महाभारत · अध्याय 7.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.123.1
ततो दुःशासनो राजञ्शैनेयं समुपाद्रवत् ।
किरञ्शरसहस्राणि पर्जन्य इव वृष्टिमान् ॥ ७.१२३.१ ॥
तेव्हा, हे राजन्, दुःशासन शैनेयावर (सात्यकीवर) धावून गेला; वृष्टी देणाऱ्या मेघासारखे हजारो बाण सोडत.
7.123.2
स विद्व्वा सात्यकिं षष्ट्या तथा षोडशभिः शरैः ।
नाकम्पयत्स्थितं युद्धे मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ७.१२३.२ ॥
त्याने सात्यकीला साठ आणि सोळा बाणांनी विद्ध केले; पण युद्धात स्थिर उभ्या असलेल्या त्याला मैनाक पर्वताप्रमाणे तो हलवू शकला नाही.
7.123.3
तं तु दुःशासनः शूरः सायकैरावृणोद्भृशम् ।
रथव्रातेन महता नानादेशोद्भवेन च ॥ ७.१२३.३ ॥
परंतु शूर दुःशासनाने त्याला बाणांनी पूर्णपणे झाकून टाकले; विविध देशांतून आलेल्या मोठ्या रथसमूहासह त्याला वेढा घातला.
7.123.4
सर्वतो भरतश्रेष्ठ विसृजन्सायकान्बहून् ।
पर्जन्य इव घोषेण नादयन्वै दिशो दश ॥ ७.१२३.४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, सर्व बाजूंनी अनेक बाण सोडत, मेघगर्जनेसारख्या घोषाने दहाही दिशा दुमदुमवत.
7.123.5
तमापतन्तमालोक्य सात्यकिः कौरवं रणे ।
अभिद्रुत्य महाबाहुश्छादयामास सायकैः ॥ ७.१२३.५ ॥
रणांगणात आपल्याकडे धावून येणाऱ्या त्या कौरवाला पाहून महाबाहू सात्यकीने धाव घेत बाणांनी त्याला झाकून टाकले.
7.123.6
ते छाद्यमाना बाणौघैर्दुःशासनपुरोगमाः ।
प्राद्रवन्समरे भीतास्तव सैन्यस्य पश्यतः ॥ ७.१२३.६ ॥
बाणांच्या प्रवाहाने झाकले गेलेले, दुःशासनाला पुढे ठेवलेले ते भयभीत होऊन रणांगणातून पळाले — तुमच्या सैन्यासमोरच.
7.123.7
तेषु द्रवत्सु राजेन्द्र पुत्रो दुःशानस्तव ।
तस्थौ व्यपेतभी राजन्सात्यकिं चार्दयच्छरैः ॥ ७.१२३.७ ॥
हे राजेंद्रा, ते पळत असताना तुमचा पुत्र दुःशासन निर्भयपणे उभा राहिला आणि सात्यकीला बाणांनी पीडू लागला.
7.123.8
चतुर्भिर्वाजिनस्तस्य सारथिं च त्रिभिः शरैः ।
सात्यकिं च शतेनाजौ विद्ध्वा नादं मुमोच सः ॥ ७.१२३.८ ॥
त्याने चार बाणांनी त्याचे घोडे, तीन बाणांनी सारथी आणि युद्धात शंभर बाणांनी सात्यकीला विंधून सिंहनाद केला.
7.123.9
ततः क्रुद्धो महाराज माधवस्तस्य संयुगे ।
रथं सूतं ध्वजं तं च चक्रेऽदृश्यमजिह्मगैः ॥ ७.१२३.९ ॥
मग हे महाराजा, युद्धात क्रुद्ध झालेल्या माधवाने (सात्यकीने) सरळ बाणांनी त्याचा रथ, सारथी आणि ध्वज अदृश्य केला.
