महाभारत · अध्याय 7.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.144.1
अजितो द्रोणराधेयविकर्णकृतवर्मभिः ।
यश्चैवोत्सहते वेतुं समस्तं मामकं बलम।
तीर्णः सैन्यार्णवं वीरः प्रतिश्रुत्य युधिष्ठिरे ॥ ७.१४४.१ ॥
द्रोण, राधेय, विकर्ण आणि कृतवर्मा यांच्याकडून अजिंक्य असलेला, माझ्या संपूर्ण सैन्यालाही पार करू शकणारा तो वीर युधिष्ठिराला वचन देऊन सैन्यसागर तरून गेला.
7.144.2
स कथं कौरवेयेण समरेष्वनिवारितः ।
निगृह्य भूरिश्रवसा बलाद्भुवि निपातितः ॥ ७.१४४.२ ॥
युद्धांत अडथळ्याविना असलेला तो कौरववंशीय भूरिश्रवसाने बळाने पकडून भूमीवर कसा पाडला गेला?
7.144.3
शृणु राजन्निहोत्पत्तिं शैनेयस्य यथा पुरा ।
यथा च भूरिश्रवसो यत्र ते संशयो नृप ॥ ७.१४४.३ ॥
राजा, ऐका — पूर्वी शैनेयाची (सात्यकीची) उत्पत्ती कशी झाली आणि भूरिश्रवसाची कशी झाली, ज्याबद्दल तुम्हाला संशय आहे, हे नृपा.
7.144.4
ब्रह्मणस्त्वभवत्पुत्रो मानसोऽत्रिर्महातपाः ।
अत्रेः पुत्रोऽभवत्सोमः सोमस्य तु बुधः स्मृतः ॥ ७.१४४.४ ॥
ब्रह्मदेवाला मानसपुत्र म्हणून महातपस्वी अत्री झाला. अत्रीचा पुत्र सोम; सोमाचा पुत्र बुध म्हणून स्मरला जातो.
7.144.5
बुधस्यैलो महाबाहुः पुत्र आसीत्पुरूरवाः ।
पुरूरवस आयुस्तु आयुषो नहुषः सुतः ॥ ७.१४४.५ ॥
बुधाचा पुत्र महाबाहू ऐल होता, त्याचे नाव पुरूरवा. पुरूरव्याचा पुत्र आयु; आयूचा पुत्र नहुष.
7.144.6
नहुषस्य ययातिस्तु राजा देवर्षिसम्मतः ।
ययातेर्देवयान्यां तु यदुर्ज्येष्ठोऽभवत्सुतः ॥ ७.१४४.६ ॥
नहुषाचा पुत्र राजा ययाती होता, जो देव आणि ऋषींना मान्य होता. ययातीला देवयानीपासून ज्येष्ठ पुत्र यदू झाला.
7.144.7
यदोरभूदन्ववाये आजमीढ इति स्मृतः ।
यादवस्तस्य तु सुतः शूरस्त्रैलोक्यसम्मतः ॥ ७.१४४.७ ॥
यदूच्या वंशात आजमीढ नावाने स्मरण केले गेले. त्यांचा पुत्र यादव; त्याचा पुत्र शूर, जो त्रैलोक्यात मान्य होता.
7.144.8
शूरस्य शौरिर्नृवरो वसुदेवो महायशाः ।
धनुष्यनवरः शूरः कार्तवीर्यसमो युधि।
धनुष्यनवरः शूरः कार्तवीर्यसमो युधि ।
तद्वार्यश्चापि तत्रैव कुले शिनिरभून्नृप ॥ ७.१४४.८ ॥
शूराचा पुत्र शौरी, नरश्रेष्ठ वसुदेव, महायशस्वी. धनुर्विद्येत अनुपम, युद्धात कार्तवीर्याइतका शूर. हे राजा, त्याच कुलात तद्वार्य आणि शिनीही जन्मले.
7.144.9
एतस्मिन्नेव काले तु देवकस्य महात्मनः ।
दुहितः स्वयंवरे राजन्सर्वक्षत्रसमागमे ॥ ७.१४४.९ ॥
त्याच वेळी, हे राजा, महात्मा देवकाच्या कन्येच्या स्वयंवरात, जिथे सर्व क्षत्रिय एकत्र जमले होते.
