મહાભારત · અધ્યાય 7.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.111.1
प्रीतियुक्तं च हृद्यं च माननीयं च सर्वशः ।
कालयुक्तं च चित्रं च स्वधिया चाभिभाषितम् ॥ ७.१११.१ ॥
તે વચન પ્રેમભર્યું, હૃદયને ગમે તેવું, સર્વ રીતે માનનીય, સમયોચિત, વિચિત્ર અને પોતાની બુદ્ધિથી કહેલું હતું.
7.111.2
धर्मराजस्य तद्वाक्यं निश्यम्य शिनिपुङ्गवः ।
सात्यकिर्भरतश्रेष्ठ प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ॥ ७.१११.२ ॥
ધર્મરાજનું તે વચન સાંભળીને શિનિઓમાં શ્રેષ્ઠ સાત્યકિ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યુધિષ્ઠિરને પ્રત્યુત્તર આપ્યો.
7.111.3
श्रुतं ते गदतो वाक्यं सर्वमेतन्मयाऽच्युत ।
न्याययुक्तं च सत्यं च फल्गुनार्थे यशस्करम् ॥ ७.१११.३ ॥
હે અચ્યુત, તમે કહેલાં આ બધાં વચનો મેં સાંભળ્યાં; તે ન્યાયયુક્ત, સત્ય અને ફાલ્ગુન (અર્જુન)ને યશ અપાવનારાં છે.
7.111.4
एवंविधे तथा काले मादृशं प्रेक्ष्य सत्तम ।
वक्तुमर्हसि राजेन्द्र यथा पार्थं तथैव माम् ॥ ७.१११.४ ॥
હે સત્તમ, આવી સ્થિતિમાં અને આ સમયે મારા જેવાને જોઈને, હે રાજેન્દ્ર, જેમ પાર્થ (અર્જુન) સાથે બોલો છો તેમ જ મારી સાથે પણ બોલવું જોઈએ.
7.111.5
न मे धनञ्जयस्यार्थे प्राणा रक्ष्याः कथञ्चन ।
त्वत्प्रयुक्तः पुनरहं किं नकुर्यां महाहवे ॥ ७.१११.५ ॥
ધનંજયને માટે મારા પ્રાણ કોઈ પણ રીતે બચાવવા યોગ્ય નથી. તમારા વડે મોકલાયેલો હું આ મહાયુદ્ધમાં શું નહીં કરું?
7.111.6
लोकत्रयं योधयेयं सदेवासुरमानुषम् ।
त्वत्प्रयुक्तो नरेन्द्रेन्द्र किम्पुनस्तान्सुदुर्बलान् ॥ ७.१११.६ ॥
તમારા વડે મોકલાયેલો હું દેવ, અસુર અને મનુષ્યો સહિત ત્રણેય લોકો સામે પણ લડી શકું; હે નરેન્દ્રોના ઇન્દ્ર, તો પછી એ અતિ દુર્બળોની શી વાત!
7.111.7
सुयोधनबलं त्वद्य योधयिष्ये समन्ततः ।
विजेष्ये च रणे राजन्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.१११.७ ॥
હે રાજન્, આજે હું ચારેય બાજુથી સુયોધનની સેના સાથે યુદ્ધ કરીશ અને રણમાં વિજય મેળવીશ. આ હું તમને સત્ય કહું છું.
7.111.8
कुशल्यहं कुंशलिनं समासाद्य धनञ्जयम् ।
हते जयद्रथे राजन्पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥ ७.१११.८ ॥
હે રાજન્, કુશળ રહીને, કુશળ ધનંજયની પાસે જઈને, જયદ્રથ હણાયા પછી હું ફરી તમારી પાસે આવીશ.
7.111.9
अवश्यं तु मया सर्वं विज्ञाप्यस्त्वं नराधिप ।
वासुदेवस्य यद्वाक्यं फल्गुनस्य च धीमतः ॥ ७.१११.९ ॥
હે નરાધિપ, મારે તમને બધું અવશ્ય જણાવવું જોઈએ — વાસુદેવનું વચન અને બુદ્ધિમાન ફલ્ગુનનું વચન.
