મહાભારત · અધ્યાય 7.145
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.145.1
तदवस्थे हे तस्मिन्भूरिश्रवसि कौरवे ।
यथा भूयोऽभवद्युद्धं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४५.१ ॥
હે સંજય, ભૂરિશ્રવા કૌરવ એ સ્થિતિમાં પડ્યા પછી ફરી યુદ્ધ કેવી રીતે થયું? તે મને કહે.
7.145.2
भूरिश्रवसि सङ्क्रान्ते परलोकाय भारत ।
वासुदेवं महाबाहुरर्जुनः समचूचुदत् ॥ ७.१४५.२ ॥
હે ભારત, ભૂરિશ્રવા પરલોક ગયા પછી મહાબાહુ અર્જુને વાસુદેવને (રથ આગળ ધપાવવા) પ્રેરણા આપી.
7.145.3
चोदयाश्वान्भृशं कृष्ण यतो राजा जयद्रथः ।
श्रूयते पुण्डरीकाक्ष त्रिषु धर्मेषु वर्तते।
प्रतिज्ञां सफलां चापि कर्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ७.१४५.३ ॥
હે કૃષ્ણ, રાજા જયદ્રથ જ્યાં છે ત્યાં ઘોડાઓને જોરથી હાંક. હે પુંડરીકાક્ષ, તે ત્રણે ધર્મોમાં સ્થિત છે એમ સંભળાય છે. હે નિષ્પાપ, મારી પ્રતિજ્ઞા પણ સફળ કરવી તને યોગ્ય છે.
7.145.4
अस्तमेति महाबाहो त्वरमाणो दिवाकरः ॥ ७.१४५.४ ॥
હે મહાબાહો, સૂર્ય ઝડપથી અસ્ત થઈ રહ્યો છે.
7.145.5
एतद्धि पुरुषव्याघ्र महदब्युद्यतं मया ।
कार्यं संरक्ष्यते चैष कुरुसेनामहारथैः ॥ ७.१४५.५ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, મેં હાથ ધરેલું આ મહાન કાર્ય છે. અને કુરુસેનાના મહારથીઓ તેની રક્ષા કરી રહ્યા છે.
7.145.6
यथा नाभ्येति सूर्योऽस्तं यथा सत्यं भवेद्वचः ।
चोदयाश्वांस्तथा कृष्ण यथा हन्यां जयद्रथम् ॥ ७.१४५.६ ॥
હે કૃષ્ણ, સૂર્ય અસ્ત ન થાય અને મારું વચન સત્ય થાય એ માટે, હું જયદ્રથને હણી શકું એ રીતે ઘોડાઓને હાંક.
7.145.7
ततः कृष्णो महाबाहुरश्वान्रजतसन्निभान् ।
हयज्ञश्चोदयामास जयद्रथवधं प्रति ॥ ७.१४५.७ ॥
ત્યારે મહાબાહુ કૃષ્ણે ચાંદી જેવા ચમકતા ઘોડાઓને જયદ્રથના વધ તરફ હાંક્યા; તેઓ ઘોડાઓના જાણકાર હતા.
7.145.8
तं प्रयान्तममोघेषुमुत्पतद्भिरिवाशुगैः ।
त्वरमाणा महाराज सेनामुख्याः समाद्रवन् ॥ ७.१४५.८ ॥
મહારાજ, અચૂક બાણવાળો તે આગળ વધતો હતો ત્યારે સેનાપતિઓ ઉછળતા વેગીલા બાણોની જેમ ઝડપથી તેના પર ધસી ગયા.
7.145.9
दुर्योधनश्च कर्णश्च वृषसेनोऽथ मद्रराट् ।
अश्वत्थामा कृपश्चैव स्वयमेव च सैन्धवः ॥ ७.१४५.९ ॥
દુર્યોધન, કર્ણ, પછી વૃષસેન, મદ્રરાજ, અશ્વત્થામા, કૃપ અને સ્વયં સિંધુરાજ જયદ્રથ.
7.145.10
समासाद्य च बीभत्सुः सैन्धवं समुपस्थितम् ।
नेत्राभ्यां क्रोधदीप्ताभ्यां सम्प्रैक्षन्निर्दहन्निव ॥ ७.१४५.१० ॥
નજીક આવેલા સૈંધવ પાસે પહોંચીને બીભત્સુ ક્રોધથી ભડકતી આંખોએ તેને બાળી નાખે તેમ જોવા લાગ્યા.
