महाभारत · अध्याय 7.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.111.1
प्रीतियुक्तं च हृद्यं च माननीयं च सर्वशः ।
कालयुक्तं च चित्रं च स्वधिया चाभिभाषितम् ॥ ७.१११.१ ॥
ते वचन प्रेमयुक्त, हृदयाला आवडणारे, सर्व प्रकारे आदरणीय, समयोचित, विचित्र आणि स्वतःच्या बुद्धीने सांगितलेले होते.
7.111.2
धर्मराजस्य तद्वाक्यं निश्यम्य शिनिपुङ्गवः ।
सात्यकिर्भरतश्रेष्ठ प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ॥ ७.१११.२ ॥
धर्मराजाचे ते वचन ऐकून शिनींमध्ये श्रेष्ठ असलेला सात्यकी, हे भरतश्रेष्ठा, युधिष्ठिराला प्रत्युत्तर देता झाला.
7.111.3
श्रुतं ते गदतो वाक्यं सर्वमेतन्मयाऽच्युत ।
न्याययुक्तं च सत्यं च फल्गुनार्थे यशस्करम् ॥ ७.१११.३ ॥
हे अच्युता, तुम्ही बोललेली ही सर्व वचने मी ऐकली; ती न्याययुक्त, सत्य आणि फाल्गुनाला (अर्जुनाला) यश देणारी आहेत.
7.111.4
एवंविधे तथा काले मादृशं प्रेक्ष्य सत्तम ।
वक्तुमर्हसि राजेन्द्र यथा पार्थं तथैव माम् ॥ ७.१११.४ ॥
हे सत्तमा, अशा परिस्थितीत आणि या काळी माझ्यासारख्याकडे पाहून, हे राजेंद्रा, जसे पार्थाशी बोलता तसेच मलाही बोलावे.
7.111.5
न मे धनञ्जयस्यार्थे प्राणा रक्ष्याः कथञ्चन ।
त्वत्प्रयुक्तः पुनरहं किं नकुर्यां महाहवे ॥ ७.१११.५ ॥
धनंजयासाठी माझे प्राण कोणत्याही प्रकारे राखण्यासारखे नाहीत. तुमच्याकडून पाठवला गेलेला मी या महायुद्धात काय करणार नाही?
7.111.6
लोकत्रयं योधयेयं सदेवासुरमानुषम् ।
त्वत्प्रयुक्तो नरेन्द्रेन्द्र किम्पुनस्तान्सुदुर्बलान् ॥ ७.१११.६ ॥
तुमच्याकडून पाठवला गेलेला मी देव, असुर आणि मानवांसह तिन्ही लोकांशीही युद्ध करू शकेन; हे नरेंद्रांच्या इंद्रा, मग त्या अत्यंत दुर्बलांविषयी काय बोलावे?
7.111.7
सुयोधनबलं त्वद्य योधयिष्ये समन्ततः ।
विजेष्ये च रणे राजन्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.१११.७ ॥
हे राजा, आज मी चहूकडून सुयोधनाच्या सैन्याशी युद्ध करीन आणि रणात विजय मिळवीन. हे मी तुम्हाला सत्य सांगतो.
7.111.8
कुशल्यहं कुंशलिनं समासाद्य धनञ्जयम् ।
हते जयद्रथे राजन्पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥ ७.१११.८ ॥
हे राजा, कुशल राहून, कुशल धनंजयाकडे जाऊन, जयद्रथ मारला गेल्यावर मी पुन्हा तुमच्याकडे येईन.
7.111.9
अवश्यं तु मया सर्वं विज्ञाप्यस्त्वं नराधिप ।
वासुदेवस्य यद्वाक्यं फल्गुनस्य च धीमतः ॥ ७.१११.९ ॥
हे नराधिपा, मी तुम्हाला सर्व अवश्य कळवले पाहिजे — वासुदेवाचे वचन आणि बुद्धिमान फल्गुनाचे वचन.
7.111.10
दृढं त्वभिहितश्चाहमर्जुनेन पुनःपुनः ।
मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य वासुदेवस्य शृण्वतः ॥ ७.१११.१० ॥
सर्व सैन्याच्या मध्ये, वासुदेव ऐकत असताना, अर्जुनाने मला पुन्हा पुन्हा दृढपणे सांगितले.
7.111.11
अद्य माधव राजानमप्रमत्तोऽनुपालय ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा यावद्धन्मि जयद्रथम् ॥ ७.१११.११ ॥
हे माधवा, आज राजाचे अप्रमत्तपणे रक्षण कर; युद्धात उदात्त निश्चय ठेवून, जोवर मी जयद्रथाला मारत नाही तोवर.