7.111.10
दृढं त्वभिहितश्चाहमर्जुनेन पुनःपुनः ।
मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य वासुदेवस्य शृण्वतः ॥ ७.१११.१० ॥
સમગ્ર સૈન્યની મધ્યમાં, વાસુદેવ સાંભળતા હતા ત્યારે, અર્જુને મને વારંવાર દૃઢતાથી કહ્યું.
7.111.11
अद्य माधव राजानमप्रमत्तोऽनुपालय ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा यावद्धन्मि जयद्रथम् ॥ ७.१११.११ ॥
હે માધવ, આજે રાજાનું સાવધાનીથી રક્ષણ કરજો; યુદ્ધમાં ઉદાર સંકલ્પ રાખીને, જ્યાં સુધી હું જયદ્રથને મારી ન નાખું ત્યાં સુધી.
7.111.12
त्वयि चाहं महाबाहो प्रद्युम्ने वा महारथे ।
नृपं निक्षिप्य गच्छेयं निरपेक्षो जयद्रथम् ॥ ७.१११.१२ ॥
હે મહાબાહો, હું તમને અથવા મહારથી પ્રદ્યુમ્નને રાજા સોંપીને, નિશ્ચિંત થઈને જયદ્રથ તરફ જઈશ.
7.111.13
जानीषे हि रणे द्रोणं कुरुषु श्रेष्ठसम्मतम् ।
प्रतिज्ञा चापि ते नित्यं श्रुता द्रोणस्य माधव ॥ ७.१११.१३ ॥
હે માધવ, યુદ્ધમાં કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ ગણાતા દ્રોણને તમે જાણો છો; દ્રોણની પ્રતિજ્ઞા પણ તમે સદા સાંભળી છે.
7.111.14
ग्रहमे धर्मराजस्य भारद्वाजोऽपि गृध्यति ।
शक्तश्चापि रणे द्रोणो निग्रहीतुं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१११.१४ ॥
ધર્મરાજને પકડવાની લાલસા ભારદ્વાજ (દ્રોણ) પણ રાખે છે; યુદ્ધમાં યુધિષ્ઠિરને બંદી બનાવવા દ્રોણ સમર્થ પણ છે.
7.111.15
एवं त्वयि समाघाय धर्मराजं नरोत्तमम् ।
अहमद्य गमिष्यामि सैन्धवस्य वधाय हि ॥ ७.१११.१५ ॥
આ રીતે નરશ્રેષ્ઠ ધર્મરાજને તમારા પર સોંપીને હું આજે સૈંધવ (જયદ્રથ)ના વધ માટે જઈશ.
7.111.16
स त्वमद्य रणे यत्तो रक्ष माधव पाण्डवम् ।
रक्षेणे धर्मराजस्य ध्रुवो हि विजयो मम ॥ ७.१११.१६ ॥
હે માધવ, તમે આજે યુદ્ધમાં સાવધ રહીને પાંડુપુત્રની રક્ષા કરો; ધર્મરાજની રક્ષાથી મારો વિજય નિશ્ચિત છે.
7.111.17
जयद्रथं च हत्वाऽहं द्रुतमेष्यामि माधव ।
धर्मराजं न चेद्द्रोणो निगृह्णीयाद्रणे बलात् ॥ ७.१११.१७ ॥
હે માધવ, જયદ્રથને મારીને હું ઝડપથી પાછો આવીશ, જો દ્રોણ યુદ્ધમાં બળપૂર્વક ધર્મરાજને ન પકડે તો.
7.111.18
निगृहीते नरश्रेष्ठे भारद्वाजेन माधव ।
सैन्धवस्य वधो न स्यान्ममाप्रीतिस्तथा भवेत् ॥ ७.१११.१८ ॥
હે માધવ, ભારદ્વાજ દ્વારા નરશ્રેષ્ઠ (ધર્મરાજ) પકડાઈ જાય તો સૈંધવનો વધ નહીં થાય, અને મને પણ અપ્રસન્નતા થશે.
