महाभारत · अध्याय 7.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.122.1
दुःशासनरथं दृष्ट्वा समीपे पर्यवस्थितम् ।
भारद्वाजस्ततो वाक्यं दुःशासनमथाब्रवीत् ॥ ७.१२२.१ ॥
जवळ उभा असलेला दुःशासनाचा रथ पाहून भारद्वाज (द्रोण) तेव्हा दुःशासनाला हे शब्द बोलला.
7.122.2
दुःशासन रथाः सर्वे कस्माच्चैते प्रविद्रुताः ।
कच्चित्क्षेमं तु नृपतेः कच्चिज्जीवति सैन्धवः ॥ ७.१२२.२ ॥
हे दुःशासना! हे सर्व रथ का पळून गेले? राजाचे कुशल आहे का? सैंधव (जयद्रथ) जिवंत आहे का?
7.122.3
राजपुत्रो भवानत्र राजभ्राता महारथः ।
किमर्थं द्रवते युद्धे यौवराज्यमवाप्य च ॥ ७.१२२.३ ॥
तू येथे राजपुत्र, राजाचा भाऊ, महारथी आहेस. युवराजपद मिळवूनही युद्धात का पळतोस?
7.122.4
दासी जिताऽसि द्यूते त्वं यथा कामचरी भव ।
वाससां वाहिका राज्ञो भ्रातुर्ज्येष्ठस्य मे भव ॥ ७.१२२.४ ॥
द्यूतात तू दासी म्हणून जिंकली गेली आहेस; इच्छेप्रमाणे रहा. राजाचे आणि माझ्या ज्येष्ठ बंधूचे वस्त्र वाहणारी हो.
7.122.5
न सन्ति पतयः सर्वे तेऽद्य षण्ढतिलैः समाः ।
दुःशासनैवं कस्मात्त्वं पूर्वमुक्त्वा पलायसे ॥ ७.१२२.५ ॥
आज तुझे सर्व पती षंढ आणि तिळासारखे क्षुद्र नाहीत काय? हे दुःशासना! आधी असे बोलून आता का पळतोस?
7.122.6
स्वयं वैरं महत्कृत्वा पाञ्चालैः पाण्डवैः सह ।
एकं सात्यकिमासाद्य कथं भीतोऽसि संयुगे ॥ ७.१२२.६ ॥
तूच पांचाल आणि पांडवांशी मोठे वैर केलेस; एकट्या सात्यकीजवळ जाऊन युद्धात का घाबरलास?
7.122.7
न जानीषे पुरा त्वं तु गृह्णन्नक्षान्दुरोदरे ।
शरा ह्येते भविष्यन्ति दारुणाशीविषोपमाः ॥ ७.१२२.७ ॥
पूर्वी फाशांच्या द्यूतात तू ते जाणले नाहीस; पण हे बाण भयंकर विषारी सर्पांसारखे होतील.
7.122.8
अप्रियाणां हि वचनं पाण्डवस्य विशेषतः ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशस्त्वन्मूलो ह्यभवत्पुरा ॥ ७.१२२.८ ॥
पांडवांबद्दल, विशेषतः द्रौपदीबद्दल, अप्रिय शब्द आणि क्लेश पूर्वी तुझ्यामुळेच घडले.
7.122.9
क्व ते मानश्च दर्पश्च क्व ते वीर्यं क्व गर्जितम् ।
आशीविषसमान्पार्थान्कोपयित्वा क्व यास्यसि ॥ ७.१२२.९ ॥
तुझा मान आणि दर्प कुठे आहे? तुझे वीर्य आणि गर्जना कुठे आहे? विषारी सर्पांसारख्या पार्थांना कोपवून तू कुठे जाशील?
7.122.10
शोच्येयं भारती सेना राज्यं चैव सुयोधनः ।
यस्य त्वं कर्कशो भ्राता पलायनपरायणः ॥ ७.१२२.१० ॥
ही भारती सेना आणि सुयोधनाचे राज्य शोचनीय आहे; त्याचा कठोर बंधू तू पळून जाण्यात तत्पर आहेस.