7.123.10
स तु दुःशासनं शूरं सायकैरावृणोद्भृशम् ।
मशकं समनुप्राप्तमूर्णनाभिरिवोर्णया ॥ ७.१२३.१० ॥
त्याने शूर दुःशासनाला बाणांनी पूर्णपणे झाकून टाकले, जसे कोळी आपल्या जाळ्याने जवळ आलेल्या डासाला झाकतो.
7.123.11
त्वरन्समावृणोद्बाणैर्दुःशासनममित्रजित् ।
दृष्ट्वा दुःशासनं राजा तथा शरशताचितम्। ॥ ७.१२३.११ ॥
शत्रुंना जिंकणाऱ्याने त्वरेने बाणांनी दुःशासनाला पूर्णपणे झाकले. शेकडो बाणांनी झाकलेल्या दुःशासनाला पाहून राजा—
7.123.12
त्रिगर्तांश्चोदयामास युयुधानरथं प्रति ॥ ७.१२३.१२ ॥
राजाने त्रिगर्तांना युयुधानाच्या (सात्यकीच्या) रथाकडे पाठवले.
7.123.13
तेऽगच्छन्युयुधानस्य समीपं क्रुरकर्मणः ।
त्रिगर्तानां त्रिसाहस्रा रथा युद्धविशारदाः ॥ ७.१२३.१३ ॥
ते क्रूरकर्मा युयुधानाजवळ गेले; युद्धनिपुण त्रिगर्तांचे तीन हजार रथ.
7.123.14
ते तु तं रथवंशेन महता पर्यवारयन् ।
स्थिरां कृत्वा मतिं युद्धे भूत्वा संशप्तका मिथः ॥ ७.१२३.१४ ॥
त्यांनी महान रथश्रेणीने त्याला वेढले; युद्धात स्थिर निश्चय करून, परस्पर शपथ घेतलेले संशप्तक होऊन.
7.123.15
तेषां प्रयतमानानां शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
योधान्पञ्चशतान्मुख्यानग्र्यानीके व्यपोथयत् ॥ ७.१२३.१५ ॥
प्रयत्न करीत शरवर्षाव करणाऱ्या त्यांनी सैन्याच्या अग्रभागी पाचशे प्रमुख योद्ध्यांना पाडले.
7.123.16
तेऽपतन्निहतास्तूर्णं शिनिप्रवरसायकैः ।
महामारुतवेगेन भग्ना इव नगाद्द्रुमाः ॥ ७.१२३.१६ ॥
शिनिश्रेष्ठाच्या बाणांनी ते तत्काळ मारले जाऊन पडले; महावायूच्या वेगाने पर्वतांवरून वृक्ष तुटून पडावेत तसे.
7.123.17
नागैश्च बहुधा च्छिन्नैर्ध्वजैश्चैव विशाम्पते ।
हयैश्च कनकापीडैः पतितैस्तत्र मेदिनी ॥ ७.१२३.१७ ॥
हे प्रजाधिपा, तेथे हत्ती, अनेक प्रकारे तुटलेले ध्वज आणि सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेले घोडे पडले होते; पृथ्वी त्यांनी भरली.
7.123.18
शैनेयशरसङ्कृत्तैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
अशोभत महाराज किंशुकैरिव पुष्पितैः ॥ ७.१२३.१८ ॥
हे महाराजा, शैनेयाच्या बाणांनी तुटलेले आणि रक्ताच्या प्रवाहांनी भिजलेले ते फुललेल्या किंशुक वृक्षांसारखे शोभले.
7.123.19
ते वध्यमानाः समरे युयुधानेन तावकाः ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त पङ्कमग्ना इव द्विपाः ॥ ७.१२३.१९ ॥
युद्धात युयुधानाकडून मारले जात असलेल्या तुमच्या योद्ध्यांना, चिखलात रुतलेल्या हत्तींप्रमाणे, कोणी रक्षणकर्ता सापडला नाही.
