महाभारत · अध्याय 7.145
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.145.1
तदवस्थे हे तस्मिन्भूरिश्रवसि कौरवे ।
यथा भूयोऽभवद्युद्धं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४५.१ ॥
हे संजया, भूरिश्रवा कौरव त्या अवस्थेत पडल्यावर पुन्हा युद्ध कसे घडले? ते मला सांग.
7.145.2
भूरिश्रवसि सङ्क्रान्ते परलोकाय भारत ।
वासुदेवं महाबाहुरर्जुनः समचूचुदत् ॥ ७.१४५.२ ॥
हे भारता, भूरिश्रवा परलोकी गेल्यावर महाबाहू अर्जुनाने वासुदेवांना (रथ पुढे नेण्यास) प्रवृत्त केले.
7.145.3
चोदयाश्वान्भृशं कृष्ण यतो राजा जयद्रथः ।
श्रूयते पुण्डरीकाक्ष त्रिषु धर्मेषु वर्तते।
प्रतिज्ञां सफलां चापि कर्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ७.१४५.३ ॥
हे कृष्णा, राजा जयद्रथ जिथे आहे तिथे घोडे जोराने हाक. हे पुंडरीकाक्षा, तो त्रिधर्मांत स्थित आहे असे ऐकले आहे. हे निष्पापा, माझी प्रतिज्ञाही सफल करणे तुला योग्य आहे.
7.145.4
अस्तमेति महाबाहो त्वरमाणो दिवाकरः ॥ ७.१४५.४ ॥
हे महाबाहो, सूर्य त्वरेने अस्ताला जात आहे.
7.145.5
एतद्धि पुरुषव्याघ्र महदब्युद्यतं मया ।
कार्यं संरक्ष्यते चैष कुरुसेनामहारथैः ॥ ७.१४५.५ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, मी हाती घेतलेले हे महान कार्य आहे. आणि ते कुरुसेनेचे महारथी राखत आहेत.
7.145.6
यथा नाभ्येति सूर्योऽस्तं यथा सत्यं भवेद्वचः ।
चोदयाश्वांस्तथा कृष्ण यथा हन्यां जयद्रथम् ॥ ७.१४५.६ ॥
हे कृष्णा, सूर्य अस्ताला न जाता आणि माझे वचन खरे व्हावे म्हणून, मी जयद्रथाला मारू शकेन अशा रीतीने घोडे हाक.
7.145.7
ततः कृष्णो महाबाहुरश्वान्रजतसन्निभान् ।
हयज्ञश्चोदयामास जयद्रथवधं प्रति ॥ ७.१४५.७ ॥
तेव्हा महाबाहू कृष्णाने चांदीसारखे चमकणारे घोडे जयद्रथाच्या वधाच्या दिशेने हाकले; तो घोड्यांचा जाणकार होता.
7.145.8
तं प्रयान्तममोघेषुमुत्पतद्भिरिवाशुगैः ।
त्वरमाणा महाराज सेनामुख्याः समाद्रवन् ॥ ७.१४५.८ ॥
महाराज, अचूक बाण असलेला तो पुढे जात असताना सेनापती उसळणाऱ्या वेगवान बाणांप्रमाणे त्याच्यावर वेगाने धावून आले.
7.145.9
दुर्योधनश्च कर्णश्च वृषसेनोऽथ मद्रराट् ।
अश्वत्थामा कृपश्चैव स्वयमेव च सैन्धवः ॥ ७.१४५.९ ॥
दुर्योधन, कर्ण, मग वृषसेन, मद्रराज, अश्वत्थामा, कृप आणि स्वतः सैंधव जयद्रथ.
7.145.10
समासाद्य च बीभत्सुः सैन्धवं समुपस्थितम् ।
नेत्राभ्यां क्रोधदीप्ताभ्यां सम्प्रैक्षन्निर्दहन्निव ॥ ७.१४५.१० ॥
समोर आलेल्या सैंधवाजवळ पोहोचून बीभत्सु क्रोधाने पेटलेल्या डोळ्यांनी त्याला जाळून टाकेल अशा नजरेने पाहू लागला.
