महाभारत · अध्याय 7.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.133.1
अत्यद्भुतमहं मन्ये भीमसेनस्य विक्रमम् ।
यत्कर्णं योधयामास समरे लघुविक्रमः ॥ ७.१३३.१ ॥
भीमसेनाचा पराक्रम अत्यंत अद्भुत आहे असे मला वाटते; त्याने रणात कर्णाशी युद्ध केले, जो चपळ पराक्रमाचा होता.
7.133.2
त्रिदशानपि वा युक्तान्सर्वशस्त्रधरान्युधि ।
वारयेद्यो रणे कर्णः सयक्षासुरमानुषान् ॥ ७.१३३.२ ॥
युद्धात सर्व शस्त्रे धारण केलेल्या देवांनाही, यक्ष, असुर आणि मानवांसह, कर्ण रणात रोखू शकत असे.
7.133.3
स कथं पाण्डवं युद्धे भ्राजमानमिव श्रिया ।
नातरत्संयुगे तात तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१३३.३ ॥
युद्धात श्रीने तेजस्वी असलेल्या पांडवाला तो कसा ओलांडू शकला नाही? हे तात संजया, ते मला सांग.
7.133.4
कथं च युद्धं सम्भूतं तयोः प्राणदुरोदरे ।
अत्र मन्ये समायत्तो जयो वाऽजय एव च ॥ ७.१३३.४ ॥
प्राण पणाला लावलेल्या द्यूतातून त्या दोघांमध्ये युद्ध कसे घडले? येथे मला वाटते की जय आणि पराजय दोन्ही यावर अवलंबून आहेत.
7.133.5
कर्णं प्राप्य रणे सूत मम पुत्रः सुयोधनः ।
जेतुमुत्सहते पार्थान्सगोविन्दान्ससात्वतान् ॥ ७.१३३.५ ॥
हे सूता, रणात कर्ण मिळाल्यामुळे माझा पुत्र सुयोधन गोविंद आणि सात्वतांसह पार्थांना जिंकण्यास उत्सुक झाला आहे.
7.133.6
श्रुत्वा तु निर्जितं कर्णमसकृद्भीमकर्मणा ।
भीमसेनेन समरे मोह आविशतीव माम् ॥ ७.१३३.६ ॥
भीमकर्मा भीमसेनाकडून रणात कर्ण वारंवार पराजित झाला हे ऐकून मला जणू मोह ग्रासतो आहे.
7.133.7
विनष्टान्कौरवान्मन्ये मम पुत्रस्य दुर्नयैः ।
नहि कर्णो महेष्वासान्पार्थाञ्जेष्यति सञ्जय ॥ ७.१३३.७ ॥
माझ्या पुत्राच्या दुर्नीतीमुळे कौरव नष्ट झाले असे मला वाटते. हे संजया, कर्ण महाधनुर्धर पार्थांना जिंकणार नाही.
7.133.8
कृतवान्यानि युद्धानि कर्णः पाण्डुसुतैः सह ।
सर्वत्र पाण्डवाः कर्णमजयंस्ते रणाजिरे ॥ ७.१३३.८ ॥
कर्णाने पांडुपुत्रांसह जितकी युद्धे केली, त्या सर्वत्र पांडवांनी रणांगणात कर्णाला पराभूत केले.
7.133.9
अजेयाः पाण्डवास्तात देवैरपि सवासवैः ।
न च तद्बुध्यते मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ७.१३३.९ ॥
हे तात, पांडव इंद्रासह देवांनाही अजेय आहेत; पण माझा मूर्ख पुत्र दुर्योधन हे जाणत नाही.
7.133.10
धनं धनेश्वरस्येव हृत्वा पार्थस्य मे सुतः ।
मधुप्रेप्सुरिवाबुद्धिः प्रपातं नावबुध्यते ॥ ७.१३३.१० ॥
कुबेराचे धन हरण करणाऱ्याप्रमाणे आणि मधाची इच्छा करणाऱ्या मूर्खाप्रमाणे माझा पुत्र पार्थाचे धन हरण करून कड्याच्या पतनाचे भान ठेवत नाही.
7.133.11
निकृत्या निकृतिप्रज्ञो राज्यं हृत्वा महात्मनाम् ।
जितमित्येव मन्वानः पाण्डवानवमन्यते ॥ ७.१३३.११ ॥
कपटात निपुण असलेला तो महात्म्यांचे राज्य हरण करून, 'जिंकले' असे मानत पांडवांचा अवमान करतो.