7.111.19
एवङ्गते नरश्रेष्ठे पाण्डवे सत्यवादिति ।
अस्माकं गमनं व्यक्तं वनं प्रति भवेत्पुनः ॥ ७.१११.१९ ॥
નરશ્રેષ્ઠ સત્યવાદી પાંડવ આ રીતે થયા પછી, આપણે ફરી વન તરફ જવું પડશે એ સ્પષ્ટ છે.
7.111.20
सोऽयं मम जयो व्यक्तं व्यर्थ एव भविष्यति ।
यदि द्रोणो रणे क्रुद्धो निगृह्णीयाद्युधिष्ठिरम् ॥ ७.१११.२० ॥
રણમાં ક્રોધિત દ્રોણ યુધિષ્ઠિરને પકડી લે, તો મારી આ જીત સ્પષ્ટ રીતે વ્યર્થ થઈ જશે.
7.111.21
स त्वमद्य महाबाहो प्रियार्थं मम माधव ।
जयार्थं च यशोर्थं च रक्ष राजानमाहवे ॥ ७.१११.२१ ॥
તેથી હે મહાબાહુ માધવ, આજે મારા પ્રિય માટે, જય માટે અને યશ માટે યુદ્ધમાં રાજાનું રક્ષણ કરો.
7.111.22
स भवान्मयि निक्षेपो निक्षिप्तः सव्यसाचिना ।
भारद्वाजाद्भयं नित्यं मन्यमानेन वै प्रभो ॥ ७.१११.२२ ॥
પ્રભો, એ થાપણ તમે જ છો; ભારદ્વાજ દ્રોણથી સદા ભય માનતા સવ્યસાચી અર્જુને તે મારા પર મૂકી હતી.
7.111.23
तस्यापि च महाबाहो नित्यं पश्यामि संयुगे ।
नान्यं हि प्रतियोद्धारं रौक्मिणेयादृते प्रभो ॥ ७.१११.२३ ॥
હે મહાબાહુ, હે પ્રભો, યુદ્ધમાં તેમનો પ્રતિદ્વંદ્વી રુક્મિણીપુત્ર સિવાય બીજો કોઈ મને સદા દેખાતો નથી.
7.111.24
मां चापि मन्यते युद्धे भारद्वाजस्य धीमतः ।
सोऽहं संभावनानं चैतामाचार्यवचनं च तत्।
पृष्ठतो नोत्सहे कर्तुं त्वां वा त्यक्तुं महीपते ॥ ७.१११.२४ ॥
બુદ્ધિમાન ભારદ્વાજ દ્રોણ યુદ્ધમાં પણ મને માન આપે છે; એ સન્માન અને આચાર્યનું વચન હું પાછળથી તજી શકતો નથી, અને હે મહીપતિ, તને પણ છોડી શકતો નથી.
7.111.25
आचार्यो लघुहस्तत्वादभेद्यकवचावृतः ।
उपलभ्य रणे क्रीडेद्यथा शकुनिना शिशुः ॥ ७.१११.२५ ॥
આચાર્ય દ્રોણ હળવા હાથવાળા અને અભેદ્ય કવચથી ઢંકાયેલા છે; રણમાં તેઓ બાળક પક્ષી સાથે રમે તેમ રમશે.
7.111.26
यदि कार्ष्णिर्धनुष्पाणिरिह स्यान्मकरध्वजः ।
तस्मै त्वां विसृजेयं वै स त्वां रक्षेद्यथाऽर्जुनः ॥ ७.१११.२६ ॥
ધનુષ હાથમાં લઈને મકરધ્વજ કાર્ષ્ણિ (અર્જુન) અહીં હોત તો હું તને તેને જ સોંપી દેત; તે અર્જુનની જેમ તારું રક્ષણ કરત.