7.123.20
ततस्ते पर्यवर्तन्त सर्वे द्रोणरथं प्रति ।
भयात्पतगराजस्य गर्तानीव महोरगाः ॥ ७.१२३.२० ॥
मग ते सर्वजण पक्षिराज गरुडाच्या भीतीने महासर्प बिळांकडे धावतात तसे, भयाने द्रोणांच्या रथाकडे परतले.
7.123.21
हत्वा पञ्चशतान्योधाञ्छरैराशीविषोपमैः ।
प्रायात्स शनकैर्वीरो धनञ्जयरथं प्रति ॥ ७.१२३.२१ ॥
विषारी सर्पांसारख्या बाणांनी पाचशे योद्ध्यांना ठार मारून, तो वीर हळूहळू धनंजयाच्या रथाकडे गेला.
7.123.22
तं प्रयान्तं नरश्रेष्ठं पुत्रो दुःशासनस्तव ।
विव्याध नवभिस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१२३.२२ ॥
तो नरश्रेष्ठ पुढे जात असताना, तुमचा पुत्र दुःशासनाने लगेच नऊ वाकलेल्या टोकांच्या बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.123.23
स तु तं प्रतिविव्याध पञ्चभिर्निशितैः शरैः ।
रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासो गार्ध्रपत्रैरजिह्मगैः ॥ ७.१२३.२३ ॥
पण त्या महाधनुर्धराने सोन्याच्या शेपटी आणि गिधाडाच्या पंखांचे, सरळ जाणारे पाच तीक्ष्ण बाण मारून त्याला प्रत्युत्तर दिले.
7.123.24
सात्यकिं तु महाराज प्रहसन्निव भारत ।
दुःशासनस्त्रिभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ७.१२३.२४ ॥
हे महाराज, हे भारता, दुःशासन हसत असल्यासारखा सात्यकीला तीन बाणांनी विद्ध करून पुन्हा पाच बाणांनी घायाळ करू लागला.
7.123.25
शैनेयस्तव पुत्रं तु हत्वा पञ्चभिराशुगैः ।
धनुश्चास्य रणे छित्त्वा विस्मयन्नर्जुनं ययौ ॥ ७.१२३.२५ ॥
शैनेयाने तुझ्या पुत्राला पाच वेगवान बाणांनी घायाळ करून, युद्धात त्याचे धनुष्य तोडले आणि विस्मय निर्माण करत अर्जुनाकडे गेला.
7.123.26
ततो दुःशासनः क्रुद्धो वृष्णिवीराय गच्छते ।
सर्वपारशवीं शक्तिं विससर्ज जिघांसया ॥ ७.१२३.२६ ॥
मग संतप्त झालेल्या दुःशासनाने जात असलेल्या वृष्णिवीरावर वध करण्याच्या इच्छेने सर्वपारशवी शक्ती सोडली.
7.123.27
तां तु शक्तिं तदा घोरां तव पुत्रस्य सात्यकिः ।
चिच्छेद शतधा राजन्निशितैः कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.१२३.२७ ॥
हे राजा, तेव्हा सात्यकीने तुझ्या पुत्राची ती भयंकर शक्ती कंकपत्र असलेल्या तीक्ष्ण बाणांनी शंभर तुकड्यांत तोडली.
7.123.28
अथान्यद्धनुरादाय पुत्रस्तव जनेश्वर ।
सात्यकिं च शरैर्विद्ध्वा सिंहनादं ननाद च ॥ ७.१२३.२८ ॥
मग, हे जनेश्वरा, तुझ्या पुत्राने दुसरे धनुष्य घेऊन सात्यकीला बाणांनी विंधून सिंहनाद केला.