7.133.12
पुत्रस्नेहाभिभूतेन मया चाप्यकृतात्मना ।
धर्मे स्थिता महात्मानो निकृताः पाण्डुनन्दनाः ॥ ७.१३३.१२ ॥
पुत्रस्नेहाने भारावलेल्या व असंयमी अशा मीही धर्मात स्थित असलेल्या त्या महात्मा पांडुपुत्रांना फसवले.
7.133.13
शमकामः ससोदर्यो दीर्घप्रेक्षी युधिष्ठिरः ।
अशक्त इति मत्वा तु मम पुत्रैर्निराकृतः ॥ ७.१३३.१३ ॥
शांतीची इच्छा करणाऱ्या, बंधूंसह असलेल्या, दूरदर्शी युधिष्ठिराला माझ्या पुत्रांनी दुर्बल समजून नाकारले.
7.133.14
तानि दुःखान्यनेकानि विप्रकारांश्च सर्वशः ।
हृदि कृत्वा महाबाहुर्भीमोऽयुध्यत सूतजम् ॥ ७.१३३.१४ ॥
त्या अनेक दुःखांना आणि सर्व प्रकारच्या अपमानांना हृदयात धरून महाबाहू भीम सूतपुत्राशी लढला.
7.133.15
तस्मान्मे सञ्जय ब्रूहि कर्णभीमौ यथा रणे ।
अयुध्येतां युधांश्रेष्ठौ परस्परवधैषिणौ ॥ ७.१३३.१५ ॥
म्हणून हे संजया, युद्धात कर्ण आणि भीम कसे लढले ते मला सांग. ते दोन श्रेष्ठ योद्धे एकमेकांच्या वधाची इच्छा करीत होते.
7.133.16
शृणु राजन्यथावृत्तं सङ्ग्रामं कर्णभीमयोः ।
परस्परवधप्रेप्स्वोर्वनकुञ्जरयोरिव ॥ ७.१३३.१६ ॥
राजा, ऐका. एकमेकांच्या वधाची इच्छा करणाऱ्या दोन वन्य हत्तींप्रमाणे कर्ण आणि भीम यांचे युद्ध जसे घडले तसे ऐका.
7.133.17
राजन्वैकर्तनो भीमं क्रुद्धः क्रुद्धमरिन्दमम् ।
पराक्रान्तं पराक्रम्य विव्याध त्रिंशता शरैः ॥ ७.१३३.१७ ॥
राजा, संतप्त वैकर्तन (कर्ण) याने संतप्त, शत्रूंचे दमन करणाऱ्या, पराक्रमी भीमावर पराक्रमाने हल्ला करून तीस बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.133.18
महावेगैः प्रसन्नाग्रैः शातकुम्भपरिष्कृतैः ।
नातरद्भरतश्रेष्ठ भीमं वैकर्तनः शरैः ॥ ७.१३३.१८ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, महावेगवान, तेजस्वी टोकांच्या, सोन्याने अलंकृत बाणांनी वैकर्तनाने (कर्णाने) भीमाला पुढे जाऊ दिले नाही.
7.133.19
तस्यास्यतो धनुर्भीमश्चकर्त विशिखैस्त्रिभिः ।
रथनीडाच्च यन्तारं भल्लेनापातयत्क्षितौ ॥ ७.१३३.१९ ॥
तो बाण सोडत असतानाच भीमाने तीन बाणांनी त्याचे धनुष्य तोडले; भल्ल बाणाने रथाच्या आसनावरून सारथ्याला जमिनीवर पाडले.
7.133.20
स काङ्क्षन्भीमसेनस्य वधं वैकर्तनो भृशम् ।
शक्तिं कनकवैदूर्यचित्रदण्डां परामृशत् ॥ ७.१३३.२० ॥
भीमसेनाच्या वधाची अत्यंत इच्छा धरून वैकर्तनाने सोन्या आणि वैडूर्याने नटलेल्या दांड्याची शक्ती हाती घेतली.
7.133.21
प्रगृह्य च महाशक्तिं कालरात्रिमिवापराम् ।
समुत्क्षिप्य च राधेयः सन्धाय च महाबलः।
चिक्षेप भीमसेनाय जीवितान्तकरीमिव ॥ ७.१३३.२१ ॥
दुसऱ्या कालरात्रीप्रमाणे असलेली ती महाशक्ती घेऊन, उचलून, लक्ष्यावर ठेवून महाबली राधेयाने प्राणांतक ती शक्ती भीमसेनावर फेकली.