7.145.11
यथाग्निरिन्धनेद्धौ वै क्रोधेन्धनसमीरितः ।
सैन्धवस्य मुखं त्यक्त्वा कर्णः सात्वतमभ्ययात् ॥ ७.१४५.११ ॥
सरपणांनी पेटलेल्या अग्नीप्रमाणे, क्रोधरूपी इंधनाने प्रेरित झालेला कर्ण सैंधवाचे तोंड सोडून सात्यकीकडे गेला.
7.145.12
उपायान्तं तु राधेयं दृष्ट्वा पार्थो महारथः ।
प्रहसन्देवकीपुत्रमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१४५.१२ ॥
राधेचा पुत्र कर्ण येत असलेला पाहून महारथी पार्थ हसत देवकीपुत्र कृष्णाला हे वचन म्हणाला.
7.145.13
एष प्रयात्याधिरथिः सात्यकेः स्यन्दनं प्रति ।
न मृष्यति हतं नूनं भूरिश्रवसमाहवे ॥ ७.१४५.१३ ॥
हा अधिरथपुत्र सात्यकीच्या रथाकडे चालला आहे. युद्धात भूरिश्रवा मारला गेला हे तो निश्चितच सहन करत नाही.
7.145.14
यत्र यात्येष तत्र त्वं चोदयाश्वाञ्जनार्दन ।
न सौमदत्तिपदवीं गमयेत्सात्यकिं वृषः ॥ ७.१४५.१४ ॥
हे जनार्दना, हा जिथे जात आहे तिथेच घोडे हाक. तो वृष (कर्ण) सात्यकीला सौमदत्तीच्या मार्गाकडे पाठवू नये.
7.145.15
एवमुक्तो महाबाहुः केशवः सव्यसाचिना ।
प्रत्युवाच महातेजाः कालयुक्तमिदं वचः ॥ ७.१४५.१५ ॥
सव्यसाची (अर्जुन) याने असे सांगितल्यावर महाबाहू, महातेजस्वी केशवाने हे समयोचित वचन उत्तरादाखल सांगितले.
7.145.16
अलमेष महाबाहुः कर्णायैकोऽपि पाण्डव ।
किं पुनर्द्रौपदेयाभ्यां सहितः सात्वतर्षभः ॥ ७.१४५.१६ ॥
हे पाण्डवा, हा महाबाहू एकटाच कर्णासाठी पुरेसा आहे. द्रौपदीच्या दोन पुत्रांसह असला तर सात्वतश्रेष्ठ (सात्यकी)चे काय विचारायचे!
7.145.17
न च तावत्क्षमः पार्थ तव कर्णेन सङ्गरः ।
प्रज्वलन्ती महोल्केव तिष्ठत्यस्मिन्हि वासवी।
त्वदर्थं पूज्यमानैषा रक्ष्यते परवीरहन् ॥ ७.१४५.१७ ॥
हे पार्था, आत्ता कर्णाशी तुझे युद्ध योग्य नाही, कारण प्रज्वलित महा-उल्केसारखी वासवी (शक्ती) त्याच्यात उभी आहे. हे शत्रुवीरहन्ता, तुझ्यासाठीच हिची पूजा करून रक्षण केले जात आहे.
7.145.18
न कर्णं प्राकृतं मन्ये तेन योद्धुं न साम्प्रतम् ।
यः कर्णो बलवानेष शक्तोऽस्माञ्जेतुमोजसा ॥ ७.१४५.१८ ॥
मी कर्णाला सामान्य मानत नाही, म्हणून आता त्याच्याशी युद्ध करणे योग्य नाही. हा कर्ण बलवान आहे, आपल्या बळाने आम्हा सर्वांना जिंकण्यास समर्थ आहे.
7.145.19
कर्णस्यैष महान्दोषो यद्दूयेन पदेपदे ।
प्रमादाच्च घृणित्वाच्च तेन शोचिति मे मनः ॥ ७.१४५.१९ ॥
कर्णाचा हा मोठा दोष आहे की तो पावलोपावली दुःखी होतो. प्रमादामुळे आणि निर्दयतेमुळे माझे मन शोक करते.
7.145.20
अतः कर्णः प्रयात्वत्र सात्वतस्य यथा तथा ।
अहं ज्ञास्यामि कौन्तेय कालमस्य दुरात्मनः ॥ ७.१४५.२० ॥
म्हणून कर्ण येथे सात्वताच्या (कृष्णाच्या) समोर जसा असेल तसा जाओ. हे कौन्तेया, या दुरात्म्याचा काळ मी जाणेन.