7.145.11
यथाग्निरिन्धनेद्धौ वै क्रोधेन्धनसमीरितः ।
सैन्धवस्य मुखं त्यक्त्वा कर्णः सात्वतमभ्ययात् ॥ ७.१४५.११ ॥
બળતણથી પ્રજ્વલિત અગ્નિની જેમ, ક્રોધરૂપી બળતણથી પ્રેરાઈને કર્ણ સૈંધવનું મુખ છોડીને સાત્યકિ તરફ ગયો.
7.145.12
उपायान्तं तु राधेयं दृष्ट्वा पार्थो महारथः ।
प्रहसन्देवकीपुत्रमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१४५.१२ ॥
રાધાપુત્ર કર્ણને આવતો જોઈને મહારથી પાર્થ હસીને દેવકીપુત્ર કૃષ્ણને આ વચન બોલ્યા.
7.145.13
एष प्रयात्याधिरथिः सात्यकेः स्यन्दनं प्रति ।
न मृष्यति हतं नूनं भूरिश्रवसमाहवे ॥ ७.१४५.१३ ॥
આ અધિરથનો પુત્ર સાત્યકિના રથ તરફ જઈ રહ્યો છે. યુદ્ધમાં ભૂરિશ્રવાનો વધ થયો એ તે ચોક્કસ સહન કરતો નથી.
7.145.14
यत्र यात्येष तत्र त्वं चोदयाश्वाञ्जनार्दन ।
न सौमदत्तिपदवीं गमयेत्सात्यकिं वृषः ॥ ७.१४५.१४ ॥
હે જનાર્દન, આ જ્યાં જાય છે ત્યાં ઘોડા હાંક. એ વૃષ (કર્ણ) સાત્યકિને સૌમદત્તિના માર્ગે ન મોકલે.
7.145.15
एवमुक्तो महाबाहुः केशवः सव्यसाचिना ।
प्रत्युवाच महातेजाः कालयुक्तमिदं वचः ॥ ७.१४५.१५ ॥
સવ્યસાચી (અર્જુન)એ આમ કહ્યા પછી મહાબાહુ, મહાતેજસ્વી કેશવે આ સમયોચિત વચન ઉત્તર આપ્યું.
7.145.16
अलमेष महाबाहुः कर्णायैकोऽपि पाण्डव ।
किं पुनर्द्रौपदेयाभ्यां सहितः सात्वतर्षभः ॥ ७.१४५.१६ ॥
હે પાંડવ, આ મહાબાહુ એકલો જ કર્ણ માટે પૂરતો છે. દ્રૌપદીના બે પુત્રો સાથે હોય તો સાત્વતશ્રેષ્ઠ (સાત્યકિ)ની તો શી વાત!
7.145.17
न च तावत्क्षमः पार्थ तव कर्णेन सङ्गरः ।
प्रज्वलन्ती महोल्केव तिष्ठत्यस्मिन्हि वासवी।
त्वदर्थं पूज्यमानैषा रक्ष्यते परवीरहन् ॥ ७.१४५.१७ ॥
હે પાર્થ, અત્યારે કર્ણ સાથે તારું યુદ્ધ યોગ્ય નથી, કારણ કે બળતી મહા-ઉલ્કા જેવી વાસવી (શક્તિ) તેનામાં ઊભી છે. હે શત્રુવીરહંતા, તારા માટે જ એનું પૂજન કરીને રક્ષણ થઈ રહ્યું છે.
7.145.18
न कर्णं प्राकृतं मन्ये तेन योद्धुं न साम्प्रतम् ।
यः कर्णो बलवानेष शक्तोऽस्माञ्जेतुमोजसा ॥ ७.१४५.१८ ॥
હું કર્ણને સામાન્ય માનતો નથી, તેથી અત્યારે તેની સાથે યુદ્ધ કરવું યોગ્ય નથી. આ કર્ણ બળવાન છે, પોતાના બળથી આપણ સૌને જીતવા સમર્થ છે.