7.122.11
ननु नाम त्वया वीर दार्यमाणा भयार्दिता ।
स्वबाहुबलमास्थाय रक्षितव्या ह्यनीकिनी ॥ ७.१२२.११ ॥
हे वीरा, भयाने पीडित आणि विखुरणाऱ्या सेनेचे तू आपल्या बाहुबलाचा आश्रय घेऊन रक्षण करायला हवे होते.
7.122.12
स त्वमद्य रणं हित्वा भीतो हर्षयसे परान् ।
विद्रुते त्वयि सैन्यस्य नायके शत्रुमूदन।
कोऽन्यः स्थास्यति सङ्ग्रामे भीतो भीते व्यपाश्रये ॥ ७.१२२.१२ ॥
तू आज रण सोडून भिऊन शत्रूंना आनंदित करत आहेस. हे शत्रुसंहारका, सेनानायक असलेला तू पळून गेल्यावर युद्धात आणखी कोण उभा राहील? भित्र्याचा आश्रय घेणारेही भित्रेच.
7.122.13
एकेन सात्वतेनाद्य युध्यमानस्य तेन वै ।
पलायने तव मतिः सङ्ग्रामाद्धि प्रवर्तते ॥ ७.१२२.१३ ॥
आज एका सात्वताशी (सात्यकीशी) युद्ध करत असतानाच आपली बुद्धी युद्धातून पळून जाण्याकडे वळत आहे.
7.122.14
यदा गाण्डीवधन्वानं भीमसेनं च कौरव ।
यमौ च द्रक्ष्यसि रणे तदा वै किं करिष्यसि ॥ ७.१२२.१४ ॥
हे कौरवा, रणांगणात जेव्हा तुम्ही गाण्डीवधारी अर्जुन, भीमसेन आणि जुळे यमल यांना पाहाल, तेव्हा तुम्ही काय कराल?
7.122.15
युधि फल्गुनबाणानां मूर्याग्निसमवर्चसाम् ।
न तुल्याः सात्यकिशरा येभ्यो भीतः पलायसे ॥ ७.१२२.१५ ॥
युद्धात सूर्य-अग्नीच्या तेजाच्या फाल्गुनाच्या (अर्जुनाच्या) बाणांइतके सात्यकीचे बाण नाहीत; तरीही त्यांनाच भिऊन तुम्ही पळत आहात.
7.122.16
त्वरितो वीर गच्छ त्वं गान्धार्युदरमाविश ।
पृथिव्यां धावमानस्य नान्यत्पश्यामि जीवनम् ॥ ७.१२२.१६ ॥
हे वीरा, लवकर जा आणि गांधारीच्या उदरात प्रवेश करा. पृथ्वीवर पळणाऱ्या तुम्हाला मला दुसरा जीवनमार्ग दिसत नाही.
7.122.17
यदि तावत्कृता बुद्धिः पलायनपरायणा ।
पृथिवी धर्मराजाय शमेनैव प्रदीयताम् ॥ ७.१२२.१७ ॥
जर पळून जाण्याचाच निश्चय तुम्ही केला असेल, तर पृथ्वी धर्मराज (युधिष्ठिर)ला शांतीने देऊन टाका.
7.122.18
यावत्फल्गुननाराचा निर्मुक्तोरगसन्निभाः ।
नाविशन्ति शरीरं ते तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.१८ ॥
सोडलेल्या सर्पांसारखे अर्जुनाचे लोखंडी बाण तुमच्या शरीरात घुसण्यापूर्वीच पांडवांशी समेट करून घ्या.
7.122.19
यावत्ते पृथिवीं पार्था हत्वा भ्रातृशतं रणे ।
नाक्षिपन्ति महात्मानस्तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.१९ ॥
पांडव युद्धात तुमच्या शंभर बंधूंना मारून पृथ्वी ताब्यात घेण्यापूर्वीच पांडवांशी समेट करा.
