મહાભારત · અધ્યાય 7.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.122.1
दुःशासनरथं दृष्ट्वा समीपे पर्यवस्थितम् ।
भारद्वाजस्ततो वाक्यं दुःशासनमथाब्रवीत् ॥ ७.१२२.१ ॥
નજીક ઊભેલો દુઃશાસનનો રથ જોઈને ભારદ્વાજ (દ્રોણ) ત્યારે દુઃશાસનને આ શબ્દો બોલ્યા.
7.122.2
दुःशासन रथाः सर्वे कस्माच्चैते प्रविद्रुताः ।
कच्चित्क्षेमं तु नृपतेः कच्चिज्जीवति सैन्धवः ॥ ७.१२२.२ ॥
હે દુઃશાસન! આ બધા રથ કેમ ભાગી ગયા? રાજાનું કુશળ છે? સૈંધવ (જયદ્રથ) જીવતો છે?
7.122.3
राजपुत्रो भवानत्र राजभ्राता महारथः ।
किमर्थं द्रवते युद्धे यौवराज्यमवाप्य च ॥ ७.१२२.३ ॥
તું અહીં રાજપુત્ર, રાજાનો ભાઈ, મહારથી છે. યુવરાજપદ મેળવીને પણ યુદ્ધમાં કેમ ભાગે છે?
7.122.4
दासी जिताऽसि द्यूते त्वं यथा कामचरी भव ।
वाससां वाहिका राज्ञो भ्रातुर्ज्येष्ठस्य मे भव ॥ ७.१२२.४ ॥
દ્યૂતમાં તું દાસી તરીકે જીતાઈ છે; ઇચ્છા પ્રમાણે રહે. રાજાના અને મારા જ્યેષ્ઠ ભાઈનાં વસ્ત્ર ઊંચકનારી થા.
7.122.5
न सन्ति पतयः सर्वे तेऽद्य षण्ढतिलैः समाः ।
दुःशासनैवं कस्मात्त्वं पूर्वमुक्त्वा पलायसे ॥ ७.१२२.५ ॥
આજે તારા બધા પતિ નપુંસક અને તલ જેવા તુચ્છ નથી શું? હે દુઃશાસન! પહેલાં આમ કહીને હવે કેમ ભાગે છે?
7.122.6
स्वयं वैरं महत्कृत्वा पाञ्चालैः पाण्डवैः सह ।
एकं सात्यकिमासाद्य कथं भीतोऽसि संयुगे ॥ ७.१२२.६ ॥
તેં જાતે પાંચાલો અને પાંડવો સાથે મોટું વેર બાંધ્યું; એકલા સાત્યકિ પાસે જઈને યુદ્ધમાં કેમ ડર્યો?
7.122.7
न जानीषे पुरा त्वं तु गृह्णन्नक्षान्दुरोदरे ।
शरा ह्येते भविष्यन्ति दारुणाशीविषोपमाः ॥ ७.१२२.७ ॥
પહેલાં પાસાની રમતમાં તેં એ જાણ્યું નહોતું; પણ આ બાણો ભયંકર ઝેરી સર્પો જેવાં થશે.
7.122.8
अप्रियाणां हि वचनं पाण्डवस्य विशेषतः ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशस्त्वन्मूलो ह्यभवत्पुरा ॥ ७.१२२.८ ॥
પાંડવો પ્રત્યે, ખાસ કરીને દ્રૌપદી પ્રત્યે, અપ્રિય વચનો અને ક્લેશ પહેલાં તારાથી જ ઉત્પન્ન થયા હતા.
7.122.9
क्व ते मानश्च दर्पश्च क्व ते वीर्यं क्व गर्जितम् ।
आशीविषसमान्पार्थान्कोपयित्वा क्व यास्यसि ॥ ७.१२२.९ ॥
તારું માન અને દર્પ ક્યાં છે? તારું વીર્ય અને ગર્જન ક્યાં છે? ઝેરી સર્પો જેવા પાર્થોને કોપાવીને તું ક્યાં જઈશ?
