महाभारत · अध्याय 7.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.135.1
दैवमेव परं मन्ये धिक्पौरुषमनर्थकम् ।
यत्राधिरथिरायत्तौ नातरत्पाण्डवं रणे ॥ ७.१३५.१ ॥
दैवच श्रेष्ठ आहे असे मला वाटते; मानवी पुरुषार्थ व्यर्थ आहे, त्याला धिक्कार. अधिरथपुत्र (कर्ण) अधीन असतानाही युद्धात त्याला पांडवावर मात करता आली नाही.
7.135.2
कर्णः पार्थान्सगोविन्दाञ्जेतुमुत्सहते रणे ।
न च कर्णसमं लोके पश्यामि कञ्चन।
इति दुर्योधनस्याहमश्रौषं जल्पतो मुहुः ॥ ७.१३५.२ ॥
कर्ण गोविंदासह पार्थांना युद्धात जिंकण्यास उत्सुक आहे. जगात कर्णासमान कोणालाही मी पाहत नाही. असे दुर्योधन वारंवार बोलताना मी ऐकले.
7.135.3
कर्णो हि बलवाञ्छूरो दृढधन्वा जितक्लमः ।
इति मामब्रवीत्सूत मन्दो दुर्योधनः पुरा ॥ ७.१३५.३ ॥
कर्ण खरोखर बलवान, शूर, दृढधनुर्धर आणि थकवा जिंकणारा आहे. हे सूता, मूर्ख दुर्योधनाने पूर्वी मला असे सांगितले होते.
7.135.4
वसुषेणसहायं मां नालं देवाऽपि संयुगे ।
किं नु पाण्डुसुता राजन्गतसत्वा विचेतसः ॥ ७.१३५.४ ॥
वसुषेण सहाय्यक असलेल्या मला देवसुद्धा युद्धात हरवू शकत नाहीत. हे राजा, पांडुपुत्र धैर्यहीन आणि गोंधळलेले का झाले?
7.135.5
तत्र तं निर्जितं दृष्ट्वा भुजङ्गमिव निर्विषम् ।
युद्धात्कर्णमपक्रान्तं किंस्विद्दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ७.१३५.५ ॥
तेथे कर्णाला युद्धात पराजित होऊन विषहीन सापासारखे माघार घेताना पाहून दुर्योधन काय म्हणाला?
7.135.6
अहो दुर्मुखमेवैकं युद्धानामविशारदम् ।
प्रावेशयद्धुतवहं पतङ्गमिव मोहितः ॥ ७.१३५.६ ॥
अहो! युद्धात अनिपुण असा दुर्मुखच एकटा, मोहित होऊन पतंगाला अग्नीत पाठवावे तसे (कर्णाला) पाठवून बसला.
7.135.7
अश्वत्थामा मद्रराजः कृपः कर्णश्च सङ्गताः ।
न शक्त्याः प्रमुखे स्थातुं नूनं भीमस्य सञ्जय ॥ ७.१३५.७ ॥
अश्वत्थामा, मद्रराज, कृप आणि कर्ण एकत्र आले तरी भीमासमोर उभे राहण्यास निश्चितच समर्थ नसतील, हे संजया.
7.135.8
तेऽपि चास्य महाघोरं बलं नागायुतोपमम् ।
जानन्तो व्यवसायं च क्रूरं मारुततेजसः ॥ ७.१३५.८ ॥
दहा हजार हत्तींच्या बरोबरीचे त्याचे महाभयंकर बल आणि वायुपुत्राचा क्रूर निश्चय व तेज जाणूनही ते.
7.135.9
किमर्थं क्रूरकर्माणं यमकालान्तकोपमम् ।
बलसंरम्भवीर्यज्ञाः कोपयिष्यन्ति संयुगे ॥ ७.१३५.९ ॥
यम, काल आणि अंतक यांच्यासारख्या क्रूरकर्म्या त्याला, त्याचे बल, क्रोध आणि वीर्य जाणूनही, युद्धात का कोपवतील?
7.135.10
कर्णस्त्वेको महाबाहुः स्वबाहुबलदर्पितम् ।
भीमसेनमनादृत्य रणेऽयुध्यत सूतजः ॥ ७.१३५.१० ॥
महाबाहू सूतपुत्र कर्ण एकटाच आपल्या बाहुबलाने गर्विष्ठ होऊन भीमसेनाची पर्वा न करता रणात लढला.