7.122.20
यावन्न क्रुध्यते राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
कृष्णश्च समरश्लाघी तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.२० ॥
धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिर आणि युद्धात अभिमान बाळगणारे कृष्ण रागावण्यापूर्वीच पांडवांशी समेट करा.
7.122.21
यावद्भीमो महाबाहुर्विगाह्य महतीं चमूम् ।
सोदरांस्ते न मृद्राति तावत्संशाम्य पाण्डवैः ॥ ७.१२२.२१ ॥
महाबाहू भीम मोठ्या सैन्यात घुसून तुमच्या बंधूंना चिरडून टाकण्यापूर्वीच पांडवांशी समेट करा.
7.122.22
पूर्वमुक्तश्च ते भ्राता भीष्मेणासौ सुयोधनः ।
अजेयाः पाण्डवाः सङ्ख्ये सौम्य संशाम्य तैः सह ॥ ७.१२२.२२ ॥
पूर्वी भीष्मांनी तुमचे बंधू सुयोधनाला सांगितले होते की युद्धात पांडव अजिंक्य आहेत. हे सौम्य, त्यांच्याशी समेट कर.
7.122.23
मया शमवता चोक्तो रक्ष शेषं सुयोधन ।
संशाम्य पार्थैस्त्वं रक्ष वीर सर्वान्महीक्षितः ॥ ७.१२२.२३ ॥
शांतीची इच्छा करणाऱ्या मीही सांगितले: हे सुयोधना, उरलेल्यांचे रक्षण कर. हे वीरा, पार्थांशी समेट करून सर्व राजांचे रक्षण कर.
7.122.24
न च तत्कृतवान्मन्दस्तव भ्रातां सुयोधनः ।
स युद्धे धृतिमास्थाय यत्तो युध्यस्व पाण्डवैः ॥ ७.१२२.२४ ॥
पण तुमच्या मूर्ख बंधू सुयोधनाने ते केले नाही. आता त्याने युद्धात धैर्य धरून सावधपणे पांडवांशी लढावे.
7.122.25
तवापि शोणितं भीमः पास्यतीति मया श्रुतम् ।
तच्चाप्यवितथं तस्य तत्तथैव भविष्यति ॥ ७.१२२.२५ ॥
भीम तुझेही रक्त पिईल असे मी ऐकले आहे. त्याचे ते वचन खोटे नाही; ते तसेच घडेल.
7.122.26
किं भीमस्य न जानासि विक्रमं त्वं सुबालिश ।
यत्त्वया वैरमारब्धं संयुगे प्रपलायिना ॥ ७.१२२.२६ ॥
अरे अति मूर्खा, भीमाचा पराक्रम तुला माहीत नाही का? युद्धात पळून गेलेल्या तू जे वैर आरंभिलेस.
7.122.27
गच्छ तूर्णं रथेनैव यत्र तिष्ठति सात्यकिः ।
त्वया हीनं बलं ह्येतद्विद्रविष्यति भारत
आत्मार्थं योधय रणे सात्यकिं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१२२.२७ ॥
लवकर रथातूनच जिथे सात्यकी उभा आहे तिथे जा. भारता, तुझ्याविना हे सैन्य निश्चितच पांगेल. स्वतःच्या हितासाठी युद्धात सत्यपराक्रमी सात्यकीशी लढ.
7.122.28
एवमुक्तस्तव सुतो नाब्रवीत्किञ्चिदप्यसौ ।
श्रुतं चाश्रुतवत्कृत्वा प्रायाद्येन स सात्यकिः ॥ ७.१२२.२८ ॥
असे सांगितले असतानाही तुझा पुत्र काही बोलला नाही. ऐकूनही न ऐकल्यासारखे करून तो सात्यकी जिथे होता तिकडे गेला.