7.145.19
कर्णस्यैष महान्दोषो यद्दूयेन पदेपदे ।
प्रमादाच्च घृणित्वाच्च तेन शोचिति मे मनः ॥ ७.१४५.१९ ॥
કર્ણનો આ મોટો દોષ છે કે તે ડગલે ને પગલે વ્યથિત થાય છે. પ્રમાદ અને નિર્દયતાને કારણે મારું મન શોક કરે છે.
7.145.20
अतः कर्णः प्रयात्वत्र सात्वतस्य यथा तथा ।
अहं ज्ञास्यामि कौन्तेय कालमस्य दुरात्मनः ॥ ७.१४५.२० ॥
તેથી કર્ણ અહીં સાત્વત (કૃષ્ણ)ની સામે જેમ તેમ જાય. હે કૌન્તેય, આ દુરાત્માનો કાળ હું જાણીશ.
7.145.21
यत्रैनं विशिखैस्तीक्ष्णैः पातयिष्यसि भूतले ।
तदा गन्तासि पार्थ त्वं तेन योद्धुं दुरात्मना ॥ ७.१४५.२१ ॥
જ્યારે તું તેને તીક્ષ્ણ બાણોથી ભૂમિ પર પાડીશ, ત્યારે હે પાર્થ, તું તે દુરાત્મા સાથે યુદ્ધ કરવા જઈશ.
7.145.22
योऽसौ कर्णेन वीरस्य वार्ष्णेयस्य समागमः ।
हते तु भूरिश्रवसि तद्युद्धमभवत्कथम् ॥ ७.१४५.२२ ॥
ભૂરિશ્રવા માર્યા ગયા પછી, વીર વાર્ષ્ણેય (સાત્યકિ)નો કર્ણ સાથેનો એ મુકાબલો કેવી રીતે યુદ્ધ બન્યો?
7.145.23
सात्यकिश्चापि विरथः कं समारूढवान्रथम् ।
चक्ररक्षौ च पाञ्चाल्यौ तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४५.२३ ॥
હે સંજય, રથ વિનાનો સાત્યકિ કયા રથ પર ચડ્યો? પાંચાલના બે ચક્રરક્ષકોએ શું કર્યું? તે મને કહે.
7.145.24
हन्त ते कथयिष्यामि यथावृत्तं महारणे ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां केशवार्युनयोरपि।
शुश्रूषस्व स्थिरो भूत्वा दुराचरितमात्मनः ॥ ७.१४५.२४ ॥
સારું, તે મહાયુદ્ધમાં જે બન્યું તે હું તને કહું છું — બધી સેનાઓ જોતી હતી, કેશવ અને અર્જુન પણ જોતા હતા. સ્થિર થઈને સાંભળ; આ તારા પોતાના દુરાચારનું ફળ છે.
7.145.25
…मेव हि कृष्णस्य मनोगतमिदं प्रभो ।
विजेतव्यो यथा वीरः सात्यकिः सौमदत्तिना ॥ ७.१४५.२५ ॥
…હા, આ જ કૃષ્ણના મનમાં હતું, હે પ્રભુ. વીર સાત્યકિને સૌમદત્તિ જેમ જીતે તેમ જ.
7.145.26
अतीतानागते राजन्स हि वेत्ति जनार्दनः ।
ततः सूतं समाहूय दारुकं संदिदेश ह। ॥ ७.१४५.२६ ॥
હે રાજન, ભૂત અને ભવિષ્યને જનાર્દન જ જાણે છે. પછી તેમણે સારથિ દારુકને બોલાવીને આજ્ઞા આપી.
7.145.27
रथो मे युज्यतां कल्यमिति राजन्महाबालः ।
न हि देवा न गन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः।
मानवा वाऽपि जेतारः कृष्णयोः सन्ति केचन। ॥ ७.१४५.२७ ॥
હે રાજન, મહાબાહુએ કહ્યું, 'કાલે સવારે મારો રથ જોડો.' દેવો, ગંધર્વો, યક્ષો, નાગો, રાક્ષસો કે મનુષ્યો — કોઈ પણ બંને કૃષ્ણોને જીતી શકે તેમ નથી.
7.145.28
पितामहपुरोगाश्च देवाः सिद्धाश्च तं विदुः ।
तयोः प्रभावमतुलं शृणु युद्धं तु तत्तथा ॥ ७.१४५.२८ ॥
પિતામહના નેતૃત્વમાં દેવો અને સિદ્ધો પણ તેમને જાણે છે. તે બંનેનો અતુલ્ય પ્રભાવ અને તે યુદ્ધ સાંભળ.