7.135.11
योऽजयत्समरे कर्णं पुरन्दर इवासुरम् ।
न स पाण्डुसुतो जेतुं शक्यः केनचिदाहवे ॥ ७.१३५.११ ॥
पुरंदराने (इंद्राने) असुराला जिंकावे त्याप्रमाणे ज्याने समरात कर्णाला जिंकले, त्या पांडुपुत्राला युद्धात कोणीही जिंकू शकत नाही.
7.135.12
द्रोणं यः सम्प्रमथ्यैकः प्रविष्टो मम वाहिनीम् ।
भीमो धनञ्जयान्वेषी कस्तमार्च्छेज्जिजीविषु ॥ ७.१३५.१२ ॥
द्रोणाला मथून एकटाच माझ्या सैन्यात शिरलेला भीम धनंजयाला शोधत आहे—जगण्याची इच्छा असलेला कोण त्याच्याजवळ जाईल?
7.135.13
को हि सञ्जय भीमस्य स्थातुमुत्सहतेऽग्रतः ।
उद्यताशनिहस्तस्य महेन्द्रस्येव दानवः ॥ ७.१३५.१३ ॥
हे संजया, हातात उगारलेले वज्र धारण करणाऱ्या महेंद्रासमोर दानव उभा राहू शकत नाही, तसे भीमासमोर उभे राहण्याचे धाडस कोण करू शकेल?
7.135.14
प्रेतराजपुरं प्राप्य निवर्तेतापि मानवः ।
न भीमसेनं सम्प्राप्य निवर्तेत कदाचन ॥ ७.१३५.१४ ॥
यमाच्या नगरीत पोहोचूनही माणूस परत येऊ शकतो, पण भीमसेनाला भेटलेला कोणी कधीही परत येत नाही.
7.135.15
पतङ्गा इव वह्निं ते प्राविशन्नल्पचेतसः ।
ये भीमसेनं सङ्क्रुद्धमन्वधावन्विमोहिताः ॥ ७.१३५.१५ ॥
मोहित झालेले ते अल्पबुद्धी लोक संतापलेल्या भीमसेनामागे धावले आणि अग्नीत पतंगांप्रमाणे शिरले.
7.135.16
यत्तत्सभायां भीमेन मम पुत्रवधाश्रयम् ।
उक्तं संरम्भिणोग्रेण कुरूणां शृण्वतां तदा ॥ ७.१३५.१६ ॥
सभेत भीमाने संतापाने माझ्या पुत्रांच्या वधाविषयी जे म्हटले, कौरव ऐकत असताना त्या वेळी जे सांगितले—
7.135.17
तन्नूनमभिसञ्चिन्त्य दृष्ट्वा कर्णं च निर्जितम् ।
दुःशासनः सह भ्रात्रा भयाद्भीमादुपारमत् ॥ ७.१३५.१७ ॥
निश्चितच हे विचारून, कर्णाचा पराभव पाहून, भावासह दुःशासन भीमाच्या भीतीने माघारला.
7.135.18
यश्च सञ्जय दुर्बुद्धिरब्रवीत्समितौ मुहुः ।
कर्णो दुःशासनोऽहं च जेष्यामो युधि पाण्डवान् ॥ ७.१३५.१८ ॥
हे संजया, जो दुर्बुद्धी सभेत वारंवार म्हणाला: कर्ण, दुःशासन आणि मी युद्धात पांडवांना जिंकू.
7.135.19
स नूनं विरथं दृष्ट्वा कर्णं भीमेन निर्जितम् ।
प्रत्याख्यानाच्च कृष्णस्य भृशं तप्यति पुत्रकः ॥ ७.१३५.१९ ॥
रथहीन झालेल्या आणि भीमाने पराजित केलेल्या कर्णाला पाहून, आणि कृष्णाच्या नकारामुळे माझा पुत्र अत्यंत शोक करत आहे.
7.135.20
दृष्ट्वा भ्रातॄन्हतान्सङ्ख्ये भीमसेनेन दंशितान् ।
आत्मापराधात्सम्मूढो नूनं तप्यति पुत्रकः ॥ ७.१३५.२० ॥
युद्धात भीमसेनाने मारलेल्या, कवच घातलेल्या आपल्या बंधूंना पाहून, स्वतःच्या दोषामुळे मोहित झालेला माझा पुत्र निश्चितच शोक करत आहे.
7.135.21
को हि जीवितमन्विच्छन्प्रतीपं पाण्डवं व्रजेत् ।
भीमं भीमायुधं क्रुद्धं साक्षात्कालमिव स्थितम् ॥ ७.१३५.२१ ॥
जीवनाची इच्छा असलेला कोणता माणूस शत्रू पांडवाकडे जाईल? भयंकर शस्त्र धारण केलेला, क्रुद्ध भीम, जणू साक्षात काळच उभा आहे.
7.135.22
बडबामुखमध्यस्थो मुच्येतापि हि मानवः ।
न भीममुखसम्प्राप्तो मुच्येदिति मतिर्मम ॥ ७.१३५.२२ ॥
बडबाग्नीच्या मुखात सापडलेला माणूसही कदाचित सुटेल, पण भीमाच्या मुखात पोहोचलेला माणूस सुटणार नाही, असे माझे मत आहे.
7.135.23
न पार्था न च पञ्चाला न च केशवसात्यकी ।
जानते युधि संरब्धा जीवितं परिरक्षितुम् ॥ ७.१३५.२३ ॥
युद्धात संतापलेले पृथेचे पुत्र, पांचाल, केशव आणि सात्यकी, कोणीही आपले प्राण रक्षण करण्याचे जाणत नाहीत.
7.135.24
अहो मम सुतानां हि विपन्नं सूत जीवितम् ॥ ७.१३५.२४ ॥
अरेरे! सूता, माझ्या पुत्रांचे जीवन खरोखर नष्ट झाले आहे.
7.135.25
यस्त्वं शोचसि कौरव्य वर्तमाने महाभये ।
त्वमस्य जगतो मूलं विनाशस्य न संशयः ॥ ७.१३५.२५ ॥
हे कौरव्या! या महाभयाच्या काळात तू शोक करतोस, या जगताच्या विनाशाचे मूळ तूच आहेस, यात संशय नाही.
7.135.26
स्वयं वैरं महत्कृत्वा पुत्राणां वचने स्थितः ।
उच्यमानो न गृह्णीषे मर्त्यः पथ्यमिवौषधम् ॥ ७.१३५.२६ ॥
स्वतः महान वैर निर्माण करून, पुत्रांच्या बोलण्यावर ठाम राहून, सांगितले तरी तू ते स्वीकारत नाहीस — जसा मर्त्य माणूस हितकारक औषध घेत नाही.
7.135.27
स्वयं पीत्वा महाराज कालकूटं सुदुर्जरम् ।
तस्येदानीं फलं कृत्स्नमवाप्नुहि नरोत्तम ॥ ७.१३५.२७ ॥
हे महाराजा! स्वतः अतिदुर्जर कालकूट विष प्राशन केलेस; आता त्याचे संपूर्ण फळ भोग, हे नरोत्तमा.
7.135.28
यत्तु कुत्सयसे योधान्युध्यमानान्महाबलान् ।
तत्र ते वर्तयिष्यामि यथा युद्धमवर्तत ॥ ७.१३५.२८ ॥
परंतु युद्ध करणाऱ्या महाबलवान योद्ध्यांची तू निंदा करतोस — त्याबाबत युद्ध कसे झाले ते मी तुला सांगतो.
7.135.29
दृष्ट्वा कर्णं तु पुत्रास्ते भीमसेनपराजितम् ।
नामृष्यन्त महेष्वासाः सोदर्याः पञ्च भारत ॥ ७.१३५.२९ ॥
हे भारता! भीमसेनाकडून पराभूत झालेल्या कर्णाला पाहून तुझे पाच सहोदर महाधनुर्धर पुत्र ते सहन करू शकले नाहीत.
7.135.30
दुर्मर्षणो दुःसहश्च दुर्मदो दुर्धरो जयः ।
पाण्डवं चित्रसन्नाहास्तं प्रतीपमुपाद्रवन् ॥ ७.१३५.३० ॥
दुर्मर्षण, दुःसह, दुर्मद, दुर्धर आणि जय — विचित्र चिलखत घालून त्यांनी पांडवाच्या विरोधात त्याच्यावर धाव घेतली.
7.135.31
ते समन्तान्महाबाहुं परिवार्य वृकोदरम् ।
दिशः शरैः समावृण्वञ्शलभानामिव व्रजैः ॥ ७.१३५.३१ ॥
त्यांनी महाबाहू वृकोदराला चहूबाजूंनी वेढून टोळधाडीसारख्या बाणांनी दिशा झाकून टाकल्या.
7.135.32
आगच्छतस्तान्सहसा कुमारान्देवरूपिणः ।
प्रतिजग्राह समरे भीमसेनो हसन्निव ॥ ७.१३५.३२ ॥
देवरूपी त्या कुमारांना अचानक येताना पाहून भीमसेनाने जणू हसत हसत युद्धात त्यांचा प्रतिकार केला.
7.135.33
तव दृष्ट्वा तु तनयान्दुर्मर्षणपुरोगमान् ।
अभ्यवर्तत राधेयो भीमसेनं महाबलम् ॥ ७.१३५.३३ ॥
दुर्मर्षणाच्या नेतृत्वाखाली पुढे येणाऱ्या तुझ्या पुत्रांना पाहून राधेय कर्ण महाबली भीमसेनाकडे पुढे सरसावला.
7.135.34
विसृजन्विशिखांस्तीक्ष्णान्स्वर्णपुङ्खांञ्छिलाशितान् ।
तं तु भीमोऽभ्ययात्तूर्णं वार्यमाणः सुतैस्तव ॥ ७.१३५.३४ ॥
सोन्याची पिसे असलेले, दगडावर धार लावलेले तीक्ष्ण बाण सोडणाऱ्या कर्णाकडे तुझे पुत्र अडवत असतानाही भीम वेगाने धावला.
7.135.35
कुरवस्तु ततः कर्णं परिवार्य समन्ततः ।
अवाकिरन्भीमसेनं शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१३५.३५ ॥
मग कौरवांनी कर्णाला चहूबाजूंनी वेढून वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी भीमसेनावर बाणांचा वर्षाव केला.
7.135.36
तान्बाणैः पञ्चविंशत्या साश्वान्राजन्नरर्षभान् ।
ससूतान्भीमधनुषो भीमो निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१३५.३६ ॥
हे राजा, भीमाने आपल्या भयंकर धनुष्यातून पंचवीस बाणांनी त्यांना, त्यांच्या घोड्यांना आणि सारथ्यांना यमलोकी पाठवले.
7.135.37
प्रापतन्स्यन्दनेभ्यस्ते सार्धं सूतैर्गतासवः ।
चित्रपुष्पधरा भग्ना वातेनेव महाद्रुमाः ॥ ७.१३५.३७ ॥
प्राणहीन झालेले ते सारथ्यांसह आपल्या रथांवरून कोसळले, वाऱ्याने मोडलेल्या रंगीत फुलांनी बहरलेल्या महावृक्षांप्रमाणे.
7.135.38
तत्राद्भुतमपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् ।
संवार्याधिरथिं बाणैर्यज्जघान तवात्मजान् ॥ ७.१३५.३८ ॥
तेथे भीमसेनाचा अद्भुत पराक्रम आम्ही पाहिला; अधिरथपुत्र (कर्ण) याला बाणांनी रोखून त्याने तुमच्या पुत्रांना ठार केले.
7.135.39
स वार्यमाणो भीमेन शितैर्बाणैः समन्ततः ।
सूतपुत्रो महाराज भीमसेनमवैक्षत ॥ ७.१३५.३९ ॥
महाराज, भीमाने चहूबाजूंनी तीक्ष्ण बाणांनी रोखलेल्या सूतपुत्राने (कर्णाने) भीमसेनाकडे पाहिले.
7.135.40
तं भीससेनः संरम्भात्क्रोधसंरक्तलोचनः ।
विष्फार्य सुमहच्चापं मुहुः कर्णमवैक्षत ॥ ७.१३५.४० ॥
क्रोधाने लालबुंद डोळे झालेल्या भीमसेनाने संतापाच्या भरात आपले मोठे धनुष्य ताणून कर्णाकडे वारंवार पाहिले.