7.111.12
त्वयि चाहं महाबाहो प्रद्युम्ने वा महारथे ।
नृपं निक्षिप्य गच्छेयं निरपेक्षो जयद्रथम् ॥ ७.१११.१२ ॥
हे महाबाहो, मी तुमच्याकडे किंवा महारथी प्रद्युम्नाकडे राजाला सोपवून, निश्चिंतपणे जयद्रथाकडे जाईन.
7.111.13
जानीषे हि रणे द्रोणं कुरुषु श्रेष्ठसम्मतम् ।
प्रतिज्ञा चापि ते नित्यं श्रुता द्रोणस्य माधव ॥ ७.१११.१३ ॥
हे माधवा, युद्धात कुरूंमध्ये श्रेष्ठ मानल्या गेलेल्या द्रोणाला तू जाणतोस; द्रोणाची प्रतिज्ञाही तू नेहमी ऐकली आहेस.
7.111.14
ग्रहमे धर्मराजस्य भारद्वाजोऽपि गृध्यति ।
शक्तश्चापि रणे द्रोणो निग्रहीतुं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१११.१४ ॥
धर्मराजाला पकडण्याची लालसा भारद्वाज (द्रोण) यालाही आहे; युद्धात युधिष्ठिराला बंदी करण्यास द्रोण समर्थही आहे.
7.111.15
एवं त्वयि समाघाय धर्मराजं नरोत्तमम् ।
अहमद्य गमिष्यामि सैन्धवस्य वधाय हि ॥ ७.१११.१५ ॥
अशा रीतीने नरश्रेष्ठ धर्मराजाला तुझ्यावर सोपवून मी आज सैंधवाच्या (जयद्रथाच्या) वधासाठी जाईन.
7.111.16
स त्वमद्य रणे यत्तो रक्ष माधव पाण्डवम् ।
रक्षेणे धर्मराजस्य ध्रुवो हि विजयो मम ॥ ७.१११.१६ ॥
हे माधवा, तू आज युद्धात सावध राहून पांडवाचे रक्षण कर; धर्मराजाच्या रक्षणामुळे माझा विजय निश्चित आहे.
7.111.17
जयद्रथं च हत्वाऽहं द्रुतमेष्यामि माधव ।
धर्मराजं न चेद्द्रोणो निगृह्णीयाद्रणे बलात् ॥ ७.१११.१७ ॥
हे माधवा, जयद्रथाला मारून मी लवकर परत येईन, जर द्रोणाने युद्धात बळजबरीने धर्मराजाला पकडले नाही तर.
7.111.18
निगृहीते नरश्रेष्ठे भारद्वाजेन माधव ।
सैन्धवस्य वधो न स्यान्ममाप्रीतिस्तथा भवेत् ॥ ७.१११.१८ ॥
हे माधवा, भारद्वाजाने नरश्रेष्ठ (धर्मराज) पकडले गेले तर सैंधवाचा वध होणार नाही, आणि माझ्यालाही तेवढीच नाराजी होईल.
7.111.19
एवङ्गते नरश्रेष्ठे पाण्डवे सत्यवादिति ।
अस्माकं गमनं व्यक्तं वनं प्रति भवेत्पुनः ॥ ७.१११.१९ ॥
नरश्रेष्ठ सत्यवादी पाण्डव असे झाल्यावर आपल्याला पुन्हा वनाकडे जावे लागेल हे स्पष्ट आहे.
7.111.20
सोऽयं मम जयो व्यक्तं व्यर्थ एव भविष्यति ।
यदि द्रोणो रणे क्रुद्धो निगृह्णीयाद्युधिष्ठिरम् ॥ ७.१११.२० ॥
रणांगणात क्रुद्ध झालेल्या द्रोणाने युधिष्ठिराला पकडले, तर माझा हा विजय स्पष्टपणे व्यर्थ ठरेल.
7.111.21
स त्वमद्य महाबाहो प्रियार्थं मम माधव ।
जयार्थं च यशोर्थं च रक्ष राजानमाहवे ॥ ७.१११.२१ ॥
म्हणून हे महाबाहो माधवा, आज माझ्या प्रियासाठी, विजयासाठी आणि यशासाठी युद्धात राजाचे रक्षण कर.