7.145.29
सात्यकिं विरथं दृष्ट्वा कर्णं चाभ्युद्यतं रणे ।
दध्मौ शङ्खं महानादमार्षभेणाथ माधवः ॥ ७.१४५.२९ ॥
સાત્યકિને રથ વિનાનો અને કર્ણને યુદ્ધમાં આગળ વધતો જોઈને માધવે વૃષભ જેવા મહાનાદવાળો શંખ ફૂંક્યો.
7.145.30
दारुकोऽवेत्य सन्देशं श्रुत्वा शङ्खस्य च स्वनम् ।
रथमन्वानयत्तस्मै सुपर्णोच्छ्रितकेतनम् ॥ ७.१४५.३० ॥
દારુકે સંદેશ સમજીને અને શંખનો અવાજ સાંભળીને ગરુડ-ધ્વજ ઊંચો ફરકતો રથ તેમના માટે લાવ્યો.
7.145.31
स केशवस्यानुमते रथं दारुकसंयुतम् ।
आरुरोह शिनेः पौत्रो ज्वलनादित्यसन्निभम् ॥ ७.१४५.३१ ॥
કેશવની અનુમતિથી શિનિનો પૌત્ર દારુક સાથે જોડાયેલા, અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી રથ પર ચઢ્યો.
7.145.32
कामगैः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पवलाहकैः ।
हयोदग्रैर्महावेगैर्हेमभाण्डविभूषितैः ॥ ७.१४५.३२ ॥
ઇચ્છા પ્રમાણે દોડતા શૈવ્ય, સુગ્રીવ, મેઘપુષ્પ અને વલાહક નામના ઘોડાઓ સાથે; તે ઊંચા, મહાવેગી અને સોનાના શણગારથી સજ્જ હતા.
7.145.33
युक्तं समारुह्य च तं विमानप्रतिमं रथम् ।
अभ्यद्रवत राधेयं प्रवपन्सायकान्बहून् ॥ ७.१४५.३३ ॥
તે વિમાન સમાન રથ પર ચઢીને, ઘણા બાણો વરસાવતા તેણે રાધેય કર્ણ તરફ ધસારો કર્યો.
7.145.34
चक्ररक्षावपि तदा युधामन्यूत्तमौजसौ ।
धनञ्जयरथं हित्वा राधेयं प्रत्युदीयतुः ॥ ७.१४५.३४ ॥
ત્યારે ચક્ર-રક્ષક યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજસ પણ ધનંજયનો રથ છોડીને રાધેય કર્ણ સામે આગળ વધ્યા.
7.145.35
राधेयोऽपि महाराज शरवर्षं समुत्सृजन् ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धो रणे शैनेयमच्युतम् ॥ ७.१४५.३५ ॥
હે મહારાજ! રાધેય કર્ણે પણ બાણોની વર્ષા કરતાં, અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને યુદ્ધમાં શૈનેય અને અચ્યુત તરફ ધસારો કર્યો.
7.145.36
नैव दैवं न गान्धर्वं नासुरं न च राक्षसम् ।
तादृशं भुवि नो युद्धं दिवि वा श्रुतमित्युत।
उपारसत तत्सैन्यं सरथाश्वनरद्विपम् ॥ ७.१४५.३६ ॥
દૈવ, ગાંધર્વ, અસુર કે રાક્ષસ — આવું યુદ્ધ પૃથ્વી પર કે સ્વર્ગમાં અમે જોયું-સાંભળ્યું નથી, એમ કહી રથ, ઘોડા, માણસો અને હાથીઓ સહિત તે સેના થંભી ગઈ.
7.145.37
तयोर्दृष्ट्वा महाराज कर्म सम्मूढचेतसः ।
सर्वे च समपश्यन्त तद्युद्धमतिमानुषम् ॥ ७.१४५.३७ ॥
હે મહારાજ, તે બંનેનું એ અતિમાનુષ યુદ્ધકર્મ જોઈને સૌ મૂઢચિત્ત થઈને જોતા રહ્યા.
7.145.38
तयोर्नृवरयो राजन्सारथ्यं दारुकस्य च ॥ ७.१४५.३८ ॥
હે રાજન્, તે બંને નરશ્રેષ્ઠોનું અને દારુકનું સારથ્ય (સૌએ જોયું).