7.122.29
सैन्येन महता युक्तो म्लेच्छानामनिवर्तिनाम् ।
आसाद्य च रणे यत्तो युयुधानमयोधयत् ॥ ७.१२२.२९ ॥
मागे न हटणाऱ्या म्लेच्छांच्या प्रचंड सैन्यासह युक्त होऊन, युद्धात सज्ज होऊन, जवळ जाऊन त्याने युयुधानाशी युद्ध केले.
7.122.30
द्रोणोऽपि रथिनां श्रेष्ठः पाञ्चालान्पाण्डवांस्तथा ।
अभ्यद्रवत सङ्क्रुद्धौ जवमास्थाय मध्यमम् ॥ ७.१२२.३० ॥
रथींमध्ये श्रेष्ठ द्रोणही संतप्त होऊन मध्यम वेग स्वीकारून पांचाल आणि पांडवांवर तुटून पडला.
7.122.31
प्रविश्य च रणे द्रोणः पाण्डवानां वरूथिनीम् ।
द्रावयामास योधान्वै शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१२२.३१ ॥
युद्धात पांडवांच्या सेनेत प्रवेश करून द्रोणाने शेकडो आणि हजारो योद्ध्यांना पळवून लावले.
7.122.32
ततो द्रोणो महाराज नाम विश्राव्य संयुगे ।
पाण्डुपाञ्चालमत्स्यानां प्रचक्रे कदनं महत् ॥ ७.१२२.३२ ॥
महाराज, तेव्हा द्रोणाने युद्धात आपले नाव घोषित करून पांडव, पांचाल आणि मत्स्यांचा मोठा संहार केला.
7.122.33
तं जयन्तमनीकानि भारद्वाजं ततस्ततः ।
पाञ्चालपुत्रो द्युतिमान्वीरकेतुः समभ्ययात् ॥ ७.१२२.३३ ॥
सैन्यांना सर्वत्र जिंकणाऱ्या त्या भारद्वाजावर (द्रोणावर) पांचाल पुत्र, तेजस्वी वीरकेतु चाल करून गेला.
7.122.34
स द्रोणं पञ्चभिर्विद्व्वा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
ध्वजमेकेन विव्याध सारथिं चास्य सप्तभिः ॥ ७.१२२.३४ ॥
त्याने द्रोणाला वाकलेल्या पेरांच्या पाच बाणांनी विंधले; एकाने त्यांच्या ध्वजाला आणि सातांनी त्यांच्या सारथ्याला विंधले.
7.122.35
तत्राद्भुतं महाराज दृष्ट्वानस्मि संयुगे ।
यद्द्रोणो रभसं युद्धे पाञ्चाल्यं नात्यवर्तत ॥ ७.१२२.३५ ॥
महाराज, तेथे युद्धात मी एक आश्चर्य पाहिले: द्रोण वेगाने लढूनही पांचाल राजपुत्राला मागे टाकू शकला नाही.
7.122.36
सन्निरुद्धं रमे द्रोणं पाञ्चला वीक्ष्य मारिष ।
आवव्रुः सर्वतो राजन्धर्मपुत्रजयैषिणः ॥ ७.१२२.३६ ॥
हे मारिष, द्रोणाला वेढलेले पाहून पांचाल, हे राजन, धर्मपुत्राच्या विजयाची इच्छा धरून सर्व बाजूंनी त्यांना घेरून उभे राहिले.
7.122.37
ते शरैरग्निसंकाशैस्तोमरैश्च महाधनैः ।
शस्त्रैश्च विविधै राजन्द्रोणमेकमवाकिरन् ॥ ७.१२२.३७ ॥
अग्नीसारखे तेजस्वी बाण, मौल्यवान तोमरे आणि विविध शस्त्रे यांनी, हे राजा, त्यांनी एकट्या द्रोणाला झाकून टाकले.