7.122.10
शोच्येयं भारती सेना राज्यं चैव सुयोधनः ।
यस्य त्वं कर्कशो भ्राता पलायनपरायणः ॥ ७.१२२.१० ॥
આ ભારતી સેના અને સુયોધનનું રાજ્ય શોચનીય છે; તેનો કઠોર ભાઈ તું નાસી જવામાં તત્પર છે.
7.122.11
ननु नाम त्वया वीर दार्यमाणा भयार्दिता ।
स्वबाहुबलमास्थाय रक्षितव्या ह्यनीकिनी ॥ ७.१२२.११ ॥
હે વીર, ભયથી પીડિત અને વિખરાતી સેનાનું તારે પોતાના બાહુબળનો આશરો લઈને રક્ષણ કરવું જોઈતું હતું.
7.122.12
स त्वमद्य रणं हित्वा भीतो हर्षयसे परान् ।
विद्रुते त्वयि सैन्यस्य नायके शत्रुमूदन।
कोऽन्यः स्थास्यति सङ्ग्रामे भीतो भीते व्यपाश्रये ॥ ७.१२२.१२ ॥
તું આજે રણ છોડી ભયથી શત્રુઓને હર્ષ આપે છે. હે શત્રુસંહારક, સેનાનાયક એવો તું નાસી ગયો પછી યુદ્ધમાં બીજો કોણ ટકશે? ભયભીતનો આશરો લેનારા પણ ભયભીત જ રહેશે.
7.122.13
एकेन सात्वतेनाद्य युध्यमानस्य तेन वै ।
पलायने तव मतिः सङ्ग्रामाद्धि प्रवर्तते ॥ ७.१२२.१३ ॥
આજે એક સાત્વત (સાત્યકિ) સાથે લડતાં જ તમારું મન યુદ્ધમાંથી નાસી જવા તરફ વળી રહ્યું છે.
7.122.14
यदा गाण्डीवधन्वानं भीमसेनं च कौरव ।
यमौ च द्रक्ष्यसि रणे तदा वै किं करिष्यसि ॥ ७.१२२.१४ ॥
હે કૌરવ, યુદ્ધમાં જ્યારે તમે ગાંડીવધારી અર્જુન, ભીમસેન અને બંને જોડિયા ભાઈઓને જોશો, ત્યારે તમે શું કરશો?
7.122.15
युधि फल्गुनबाणानां मूर्याग्निसमवर्चसाम् ।
न तुल्याः सात्यकिशरा येभ्यो भीतः पलायसे ॥ ७.१२२.१५ ॥
યુદ્ધમાં સૂર્ય-અગ્નિ સમાન તેજસ્વી ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના બાણોની બરાબરી સાત્યકિના બાણો કરી શકતા નથી; તેમનાથી ડરીને તમે ભાગી રહ્યા છો.
7.122.16
त्वरितो वीर गच्छ त्वं गान्धार्युदरमाविश ।
पृथिव्यां धावमानस्य नान्यत्पश्यामि जीवनम् ॥ ७.१२२.१६ ॥
હે વીર, ઝડપથી જાઓ અને ગાંધારીના ગર્ભમાં પ્રવેશો. પૃથ્વી પર ભાગી રહેલા તમારા માટે મને બીજો જીવનમાર્ગ દેખાતો નથી.
7.122.17
यदि तावत्कृता बुद्धिः पलायनपरायणा ।
पृथिवी धर्मराजाय शमेनैव प्रदीयताम् ॥ ७.१२२.१७ ॥
જો તમે નાસી જવાનો જ નિશ્ચય કર્યો હોય, તો ધર્મરાજ (યુધિષ્ઠિર)ને પૃથ્વી શાંતિપૂર્વક જ સોંપી દો.
7.122.18
यावत्फल्गुननाराचा निर्मुक्तोरगसन्निभाः ।
नाविशन्ति शरीरं ते तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.१८ ॥
છોડેલા સર્પો જેવાં અર્જુનનાં લોખંડી બાણ તમારા શરીરમાં પ્રવેશે તે પહેલાં જ પાંડવો સાથે સમાધાન કરી લો.
7.122.19
यावत्ते पृथिवीं पार्था हत्वा भ्रातृशतं रणे ।
नाक्षिपन्ति महात्मानस्तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.१९ ॥
પાંડવો યુદ્ધમાં તમારા સો ભાઈઓને મારીને પૃથ્વી જીતી લે તે પહેલાં પાંડવો સાથે સમાધાન કરી લો.
