महाभारत · अध्याय 7.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.117.1
काल्यमानेषु सैन्येषु शैनेयेन ततस्ततः ।
भारद्वाजः शरव्रातैर्मर्मभिद्भिरवाकिरत् ॥ ७.११७.१ ॥
शैनेय (सात्यकी) सैन्यांचा संहार करत असताना, भारद्वाज (द्रोण) मर्मभेदी बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकून टाकला.
7.117.2
स सम्प्रहारस्तुमुलो द्रोणसात्वतयोरभूत् ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां बलिवासवयोरिव ॥ ७.११७.२ ॥
द्रोण आणि सात्वत (सात्यकी) यांच्यात ते भयंकर युद्ध झाले; बली आणि वासव (इंद्र) यांच्या युद्धासारखे, सर्व सैन्ये पाहत असताना.
7.117.3
ततो द्रोणः शिनेः पौत्रं चित्रैः सर्वायसैः शरैः ।
त्रिभिराशीविपाकारैर्ललाटे समविध्यत ॥ ७.११७.३ ॥
मग द्रोणाने शिनीच्या नातवाला (सात्यकीला) पूर्णपणे लोखंडी, विषारी सर्पांसारख्या तीन विचित्र बाणांनी कपाळावर भेदले.
7.117.4
तैर्ललाटार्पितैर्बाणैर्युयुधानस्त्वजिह्मगैः ।
व्यरोचत महाराज त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥ ७.११७.४ ॥
हे महाराजा! कपाळात रुतलेल्या त्या सरळ जाणाऱ्या बाणांनी युयुधान (सात्यकी) त्रिशिखर पर्वतासारखा शोभला.
7.117.5
ततोऽस्य बाणानपरानिन्द्राशनिसमस्वनान् ।
भारद्वाजोऽन्तरप्रेक्षी प्रेषयामास संयुगे ॥ ७.११७.५ ॥
मग भारद्वाज (द्रोण) संधी शोधत, इंद्राच्या वज्रासारखा गर्जणारे इतर बाण युद्धात त्याच्यावर सोडले.
7.117.6
तान्द्रोणचापनिर्मुक्तान्दाशार्हः पततः शरान् ।
द्वाभ्यांद्वाभ्यां सुपुङ्खाभ्यां चिच्छेद परमास्त्रवित् ॥ ७.११७.६ ॥
परम अस्त्रांचा जाणकार दाशार्ह (सात्यकी) द्रोणाच्या धनुष्यातून सुटलेले ते बाण दोन-दोन करून, सुंदर पिसांच्या बाणांनी तोडून टाकले.
7.117.7
तामस्य लघुतां द्रोणः समवेक्ष्य विशाम्पते ।
प्रहस्य सहसाऽविध्यत्त्रिंशतां शिनिपुङ्गवम् ॥ ७.११७.७ ॥
हे राजा, त्याची चपळाई पाहून द्रोणाने हसत अचानक शिनिश्रेष्ठाला तीस बाणांनी विद्ध केले.
7.117.8
पुनः पञ्चशतेषूणां शितेन च समार्पयत् ।
लघुतां युयुधानस्य लाघवेन विशेषयन् ॥ ७.११७.८ ॥
पुन्हा त्याने तीक्ष्ण पाचशे बाणांनी प्रत्युत्तर दिले; युयुधानाची चपळाई आपल्या कौशल्याने मागे टाकत.
7.117.9
समुत्पतन्ति वल्मीकाद्यथा क्रुद्धा महोरगाः ।
तथा द्रोणरथाद्राजन्नापतन्ति तनुच्छिदः ॥ ७.११७.९ ॥
जसे क्रुद्ध महासर्प वारुळातून उसळतात, तसेच हे राजा, द्रोणाच्या रथातून शरीर छेदणारे बाण कोसळू लागले.
7.117.10
तथैव युयुधानेन सृष्टाः सतसहस्रशः ।
अवाकिरन्द्रोणरथं शरा रुधिरभोजनाः ॥ ७.११७.१० ॥
तसेच युयुधानाने सोडलेल्या लाखो रक्तभक्षक बाणांनी द्रोणाचा रथ झाकून टाकला.
7.117.11
लाघवाद्दिजमुख्यस्य सात्वतस्य च मारिष ।
विशेषं नाध्यगच्छाम समावास्तां नरर्षभौ ॥ ७.११७.११ ॥
हे पूज्य, त्या द्विजश्रेष्ठ (द्रोण) आणि सात्वत (सात्यकी) यांच्या कौशल्यात आम्हाला फरक दिसला नाही; ते दोन नरश्रेष्ठ समान होते.
7.117.12
सात्यकिस्तु ततो द्रोणं नवभिर्नतपर्वभिः ।
आजघान भृशं क्रुद्धो ध्वजं च निशितैः शरैः ॥ ७.११७.१२ ॥
मग सात्यकीने क्रोधाने द्रोणाला वाकलेल्या पेरांच्या नऊ बाणांनी प्रहार केला आणि तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्या ध्वजालाही मारले.