7.122.38
निवार्य तान्बाणगणान्द्रोणो राजन्समन्ततः ।
महाजलधरान्व्योम्नि मातरिश्वेव चाबभौ ॥ ७.१२२.३८ ॥
हे राजा, द्रोणाने चोहीकडून येणाऱ्या बाणसमूहांना अडवून, आकाशातील महामेघांना विखरून टाकणाऱ्या वाऱ्यासारखे तेज दाखवले.
7.122.39
ततः शरं महाघोरं मूर्यपावकसन्निभम् ।
सन्दधे परवीरघ्नो वीरकेतो रथं प्रति ॥ ७.१२२.३९ ॥
मग शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या वीरकेतूने सूर्य किंवा अग्नीसारखा अत्यंत भयंकर बाण त्या रथाकडे रोखला.
7.122.40
स भित्त्वा तु शरो राजन्पाञ्चालकुलनन्दनम् ।
अभ्यगाद्धरणीं तूर्णं लोहितार्द्रो ज्वलन्निव ॥ ७.१२२.४० ॥
हे राजा, तो बाण पांचालकुलाचा आनंद असलेल्या वीराला भेदून, रक्ताने ओला होऊन, जणू पेटलेला असा झपाट्याने जमिनीत घुसला.
7.122.41
ततोऽपतद्रथात्तूर्णं पाञ्चालकुलनन्दनः ।
पर्वताग्रादिव महांश्चम्पको वायुपीडितः ॥ ७.१२२.४१ ॥
तेव्हा पांचालकुलाचा आनंद असलेला वीर झटकन रथातून खाली पडला; वाऱ्याने उन्मळलेला एखादा मोठा चंपक वृक्ष पर्वतशिखरावरून कोसळावा तसा.
7.122.42
तस्मिन्हते महेष्वासे राजपुत्रे महाबले ।
पाञ्चालास्त्वरिता द्रोणं समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ७.१२२.४२ ॥
तो महाधनुर्धर, महाबलवान राजपुत्र मारला गेल्यावर, पांचालांनी घाईने चोहीकडून द्रोणाला घेरले.
7.122.43
चित्रकेतुः सुधन्वा च चित्रवर्मा च भारत ।
तथा चित्ररथश्चैव भ्रातृव्यसनकर्शिताः ॥ ७.१२२.४३ ॥
हे भारता, चित्रकेतू, सुधन्वा आणि चित्रवर्मा, तसेच चित्ररथही — भावाच्या संकटाने खचलेले.
7.122.44
अभ्यद्रवन्त सहिता भारद्वाजं युयुत्सवः ।
मुञ्चन्तः शरवर्षाणि तपान्ते जलदा इव
अदृश्यं समरे चक्रुर्भारद्वाजं सुधन्विनः ॥ ७.१२२.४४ ॥
युद्धाची इच्छा धरून ते सर्वजण एकत्र भारद्वाज द्रोणावर तुटून पडले; ग्रीष्माच्या अखेरीस मेघांप्रमाणे बाणवर्षाव करीत त्या धनुर्धरांनी रणात भारद्वाजाला अदृश्य केले.
7.122.45
स वध्यमानो बहुधा राजपुत्रैर्महारथैः ।
क्रोधमाहारयत्तेषामभावाय द्विजर्षभः ॥ ७.१२२.४५ ॥
राजपुत्र आणि महारथींकडून अनेक प्रकारे प्रहार होत असता त्या द्विजश्रेष्ठाने त्यांच्या नाशासाठी क्रोध धारण केला.
7.122.46
ततः शरमयं जालं द्रोणस्तेषामवासृजत् ।
ते हन्यमाना द्रोणस्य शरैराकर्णचोदितैः।
कर्तव्यं नाभ्यजानन्वै कुमारा राजसत्तम ॥ ७.१२२.४६ ॥
तेव्हा द्रोणाने त्यांच्यावर बाणांचे जाळे सोडले. कानापर्यंत ओढून सोडलेल्या द्रोणाच्या बाणांनी घायाळ झालेले ते कुमार, हे नृपश्रेष्ठा, काय करावे हे जाणू शकले नाहीत.