7.133.22
शक्तिं विसृज्य राधेयः पुरन्दर इवाशनिम् ।
ननाद सुमहानादं बलवान्सूतनन्दनः ॥ ७.१३३.२२ ॥
शक्ती सोडल्यावर इंद्राच्या वज्रासारखा राधेयाने मोठा गर्जनाध्वनी केला; बलवान सूतपुत्राने.
7.133.23
तं च नादं ततः श्रुत्वा पुत्रास्ते हर्षिताऽभवन् ॥ ७.१३३.२३ ॥
तो नाद ऐकून तुझे पुत्र हर्षित झाले.
7.133.24
शक्तिं वियति चिच्छेद भीमः सप्तभिराशुगैः ॥ ७.१३३.२४ ॥
भीमाने सात वेगवान बाणांनी आकाशातच शक्ती तोडली.
7.133.25
छित्त्वा शक्तिं ततो भीमो निर्मुक्तोरगसन्निभाम् ।
मार्गमाणामिव प्राणान्सूतपुत्रस्य मारिष ॥ ७.१३३.२५ ॥
मग भीमाने मुक्त केलेल्या सर्पासारखी ती शक्ती छेदली; हे माननीय, जणू सूतपुत्राचे प्राण शोधणारा.
7.133.26
प्राहिणोत्कृतसंरम्भः शरान्बर्हिणवाससः ।
स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाधौतान्यमदण्डोपमान्मृधे ॥ ७.१३३.२६ ॥
क्रोधाने भरलेल्या त्याने युद्धात मोरपिसांची, सोन्याच्या टोकाची, दगडावर धारदार केलेली, यमदंडासारखी बाणे सोडली.
7.133.27
कर्णोऽप्यन्यद्धनुर्गृह्य हेमपृष्ठं दुरासदम् ।
विकृष्य तन्महच्चापं व्यसृजत्सायकांस्तदा ॥ ७.१३३.२७ ॥
कर्णानेही दुसरे सोनेरी पृष्ठभागाचे, दुर्धर्ष धनुष्य घेऊन, ते महान धनुष्य ओढून तेव्हा बाणे सोडली.
7.133.28
तान्पाण्डुपुत्रश्चिच्छेद नवभिर्नतपर्वभिः ।
वसुषेणेन निर्मुक्तान्नव राजन्महाशरान्।
छित्त्वा भीमो महाराज नादं सिंह इवानदत् ॥ ७.१३३.२८ ॥
पांडुपुत्राने ते नऊ वाकलेल्या गाठींच्या बाणांनी तोडले. हे राजा, वसुषेणाने सोडलेली नऊ महान बाणेही तोडून, हे महाराजा, भीम सिंहासारखा गर्जला.
7.133.29
तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे ।
शार्दूलाविव चान्योन्यमामिषार्थेऽभ्यगर्जताम् ॥ ७.१३३.२९ ॥
ते दोघे बलवान वृषभांसारखे गर्जत, गाईजवळ, मांसासाठी एकमेकांवर वाघांसारखे गर्जले.
7.133.30
अन्योन्यं प्रजिहीर्षन्तावन्योन्यस्यान्तरैषिणौ ।
अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ गोष्ठेष्विव महर्षभौ ॥ ७.१३३.३० ॥
एकमेकांना पाडण्याची इच्छा धरणारे, एकमेकांतील अंतर शोधणारे, एकमेकांकडे पाहणारे ते दोघे गोठ्यांतील महान वृषभांसारखे होते.
7.133.31
महागजाविवसाद्य विषाणाग्रैः परस्परम् ।
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१३३.३१ ॥
दोन महान् गजांप्रमाणे एकमेकांजवळ येऊन, दातांच्या टोकांनी जसे, तसेच पूर्ण ओढून सोडलेल्या बाणांनी त्यांनी परस्परांवर प्रहार केले.
7.133.32
निर्दहन्तौ महाराज शस्त्रवृष्ट्या परस्परम् ।
अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ कोपाद्विवृतलोचनौ ॥ ७.१३३.३२ ॥
हे महाराजा, शस्त्रवर्षावाने एकमेकांना जाळत, एकमेकांकडे पाहत, क्रोधाने डोळे विस्फारून.
7.133.33
प्रहसन्तौ तथाऽन्योन्यं भर्त्सयन्तौ मुहुर्मुहुः ।
शङ्खशब्दं च कुर्वाणौ युयुधाते परस्परम् ॥ ७.१३३.३३ ॥
एकमेकांवर हसत, वारंवार धिक्कारत, शंखनाद करत ते परस्पर लढले.
