ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.13

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

7.13.1

सान्तरे तु प्रतिज्ञाने राज्ञो द्रोणेन निग्रहे ।
ततस्ते सैनिकाः श्रुत्वा तं युधिष्ठिरनिग्रहम्।
सिंहनादरवांश्चक्रुर्बाहुशब्दांश्च कृत्स्नशः ॥ ७.१३.१ ॥

ਸ਼ਰਤ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਬਾਰੇ; ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਕੈਦ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਪਾਸੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਥਪਕਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

7.13.2

तच्च सर्वं यथान्यायं धर्मराजेन भारत ।
आप्तैश्चारैः परिज्ञातं भारद्वाजचिकीर्षितम् ॥ ७.१३.२ ॥

ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ! ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ।

7.13.3

ततः सर्वान्समानाय्य भ्रातृनन्यांश्च सर्वशः ।
अव्रवीद्धर्मराजस्तु धनञ्जयमिदं वचः ॥ ७.१३.३ ॥

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

7.13.4

श्रुतं ते पुरुषव्याघ्र द्रोणस्याद्य चिकीर्षितम् ।
यथा तन्न भवेत्सत्यं तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ७.१३.४ ॥

ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ! ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੂੰ ਅੱਜ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।

7.13.5

सान्तरं हि प्रतिज्ञातं द्रोणेनामित्रघातिना ।
तच्चान्तरममोघेषौ त्वयि तेन समाहितम् ॥ ७.१३.५ ॥

ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਤ, ਹੇ ਅਮੋਘਬਾਣ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਹੈ।

7.13.6

तत्त्वमद्य महाबाहो युध्यस्व मदनन्तरम् ।
यथा दुर्योधनः कामं नेमं द्रोणादवाप्नुयात् ॥ ७.१३.६ ॥

ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਅਦ ਯੁੱਧ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਮਨਚਾਹਿਆ ਇਹ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

7.13.7

यथा मे न वधः कार्य आचार्यस्य कथञ्चन ।
तथा तव परित्यागो न मे राजंश्चिकीर्षितः ॥ ७.१३.७ ॥

ਆਚਾਰੀਆ ਦਾ ਵਧ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।

7.13.8

अप्येवं पाण्डव प्राणानुत्सृजेयमहं युधि ।
प्रतियाताऽहमाचार्यं त्वां न जह्यां कथञ्चन ॥ ७.१३.८ ॥

ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।

7.13.9

त्वां निगृह्याहवे राजन्धार्तराष्ट्रो यमिच्छति ।
न स तं जीवलोकेऽस्मिन्कामं प्राप्ता कथञ्चन ॥ ७.१३.९ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਜੀਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।

7.13.10

प्रपतेद्द्यौः सनक्षत्रा पृथिवी शकली भवेत् ।
न त्वां द्रोणो निगृह्णीयाज्जीवमाने मयि ध्रुवम् ॥ ७.१३.१० ॥

ਤਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ਼ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਧਰਤੀ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਜਿਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਦ੍ਰੋਣ ਜ਼ਰੂਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਣਗੇ।

7.13.11

यदि तस्य रणे साह्यं कुरुते वज्रभृत्स्वयम् ।
विष्णुर्वा सहितो देवैर्न त्वां प्राप्स्यत्यसौ मृधे ॥ ७.१३.११ ॥

ਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਖੁਦ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।

7.13.12

मयि जीवति राजेन्द्र न भयं कर्तुमर्हसि ।
द्रोणादस्त्रभृतां श्रेष्ठात्सर्वशस्त्रभृतामपि ॥ ७.१३.१२ ॥

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਮੇਰੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਅਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

7.13.13

अन्यच्च ब्रूयां राजेन्द्र प्रतिज्ञां मम निश्चलाम् ॥ ७.१३.१३ ॥

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵੀ ਕਹਾਂਗਾ — ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਹੈ।

7.13.14

न स्मराम्यनृतं तावन्न स्मरामि पराजयम् ।
न स्मरामि प्रतिश्रुत्य विस्मृत्य मनस्वऽकृतम् ॥ ७.१३.१४ ॥

ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਹਾਰ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ। ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਮਨਸਵੀ ਦਾ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਰਮ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ।