7.111.22
स भवान्मयि निक्षेपो निक्षिप्तः सव्यसाचिना ।
भारद्वाजाद्भयं नित्यं मन्यमानेन वै प्रभो ॥ ७.१११.२२ ॥
प्रभो, ती ठेव तुम्हीच आहात; भारद्वाज द्रोणापासून नेहमी भय वाटते असे मानून सव्यसाची अर्जुनाने ती माझ्यावर सोपवली होती.
7.111.23
तस्यापि च महाबाहो नित्यं पश्यामि संयुगे ।
नान्यं हि प्रतियोद्धारं रौक्मिणेयादृते प्रभो ॥ ७.१११.२३ ॥
हे महाबाहो, हे प्रभो, युद्धात त्याचा प्रतिस्पर्धी रुक्मिणीपुत्रावाचून दुसरा कोणी मला नेहमी दिसत नाही.
7.111.24
मां चापि मन्यते युद्धे भारद्वाजस्य धीमतः ।
सोऽहं संभावनानं चैतामाचार्यवचनं च तत्।
पृष्ठतो नोत्सहे कर्तुं त्वां वा त्यक्तुं महीपते ॥ ७.१११.२४ ॥
बुद्धिमान भारद्वाज द्रोण युद्धातही मला मान देतात; तो सन्मान आणि आचार्यांचे वचन मागून सोडून देण्यास मी समर्थ नाही, आणि हे महीपते, तुलाही सोडू शकत नाही.
7.111.25
आचार्यो लघुहस्तत्वादभेद्यकवचावृतः ।
उपलभ्य रणे क्रीडेद्यथा शकुनिना शिशुः ॥ ७.१११.२५ ॥
आचार्य द्रोण हलक्या हातांचे आणि अभेद्य कवचाने वेढलेले आहेत; रणात ते लहान मूल पक्ष्याशी खेळावे तसे खेळतील.
7.111.26
यदि कार्ष्णिर्धनुष्पाणिरिह स्यान्मकरध्वजः ।
तस्मै त्वां विसृजेयं वै स त्वां रक्षेद्यथाऽर्जुनः ॥ ७.१११.२६ ॥
धनुष्य हाती असलेला मकरध्वज कार्ष्णि (अर्जुन) येथे असता तर मी तुला त्याच्याकडेच सोपवीन; तो अर्जुनासारखेच तुझे रक्षण करील.
7.111.27
कुरु त्वमात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि ।
यः प्रतीयाद्रमे द्रोणं यावद्गच्छामि पाण्डवम् ॥ ७.१११.२७ ॥
तू स्वतःचे रक्षण कर; मी गेल्यावर तुझा रक्षक कोण? मी पांडवाकडे जात असताना द्रोणांसमोर जाऊन त्यांना कोण अडवेल?
7.111.28
मा च ते भयमद्यास्तु राजन्नर्जुनसम्भवम् ।
न स जातु महाबाहुर्भारमुद्यम्य सीदति ॥ ७.१११.२८ ॥
हे राजा, आज अर्जुनामुळे तुला भय वाटू नये; तो महाबाहू भार उचलून कधीही खचत नाही.
7.111.29
ये च सौवीरका योधास्तथा सैन्धवपौरवाः ।
उदीच्या दाक्षिणात्याश्च ये चान्येऽपि महारथाः ॥ ७.१११.२९ ॥
जे सौवीर योद्धे, सैंधव आणि पौरव, उत्तरेकडील आणि दक्षिणेकडील योद्धे, आणि इतर महारथीही—
7.111.30
ये च कर्णमुखा राजन्रथोदाराः प्रकीर्तितः ।
एतेऽर्जुनस्य क्रुद्धस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ ७.१११.३० ॥
हे राजा, कर्णप्रमुख जे प्रसिद्ध उदार रथयोद्धे आहेत—हे सर्व क्रुद्ध अर्जुनाच्या सोळाव्या कलेलाही योग्य नाहीत.
7.111.31
उद्युक्ताः पृथिवीपाल ससुरासुरमानुषाः ।
सराक्षसगणा राजन्सकिन्नरमहोरगाः ॥ ७.१११.३१ ॥
हे पृथ्वीपाला, देव, असुर, मानव यांच्यासह, राक्षसगणांसह, हे राजा, किन्नर व महोरगांसह सर्वजण युद्धास सिद्ध झाले तरी.
7.111.32
जङ्गमस्थावरैः सार्धं नालं पार्थस्य संयुगे ।
एवं ज्ञात्वा महाराज व्येतु ते भीर्धनञ्जये ॥ ७.१११.३२ ॥
जंगम-स्थावरांसह एकत्र आले तरी युद्धात पार्थाला ते पुरे पडणार नाहीत. हे जाणून, महाराजा, धनंजयाबद्दलची तुझी भीती दूर होवो.