7.122.20
यावन्न क्रुध्यते राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कृष्णश्च समरश्लाघी तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.२० ॥
ધર્મપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિર અને યુદ્ધમાં અભિમાન રાખનાર કૃષ્ણ ક્રોધે ભરાય તે પહેલાં પાંડવો સાથે સમાધાન કરી લો.
7.122.21
यावद्भीमो महाबाहुर्विगाह्य महतीं चमूम् ।
सोदरांस्ते न मृद्राति तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.२१ ॥
મહાબાહુ ભીમ વિશાળ સેનામાં ઘૂસીને તમારા ભાઈઓને કચડી નાખે તે પહેલાં પાંડવો સાથે સમાધાન કરી લો.
7.122.22
पूर्वमुक्तश्च ते भ्राता भीष्मेणासौ सुयोधनः ।
अजेयाः पाण्डवाः सङ्ख्ये सौम्य संशाम्य तैः सह ॥ ७.१२२.२२ ॥
પહેલાં ભીષ્મે તમારા ભાઈ સુયોધનને કહ્યું હતું કે યુદ્ધમાં પાંડવો અજેય છે. હે સૌમ્ય, તેમની સાથે સમાધાન કરી લો.
7.122.23
मया शमवता चोक्तो रक्ष शेषं सुयोधन ।
संशाम्य पार्थैस्त्वं रक्ष वीर सर्वान्महीक्षितः ॥ ७.१२२.२३ ॥
શાંતિ ઇચ્છતા એવા મેં પણ કહ્યું હતું: હે સુયોધન, બાકીનાનું રક્ષણ કર. હે વીર, પાર્થો સાથે સમાધાન કરીને બધા રાજાઓનું રક્ષણ કર.
7.122.24
न च तत्कृतवान्मन्दस्तव भ्रातां सुयोधनः ।
स युद्धे धृतिमास्थाय यत्तो युध्यस्व पाण्डवैः ॥ ७.१२२.२४ ॥
પરંતુ તમારા મૂર્ખ ભાઈ સુયોધને તે કર્યું નહીં. હવે તેણે યુદ્ધમાં ધીરજ ધરીને સાવધાનીથી પાંડવો સામે લડવું જોઈએ.
7.122.25
तवापि शोणितं भीमः पास्यतीति मया श्रुतम् ।
तच्चाप्यवितथं तस्य तत्तथैव भविष्यति ॥ ७.१२२.२५ ॥
ભીમ તારું લોહી પણ પીશે એમ મેં સાંભળ્યું છે. તેનું તે વચન અસત્ય નથી; તે એમ જ થશે.
7.122.26
किं भीमस्य न जानासि विक्रमं त्वं सुबालिश ।
यत्त्वया वैरमारब्धं संयुगे प्रपलायिना ॥ ७.१२२.२६ ॥
હે અતિ મૂર્ખ, શું તું ભીમનો પરાક્રમ નથી જાણતો? યુદ્ધમાં ભાગી ગયેલા તેં જે વેર શરૂ કર્યું.
7.122.27
गच्छ तूर्णं रथेनैव यत्र तिष्ठति सात्यकिः ।
त्वया हीनं बलं ह्येतद्विद्रविष्यति भारत
आत्मार्थं योधय रणे सात्यकिं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१२२.२७ ॥
ઝડપથી રથ દ્વારા જ જ્યાં સાત્યકિ ઊભો છે ત્યાં જા. હે ભારત, તારા વિના આ સેના ચોક્કસ વિખેરાઈ જશે. તારા પોતાના હિત માટે યુદ્ધમાં સત્યપરાક્રમી સાત્યકિ સાથે લડ.
7.122.28
एवमुक्तस्तव सुतो नाब्रवीत्किञ्चिदप्यसौ ।
श्रुतं चाश्रुतवत्कृत्वा प्रायाद्येन स सात्यकिः ॥ ७.१२२.२८ ॥
આમ કહેવાયા છતાં તારો પુત્ર કંઈ બોલ્યો નહીં. સાંભળીને પણ ન સાંભળ્યા જેવું કરીને તે સાત્યકિ જ્યાં હતો ત્યાં ગયો.