7.117.13
सारथिं च शतेनैव भारद्वाजस्य पश्यतः ।
लाघवं युयुधानस्य दृष्ट्वा द्रोणो महारथः ॥ ७.११७.१३ ॥
भारद्वाज पाहत असताना युयुधानाची चपळाई पाहून महारथी द्रोणाने शंभर बाणांनी त्याच्या सारथ्यावर प्रहार केला.
7.117.14
सप्तत्या सारथिं विद्व्वा तुरङ्गांश्च त्रिभिस्त्रिभिः ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद माधवस्य रथे स्थितम् ॥ ७.११७.१४ ॥
सत्तर बाणांनी सारथ्याला विंधून, प्रत्येक घोड्याला तीन तीन बाणांनी विंधून, एका बाणाने माधवाच्या रथावरील ध्वज तोडला.
7.117.15
अथापरेण भल्लेन हेमपुङ्खेन पत्रिणा ।
धनुश्चिच्छेद समरे माधवस्य महात्मनः ॥ ७.११७.१५ ॥
मग सोन्याच्या पंखांच्या दुसऱ्या भल्ल बाणाने युद्धात महात्मा माधवाचे धनुष्य तोडले.
7.117.16
सात्यकिस्तु ततः क्रुद्धो धनुस्त्यक्त्वा महारथः ।
गदां जग्राह महतीं भारद्वाजाय चाक्षिपत् ॥ ७.११७.१६ ॥
तेव्हा क्रोधित झालेल्या महारथी सात्यकीने धनुष्य टाकून एक मोठी गदा घेऊन भारद्वाजावर फेकली.
7.117.17
तामापतन्तीं सहसा पट्टबद्धामयस्मयीम् ।
न्यवारयच्छरैर्द्रोणो बहुभिर्बहुरूपिभिः ॥ ७.११७.१७ ॥
अचानक येणारी ती पट्ट्यांनी बांधलेली लोखंडी गदा द्रोणाने अनेक रूपांच्या बहुसंख्य बाणांनी अडवली.
7.117.18
अथान्यद्धनुरादाय सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
विव्याध बहुभिर्वीरं भारद्वाजं शिलाशितैः ॥ ७.११७.१८ ॥
मग सत्यपराक्रमी सात्यकीने दुसरे धनुष्य घेऊन दगडावर धार लावलेल्या अनेक बाणांनी वीर भारद्वाजाला विंधले.
7.117.19
स विद्वा समरे द्रोणं सिंहनादममुञ्चत ।
तं वै न मृमषे द्रोणः सिंहनादं महात्मनः ॥ ७.११७.१९ ॥
त्याने युद्धात द्रोणाला बाणांनी विद्ध करून सिंहनाद केला. त्या महात्म्याचा तो सिंहनाद द्रोणाला सहन झाला नाही.
7.117.20
ततः शक्तिं रणे द्रोणो रुक्मदण्डामयस्मयीम् ।
तरसा प्रेषयामास माधवस्य रथं प्रति ॥ ७.११७.२० ॥
तेव्हा युद्धात द्रोणाने सोन्याच्या दांड्याची लोखंडी शक्ती वेगाने माधवाच्या (सात्यकीच्या) रथाकडे फेकली.
7.117.21
अनासाद्य तु शैनेयं सा शक्तिः कालसन्निभा ।
भित्त्वा रथं जगामोग्ना धरणीं दारुणस्वना ॥ ७.११७.२१ ॥
कालासारखी ती शक्ती शैनेयापर्यंत (सात्यकीपर्यंत) न पोहोचता, रथ भेदून भयंकर आवाजाने उग्रपणे जमिनीत शिरली.
7.117.22
ततो द्रोणं शिनेः पौत्रो राजन्विव्याध पत्रिणा ।
दक्षिणं भुजमासाद्य पीडयन्भरतर्षभ ॥ ७.११७.२२ ॥
तेव्हा हे राजा, शिनीचा नातू (सात्यकी) याने द्रोणाला बाणाने विद्ध केले. हे भरतश्रेष्ठा, त्याने त्यांच्या उजव्या बाहूला धडक देऊन पीडा दिली.
7.117.23
द्रोणोऽपि समरे राजन्माधवस्य महद्धनुः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद रथशक्त्या च सारथिम् ॥ ७.११७.२३ ॥
हे राजा, द्रोणानेही युद्धात माधवाचे (सात्यकीचे) महान धनुष्य अर्धचंद्र बाणाने तोडले; रथशक्तीने सारथ्यालाही प्रहार केला.
7.117.24
मुमोह सारथिस्तस्य रथशक्त्या समाहतः ।
स रथोपस्थमासाद्य मुहूर्तं सन्न्यषीदत ॥ ७.११७.२४ ॥
त्याचा सारथी रथशक्तीच्या प्रहाराने घायाळ होऊन मूर्च्छित झाला. तो रथाच्या तळाशी जाऊन क्षणभर खाली बसला.