7.111.33
एवं वीरौ महेष्वासौ कृष्णौ सत्यपराक्रमौ ।
न तत्र कर्मणो व्यापत्कथंचिदपि विद्यते। ॥ ७.१११.३३ ॥
असे ते दोन वीर, महाधनुर्धर, सत्यपराक्रमी कृष्ण—तेथे कर्मात कोणत्याही प्रकारे अपयश आढळत नाही.
7.111.34
दैवं कृतास्त्रतां योगममर्षं शौर्यमाहवे ।
कृतज्ञतां दयां चैव भ्रातुस्त्वमनुचिन्तय ॥ ७.१११.३४ ॥
दैवी शक्ती, अस्त्रकौशल्य, योग, अमर्ष, युद्धातील शौर्य, कृतज्ञता आणि दया—भावाचे हे गुण तू आठवून पाहा.
7.111.35
मयि चापि सहाये ते गच्छमानेऽर्जुनं प्रति ।
द्रोणे चित्रास्त्रतां सह्ख्ये राजंस्त्वमनुचिन्तय ॥ ७.१११.३५ ॥
मीही तुझा सहाय्यक म्हणून अर्जुनाकडे जात असता, हे राजा, द्रोणाच्या विचित्र अस्त्रकौशल्याचा तू विचार कर.
7.111.36
आचार्यो हि भृशं राजन्निग्रहे तव गृध्यति ।
प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन्सत्यां कर्तुं च भारत ॥ ७.१११.३६ ॥
हे राजा, आचार्य तुला पकडण्यासाठी अत्यंत उत्सुक आहेत; हे भारता, आपली प्रतिज्ञा राखून ती सत्य करण्यासाठी.
7.111.37
कुरुष्वाद्यात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि ।
यस्याहं प्रत्ययात्पार्थं गच्छेयं फल्गुनं प्रति ॥ ७.१११.३७ ॥
आता स्वतःचे रक्षण कर; मी गेल्यावर तुझा रक्षक कोण असेल, ज्याच्या विश्वासावर मी पार्थाकडे (अर्जुनाकडे) जाऊ?
7.111.38
न ह्यहं त्वां महाराज अनिक्षिप्य महाहवे ।
क्वचिद्यास्यामि कौरव्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ७.१११.३८ ॥
हे महाराज, महायुद्धात तुला सोपल्याशिवाय मी कुठेही जाणार नाही. हे कौरव्या, हे सत्य मी तुला सांगतो.
7.111.39
न पश्यामि रथं कञ्चिद्यस्ते गोप्ता भवेदिह ।
शक्तं यं मन्यसे राजन्गोप्तारं प्रति पाण्डव ॥ ७.१११.३९ ॥
हे राजा, येथे तुझा रक्षक होऊ शकेल असा कोणताही रथ मला दिसत नाही. हे पाण्डवा, ज्याला तू समर्थ समजतोस असा रक्षक कोण?
7.111.40
एतद्विचार्य बहुशो बुद्ध्या बुद्धिमतां वर ।
दृष्ट्वा श्रेयः परं बुद्ध्या ततो राजन्प्रशाधि माम् ॥ ७.१११.४० ॥
हे बुद्धिमानांतील श्रेष्ठा, हे अनेकदा बुद्धीने विचारून, बुद्धीने परम कल्याण पाहून, हे राजा, मला आज्ञा कर.
7.111.41
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव ।
न तु मे शुद्ध्यते भावः श्वेताश्वं प्रति मारिष ॥ ७.१११.४१ ॥
हे महाबाहो माधवा, तू म्हणतोस तसेच आहे; पण हे मारिषा, श्वेताश्वाविषयीचा माझा भाव शुद्ध होत नाही.
7.111.42
करिष्ये परमं यत्नमात्मनो रक्षणे ह्यहम् ।
गच्छ त्वं समनुज्ञातो यत्र यातो धनञ्जयः ॥ ७.१११.४२ ॥
मी स्वतःच्या रक्षणासाठी परम प्रयत्न करीन. अनुमती घेऊन तू जिथे धनंजय (अर्जुन) गेला आहेस तिथे जा.