7.122.29
सैन्येन महता युक्तो म्लेच्छानामनिवर्तिनाम् ।
आसाद्य च रणे यत्तो युयुधानमयोधयत् ॥ ७.१२२.२९ ॥
પીછેહઠ ન કરનારા મ્લેચ્છોની મહાન સેના સાથે યુક્ત થઈ, યુદ્ધમાં તત્પર બનીને, નજીક જઈને તેણે યુયુધાન સાથે યુદ્ધ કર્યું.
7.122.30
द्रोणोऽपि रथिनां श्रेष्ठः पाञ्चालान्पाण्डवांस्तथा ।
अभ्यद्रवत सङ्क्रुद्धौ जवमास्थाय मध्यमम् ॥ ७.१२२.३० ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણ પણ ક્રોધે ભરાઈ મધ્યમ વેગ અપનાવીને પાંચાલો અને પાંડવો પર ધસી ગયા.
7.122.31
प्रविश्य च रणे द्रोणः पाण्डवानां वरूथिनीम् ।
द्रावयामास योधान्वै शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१२२.३१ ॥
યુદ્ધમાં પાંડવોની સેનામાં પ્રવેશીને દ્રોણે સેંકડો અને હજારો યોદ્ધાઓને ભગાડી મૂક્યા.
7.122.32
ततो द्रोणो महाराज नाम विश्राव्य संयुगे ।
पाण्डुपाञ्चालमत्स्यानां प्रचक्रे कदनं महत् ॥ ७.१२२.३२ ॥
મહારાજ, ત્યારે દ્રોણે યુદ્ધમાં પોતાનું નામ જાહેર કરીને પાંડવ, પાંચાલ અને મત્સ્યોનો મોટો સંહાર કર્યો.
7.122.33
तं जयन्तमनीकानि भारद्वाजं ततस्ततः ।
पाञ्चालपुत्रो द्युतिमान्वीरकेतुः समभ्ययात् ॥ ७.१२२.३३ ॥
સેનાઓને ચારે તરફ જીતી રહેલા તે ભારદ્વાજ (દ્રોણ) સામે પાંચાલ પુત્ર, તેજસ્વી વીરકેતુ આગળ વધ્યો.
7.122.34
स द्रोणं पञ्चभिर्विद्व्वा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
ध्वजमेकेन विव्याध सारथिं चास्य सप्तभिः ॥ ७.१२२.३४ ॥
તેણે દ્રોણને વાંકા ગાંઠવાળા પાંચ બાણોથી વીંધ્યા; એકથી તેમની ધ્વજા અને સાતથી તેમના સારથિને વીંધ્યા.
7.122.35
तत्राद्भुतं महाराज दृष्ट्वानस्मि संयुगे ।
यद्द्रोणो रभसं युद्धे पाञ्चाल्यं नात्यवर्तत ॥ ७.१२२.३५ ॥
મહારાજ, ત્યાં યુદ્ધમાં મેં એક અદ્ભુત વાત જોઈ: દ્રોણ વેગથી લડવા છતાં પાંચાલ રાજકુમારને હરાવી શક્યા નહીં.
7.122.36
सन्निरुद्धं रमे द्रोणं पाञ्चला वीक्ष्य मारिष ।
आवव्रुः सर्वतो राजन्धर्मपुत्रजयैषिणः ॥ ७.१२२.३६ ॥
હે મારિષ, દ્રોણને ઘેરાયેલા જોઈને પાંચાલોએ, હે રાજન, ધર્મપુત્રના વિજયની ઇચ્છાથી ચારે તરફથી તેમને ઘેરી લીધા.
7.122.37
ते शरैरग्निसंकाशैस्तोमरैश्च महाधनैः ।
शस्त्रैश्च विविधै राजन्द्रोणमेकमवाकिरन् ॥ ७.१२२.३७ ॥
અગ્નિ જેવા તેજસ્વી બાણો, મહામૂલ્ય તોમરો અને વિવિધ શસ્ત્રો વડે, હે રાજન, તેમણે એકલા દ્રોણને ઢાંકી દીધા.