7.122.47
तान्विमूढान्रणे द्रोणः प्रहसन्निव भारत ।
व्यश्वसूतरथांश्चक्रे कुमारान्कुपितो रणे ॥ ७.१२२.४७ ॥
हे भारता, रणात गोंधळलेल्या त्या कुमारांना द्रोण जणू हसत, संतप्त होऊन, घोडे, सारथी व रथ यांपासून वंचित करता झाला.
7.122.48
अथापरैः सुनिशितैर्भल्लैस्तेषां महायशाः ।
पुष्पाणीव विवान्वायुः सोत्तमाङ्गान्यपातयत् ॥ ७.१२२.४८ ॥
मग त्या महायशस्वी द्रोणाने इतर अतिशय तीक्ष्ण भल्लांनी, वायू फुलांना विखरून टाकतो तसे, त्यांची उत्तम मस्तके पाडली.
7.122.49
ते रथेभ्यो हताः पेतुः क्षितौ राजन्सुवर्चसः ।
देवासुरे पुरा युद्धे यथा दैतेयदानवाः ॥ ७.१२२.४९ ॥
हे राजा, रथांवरून प्रहार होऊन ते तेजस्वी वीर भूमीवर पडले, जसे पूर्वी देवासुर युद्धात दैत्य आणि दानव पडले होते.
7.122.50
तान्निहत्य रणे राजन्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
कार्मुकं भ्रामयामास हेमपृष्ठं दुरासदम् ॥ ७.१२२.५० ॥
हे राजा, रणांगणात त्यांना मारून पराक्रमी भारद्वाज (द्रोण) यांनी सुवर्णपृष्ठ, दुर्धर्ष धनुष्य फिरवले.
7.122.51
तदस्य भ्राजते राजन्मेघमध्ये तडिद्यथा ॥ ७.१२२.५१ ॥
हे राजा, त्याचे ते धनुष्य ढगांमध्ये विजेसारखे चमकते.
7.122.52
पाञ्चालान्निहतान्दृष्ट्वा देवकल्पान्महारथान् ।
धृष्टद्युम्नो भृशोद्विग्नो नेत्राभ्यां पातयञ्जलम्।
अभ्यवर्तत सङ्गारमे क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१२२.५२ ॥
पांचालांचे देवतुल्य महारथी मारले गेलेले पाहून धृष्टद्युम्न अत्यंत व्याकूळ झाला; डोळ्यांतून अश्रू ढाळत, संतप्त होऊन रणांगणात द्रोणाच्या रथाकडे पुढे सरसावला.
7.122.53
ततो हाहेति सहसा नादः समभवन्नृप ।
पाञ्चाल्येन रणे दृष्ट्वा द्रोणमावारितं शरैः ॥ ७.१२२.५३ ॥
मग हे नृपा, रणांगणात पांचाल्याने द्रोणाला बाणांनी झाकलेले पाहताच अचानक 'हाहा' असा आक्रोश उठला.
7.122.54
से च्छाद्यमानो बहुधा पार्षतेन महात्मना ।
न विव्यथे ततो द्रोणः स्मयन्नेवान्वयुध्यत ॥ ७.१२२.५४ ॥
महात्मा पार्षताने (धृष्टद्युम्नाने) अनेक प्रकारे झाकला गेला तरी द्रोण विचलित झाला नाही; हसतमुखानेच तो लढत राहिला.
7.122.55
ततो द्रोणं महाराज पाञ्चाल्यः क्रोधमूर्च्छितः ।
आजघानोरसि क्रुद्धो नवत्या नतपर्वणाम् ॥ ७.१२२.५५ ॥
नंतर, महाराज, क्रोधाने मूर्च्छित झालेल्या पांचाल वीराने क्रुद्ध होऊन द्रोणाच्या छातीवर वाकलेल्या पेरांच्या नव्वद बाणांनी प्रहार केला.