7.117.25
चकार सात्यकी राजंस्तत्र कर्मातिमानुषम् ।
अयोधयच्च यद्द्रोणं रश्मीञ्जग्राह च स्वयम् ॥ ७.११७.२५ ॥
हे राजा, तेथे सात्यकीने अतिमानुष कर्म केले. त्याने द्रोणाशी युद्ध केले आणि स्वतः त्यांच्या लगामी धरल्या.
7.117.26
ततः शरशतेनैव युयुधानो महारथः ।
अविध्यद्ब्राह्मणं सङ्ख्ये हृष्टरूपो विशाम्पते ॥ ७.११७.२६ ॥
मग्न महारथी युयुधानाने (सात्यकीने) शंभर बाणांनी युद्धात ब्राह्मण (द्रोणाला) विंधले. हे प्रजापती, त्याचे रूप आनंदी होते.
7.117.27
तस्य द्रोणः शरान्पञ्च प्रेषयामास भारत ।
ते घोराः कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ॥ ७.११७.२७ ॥
त्याच्यावर द्रोणाने पाच बाण सोडले, हे भारता. ते भयंकर बाण चिलखत भेदून युद्धात रक्त प्याले.
7.117.28
निर्विद्धस्तु शरैर्घोरैरक्रुद्ध्यत्सात्यकिर्भृशम् ।
सायकान्व्यसृजच्चापि वीरो रुक्मरथं प्रति ॥ ७.११७.२८ ॥
भयंकर बाणांनी विद्ध झालेला सात्यकी अत्यंत संतापला. त्या वीराने सुवर्णरथाच्या (द्रोणाच्या) दिशेने बाण सोडले.
7.117.29
ततो द्रोणस्य यन्तारं निपात्यैकेषुणा भुवि ।
अश्वान्व्यद्रावयद्बाणैर्हतसूतांस्ततस्ततः ॥ ७.११७.२९ ॥
मग्न एकाच बाणाने द्रोणाच्या सारथ्याला भूमीवर पाडून, सारथी मारले गेल्याने बाणांनी घोड्यांना इकडे तिकडे पळवून लावले.
7.117.30
स रथः प्रद्रुतः सङ्ख्ये मण्डलानि सहस्रशः ।
चकार राजतो राजन्भ्राजमान इवांशुमान् ॥ ७.११७.३० ॥
तो रथ युद्धात पळत असताना हजारो वर्तुळे फिरला. हे राजा, चमकणाऱ्या सूर्याप्रमाणे तो तेजस्वी दिसला.
7.117.31
अभिद्रवत गृह्णीत हयान्द्रोणस्य धावत ।
इति स्म चुक्रुशुः सर्वे राजपुत्राः सराजकाः ॥ ७.११७.३१ ॥
"द्रोणाच्या घोड्यांवर चाल करा, त्यांना पकडा, धावा!" असे सर्व राजपुत्र आणि राजे ओरडले.
7.117.32
ते सात्यकिमपास्याशु राजन्युधि महारथाः ।
यतो द्रोणस्ततः सर्वे सहसा समुपाद्रवन् ॥ ७.११७.३२ ॥
राजा, ते महारथी सात्यकीला लगेच सोडून जिथे द्रोण होता तिकडे सर्वजण अचानक एकत्र धावले.
7.117.33
तान्दृष्ट्वा प्रद्रुतान्सङ्ख्ये सात्वतेन शरार्दितान् ।
प्रभग्नं पुनरेवासीत्तव सैन्यं समाकुलम् ॥ ७.११७.३३ ॥
युद्धात सात्वत (सात्यकी) च्या बाणांनी पीडित होऊन पळणाऱ्या त्यांना पाहून तुमचे सैन्य पुन्हा विस्कळीत व गोंधळलेले झाले.
7.117.34
व्यूहस्यैव पुनर्द्वारं गत्वा द्रोणो व्यवस्थितः ।
वातायमानैस्तैरश्वैर्नीतो वृष्णिशरार्दितैः ॥ ७.११७.३४ ॥
पुन्हा व्यूहाच्या द्वारापाशी जाऊन द्रोण उभा राहिला; वाऱ्यासारख्या वेगवान, वृष्णीच्या (सात्यकीच्या) बाणांनी पीडित त्या घोड्यांनी त्याला तिथे नेले.
7.117.35
पाण्डुपाञ्चालसम्भिन्नं व्यूहमालोक्य वीर्यवान् ।
शैनेये नाकरोद्यत्नं व्यूहमेवाभ्यरक्षत ॥ ७.११७.३५ ॥
पांडव व पांचाल यांनी भेदलेला व्यूह पाहून वीर द्रोणाने शैनेयाविरुद्ध (सात्यकीविरुद्ध) प्रयत्न केला नाही; केवळ व्यूहाचेच रक्षण केले.
7.117.36
निवार्य पाण्डुपाञ्चालान्द्रोणाग्निः प्रदहन्निव ।
तस्थौ क्रोधेध्मसन्दीप्तः कालसूर्य इवोद्यतः ॥ ७.११७.३६ ॥
पांडव व पांचालांना रोखून द्रोण अग्नीप्रमाणे जाळत उभा राहिला; क्रोधरूपी इंधनाने प्रज्वलित, जणू उगवलेला कालसूर्य.