7.122.38
निवार्य तान्बाणगणान्द्रोणो राजन्समन्ततः ।
महाजलधरान्व्योम्नि मातरिश्वेव चाबभौ ॥ ७.१२२.३८ ॥
હે રાજન, દ્રોણે ચોતરફથી આવતા બાણસમૂહોને રોકીને, આકાશમાં મહામેઘોને વિખેરતા પવનની જેમ શોભ્યા.
7.122.39
ततः शरं महाघोरं मूर्यपावकसन्निभम् ।
सन्दधे परवीरघ्नो वीरकेतो रथं प्रति ॥ ७.१२२.३९ ॥
પછી શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર વીરકેતુએ સૂર્ય કે અગ્નિ જેવું અતિ ભયંકર બાણ તે રથ તરફ સાંધ્યું.
7.122.40
स भित्त्वा तु शरो राजन्पाञ्चालकुलनन्दनम् ।
अभ्यगाद्धरणीं तूर्णं लोहितार्द्रो ज्वलन्निव ॥ ७.१२२.४० ॥
હે રાજન, તે બાણ પાંચાલ કુળના આનંદ સમા વીરને વીંધીને, લોહીથી ભીંજાઈ, જાણે બળતું હોય તેમ ઝડપથી ધરતીમાં ઘૂસી ગયું.
7.122.41
ततोऽपतद्रथात्तूर्णं पाञ्चालकुलनन्दनः ।
पर्वताग्रादिव महांश्चम्पको वायुपीडितः ॥ ७.१२२.४१ ॥
ત્યારે પાંચાલ કુળનો આનંદ સમો તે વીર ઝડપથી રથમાંથી પડ્યો; પવનથી ઉખડેલું વિશાળ ચંપક વૃક્ષ પર્વતશિખરેથી પડે તેમ.
7.122.42
तस्मिन्हते महेष्वासे राजपुत्रे महाबले ।
पाञ्चालास्त्वरिता द्रोणं समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ७.१२२.४२ ॥
તે મહાધનુર્ધર, મહાબળવાન રાજપુત્ર હણાતાં, પાંચાલોએ ઉતાવળે ચોતરફથી દ્રોણને ઘેરી લીધા.
7.122.43
चित्रकेतुः सुधन्वा च चित्रवर्मा च भारत ।
तथा चित्ररथश्चैव भ्रातृव्यसनकर्शिताः ॥ ७.१२२.४३ ॥
હે ભારત, ચિત્રકેતુ, સુધન્વા અને ચિત્રવર્મા, તેમજ ચિત્રરથ પણ — ભાઈના સંકટથી પીડિત થયેલા.
7.122.44
अभ्यद्रवन्त सहिता भारद्वाजं युयुत्सवः ।
मुञ्चन्तः शरवर्षाणि तपान्ते जलदा इव
अदृश्यं समरे चक्रुर्भारद्वाजं सुधन्विनः ॥ ७.१२२.४४ ॥
યુદ્ધની ઇચ્છાથી તેઓ સાથે મળીને ભારદ્વાજપુત્ર દ્રોણ પર તૂટી પડ્યા; ઉનાળાના અંતે મેઘો જેવી બાણવર્ષા કરીને તે ધનુર્ધરોએ રણમાં ભારદ્વાજને અદૃશ્ય કરી દીધા.
7.122.45
स वध्यमानो बहुधा राजपुत्रैर्महारथैः ।
क्रोधमाहारयत्तेषामभावाय द्विजर्षभः ॥ ७.१२२.४५ ॥
રાજકુમારો અને મહારથીઓ દ્વારા અનેક રીતે પ્રહાર પામતા, એ દ્વિજશ્રેષ્ઠે તેમના વિનાશ માટે ક્રોધ ધારણ કર્યો.
7.122.46
ततः शरमयं जालं द्रोणस्तेषामवासृजत् ।
ते हन्यमाना द्रोणस्य शरैराकर्णचोदितैः।
कर्तव्यं नाभ्यजानन्वै कुमारा राजसत्तम ॥ ७.१२२.४६ ॥
પછી દ્રોણે તેમના પર બાણોની જાળ છોડી. કાન સુધી ખેંચીને છોડાયેલા દ્રોણના બાણોથી ઘાયલ થયેલા તે કુમારો, હે રાજશ્રેષ્ઠ, શું કરવું તે જાણી શક્યા નહીં.