7.145.39
गतप्रत्यागतावृत्तैर्मण्डलैः सन्निवर्तनैः ।
सारथेस्तु रथस्थस्य काश्यपेयस्य विस्मिताः ॥ ७.१४५.३९ ॥
આગળ જવું, પાછા ફરવું, ગોળ ફરવું અને વળવાની ગતિઓથી, રથ પર ઊભેલા કાશ્યપપુત્રના સારથિનું કૌશલ્ય જોઈને સૌ વિસ્મિત થયા.
7.145.40
नभस्तलगताश्चैव देवगान्धर्वदानवाः ।
अतीवावहिता द्रष्टुं कर्णशैनेययो रणम् ॥ ७.१४५.४० ॥
આકાશમાં રહેલા દેવ, ગંધર્વ અને દાનવો કર્ણ અને શૈનેયનું યુદ્ધ જોવા અત્યંત સાવધાન હતા.
7.145.41
मित्रार्थे तौ पराक्रान्तौ शुष्मिणौ स्पर्धिनौ रमे ॥ ७.१४५.४१ ॥
મિત્ર માટે તે બંને પરાક્રમી, શક્તિશાળી અને એકબીજા સાથે સ્પર્ધા કરનારા હતા, હે રામ.
7.145.42
कर्णश्चामरसङ्काशो युयुधानश्च सात्यकिः ।
अन्योन्यं तौ महाराज शरवर्षैरवर्षताम् ॥ ७.१४५.४२ ॥
ચામર જેવો શ્વેત કર્ણ અને યુયુધાન સાત્યકિ, હે મહારાજ, એકબીજા પર બાણોની વર્ષા કરવા લાગ્યા.
7.145.43
प्रममाथ शिनेः पौत्रं कर्णः सायकवृष्टिभिः ।
अमृष्यमाणो निधनं कौरव्यजलसन्धयोः ॥ ७.१४५.४३ ॥
કર્ણે બાણોની વૃષ્ટિથી શિનિના પૌત્રને પાડી નાખ્યો; કૌરવ્ય અને જયસંધિના મૃત્યુને સહન ન કરીને.
7.145.44
कर्णः शोकसमाविष्टो महोरग इव श्वसन् ।
स शैनेयं रणे क्रुद्धः प्रदहन्निव चक्षुषा।
अभ्यधावत वेगेन पुनःपुनररिन्दम ॥ ७.१४५.४४ ॥
શોકથી ભરેલો કર્ણ મહાસર્પની જેમ ફૂંફાડા મારતો, ક્રોધથી આંખોથી જાણે બાળતો, રણમાં શૈનેય તરફ વેગથી વારંવાર દોડ્યો, હે અરિંદમ.
7.145.45
तं तु सक्रोधमालोक्य सात्यकिः प्रत्ययुध्यत ।
महता शरवर्षेण गजं प्रतिगजो यथा ॥ ७.१४५.४५ ॥
તેને ક્રોધથી આવતો જોઈને સાત્યકિ તેની સામે લડ્યો, જેમ એક હાથી બીજા હાથીનો સામનો કરે, મહાન બાણવર્ષાથી.
7.145.46
तौ समेतौ नरव्याघ्रौ व्याघ्राविव तरस्विनौ ।
अन्योन्यं सन्ततक्षाते रणेऽनुपमविक्रमौ ॥ ७.१४५.४६ ॥
તે બંને નરવ્યાઘ્રો, વાઘ જેવા વેગવાન, રણમાં અનુપમ પરાક્રમી, એકબીજા પર સતત પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
7.145.47
ततः कर्णं शिनेः पौत्रः सर्वपारसवैः शरैः ।
बिभेद सर्वगात्रेषु पुनःपुनररिन्दम ॥ ७.१४५.४७ ॥
ત્યારે શિનિના પૌત્રે (સાત્યકિએ) કર્ણને સર્વ પારશવ બાણોથી તેના સર્વ અંગોમાં વારંવાર વીંધ્યો, હે અરિંદમ.