7.111.43
आत्मसंरक्षणं सङ्ख्ये गमनं चार्जुनं प्रति ।
विचार्यैतत्स्वयं बुद्ध्या गमनं तत्र रोचये ॥ ७.१११.४३ ॥
युद्धात स्वतःचे रक्षण आणि अर्जुनाकडे जाणे — हे स्वतः बुद्धीने विचारून, तिथे जाणेच मला योग्य वाटते.
7.111.44
स त्वमातिष्ठ यानाय यत्र यातो धनञ्जयः ।
ममापि रक्षणं भीमः करिष्यति महाबलः ॥ ७.१११.४४ ॥
तू रथावर चढ; धनंजय जिथे गेला आहे तिथे जा. माझेही रक्षण महाबली भीम करेल.
7.111.45
पार्षतश्च ससोदर्यः पार्थिवाश्च मबाहलाः ।
द्रौपदेयाश्च मां तात रक्षिष्यन्ति न संशयः ॥ ७.१११.४५ ॥
पार्षत आणि त्याचे बंधू, महाबाहू राजे, आणि द्रौपदीचे पुत्र — हे तात, ते माझे रक्षण करतील, यात संशय नाही.
7.111.46
केकया भ्रातरः पञ्च राक्षसश्च घटोत्कचः ।
विराटो द्रुपदश्चैव शिखण्डी च महारथः ॥ ७.१११.४६ ॥
केकयांचे पाच बंधू, राक्षस घटोत्कच, विराट, द्रुपद आणि महारथी शिखंडी हेही (माझे रक्षण करतील).
7.111.47
धृष्टकेतुश्च बलवान्कुन्तिभोजश्च मातुलः ।
नकुलः सहदेवश्च पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा।
एते समाहितास्तात रक्षिष्यन्ति न संशयः ॥ ७.१११.४७ ॥
बलवान धृष्टकेतू, मामा कुंतीभोज, नकुल, सहदेव, पांचाल व सृंजय — हे सर्व एकाग्र होऊन, हे तात, माझे रक्षण करतील; यात संशय नाही.
7.111.48
न द्रोणः सह सैन्येन कृतवर्मा च संयुगे ।
समासादयितुं शक्तो न च मां धर्षयिष्यति ॥ ७.१११.४८ ॥
द्रोण सैन्यासह आणि कृतवर्मा युद्धात माझ्यापर्यंत पोहोचण्यास व माझा सामना करण्यास समर्थ होणार नाहीत, आणि मला पराभूतही करू शकणार नाहीत.
7.111.49
धृष्टद्युम्नश्च समरे द्रोणं क्रुद्धं परन्तपः ।
वारयिष्यति विक्रम्य वेलेव मकरालयम् ॥ ७.१११.४९ ॥
युद्धात क्रुद्ध झालेल्या द्रोणाला शत्रूंना तापवणारा धृष्टद्युम्न पराक्रमाने रोखेल, जसा किनारा समुद्राला रोखतो.
7.111.50
यत्र स्थास्यति सङ्ग्रामे पार्षतः परवीरहा ।
न द्रोणस्य बलं तात क्रमेत्तत्र कथञ्चन ॥ ७.१११.५० ॥
हे तात, युद्धात शत्रुवीरांचा वध करणारा पार्षत जिथे उभा राहील, तिथे द्रोणाचे सैन्य कोणत्याही प्रकारे पुढे जाणार नाही.
7.111.51
एष द्रोणविनाशाय समुत्पन्नो हुताशनात् ।
कवची स शरी खङ्गी धन्वी च वरभूषणः ॥ ७.१११.५१ ॥
द्रोणाच्या विनाशासाठी हा अग्नीतून जन्मला आहे; तो कवचधारी, बाणधारी, खड्गधारी, धनुर्धर आणि उत्तम अलंकारांनी शोभणारा आहे.
7.111.52
एष द्रोणं रणे क्रुद्धं वारयेत स वै प्रभो ।
पाञ्चालः सहितैः सर्वैः पाण्डवानां च धन्विभिः ॥ ७.१११.५२ ॥
हे प्रभो, हा पांचाल युद्धात क्रुद्ध झालेल्या द्रोणाला रोखेल; पांडवांच्या सर्व धनुर्धरांसह.
7.111.53
विक्रुधं गच्छ शैनेय मा कार्षीर्मयि सम्भ्रमम् ।
धृष्टद्युम्नो रणे क्रुद्धं द्रोणमावारयिष्यति ॥ ७.१११.५३ ॥
हे शैनेया, क्रोध सोडून जा; माझ्याबद्दल घाबरू नकोस. युद्धात क्रुद्ध झालेल्या द्रोणाला धृष्टद्युम्न रोखेल.