7.122.47
तान्विमूढान्रणे द्रोणः प्रहसन्निव भारत ।
व्यश्वसूतरथांश्चक्रे कुमारान्कुपितो रणे ॥ ७.१२२.४७ ॥
હે ભારત, રણમાં મૂંઝાયેલા તે કુમારોને દ્રોણે જાણે હસતાં હસતાં, કોપથી, ઘોડા, સારથિ અને રથ વિનાના કરી દીધા.
7.122.48
अथापरैः सुनिशितैर्भल्लैस्तेषां महायशाः ।
पुष्पाणीव विवान्वायुः सोत्तमाङ्गान्यपातयत् ॥ ७.१२२.४८ ॥
પછી એ મહાયશસ્વી દ્રોણે બીજા અતિતીક્ષ્ણ ભલ્લોથી, પવન ફૂલોને વિખેરે તેમ, તેમનાં ઉત્તમ મસ્તક પાડી નાખ્યાં.
7.122.49
ते रथेभ्यो हताः पेतुः क्षितौ राजन्सुवर्चसः ।
देवासुरे पुरा युद्धे यथा दैतेयदानवाः ॥ ७.१२२.४९ ॥
હે રાજા, રથોમાંથી ઘાયલ થઈને તે તેજસ્વી વીરો ભૂમિ પર પડ્યા, જેમ પ્રાચીન કાળમાં દેવાસુર યુદ્ધમાં દૈત્ય અને દાનવ પડ્યા હતા.
7.122.50
तान्निहत्य रणे राजन्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
कार्मुकं भ्रामयामास हेमपृष्ठं दुरासदम् ॥ ७.१२२.५० ॥
હે રાજા, યુદ્ધમાં તેમને મારીને પરાક્રમી ભારદ્વાજ (દ્રોણ) એ સુવર્ણપૃષ્ઠ, દુર્ધર્ષ ધનુષ્ય ફેરવ્યું.
7.122.51
तदस्य भ्राजते राजन्मेघमध्ये तडिद्यथा ॥ ७.१२२.५१ ॥
હે રાજા, તેમનું તે ધનુષ્ય વાદળો વચ્ચે વીજળીની જેમ ચમકે છે.
7.122.52
पाञ्चालान्निहतान्दृष्ट्वा देवकल्पान्महारथान् ।
धृष्टद्युम्नो भृशोद्विग्नो नेत्राभ्यां पातयञ्जलम्।
अभ्यवर्तत सङ्गारमे क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१२२.५२ ॥
પાંચાલોના દેવસમાન મહારથીઓને હણાયેલા જોઈને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અત્યંત વ્યાકુળ થયો; આંખોમાંથી આંસુ વહાવતાં, ક્રોધે ભરાઈને યુદ્ધમાં દ્રોણના રથ તરફ આગળ વધ્યો.
7.122.53
ततो हाहेति सहसा नादः समभवन्नृप ।
पाञ्चाल्येन रणे दृष्ट्वा द्रोणमावारितं शरैः ॥ ७.१२२.५३ ॥
પછી હે નૃપ, યુદ્ધમાં પાંચાલ્યને દ્રોણને બાણોથી ઢંકાયેલા જોઈને અચાનક 'હાહા' નો અવાજ ઊઠ્યો.
7.122.54
से च्छाद्यमानो बहुधा पार्षतेन महात्मना ।
न विव्यथे ततो द्रोणः स्मयन्नेवान्वयुध्यत ॥ ७.१२२.५४ ॥
મહાત્મા પાર્ષત (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન) વડે અનેક પ્રકારે ઢંકાયેલા છતાં દ્રોણ વિચલિત ન થયા; હસતા હસતા જ તેઓ યુદ્ધ કરતા રહ્યા.