7.122.56
स गाढविद्धो बलिना भारद्वाजो महायशाः ।
निषसाद रथोपस्थे कश्मलं च जगाम ह ॥ ७.१२२.५६ ॥
बलवानाने खोलवर घायाळ केलेला महायशस्वी भारद्वाज रथाच्या तळाशी बसला आणि मूर्च्छित झाला.
7.122.57
तं वै तथागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नः पराक्रमी ।
चापमुत्सृज्य शीघ्रं तु असिं जग्राह वीर्यवान् ॥ ७.१२२.५७ ॥
त्यांना त्या स्थितीत पाहून पराक्रमी धृष्टद्युम्नाने धनुष्य टाकून शीघ्र तलवार उचलली.
7.122.58
अवप्लुत्य रथाच्चापि त्वरितः स महारथः ।
आरुरोह रथं तूर्णं भारद्वाजस्य मारिष।
हर्तुमिच्छञ्शिरः कायात्क्रोधसंरक्रलोचनः ॥ ७.१२२.५८ ॥
तो महारथी रथावरून उडी घेऊन पटकन भारद्वाजाच्या रथावर चढला; हे माननीय, क्रोधाने लाल डोळे करून त्याचे मस्तक धडापासून वेगळे करू इच्छित होता.
7.122.59
प्रत्याश्वस्तस्ततो द्रोणो धनुर्गृह्य महारवम् ।
आसन्नमागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नं जिघांसया ॥ ७.१२२.५९ ॥
नंतर शुद्धीवर आलेल्या द्रोणाने महानादी धनुष्य घेऊन जवळ आलेल्या धृष्टद्युम्नाला मारण्याच्या इच्छेने पाहिले.
7.122.60
शरैर्वैतस्तिकै राजन्विव्याधासन्नवेधिभिः ।
योधयामास समरे धृष्टद्युम्नं महारथम् ॥ ७.१२२.६० ॥
हे राजा, द्रोणाने एक वीत लांब, जवळच्या लक्ष्याला भेदणाऱ्या बाणांनी त्याला विद्ध केले आणि युद्धात महारथी धृष्टद्युम्नाशी लढत राहिला.
7.122.61
ते हि वैतस्तिका नाम शरा आमन्नयोधिनः ।
द्रोणस्य विहिता राजन्यैर्धृष्टद्युम्नमाक्षिणोत् ॥ ७.१२२.६१ ॥
ते वैतस्तिक नावाचे बाण होते, जे जवळच्या युद्धात लढतात. हे राजा, द्रोणाने सोडलेल्या त्या बाणांनी धृष्टद्युम्नाला जखमी केले.
7.122.62
स वध्यमानो बहुभिः सायकैस्तैर्महाबलः ।
अवप्लुत्य रथात्तूर्णं भग्नवेगः पराक्रमी ॥ ७.१२२.६२ ॥
त्या अनेक बाणांनी घायाळ झालेला तो महाबली वेगाने रथातून उडी मारून खाली उतरला; त्याचा वेग मोडला होता, तरी तो पराक्रमी होता.
7.122.63
आरुह्य स्वरथं वीरः प्रगृह्य च महद्धनुः ।
विव्याध समरे द्रोणं धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ७.१२२.६३ ॥
आपल्या रथावर चढून, त्या वीराने आपले मोठे धनुष्य उचलले आणि युद्धात द्रोणाला बाणांनी विद्ध केले — महारथी धृष्टद्युम्न.
7.122.64
द्रोणश्चापि महाराज शरैर्विव्याध पार्षतम् ॥ ७.१२२.६४ ॥
हे महाराजा, द्रोणानेही बाणांनी पार्षताला विद्ध केले.