7.144.10
तत्र वै देवकीं देवीं वसुदेवार्थमाशु वै ।
निर्जित्व पार्थिवान्सर्वान्रथमारोपयच्छिनिः ॥ ७.१४४.१० ॥
तेथे शिनीने सर्व राजांना जिंकून वसुदेवासाठी देवी देवकीला तत्काळ रथात बसवले.
7.144.11
तां दृष्ट्वा देवकीं शूरो रथस्थां पुरुषर्षभः ।
नामृष्यत महातेजाः सोमदत्तः शिनेर्नृप ॥ ७.१४४.११ ॥
रथावर उभ्या असलेल्या देवकीला पाहून, पुरुषश्रेष्ठ महातेजस्वी सोमदत्त, हे राजा, शिनीवर असहिष्णु झाला.
7.144.12
तयोर्युद्धमभूद्राजन्दिनार्धं चित्रमुद्भतम् ।
बाहुयुद्धं सुबलिनोः प्रसक्तं पुरुषर्षभः ॥ ७.१४४.१२ ॥
हे राजा, त्या दोघांमध्ये अर्धा दिवस एक अद्भुत आणि उग्र युद्ध झाले — दोन अति बलवान पुरुषश्रेष्ठांचे बाहुयुद्ध.
7.144.13
शिनिना सोमदत्तस्तु प्रसह्य भुवि पातितः ।
असिमुद्यम्य केशेषु प्रगृह्य च पदा हतः ॥ ७.१४४.१३ ॥
शिनीने सोमदत्ताला बलपूर्वक जमिनीवर पाडले; तलवार उगारून, केस धरून, पायाने प्रहार केला.
7.144.14
मध्ये राजसहस्राणां प्रेक्षकाणां समन्ततः ।
कृपया च पुनस्तेन स जीवेति विसर्जितः ॥ ७.१४४.१४ ॥
हजारो राजांच्या मध्ये, सभोवतालच्या प्रेक्षकांसमोर, दयेने त्याने पुन्हा 'जग' असे म्हणून त्याला सोडून दिले.
7.144.15
तदवस्थः कृतस्तेन सोमदत्तोऽथ मारिष ।
प्रासादयन्महादेवममर्षवशमास्थितः ॥ ७.१४४.१५ ॥
हे मान्यवरा, त्याने त्या अवस्थेत टाकलेला सोमदत्त क्रोधाच्या आधीन होऊन महादेवाला प्रसन्न करू लागला.
7.144.16
तस्य तुष्टो महादेवो वराणां वरदः प्रभुः ।
वरेण च्छन्दयामास स तु वव्रे वरं नृपः ॥ ७.१४४.१६ ॥
त्याच्यावर संतुष्ट झालेल्या महादेवाने, वरदात्यांत श्रेष्ठ प्रभूने, त्याला वर मागण्यास सांगितले; त्या राजाने एक वर निवडला.
7.144.17
पुत्रमिच्छामि भगवन्यो निपात्य शिनेः सुतम् ।
मध्ये राजसहस्राणां पदा हन्याच्च संयुगे ॥ ७.१४४.१७ ॥
हे भगवन्, शिनीच्या पुत्राला पाडून हजारो राजांच्या मध्ये युद्धात त्याला पायाने मारू शकेल असा पुत्र मला हवा आहे.
7.144.18
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सोमदत्तस्य पार्थिव ।
एवमस्त्विति तत्रोक्त्वा स देवोऽन्तरधीयत।
स तेन वरदानेन लब्धवान्भूरिदक्षिणम् ॥ ७.१४४.१८ ॥
हे राजा, सोमदत्ताचे ते बोल ऐकून देव 'तसेच होवो' असे म्हणून अंतर्धान पावले; त्या वरदानाने त्याला विपुल दक्षिणा मिळाली.
7.144.19
अपातयच्च समरे सौमदत्तिः शिनेः सुतम् ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां पदा चैनमताडयत् ॥ ७.१४४.१९ ॥
युद्धात सोमदत्ताच्या पुत्राने शिनीच्या पुत्राला पाडले आणि सर्व सैन्य पाहत असताना त्याला पायाने तुडवले.