7.145.48
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ।
अश्वांश्च चतुरः श्वेतान्निजघान शितैः शरैः ॥ ७.१४५.४८ ॥
તેના સારથિને ભલ્લ બાણથી રથના આસનથી પાડી નાખ્યો; ચાર શ્વેત ઘોડાઓને તીક્ષ્ણ બાણોથી મારી નાખ્યા.
7.145.49
छित्त्वा ध्वजं रथं चैव शतधा पुनर्षर्षभ ।
चकार विरथं कर्णं तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४५.४९ ॥
હે ઋષભ, ધ્વજ અને રથને સો ટુકડા કરીને, તમારા પુત્રના જોતાં જ ફરીથી કર્ણને રથવિહોણો કરી દીધો.
7.145.50
ततो विमनसो राजंस्तावकास्ते महारथाः ।
वृषसेनः कर्णसुतः शल्यो मद्राधिपस्तथा। ॥ ७.१४५.५० ॥
ત્યારે, હે રાજન, તમારા તે મહારથીઓ ઉદાસ થયા — કર્ણનો પુત્ર વૃષસેન અને મદ્રાધિપતિ શલ્ય પણ.
7.145.51
द्रोणपुत्रश्च शैनेयं सर्वतः पर्यवारयन् ।
ततः पर्याकुलं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ७.१४५.५१ ॥
દ્રોણપુત્રે પણ શૈનેયને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો. ત્યારે બધું ગૂંચવાઈ ગયું, કંઈ સમજાયું નહીં.
7.145.52
तथा सात्यकिना वीरे विरथे सूतजे कृते ।
हाहाकारस्ततो राजन्सर्वसैन्येष्वभून्महान् ॥ ७.१४५.५२ ॥
આ રીતે સાત્યકિ દ્વારા વીર સૂતપુત્ર રથવિહોણો કરાતાં, હે રાજન, સર્વ સૈન્યોમાં મોટો હાહાકાર થયો.
7.145.53
कर्णोऽपि विरथो राजन्सात्वतेन कृतः शरैः ।
दुर्योधनरथं तूर्णमारुरोह विनिःश्वसन् ॥ ७.१४५.५३ ॥
કર્ણ પણ, હે રાજન, સાત્વતના બાણોથી રથવિહોણો થઈ, નિસાસા નાખતો ઝડપથી દુર્યોધનના રથ પર ચઢ્યો.
7.145.54
मानयंस्तव पुत्रस्य बाल्यात्प्रभृति सौहृदम् ।
कृतां राज्यप्रदानेन प्रतिज्ञां परिपालयन् ॥ ७.१४५.५४ ॥
તમારા પુત્રની બાળપણથી ચાલી આવતી મૈત્રીનું માન રાખીને, અને રાજ્ય આપવાથી કરેલી પ્રતિજ્ઞા પાળતાં.
7.145.55
तथा तु विरथं कर्णं पुत्रांश्च परिपालयन् ।
दुःशासनमुखान्वीरान्नावधीत्सात्यकिर्वशी ॥ ७.१४५.५५ ॥
આ રીતે રથવિહીન કર્ણ અને આપના પુત્રોનું રક્ષણ કરતાં, આત્મસંયમી સાત્યકિએ દુઃશાસન જેવા વીરોને માર્યા નહીં.
7.145.56
रक्षन्प्रतिज्ञां भीमेन पार्थेन च पुराकृताम् ।
विरथान्विह्वलांश्चक्रे न तु प्राणैर्व्ययोजयत् ॥ ७.१४५.५६ ॥
ભીમ અને અર્જુન દ્વારા પહેલાં કરેલી પ્રતિજ્ઞાનું રક્ષણ કરતાં, તેણે તેમને રથવિહીન અને વ્યાકુળ બનાવ્યા, પરંતુ પ્રાણ લીધા નહીં.
7.145.57
भीमसेनेन तु वदः पुत्राणां ते प्रतिश्रुतः ।
अनुद्यूते च पार्थेन वधः कर्णस्य संश्रुतः ॥ ७.१४५.५७ ॥
ભીમસેને આપના પુત્રોના વધની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી; અને જુગારના સમયે અર્જુને કર્ણના વધની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.
7.145.58
वधे त्वकुर्वन्यत्नं ते तस्य कर्णमुखास्तदा ।
नाशक्नुवंस्ततो हन्तुं सात्यकिं प्रवरा रथाः ॥ ७.१४५.५८ ॥
ત્યારે કર્ણની આગેવાની હેઠળના આપના શ્રેષ્ઠ રથીઓએ તેના વધનો પ્રયત્ન ન કર્યો; અને સાત્યકિને મારવા પણ તેઓ સમર્થ ન થયા.