7.122.55
ततो द्रोणं महाराज पाञ्चाल्यः क्रोधमूर्च्छितः ।
आजघानोरसि क्रुद्धो नवत्या नतपर्वणाम् ॥ ७.१२२.५५ ॥
પછી, મહારાજ, ક્રોધથી મૂર્છિત થયેલા પાંચાલ વીરે ક્રુદ્ધ થઈ દ્રોણની છાતી પર વળેલી ગાંઠોવાળા નેવું બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.122.56
स गाढविद्धो बलिना भारद्वाजो महायशाः ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं च जगाम ह ॥ ७.१२२.५६ ॥
બળવાન દ્વારા ગાઢ રીતે વિંધાયેલા મહાયશસ્વી ભારદ્વાજ રથના તળિયે બેસી ગયા અને મૂર્છિત થયા.
7.122.57
तं वै तथागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नः पराक्रमी ।
चापमुत्सृज्य शीघ्रं तु असिं जग्राह वीर्यवान् ॥ ७.१२२.५७ ॥
તેમને એ સ્થિતિમાં જોઈ પરાક્રમી ધૃષ્ટદ્યુમ્ને તરત ધનુષ્ય ફેંકી દીધું અને વીર્યવાન બની તલવાર ઉપાડી.
7.122.58
अवप्लुत्य रथाच्चापि त्वरितः स महारथः ।
आरुरोह रथं तूर्णं भारद्वाजस्य मारिष।
हर्तुमिच्छञ्शिरः कायात्क्रोधसंरक्रलोचनः ॥ ७.१२२.५८ ॥
તે મહારથી રથ પરથી કૂદીને ઝડપથી ભારદ્વાજના રથ પર ચઢ્યો; હે માનનીય, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો તે તેમનું મસ્તક શરીરથી કાપવા ઇચ્છતો હતો.
7.122.59
प्रत्याश्वस्तस्ततो द्रोणो धनुर्गृह्य महारवम् ।
आसन्नमागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नं जिघांसया ॥ ७.१२२.५९ ॥
પછી હોશમાં આવેલા દ્રોણે મહાનાદ કરતું ધનુષ્ય ઉપાડી, નજીક આવેલા ધૃષ્ટદ્યુમ્નને મારવાની ઇચ્છાથી જોયો.
7.122.60
शरैर्वैतस्तिकै राजन्विव्याधासन्नवेधिभिः ।
योधयामास समरे धृष्टद्युम्नं महारथम् ॥ ७.१२२.६० ॥
હે રાજન, દ્રોણે એક વેંત લાંબા, નજીકના લક્ષ્યને વીંધતા બાણોથી તેમને વિંધ્યા અને યુદ્ધમાં મહારથી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન સાથે લડ્યા.
7.122.61
ते हि वैतस्तिका नाम शरा आमन्नयोधिनः ।
द्रोणस्य विहिता राजन्यैर्धृष्टद्युम्नमाक्षिणोत् ॥ ७.१२२.६१ ॥
તે વૈતસ્તિક નામના બાણો હતા, જે નજીકના યુદ્ધમાં લડે છે. હે રાજન, દ્રોણે છોડેલા એ બાણોએ ધૃષ્ટદ્યુમ્નને ઘાયલ કર્યો.
7.122.62
स वध्यमानो बहुभिः सायकैस्तैर्महाबलः ।
अवप्लुत्य रथात्तूर्णं भग्नवेगः पराक्रमी ॥ ७.१२२.६२ ॥
તે અનેક બાણોથી ઘાયલ થયેલો એ મહાબલી ઝડપથી રથમાંથી કૂદી પડ્યો; તેનો વેગ તૂટી ગયો હતો, છતાં તે પરાક્રમી હતો.
7.122.63
आरुह्य स्वरथं वीरः प्रगृह्य च महद्धनुः ।
विव्याध समरे द्रोणं धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ७.१२२.६३ ॥
પોતાના રથ પર ચડીને, એ વીરે પોતાનું મોટું ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને યુદ્ધમાં દ્રોણને બાણોથી વીંધ્યો — મહારથી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન.
7.122.64
द्रोणश्चापि महाराज शरैर्विव्याध पार्षतम् ॥ ७.१२२.६४ ॥
હે મહારાજ, દ્રોણે પણ બાણોથી પાર્ષતને વીંધ્યો.