7.144.20
एतत्ते कथितं राजन्यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
न हि शक्यो रणे जेतुं सात्वतो मनुजर्षभैः ॥ ७.१४४.२० ॥
राजा, तुम्ही मला जे विचारले ते मी तुम्हाला सांगितले. युद्धात सात्वताला मनुष्यांतील श्रेष्ठ वीरही जिंकू शकत नाहीत.
7.144.21
लब्धलक्ष्याश्च सङ्ग्रामे बहुशश्चित्रयोधिनः ।
देवदानवगन्धर्वान्विजेतारो ह्यविस्मिताः।
स्ववीर्यविजये युक्ता नैते परपरिग्रहाः ॥ ७.१४४.२१ ॥
ते युद्धात अचूक लक्ष्य साधणारे, अनेकदा विलक्षण योद्धे, देव-दानव-गंधर्वांना जिंकणारे, निर्भय आहेत; स्वपराक्रमाच्या विजयात रमलेले, दुसऱ्यावर अवलंबून नसलेले आहेत.
7.144.22
न तुल्यं वृष्णिभिरिह दृश्यते किञ्चन प्रभो ।
भूतं भव्यं भविष्यच्च बलेन भरतर्षभ ॥ ७.१४४.२२ ॥
हे प्रभू, येथे वृष्णींच्या बलाशी तुल्य असे काहीही दिसत नाही; हे भरतर्षभा, भूत, भविष्य आणि वर्तमानातही नाही.
7.144.23
न ज्ञातिमवमन्यन्ते वृद्धानां शासने रताः ॥ ७.१४४.२३ ॥
ते आपल्या नातेवाईकांचा अपमान करत नाहीत; वडीलधाऱ्यांच्या आज्ञेत आनंद मानतात.
7.144.24
न देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः ।
जेतारो वृष्णिवीराणां किं पुनर्मानवा रणे ॥ ७.१४४.२४ ॥
देव, असुर, गंधर्व, यक्ष, नाग आणि राक्षस हेही रणात वृष्णिवीरांना जिंकू शकत नाहीत; मग मानवांची काय कथा?
7.144.25
ब्रह्मद्रव्ये गुरुद्रव्ये ज्ञातिस्वे चाप्यहिंसकाः ।
एतेषां रक्षितारश्च ये स्युः कस्याञ्चिदापदि ॥ ७.१४४.२५ ॥
ब्राह्मणाच्या धनात, गुरूच्या धनात, आप्तांच्या धनातही जे अहिंसक असतात आणि कोणत्याही संकटात यांचे रक्षण करतात.
7.144.26
अर्थवन्तो न चोत्सिक्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
समर्थान्नावमन्यन्ते दीनानभ्युद्वरन्ति च ॥ ७.१४४.२६ ॥
धनवान असूनही गर्विष्ठ नसलेले, ब्राह्मणभक्त, सत्यवादी; समर्थांचा अवमान न करणारे, दीनांचा उद्धार करणारे.
7.144.27
नित्यं देवपरा दान्तास्त्रातारश्चाविकत्थनाः ।
तेन वृष्णिप्रवीराणां चक्रं न प्रतिहन्यते ॥ ७.१४४.२७ ॥
नेहमी देवभक्त, संयमी, रक्षणकर्ते, आत्मप्रशंसा न करणारे; म्हणून वृष्णिश्रेष्ठ वीरांचे चक्र कधी अडवले जात नाही.
7.144.28
अपि मेरुं वहेत्कश्चित्तरेद्वा मकरालयम् ।
न तु वृष्णिप्रवीराणां समेत्यान्तं व्रजेन्नृप ॥ ७.१४४.२८ ॥
कोणी मेरू पर्वत वाहू शकेल, किंवा मकरालय समुद्र ओलांडू शकेल; पण हे राजा, वृष्णिश्रेष्ठ वीरांशी सामना करून कोणी अंताला जात नाही.
7.144.29
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्र ते संशयः प्रभो ।
कुरुराज नरश्रेष्ठ तव व्यपनयो महान् ॥ ७.१४४.२९ ॥
हे प्रभो, जिथे तुम्हाला संशय होता ते सर्व तुम्हाला सांगितले. हे कुरुराजा, नरश्रेष्ठा, यामुळे तुमचा मोठा संशय दूर होईल.