7.145.59
द्रौणिश्च कृतवर्मा च तथैवान्ये महारथाः ।
निर्जिता धनुषैकेन शतशः क्षत्रियर्षभाः।
काङ्क्षता परलोकं च धर्मराजस्य च प्रियम् ॥ ७.१४५.५९ ॥
દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામા, કૃતવર્મા અને બીજા મહારથીઓ, સેંકડો ક્ષત્રિય શ્રેષ્ઠો, તે એક ધનુર્ધર દ્વારા પરાજિત થયા; પરલોકની ઇચ્છા રાખીને અને ધર્મરાજનું પ્રિય કરવા.
7.145.60
कृष्णयोः सदृशो वीर्ये सात्यकिः शत्रुतापनः ।
जितवान्सर्वसैन्यानि तावकानि हसन्निव ॥ ७.१४५.६० ॥
બે કૃષ્ણોની વીરતા સમાન, શત્રુઓને તાપ આપનાર સાત્યકિએ આપની બધી સેનાઓને જાણે હસતાં હસતાં જીતી લીધી.
7.145.61
कृष्णो वाऽपि भवेल्लोके पार्थो बाऽपि धनुर्धरः ।
शैनेयो वा नरव्याघ्र चतुर्थस्तु न विद्यते ॥ ७.१४५.६१ ॥
જગતમાં કૃષ્ણ હોય, અથવા ધનુર્ધર પાર્થ હોય, અથવા શૈનેય હોય; હે નરવ્યાઘ્ર, ચોથો કોઈ નથી.
7.145.62
अजय्यं वासुदेवस्य रथमास्थाय सात्यकिः ।
विरथं कृतवान्कर्णं वासुदेवसमो युधि।
दारुकेण समायुक्तः स्वबाहुबलदर्पितः ॥ ७.१४५.६२ ॥
વાસુદેવના અજેય રથ પર આરૂઢ થઈને સાત્યકિએ યુદ્ધમાં વાસુદેવ સમાન થઈ કર્ણને રથહીન કર્યો; દારુક સાથે જોડાયેલો, પોતાના બાહુબળથી ગર્વિત.
7.145.63
कच्चिदन्यं समारूढः सात्यकिः शत्रुतापनः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं कुशलो ह्यसि भाषितुम्।
असह्यं तमहं मन्ये तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४५.६३ ॥
શત્રુઓને તપાવનાર સાત્યકિ શું બીજા રથ પર આરૂઢ થયો? આ હું સાંભળવા ઇચ્છું છું; તું બોલવામાં કુશળ છે. તેને હું અસહ્ય માનું છું; હે સંજય, તે મને કહે.
7.145.64
शृणु राजन्यथावृत्तं रथमन्यं महामतिः ।
दारुकस्यानुजस्तूर्णं कल्पनाविदिकल्पितम् ॥ ७.१४५.६४ ॥
હે રાજન, જેમ બન્યું તેમ સાંભળ. દારુકનો નાનો ભાઈ, મહામતિ, કલ્પનાકળા જાણનારો, તેણે ઝડપથી રચેલા બીજા રથ વિશે.
7.145.65
आयसैः काञ्चनैश्चापि पट्टैः सन्नद्धकूबरम् ।
तारासहस्रखचितं सिंहध्वजपताकिनम् ॥ ७.१४५.६५ ॥
લોખંડ અને સોનાની પટ્ટીઓથી જેનો કૂબર બાંધેલો; હજાર તારાઓથી જડેલો; સિંહધ્વજ અને પતાકાઓવાળો.
7.145.66
अश्वैर्वातजवैर्युक्तं हेमभाण्डपरिच्छदैः ।
सैन्धवैरिन्दुसङ्काशैः सर्वशब्दातिगैर्दृढैः ॥ ७.१४५.६६ ॥
પવન જેવા વેગવાન અશ્વો જોડાયેલો; સોનાના પાત્રો અને સાજ-સામાનવાળો; ચંદ્ર જેવા ઉજ્જવળ સૈંધવ જાતિના દૃઢ અશ્વોથી, જે સર્વ શબ્દોથી પર દોડતા.