7.122.65
तदद्भुतमभूद्युद्धं द्रोणपाञ्चालयोस्तदा ।
त्रैलोक्यकाङ्क्षिणोरासीच्छक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१२२.६५ ॥
ત્યારે દ્રોણ અને પાંચાલ વચ્ચેનું એ યુદ્ધ અદ્ભુત બન્યું — ત્રણ લોકની ઇચ્છા રાખનારા ઇન્દ્ર અને પ્રહ્લાદના યુદ્ધ જેવું.
7.122.66
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ।
चरन्तौ युद्धमार्गज्ञौ ततक्षतुरथेषुभिः ॥ ७.१२२.६६ ॥
વિચિત્ર ગોળાકાર અને યમક તથા બીજી ચાલો કરતા, યુદ્ધમાર્ગના જાણકાર એ બંનેએ રથબાણોથી એકબીજાને ઘાયલ કર્યા.
7.122.67
मोहयन्तौ मनांस्याजौ योधानां द्रोणपार्षतौ ।
सृजन्तौ शरवर्षाणि वर्षास्विव बलाहकौ।
छादयन्तौ महात्मानौ शरैर्व्योम दिशो महीम् ॥ ७.१२२.६७ ॥
યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓનાં મન મોહિત કરતા, ચોમાસાનાં બે મેઘની જેમ બાણવર્ષા કરતા, મહાત્મા દ્રોણ અને પાર્ષત (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન) બાણોથી આકાશ, દિશાઓ અને પૃથ્વીને ઢાંકી રહ્યા હતા.
7.122.68
तदद्भुतं तयोर्युद्धं भूतसङ्घा ह्यपूजयन् ।
क्षत्रियाश्च महाराज ये चान्ये तव सैनिकाः ॥ ७.१२२.६८ ॥
હે મહારાજ, તે બંનેનું એ અદ્ભુત યુદ્ધ જોઈને પ્રાણીઓના સમૂહોએ તેમની પૂજા કરી; ક્ષત્રિયો અને તમારા અન્ય સૈનિકોએ પણ એમ જ કર્યું.
7.122.69
अवश्यं समरे द्रोणो दृष्टद्युम्नेन सङ्गतः ।
वशमेष्यति नो राजन्पाञ्चाला इति चुक्रुशुः ॥ ७.१२२.६९ ॥
"યુદ્ધમાં દ્રોણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન સાથે ભિડાયા છે; તે અવશ્ય આપણા વશમાં આવશે" એમ, હે રાજન્, પાંચાલો પોકારી ઊઠ્યા.
7.122.70
द्रोणस्तु त्वरितो युद्धे धृष्टद्युम्नस्य सारथेः ।
शिरः प्रच्यावयामास फलं पक्वं तरोरिव ॥ ७.१२२.७० ॥
પણ દ્રોણે યુદ્ધમાં ઝડપથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નના સારથિનું માથું, વૃક્ષ પરથી પાકું ફળ પડે તેમ, પાડી નાખ્યું.
7.122.71
ततस्तु प्रद्रुता वाहा राजंस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१२२.७१ ॥
ત્યારે, હે રાજન્, તે મહાત્માના ઘોડાઓ ભાગી ગયા.
7.122.72
तेषु प्रद्रवमाणेषु पाञ्चालान्सृञ्जयांस्तथा ।
अयोधयद्रणे द्रोणस्तत्रतत्र पराक्रमी ॥ ७.१२२.७२ ॥
તે ભાગી રહ્યા ત્યારે, પરાક્રમી દ્રોણે યુદ્ધમાં ઠેરઠેર પાંચાલો અને સૃંજયો સાથે પણ યુદ્ધ કર્યું.
7.122.73
विजित्य पाण्डुपाञ्चालान्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
स्वं व्यूहं पुनरास्थाय स्थितोऽभवदरिन्दमः।
न चैनं पाण्डवा युद्धे जेतुमुत्सेहिरे प्रभो ॥ ७.१२२.७३ ॥
પ્રતાપી ભારદ્વાજ (દ્રોણ) પાંડવો અને પાંચાલોને જીતીને ફરીથી પોતાની વ્યૂહરચના અપનાવી શત્રુઓનું દમન કરતા ત્યાં ઊભા રહ્યા. હે પ્રભો, યુદ્ધમાં પાંડવો તેમને જીતવાનું સાહસ કરી શક્યા નહીં.