7.111.27
कुरु त्वमात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि ।
यः प्रतीयाद्रमे द्रोणं यावद्गच्छामि पाण्डवम् ॥ ७.१११.२७ ॥
તું પોતે જ તારું રક્ષણ કર; હું ગયા પછી તારો રક્ષક કોણ? હું પાંડવ તરફ જાઉં ત્યારે દ્રોણની સામે જઈને કોણ લડશે?
7.111.28
मा च ते भयमद्यास्तु राजन्नर्जुनसम्भवम् ।
न स जातु महाबाहुर्भारमुद्यम्य सीदति ॥ ७.१११.२८ ॥
હે રાજન, આજે અર્જુનથી તને કોઈ ભય ન હો; તે મહાબાહુ ભાર ઉઠાવીને ક્યારેય ડગમગતા નથી.
7.111.29
ये च सौवीरका योधास्तथा सैन्धवपौरवाः ।
उदीच्या दाक्षिणात्याश्च ये चान्येऽपि महारथाः ॥ ७.१११.२९ ॥
જે સૌવીર યોદ્ધાઓ, સૈંધવ અને પૌરવો, ઉત્તર અને દક્ષિણના યોદ્ધાઓ, અને બીજા મહારથીઓ પણ—
7.111.30
ये च कर्णमुखा राजन्रथोदाराः प्रकीर्तितः ।
एतेऽर्जुनस्य क्रुद्धस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ ७.१११.३० ॥
હે રાજન, કર્ણને મુખ્ય રાખીને જે પ્રખ્યાત ઉદાર રથયોદ્ધાઓ છે—તેઓ બધા ક્રુદ્ધ અર્જુનની સોળમી કળાને પણ યોગ્ય નથી.
7.111.31
उद्युक्ताः पृथिवीपाल ससुरासुरमानुषाः ।
सराक्षसगणा राजन्सकिन्नरमहोरगाः ॥ ७.१११.३१ ॥
હે પૃથ્વીપાલ, દેવો, અસુરો, મનુષ્યો સહિત, રાક્ષસગણો સહિત, હે રાજન્, કિન્નરો અને મહોરગો સહિત સર્વ યુદ્ધ માટે તૈયાર થયા હોય તોપણ.
7.111.32
जङ्गमस्थावरैः सार्धं नालं पार्थस्य संयुगे ।
एवं ज्ञात्वा महाराज व्येतु ते भीर्धनञ्जये ॥ ७.१११.३२ ॥
જંગમ અને સ્થાવર સાથે મળીને પણ યુદ્ધમાં પાર્થ સામે તેઓ સમર્થ નથી. આ જાણીને, મહારાજ, ધનંજય પ્રત્યેનો તમારો ભય દૂર થાઓ.
7.111.33
एवं वीरौ महेष्वासौ कृष्णौ सत्यपराक्रमौ ।
न तत्र कर्मणो व्यापत्कथंचिदपि विद्यते। ॥ ७.१११.३३ ॥
આ રીતે તે બે વીર, મહાધનુર્ધર, સત્યપરાક્રમી કૃષ્ણો—ત્યાં કર્મમાં કોઈ પણ રીતે વિફળતા જોવા મળતી નથી.
7.111.34
दैवं कृतास्त्रतां योगममर्षं शौर्यमाहवे ।
कृतज्ञतां दयां चैव भ्रातुस्त्वमनुचिन्तय ॥ ७.१११.३४ ॥
દૈવી શક્તિ, અસ્ત્રકુશળતા, યોગ, અમર્ષ, યુદ્ધમાં શૌર્ય, કૃતજ્ઞતા અને દયા—ભાઈના આ ગુણોનો તમે વિચાર કરો.
7.111.35
मयि चापि सहाये ते गच्छमानेऽर्जुनं प्रति ।
द्रोणे चित्रास्त्रतां सह्ख्ये राजंस्त्वमनुचिन्तय ॥ ७.१११.३५ ॥
હું પણ તમારો સહાયક બનીને અર્જુન તરફ જતો હોઉં ત્યારે, હે રાજન્, દ્રોણની વિચિત્ર અસ્ત્રકુશળતાનો તમે વિચાર કરો.
