืนไว้รอบตัวราวกับเป็นหนังสัตว์ มหารถผู้สังหารศัตรูผู้เป็นหัวหน้าด้วยเสียงกึกก้องอันยิ่งใหญ่แห่งรถศึกของตน
7.10.65
दशाश्वमेधानाजहे स्वन्नपानाप्तदक्षिणान् ।
निरर्गलान्सर्वमेधान्पुत्रवत्पालयन्प्रजाः ॥ ७.१०.६५ ॥
พระองค์ประกอบพิธีอัศวเมธถึงสิบครั้ง พร้อมด้วยการถวายอาหาร เครื่องดื่ม และทักษิณาอย่างบริบูรณ์ พิธียัญทั้งปวงดำเนินไปโดยไม่มีอุปสรรค และพระองค์ทรงคุ้มครองไพร่ฟ้าประชาชนราวกับเป็นบุตรของพระองค์เอง
7.10.66
विसृष्टा दक्षिणा यस्य गङ्गाजलमवारयत् ।
गङ्गास्रोतसि यावत्यः सिकता अप्यशेषतः।
तावतीर्गा ददौ वीर उशीनरसुतोऽध्वरे ॥ ७.१०.६६ ॥
ทักษิณาที่พระองค์ประทานออกไป แม้แต่น้ำในแม่คงคาก็ยังถูกกั้นไว้ได้ เท่ากับจำนวนเม็ดทรายทั้งหมดในกระแสแม่น้ำคงคา วีรบุรุษโอรสของอุศีนระ ได้ประทานโคจำนวนเท่านั้นในพิธียัญ
7.10.67
न पूर्वे नापरे चक्रुरिदं केचन मानवाः ।
इतीदं चुक्रुशुर्देवाः कृते कर्मणि दुष्करे ॥ ७.१०.६७ ॥
ไม่มีมนุษย์ทั้งในยุคก่อนและยุคหลังที่ได้กระทำการนี้ เมื่อการกระทำอันยากยิ่งนั้นสำเร็จลง เหล่าเทพจึงร้องเสียงดังว่า
7.10.68
पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न तं संस्थास्नुचारिषु ।
जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम् ॥ ७.१०.६८ ॥
ในสามโลก ทั้งในหมู่สิ่งที่เคลื่อนไหวและสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว เราไม่เห็นผู้ใดเหมือนพระองค์ ทั้งผู้ที่เกิดแล้ว ผู้ที่จะเกิด และผู้ที่สองซึ่งมีอยู่ในปัจจุบันก็ไม่มี
7.10.69
अन्यमौशीनराच्छेब्याद्धुरो वोढारमित्युत ।
गतिं यस्य न यास्यन्ति मानुषा लोकवासिनः ॥ ७.१०.६९ ॥
ผู้แบกแอกอีกคนหนึ่งนอกจากศัยพยะ โอรสของอุศีนระ ซึ่งมนุษย์ผู้อาศัยอยู่ในโลกจะไม่อาจติดตามรอยเดินได้
7.10.70
तस्य नप्तारमायान्तं शैब्यं कः समवारयत् ।
द्रोणायाभिमुखं यत्तं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ७.१०.७० ॥
ใครได้ขัดขวางศัยพยะ หลานของพระองค์ ผู้กำลังเข้ามาเผชิญหน้ากับโทรณะ ผู้กระหายจะเข้าต่อสู้ ประดุจยมที่อ้าปากกว้างเตรียมพร้อม
7.10.71
विराटस्य रथानीकं मत्स्यस्यामित्रघातिनः ।
प्रेप्सन्तं समरे द्रोणं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.१०.७१ ॥
วีรบุรุษผู้ใดเล่าที่ได้ล้อมและขัดขวางกองรถศึกของท้าววิราฏ กษัตริย์แห่งมัตสยะ ผู้ปราบศัตรู ขณะที่พระองค์แสวงหาโทรณะในการสงคราม
7.10.72
सद्यो वृकोदराज्जातो महाबलपराक्रमः ।
मायावी राक्षसो वीरो यस्मान्मम महद्भयम् ॥ ७.१०.७२ ॥
เกิดขึ้นใหม่จากวฤโกทระ วีรบุรุษผู้มีกำลังและความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ รากษสผู้มีมายา ผู้ซึ่งความกลัวอันยิ่งใหญ่เกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้าเพราะเขา
7.10.73
पार्थानां जयकामं तं तं पुत्राणां मम कण्टकम् ।
घटोत्कचं महात्मानं कस्तं द्रोणादवारयत् ॥ ७.१०.७३ ॥
ใครได้ขัดขวางฆฏอตกจ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้ปรารถนาชัยชนะของปาณฑพและเป็นหนามยอกอกแก่โอรสของข้าพเจ้า ไม่ให้ไปถึงโทรณะ
7.10.74
एते चान्ये च बहवो येषामजितं युधि ।
त्यक्तारः संयुगे प्राणान्किं तेषामजितं युधि ॥ ७.१०.७४ ॥
ผู้เหล่านี้และอื่น ๆ อีกมากมายที่ไม่เคยพ่ายแพ้ในการรบ ผู้ที่สละชีวิตในการต่อสู้ แล้วความไม่พ่ายแพ้ในการรบของพวกเขาเล่าเป็นอย่างไร
7.10.75
येषां च पुरुषव्याघ्रः शार्ङ्गधन्वा व्यपाश्रयः ।
लोकानां गुरुरत्यर्थं लोकनाथः सनातनः। ॥ ७.१०.७५ ॥
ผู้ที่บุรุษเสือ ผู้ถือธนูศารังคะ เป็นที่พึ่งของพวกเขา คือคุรุผู้สูงสุดของโลกทั้งหลาย เป็นเจ้าแห่งโลก ผู้เป็นนิรันดร์
7.10.76
नारायणोरणे नाथो दिव्यो दिव्यात्मकः प्रभुः ।
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः। ॥ ७.१०.७६ ॥
นารายณ์ ผู้เป็นเจ้าแห่งผู้ไม่เคยรบพ่ายใด ทรงเป็นทิพย์ มีธรรมชาติอันเป็นทิพย์ เป็นพระผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีการกระทำอันเป็นทิพย์ ที่ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวสรรเสริญ
7.10.77
तान्यहं कीर्तयिष्यामि भक्त्या स्थैर्यार्थमात्मनः ॥ ७.१०.७७ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงการกระทำเหล่านั้นด้วยความภักดี เพื่อให้จิตใจของข้าพเจ้ามั่นคง
7.10.88
षण्मासानपि संरब्धा जिघांसन्तो युधां पतिं ॥ ७.१०.८८ ॥
แม้จะโกรธแค้นอยู่ถึงหกเดือน ปรารถนาจะสังหารจอมนักรบ พวกเขาก็ยังคงต่อสู้ต่อไป