7.145.67
चित्रकाञ्चनसन्नाहैर्वाजिमुख्यैर्विशाम्पते ।
घण्टाजालाकुलरवं शक्तितोमरविद्युतम् ॥ ७.१४५.६७ ॥
હે પ્રજાપતિ! વિવિધ સોનેરી બખ્તરવાળા શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓથી જોડાયેલો તે રથ ઘંટડીઓની જાળના અવાજથી ભરેલો અને શક્તિ તથા તોમરની વીજળી જેવો ઝળહળતો હતો.
7.145.68
युक्तं साङ्ग्रामिकैर्द्रव्यैर्बहुशस्त्रपरिच्छदैः ।
रथं सम्पादयामास मेघगम्भीरनिःस्वनम् ॥ ७.१४५.६८ ॥
યુદ્ધ-સામગ્રી અને ઘણાં શસ્ત્ર-સાધનોથી સજ્જ, મેઘ જેવા ગંભીર અવાજવાળો તે રથ તેણે તૈયાર કરાવ્યો.
7.145.69
तं समारुह्य शैनेयस्तव सैन्यमुपाद्रवत् ।
दारुकोऽपि यथाकामं प्रययौ केशवान्तिकम् ॥ ७.१४५.६९ ॥
તે રથ પર ચઢીને શૈનેય (સાત્યકિ) તમારી સેના પર ધસી ગયો; દારુક પણ ઇચ્છા મુજબ કેશવ પાસે ગયો.
7.145.70
कर्णस्यापि रथं राजञ्शङ्खगोक्षीरपाण्डुरैः ।
चित्रकाञ्चनसन्नाहैः सदश्वैर्वेगवत्तरैः ॥ ७.१४५.७० ॥
હે રાજન! કર્ણનો રથ પણ શંખ અને ગાયના દૂધ જેવા શ્વેત, વિવિધ સોનેરી બખ્તરવાળા, અતિ વેગવાન ઉત્તમ ઘોડાઓથી જોડાયેલો હતો.
7.145.71
हेमकक्ष्याध्वजोपेतं क्लृप्तयन्त्रपताकिनम् ।
अग्र्यं रथं सुयन्तारं बहुशस्त्रपरिच्छदम्।
उपाजह्रुस्तमास्थाय कर्णोऽप्यभ्यद्रवद्रिपून् ॥ ७.१४५.७१ ॥
સોનેરી કક્ષ્યા અને ધ્વજથી યુક્ત, સારી રીતે ગોઠવેલાં યંત્રો અને પતાકાવાળો, ઉત્તમ સારથિવાળો, ઘણાં શસ્ત્ર-સાધનોથી ભરેલો તે શ્રેષ્ઠ રથ લાવવામાં આવ્યો; તેના પર ચડીને કર્ણ પણ શત્રુઓ પર ધસી ગયો.
7.145.72
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
भूयश्चापि निबोधेमं तवापन्नयजं क्षयम् ॥ ७.१४५.७२ ॥
તમે મને જે પૂછ્યું તે બધું મેં તમને કહ્યું; હવે વધુ સાંભળો, તમારા પક્ષના વિપત્તિમાં પડેલા યજ્ઞ જેવા આ ક્ષયને.
7.145.73
एकत्रिंशत्तव सुता भीमसेनेन पातिताः ।
दुर्मुखं प्रमुखे कृत्वा सततं चित्रयोधिनम् ॥ ७.१४५.७३ ॥
તમારા એકત્રીસ પુત્રો ભીમસેન દ્વારા પાડી દેવાયા. સતત વિચિત્ર યુદ્ધ કરનાર દુર્મુખને આગળ રાખીને.
7.145.74
शतशो निहताः शूराः सात्वतेनार्जुनेन च ।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा भगदत्तं च भारत।
एवमेष क्षयो वृत्तो राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ७.१४५.७४ ॥
વીરો સેંકડોની સંખ્યામાં સાત્વત (કૃષ્ણ) અને અર્જુન દ્વારા માર્યા ગયા. હે ભારત, ભીષ્મ અને ભગદત્તને આગળ રાખીને. હે રાજન, તમારી દુષ્ટ મંત્રણાથી આ વિનાશ આ રીતે થયો.