7.122.65
तदद्भुतमभूद्युद्धं द्रोणपाञ्चालयोस्तदा ।
त्रैलोक्यकाङ्क्षिणोरासीच्छक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१२२.६५ ॥
तेव्हा द्रोण आणि पांचाल यांचे ते युद्ध अद्भुत झाले — त्रैलोक्याची इच्छा करणारे इंद्र आणि प्रह्लाद यांच्या युद्धासारखे.
7.122.66
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च ।
चरन्तौ युद्धमार्गज्ञौ ततक्षतुरथेषुभिः ॥ ७.१२२.६६ ॥
विचित्र वर्तुळाकार आणि यमक तसेच इतर हालचाली करत, युद्धमार्ग जाणणारे ते दोघे रथबाणांनी एकमेकांना घायाळ करू लागले.
7.122.67
मोहयन्तौ मनांस्याजौ योधानां द्रोणपार्षतौ ।
सृजन्तौ शरवर्षाणि वर्षास्विव बलाहकौ।
छादयन्तौ महात्मानौ शरैर्व्योम दिशो महीम् ॥ ७.१२२.६७ ॥
युद्धात योद्ध्यांची मने मोहवीत, पावसाळ्यातील दोन मेघांप्रमाणे बाणवर्षाव करीत, महात्मे द्रोण आणि पार्षत (धृष्टद्युम्न) बाणांनी आकाश, दिशा आणि पृथ्वी झाकून टाकत होते.
7.122.68
तदद्भुतं तयोर्युद्धं भूतसङ्घा ह्यपूजयन् ।
क्षत्रियाश्च महाराज ये चान्ये तव सैनिकाः ॥ ७.१२२.६८ ॥
हे महाराजा, त्या दोघांचे ते अद्भुत युद्ध पाहून प्राण्यांच्या समूहांनी त्यांचा गौरव केला; क्षत्रिय आणि तुमचे इतर सैनिकही तसेच करत होते.
7.122.69
अवश्यं समरे द्रोणो दृष्टद्युम्नेन सङ्गतः ।
वशमेष्यति नो राजन्पाञ्चाला इति चुक्रुशुः ॥ ७.१२२.६९ ॥
"युद्धात द्रोण धृष्टद्युम्नाशी भिडले आहेत; ते निश्चितच आपल्या ताब्यात येतील" असे, हे राजा, पांचाल ओरडले.
7.122.70
द्रोणस्तु त्वरितो युद्धे धृष्टद्युम्नस्य सारथेः ।
शिरः प्रच्यावयामास फलं पक्वं तरोरिव ॥ ७.१२२.७० ॥
पण द्रोणांनी युद्धात तत्परतेने धृष्टद्युम्नाच्या सारथ्याचे मस्तक झाडावरून पिकलेले फळ गळावे तसे पाडले.
7.122.71
ततस्तु प्रद्रुता वाहा राजंस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१२२.७१ ॥
नंतर, हे राजा, त्या महात्म्याचे घोडे पळून गेले.
7.122.72
तेषु प्रद्रवमाणेषु पाञ्चालान्सृञ्जयांस्तथा ।
अयोधयद्रणे द्रोणस्तत्रतत्र पराक्रमी ॥ ७.१२२.७२ ॥
ते पळत असताना, पराक्रमी द्रोणांनी युद्धात इकडे-तिकडे पांचाल आणि सृंजयांशीही लढा दिला.
7.122.73
विजित्य पाण्डुपाञ्चालान्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
स्वं व्यूहं पुनरास्थाय स्थितोऽभवदरिन्दमः।
न चैनं पाण्डवा युद्धे जेतुमुत्सेहिरे प्रभो ॥ ७.१२२.७३ ॥
पराक्रमी भारद्वाज द्रोणाने पाण्डव आणि पाञ्चाल यांना जिंकून पुन्हा आपली व्यूहरचना स्वीकारली आणि शत्रूंचे दमन करीत तो उभा राहिला. हे प्रभो, युद्धात पाण्डवांना त्याला जिंकण्याचे धैर्य झाले नाही.