7.133.34
तस्य भीमः पुनश्चापं मुष्टौ चिच्छेद मारिष ।
शङ्खवर्णांश्च तानश्वान्बाणैर्निन्ये यमक्षयम्।
सारथिं च तथाप्यस्य रथनीडादपातयत् ॥ ७.१३३.३४ ॥
हे मारिष, भीमाने पुन्हा त्याचे धनुष्य मुठीजवळ तोडले; शंखवर्ण त्या अश्वांना बाणांनी यमलोकी पाठवले; सारथ्यालाही रथाच्या आसनावरून पाडले.
7.133.35
ततो वैकर्तनः कर्णश्चिन्तां प्राप दुरत्ययाम् ।
स च्छाद्यमानः समरे हताश्वो हतसारथिः।
मोहितः शरजालेन कर्तव्यं नाभ्यपद्यत ॥ ७.१३३.३५ ॥
तेव्हा वैकर्तन कर्ण दुस्तर चिंतेत पडला. युद्धात बाणजाळाने आच्छादित, अश्व व सारथी मारले गेलेले, मोहित होऊन काय करावे हे त्याला समजेना.
7.133.36
तथा कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा कर्णं दुर्योधनो नृपः ।
वेपमान इव क्रोधाद्व्यादिदेशाथ दुर्जयम् ॥ ७.१३३.३६ ॥
कर्णाला अशा संकटात पडलेला पाहून राजा दुर्योधन क्रोधाने थरथरत्या अवस्थेत तेव्हा दुर्जय (सैन्याला) आज्ञा देऊ लागला.
7.133.37
गच्छ दुर्जय राधेयं पुरा ग्रसति पाण्डवः ।
जहि तूबरकं क्षिप्रं कर्णस्य बलमादधत् ॥ ७.१३३.३७ ॥
जा, हे दुर्जया! पाण्डव राधेय कर्णाला गिळण्यापूर्वी, कर्णाचे बल धरून ठेवलेल्या त्या पाण्डवाला लवकर ठार कर.
7.133.38
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा तव पुत्रं तवात्मजः ।
अभ्यद्रवद्भीमसेनं व्यासक्तं विकिरञ्छरैः ॥ ७.१३३.३८ ॥
असे सांगितल्यावर 'ठीक' म्हणून, आपला पुत्र, आपलाच मुलगा, बाण वर्षवीत गुंतलेल्या भीमसेनावर धावून गेला.
7.133.39
स भीमं नवभिर्बाणैरश्वानष्टभिरार्दयत् ।
षङ्भिः सूतं त्रिभिः केतं पुनस्तं चापि सप्तभिः ॥ ७.१३३.३९ ॥
त्याने भीमाला नऊ बाणांनी, घोड्यांना आठांनी, सारथ्याला सहांनी, ध्वजाला तिघांनी आणि पुन्हा त्यालाच सातांनी घायाळ केले.
7.133.40
भीमसेनोऽपि सङ्क्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैः ।
दुर्जयं भिन्नमर्माणमनयद्यमसादनम् ॥ ७.१३३.४० ॥
भीमसेनही अत्यंत संतापून, वेगवान बाणांनी घोडे आणि सारथ्यासह, मर्मस्थानी विद्ध झालेल्या त्या दुर्जयाला यमसदनाला पाठवले.
7.133.41
बाढं हतं क्षितौ क्षुण्णं वेष्टमानं यथोरगम् ।
रुदन्नार्तस्तव सुतं कर्णश्चक्रे प्रदक्षिणम् ॥ ७.१३३.४१ ॥
भूमीवर मारल्या गेलेल्या, चिरडलेल्या, सापाप्रमाणे तडफडणाऱ्या आपल्या पुत्राला पाहून, दुःखाने रडत कर्णाने त्याला प्रदक्षिणा घातली.
7.133.42
स तु तं विरथं कृत्वा स्मयन्नत्यन्तवैरिणम् ।
समाचिनोद्बाणगणैः शतघ्नीभिश्च शङ्कुभिः ॥ ७.१३३.४२ ॥
त्याने त्याला रथहीन करून, हसत, अत्यंत वैरी असलेल्या भीमाला बाणांच्या समूहांनी, शतघ्नी आणि शंकूंनी झाकून टाकले.
7.133.43
तथाप्यतिरथः कर्णो भिद्यमानोऽस्य सायकैः ।
न जहौ समरे भीमं क्रुद्धरूपं परन्तपः ॥ ७.१३३.४३ ॥
तरीही अतिरथी कर्ण, त्याच्या बाणांनी विद्ध होत असतानाही, युद्धात क्रोधरूप भीमाला सोडला नाही; तो शत्रूंना तापवणारा होता.