7.111.36
आचार्यो हि भृशं राजन्निग्रहे तव गृध्यति ।
प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन्सत्यां कर्तुं च भारत ॥ ७.१११.३६ ॥
હે રાજન્, આચાર્ય તમને પકડવા માટે અત્યંત આતુર છે; હે ભારત, પોતાની પ્રતિજ્ઞાનું રક્ષણ કરીને તેને સત્ય બનાવવા.
7.111.37
कुरुष्वाद्यात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि ।
यस्याहं प्रत्ययात्पार्थं गच्छेयं फल्गुनं प्रति ॥ ७.१११.३७ ॥
હવે તું પોતાનું રક્ષણ કર; હું ગયા પછી તારો રક્ષક કોણ હશે, જેના વિશ્વાસે હું પાર્થ (અર્જુન) પાસે જાઉં?
7.111.38
न ह्यहं त्वां महाराज अनिक्षिप्य महाहवे ।
क्वचिद्यास्यामि कौरव्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.१११.३८ ॥
હે મહારાજ, મહાયુદ્ધમાં તને સોંપ્યા વિના હું ક્યાંય નહીં જાઉં. હે કૌરવ્ય, આ સત્ય હું તને કહું છું.
7.111.39
न पश्यामि रथं कञ्चिद्यस्ते गोप्ता भवेदिह ।
शक्तं यं मन्यसे राजन्गोप्तारं प्रति पाण्डव ॥ ७.१११.३९ ॥
હે રાજન, અહીં તારો રક્ષક બની શકે એવો કોઈ રથ હું જોતો નથી. હે પાંડવ, જેને તું સમર્થ માને છે તે રક્ષક કોણ?
7.111.40
एतद्विचार्य बहुशो बुद्ध्या बुद्धिमतां वर ।
दृष्ट्वा श्रेयः परं बुद्ध्या ततो राजन्प्रशाधि माम् ॥ ७.१११.४० ॥
હે બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, આ વાત વારંવાર બુદ્ધિથી વિચારીને, બુદ્ધિથી પરમ શ્રેય જોઈને, હે રાજન, મને આજ્ઞા આપ.
7.111.41
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव ।
न तु मे शुद्ध्यते भावः श्वेताश्वं प्रति मारिष ॥ ७.१११.४१ ॥
હે મહાબાહુ માધવ, તું કહે છે તેમ જ છે; પણ હે મારિષ, શ્વેતાશ્વ (અર્જુન) પ્રત્યેનો મારો ભાવ શુદ્ધ થતો નથી.
7.111.42
करिष्ये परमं यत्नमात्मनो रक्षणे ह्यहम् ।
गच्छ त्वं समनुज्ञातो यत्र यातो धनञ्जयः ॥ ७.१११.४२ ॥
હું મારા રક્ષણ માટે પરમ પ્રયત્ન કરીશ. અનુમતિ મેળવીને તું જ્યાં ધનંજય (અર્જુન) ગયો છે ત્યાં જા.
7.111.43
आत्मसंरक्षणं सङ्ख्ये गमनं चार्जुनं प्रति ।
विचार्यैतत्स्वयं बुद्ध्या गमनं तत्र रोचये ॥ ७.१११.४३ ॥
યુદ્ધમાં આત્મરક્ષણ અને અર્જુન તરફ જવું — આ હું પોતે બુદ્ધિથી વિચારીને ત્યાં જવું જ ઉચિત માનું છું.
7.111.44
स त्वमातिष्ठ यानाय यत्र यातो धनञ्जयः ।
ममापि रक्षणं भीमः करिष्यति महाबलः ॥ ७.१११.४४ ॥
તું રથમાં ચઢ; ધનંજય જ્યાં ગયો છે ત્યાં જા. મારું રક્ષણ પણ મહાબલી ભીમ કરશે.