7.13.15

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च मृदङ्गाश्चानकैः सह ।
प्रावाद्यन्त महाराज पाण्डवानां निवेशने ॥ ७.१३.१५ ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਅਤੇ ਆਨਕ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ।

7.13.16

सिंहनादश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् ।
धनुर्ज्यातलशब्दश्च गगनस्पृक्सुभैरवः ॥ ७.१३.१६ ॥

ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਸਿੰਘਨਾਦ ਹੋਇਆ; ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ।

7.13.17

श्रुत्वा शङ्खस्य निर्घोषं पाण्डवस्य महौजसः ।
त्वदीयेष्वप्यनीकेषु वादित्राण्यभिजघ्निरे ॥ ७.१३.१७ ॥

ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਾਂਡਵ ਦਾ ਸੰਖ-ਨਾਦ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਜੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ।

7.13.18

ततो व्यूढान्यनीकानि तव तेषां च भारत ।
शनैरुपेयुरन्योन्यं योत्स्यमानानि संयुगे ॥ ७.१३.१८ ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਭਰਤ-ਵੰਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਊਹ-ਰਚਿਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵਧੀਆਂ।

7.13.19

ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च द्रोणपाञ्चाल्ययोरपि ॥ ७.१३.१९ ॥

ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ, ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ।

7.13.20

यतमानाः प्रयतेन द्रोणानीकविशातने ।
न शेकुः सृञ्जया युद्धे तद्धि द्रोणेन पालितम् ॥ ७.१३.२० ॥

ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸ੍ਰੰਜਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦ੍ਰੋਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

7.13.21

तथैव तव पुत्रस्य रथोदाराः प्रहारिणः ।
न शेकुः पाण्डवीं सेनां पाल्यमानां किरीटीना ॥ ७.१३.२१ ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪਾਂਡਵ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਾ ਸਕੇ।

7.13.22

आस्तां ते स्तिमिते सेने रक्ष्यमाणे परस्परम् ।
सम्प्रसुप्ते यथा नक्तं वनराज्यौ सुपुष्पिते ॥ ७.१३.२२ ॥

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਕਤਾਰਾਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਣ।

7.13.23

ततो रुक्मरथो राजन्नर्केणेव विराजता ।
वरूथिना विनिष्पत्य व्यचरत्पृतनामुखे ॥ ७.१३.२३ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਵਾਲਾ ਵੀਰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬਖ਼ਤਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਕੇ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ।

7.13.24

तमुद्यन्तं रथेनैकमाशुकारिणमाहवे ।
अनेकमिव सन्त्रसान्मेनिरे पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१३.२४ ॥

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਰਥ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ।

7.13.25

तेन मुक्ताः शरा घोरा विचेरुः सर्वतोदिशम् ।
त्रासयन्तो महाराज पाण्डवेयस्य वाहिनीम् ॥ ७.१३.२५ ॥

ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਗਏ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

7.13.26

मध्यन्दिनमनुप्राप्तो गभस्तिशतसंवृतः ।
यथा दृश्येत घर्मोशुस्तथा द्रोणोऽप्यदृश्यत ॥ ७.१३.२६ ॥

ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੂਰਜ ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦ੍ਰੋਣ ਵੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।

7.13.27

न चैनं पाण्डवेयानां कश्चिच्छक्नोति भारत ।
वीक्षितुं समरे क्रुद्धं महेन्द्रमिव दानवाः ॥ ७.१३.२७ ॥

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਨਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।

7.13.28

मोहयित्वा ततः सैन्यं भारद्वाजः प्रतापवान् ।
धृष्टद्युम्नबलं तूर्णं व्यधमन्निशितैः शरैः
अपनीते ततः पार्थे धर्मराजो जितस्त्वया ॥ ७.१३.२८ ॥

ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਰਥ ਦੇ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਤੂੰ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

स दिशः सर्वतो रुद्ध्वा संवृत्य खमजिह्मगैः ।
पार्षतो यत्र तत्रैनामभिनत्पाण्डुवाहिनीम्
ग्रहणे हि जयस्तस्य न वधे पुरुषर्षभ ।
ग्रहणं हि वधात्तस्य धर्मराजस्य मन्यसे।
अनेनैवाभ्युपायेन ग्रहणं समुपैष्यसि ॥ ७.१३.२९ ॥

ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਿੱਧੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਢਕ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਉੱਥੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਫੜਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ। ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਏਂਗਾ।