ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.138
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.138.1
महानपनयः सूत ममैवात्र विशेषतः ।
स इदानीमनुप्राप्तो मन्ये सञ्जय शोचतः ॥ ७.१३८.१ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਸੰਜਯ! ਇੱਥੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਆਈ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਹੁਣ ਇਹ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।
7.138.2
यद्गतं तद्गतमिति ममासीन्मनसि स्थितम् ।
इदानीमत्र किं कार्य प्रकरिष्यामि सञ्जय ॥ ७.१३८.२ ॥
'ਜੋ ਬੀਤ ਗਿਆ ਸੋ ਬੀਤ ਗਿਆ' ਇਹੀ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
7.138.3
यथा ह्येष क्षयो वृत्तो ममापनयसंभवः ।
वीराणां तन्ममाचश्व स्थिरीभूतोऽस्मि सञ्जय ॥ ७.१३८.३ ॥
ਮੇਰੀ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਕਾਰਨ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਨਾਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ; ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
7.138.4
कर्णाभीमौ महाराज पराक्रान्तौ महाबलौ ।
वाणवर्षाण्यसृजतां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ ॥ ७.१३८.४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਪਰਾਕਰਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕਰਨ ਤੇ ਭੀਮ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
7.138.5
भीमनामाङ्किता बाणाः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः ।
विविशुः कर्णमासाद्य च्छिन्दन्त इव जीवितम् । ॥ ७.१३८.५ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਤੀਰ ਕਰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹੋਣ।
7.138.6
तथैव कर्णनिर्मुक्ताः शरा बर्हिणवाससः ।
छादयांचक्रिरे वीरं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१३८.६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਮੋਰ-ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
7.138.7
तयोः शरैर्महाराज संपतद्भिः समन्ततः ।
बभूव तत्र सैन्यानां संक्षोभः सागरोत्तरः ॥ ७.१३८.७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਚੁਫੇਰੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਉਛਲਣ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਮੱਚ ਗਈ।
7.138.8
भीमचापच्युतैर्वाणैस्तव सैन्यमरिंदम् ।
अवध्यत चमूमध्ये घोररुशीविषोषमैः ॥ ७.१३८.८ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਧਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਘੋਰ ਵਿਸ਼ਾਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਫ਼ੌਜ ਰਣ-ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
7.138.9
वारणैः पतितै राजन्वाजिभिश्च नरैः सह ।
अदृश्यत मही कीर्णा वातभग्नैरिव द्रुमैः । ॥ ७.१३८.९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਇੰਝ ਢਕੀ ਦਿੱਸਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਹੋਵੇ।
7.138.10
ते वध्यमानाः समरे भीमचापच्युतैः शरैः ।
ते शूरा हतभूयिष्ठा हताश्चरथवारणाः । ॥ ७.१३८.१० ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਬਹੁਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਰਥੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.138.11
उत्सृज्य भीमकर्णै च सर्वतो व्यद्रवन्दिशः ।
नूनं पार्थार्थमेवास्मान्मोहयन्ति दिवौकसः । ॥ ७.१३८.११ ॥
ਭੀਮ ਅਤੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਚੁਫੇਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਦੇਵਤੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਭਰਮਾ ਰਹੇ ਹਨ।
7.138.12
यत्कर्णभीमप्रभवैर्वध्यते नो बलं शरैः ।
एवं ब्रवाणा योधास्ते तावका भयपीडिताः । ॥ ७.१३८.१२ ॥
ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੀਮ ਵੱਲੋਂ ਆਏ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਉਹ ਯੋਧੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
7.138.13
शारपातं समुत्सृज्य स्थिता युध्ददिदृक्षवः ।
ततः ग्रावर्तत नदी घोररुपा रणाजिरे । ॥ ७.१३८.१३ ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਹਿ ਤੁਰੀ।
7.138.14
शूराणां हर्पजननी भीरुणां भयवर्धिनी ।
वारणाश्वमनुष्याणां रुधिरौघसमुद्भवा । ॥ ७.१३८.१४ ॥
ਉਹ ਸੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਉਹ ਉਪਜੀ ਸੀ।
7.138.15
संवृता गतसत्वैश्च मनुष्यगजवाजिभिः ।
सानुकर्षपताकैश्च द्विपाश्वरथभूषणैः । ॥ ७.१३८.१५ ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਢਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਜੂਲੇ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਘੋੜੇ-ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।
7.138.16
स्यन्दनैरपविध्दैश्च भग्नचक्राक्षकूवरैः ।
जातरुपरिष्कारैर्धनुर्भिः सुमहास्वनैः । ॥ ७.१३८.१६ ॥
ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਟੁੱਟੇ ਪਹੀਆਂ, ਧੁਰਿਆਂ ਤੇ ਕੂਬਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ)।
7.138.17
सुवर्णपुङ्खैरिषुभिर्नाराचैश्च सहस्रशः ।
कर्णपाण्डवनिर्मुक्तैर्निर्मुक्तैरिव पन्नगैः । ॥ ७.१३८.१७ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਨਾਰਾਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ — ਕਰਨ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਕੁੰਜ ਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ।
7.138.18
प्रासतोमरसंघातैः खङ्गैश्च सपरश्वथैः ।
सुवर्णविकृतैश्चापि गदामुसलपट्टसैः । ॥ ७.१३८.१८ ॥
ਬਰਛਿਆਂ ਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਘੜੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ, ਮੁਸਲਾਂ ਤੇ ਪੱਟਿਸਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ)।
7.138.19
वज्रैश्च विविधाकारैः शक्तिभिः परिघैरपि ।
शतघ्निभिश्च चित्राभिर्वभौ भारतमेदिनी । ॥ ७.१३८.१९ ॥
ਵਜ੍ਰਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਪਰਿਘਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਘਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਚਮਕ ਉੱਠੀ।
7.138.20
कनकाङ्गदहारैश्च कुण्डलैर्मुकुटैस्तथा ।
वलयैरपविध्दैश्च तत्रैवाङ्गुलिवेष्टकैः । ॥ ७.१३८.२० ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ, ਹਾਰ, ਕੁੰਡਲ, ਮੁਕਟ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਖਿੰਡੇ ਕੰਗਣ ਤੇ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ।
7.138.22
चूडामणिभिरुष्णीषैः खर्णसूत्रैश्च मारिष ॥ ७.१३८.२२ ॥
ਚੂੜਾਮਣੀਆਂ, ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼।
7.138.23
तनुत्रैः सतलत्रैश्च हारैर्निष्कैश्च भारत ।
वस्त्रैश्छत्रैश्च विध्वस्तैश्चामरव्यजनैरपि ॥ ७.१३८.२३ ॥
ਕਵਚਾਂ, ਢਾਲਾਂ, ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਬਸਤਰਾਂ, ਟੁੱਟੇ ਛਤਰਾਂ ਤੇ ਚਾਮਰ-ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ।
7.138.24
गजाश्चमनुजैर्भिन्नैः शोणिताक्तैश्च पत्रिभिः ।
तैश्तैश्च विविधैर्भिन्नैस्तत्रतत्र वसुन्धरा ॥ ७.१३८.२४ ॥
ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਲਿਬੜੇ ਤੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਘੋੜੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੰਡਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ।
7.138.25
परतितैरपविध्दैश्च विबभौ द्यौरिव ग्रहैः ।
अचिन्त्यमद्भुतं चैव तयोः कर्मातिमानुषम् ॥ ७.१३८.२५ ॥
ਡਿੱਗੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਟੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕੀ ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼। ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਅਚਿੰਤ, ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਮਾਨੁੱਖੀ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ।
7.138.26
दृष्ट्वा चारणसिध्दानां विस्मयः समजायत ।
अग्नेर्वायुसहायस्य गतिः कक्ष इवाहवे ॥ ७.१३८.२६ ॥
ਚਾਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਂਗ (ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸੀ)।
7.138.27
आसीद्भीमसहायस्य रौद्रमाधिरथेर्गतम् ।
निपातितध्वजरथं हतवाजिनरद्विपम् ॥ ७.१३८.२७ ॥
ਭੀਮ ਜਿਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਤੀ ਸੀ; ਅਧਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਦੀ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਘੋੜੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.138.28
गजाभ्यां संप्रयुक्ताभ्यामासीन्नलवनं यथा ।
तथारुपं महत्सैन्यमासीत्तव नराधिप ॥ ७.१३८.२८ ॥
ਦੋ ਹਾਥੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਨਲਵਨ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ।
7.138.29
विमर्दः कर्णभीमाभ्यामासीच्च परमो रणे ॥ ७.१३८.२९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੀਮ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੰਘਾਰ ਹੋਇਆ।