7.111.45
पार्षतश्च ससोदर्यः पार्थिवाश्च मबाहलाः ।
द्रौपदेयाश्च मां तात रक्षिष्यन्ति न संशयः ॥ ७.१११.४५ ॥
પાર્ષત અને તેના ભાઈઓ, મહાબાહુ રાજાઓ અને દ્રૌપદીના પુત્રો — હે તાત, તેઓ મારું રક્ષણ કરશે, એમાં સંશય નથી.
7.111.46
केकया भ्रातरः पञ्च राक्षसश्च घटोत्कचः ।
विराटो द्रुपदश्चैव शिखण्डी च महारथः ॥ ७.१११.४६ ॥
કેકયના પાંચ ભાઈઓ, રાક્ષસ ઘટોત્કચ, વિરાટ, દ્રુપદ અને મહારથી શિખંડી પણ (મારું રક્ષણ કરશે).
7.111.47
धृष्टकेतुश्च बलवान्कुन्तिभोजश्च मातुलः ।
नकुलः सहदेवश्च पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा।
एते समाहितास्तात रक्षिष्यन्ति न संशयः ॥ ७.१११.४७ ॥
બળવાન ધૃષ્ટકેતુ, મામા કુંતિભોજ, નકુલ, સહદેવ, પાંચાલો અને સૃંજયો — આ સૌ એકાગ્ર થઈને, હે તાત, મારું રક્ષણ કરશે; એમાં સંશય નથી.
7.111.48
न द्रोणः सह सैन्येन कृतवर्मा च संयुगे ।
समासादयितुं शक्तो न च मां धर्षयिष्यति ॥ ७.१११.४८ ॥
દ્રોણ પોતાની સેના સાથે અને કૃતવર્મા યુદ્ધમાં મારી પાસે પહોંચવા અને મારો સામનો કરવા સમર્થ નહીં થાય, અને મને પરાજિત પણ નહીં કરી શકે.
7.111.49
धृष्टद्युम्नश्च समरे द्रोणं क्रुद्धं परन्तपः ।
वारयिष्यति विक्रम्य वेलेव मकरालयम् ॥ ७.१११.४९ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધિત દ્રોણને શત્રુઓને સંતાપનાર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પરાક્રમથી રોકશે, જેમ કિનારો સમુદ્રને રોકે છે.
7.111.50
यत्र स्थास्यति सङ्ग्रामे पार्षतः परवीरहा ।
न द्रोणस्य बलं तात क्रमेत्तत्र कथञ्चन ॥ ७.१११.५० ॥
હે તાત, યુદ્ધમાં શત્રુવીરોનો સંહારક પાર્ષત જ્યાં ઊભો રહેશે, ત્યાં દ્રોણની સેના કોઈ પણ રીતે આગળ નહીં વધે.
7.111.51
एष द्रोणविनाशाय समुत्पन्नो हुताशनात् ।
कवची स शरी खङ्गी धन्वी च वरभूषणः ॥ ७.१११.५१ ॥
દ્રોણના વિનાશ માટે આ અગ્નિમાંથી ઉત્પન્ન થયો છે; તે કવચધારી, બાણધારી, ખડ્ગધારી, ધનુર્ધર અને ઉત્તમ આભૂષણોથી શોભતો છે.
7.111.52
एष द्रोणं रणे क्रुद्धं वारयेत स वै प्रभो ।
पाञ्चालः सहितैः सर्वैः पाण्डवानां च धन्विभिः ॥ ७.१११.५२ ॥
હે પ્રભુ, આ પાંચાલ યુદ્ધમાં ક્રોધિત દ્રોણને રોકશે; પાંડવોના સર્વ ધનુર્ધરો સાથે મળીને.
7.111.53
विक्रुधं गच्छ शैनेय मा कार्षीर्मयि सम्भ्रमम् ।
धृष्टद्युम्नो रणे क्रुद्धं द्रोणमावारयिष्यति ॥ ७.१११.५३ ॥
હે શૈનેય, ક્રોધ છોડીને જા; મારા પ્રત્યે ગભરાટ ન બતાવ. યુદ્ધમાં ક્રોધિત દ્રોણને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન રોકશે.