7.123.29
सात्यकिस्तु रणे क्रुद्धो मोहयित्वा सुतं तव ।
शरैरग्निशिखाकारैराजघान स्तनान्तरे ॥ ७.१२३.२९ ॥
परंतु युद्धात संतप्त सात्यकीने तुझ्या पुत्राला गोंधळवून अग्निज्वालेसारख्या बाणांनी त्याच्या छातीच्या मध्यभागी प्रहार केला.
7.123.30
त्रिभिरेव महाभागः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
सर्वायसैस्तीक्ष्णवक्त्रैः पुनर्विव्याध चाष्टभिः ॥ ७.१२३.३० ॥
त्या महाभाग्याने वाकलेल्या पेरांचे, पूर्ण लोखंडी, तीक्ष्ण टोकांचे तीन बाण मारले आणि पुन्हा आठ बाणांनी त्याला विंधले.
7.123.31
दुःशासनस्तु विंशत्या सात्यकिं प्रत्यविध्यत ।
सात्वतोऽपि महाराज तं विव्याध स्तनान्तरे ॥ ७.१२३.३१ ॥
दुःशासनाने वीस बाणांनी सात्यकीला प्रत्युत्तर दिले. हे महाराज, सात्वतानेही त्याला छातीच्या मध्यभागी विंधले.
7.123.32
त्रिभिरेव महाभागः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
ततोऽस्य वाहान्निशितैः शरैर्जघ्ने महारथः ॥ ७.१२३.३२ ॥
महाभाग्यवान त्या महारथीने वाकलेल्या पेरांची तीन बाणांनीच नंतर त्याचे घोडे तीक्ष्ण बाणांनी मारले.
7.123.33
सारथिं च सुराङ्क्रुद्धः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
धनुरेकेन भल्लेन हस्तावापं च पञ्चभिः ॥ ७.१२३.३३ ॥
अत्यंत क्रुद्ध होऊन त्याने वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी त्याच्या सारथ्याला, एका भल्लाने धनुष्याला आणि पाच बाणांनी हातातील संरक्षक-आवरणाला (तोडले).
7.123.34
ध्वजं च रथशक्तिं च भल्लाभ्यां परमस्त्रिवित् ।
चिच्छेद विशिखैस्तीक्ष्णैस्तथोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.१२३.३४ ॥
परम अस्त्रांचा जाणकार त्याने दोन भल्लांनी ध्वज व रथशक्ती आणि तीक्ष्ण बाणांनी दोन्ही पार्ष्णि-सारथी तोडले.
7.123.35
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
त्रिगर्तसेनापतिना स्वरथेनापवाहितः ॥ ७.१२३.३५ ॥
धनुष्य तुटलेला, रथरहित, घोडे मारलेले, सारथी मारलेला, त्रिगर्तांच्या सेनापतीने त्याला स्वतःच्या रथावरून नेले.
7.123.36
तमभिद्रुत्य शैनेयो मुहूर्तमिव भारत ।
न जघान महाबाहुर्भीमसेनवचः स्मरन् ॥ ७.१२३.३६ ॥
हे भारता, त्याच्यावर धावून गेलेला महाबाहू शैनेय (सात्यकी) भीमसेनाचे वचन आठवत क्षणभरही त्याला मारत नव्हता.
7.123.37
भीमसेनेन तु वधः सुतानां तव भारत ।
प्रतिज्ञातः सभामध्ये सर्वेषामेव संयुगे ॥ ७.१२३.३७ ॥
हे भरतवंशजा, भीमसेनाने सभेच्या मध्यभागी सर्वांसमक्ष युद्धात तुमच्या पुत्रांच्या वधाची प्रतिज्ञा केली होती.
7.123.38
ततो दुःशासनं जित्वा सात्यकिः संयुगे प्रभो ।
जगाम त्वरितो राजन्येन यातो धनञ्जयः ॥ ७.१२३.३८ ॥
नंतर, हे प्रभो, युद्धात दुःशासनाला जिंकून सात्यकी त्वरेने धनंजय (अर्जुन) गेला होता तिकडे गेला.