7.145.21
यत्रैनं विशिखैस्तीक्ष्णैः पातयिष्यसि भूतले ।
तदा गन्तासि पार्थ त्वं तेन योद्धुं दुरात्मना ॥ ७.१४५.२१ ॥
जेव्हा तू त्याला तीक्ष्ण बाणांनी भूमीवर पाडशील, तेव्हा हे पार्था, तू त्या दुरात्म्याशी युद्ध करण्यास जाशील.
7.145.22
योऽसौ कर्णेन वीरस्य वार्ष्णेयस्य समागमः ।
हते तु भूरिश्रवसि तद्युद्धमभवत्कथम् ॥ ७.१४५.२२ ॥
भूरिश्रवा मारला गेल्यानंतर, वीर वार्ष्णेय (सात्यकी)ची कर्णाशी झालेली ती भेट युद्धात कशी घडली?
7.145.23
सात्यकिश्चापि विरथः कं समारूढवान्रथम् ।
चक्ररक्षौ च पाञ्चाल्यौ तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४५.२३ ॥
हे सञ्जया, रथ गमावलेला सात्यकी कोणत्या रथावर आरूढ झाला? पांचाल्य असलेल्या दोन चक्ररक्षकांनी काय केले? ते मला सांग.
7.145.24
हन्त ते कथयिष्यामि यथावृत्तं महारणे ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां केशवार्युनयोरपि।
शुश्रूषस्व स्थिरो भूत्वा दुराचरितमात्मनः ॥ ७.१४५.२४ ॥
बरं, त्या महायुद्धात जे घडले तसे मी तुला सांगतो — सर्व सैन्ये पाहत असताना, केशव आणि अर्जुनही पाहत असताना. स्थिर होऊन ऐक; हे तुझ्याच दुराचाराचे फळ आहे.
7.145.25
…मेव हि कृष्णस्य मनोगतमिदं प्रभो ।
विजेतव्यो यथा वीरः सात्यकिः सौमदत्तिना ॥ ७.१४५.२५ ॥
…होय, हेच कृष्णाच्या मनात होते, हे प्रभो. वीर सात्यकीला सौमदत्तीने ज्याप्रमाणे जिंकायचे होते तसेच.
7.145.26
अतीतानागते राजन्स हि वेत्ति जनार्दनः ।
ततः सूतं समाहूय दारुकं संदिदेश ह। ॥ ७.१४५.२६ ॥
हे राजा, भूत आणि भविष्य जनार्दनच जाणतो. मग त्याने सारथी दारुकाला बोलावून आज्ञा दिली.
7.145.27
रथो मे युज्यतां कल्यमिति राजन्महाबालः ।
न हि देवा न गन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः।
मानवा वाऽपि जेतारः कृष्णयोः सन्ति केचन। ॥ ७.१४५.२७ ॥
हे राजा, महाबाहू म्हणाला, 'उद्या पहाटे माझा रथ जोडला जावा.' देव, गंधर्व, यक्ष, नाग, राक्षस किंवा मानव कोणीही कृष्णांच्या दोघांना जिंकू शकणार नाही.
7.145.28
पितामहपुरोगाश्च देवाः सिद्धाश्च तं विदुः ।
तयोः प्रभावमतुलं शृणु युद्धं तु तत्तथा ॥ ७.१४५.२८ ॥
पितामहांच्या नेतृत्वाखाली देव आणि सिद्धही त्याला ओळखतात. त्या दोघांचा अतुलनीय प्रभाव आणि ते युद्ध ऐक.
7.145.29
सात्यकिं विरथं दृष्ट्वा कर्णं चाभ्युद्यतं रणे ।
दध्मौ शङ्खं महानादमार्षभेणाथ माधवः ॥ ७.१४५.२९ ॥
सात्यकीला रथहीन आणि कर्णाला युद्धात पुढे येताना पाहून माधवाने वृषभासारख्या गंभीर नादाचा मोठा शंख फुंकला.
7.145.30
दारुकोऽवेत्य सन्देशं श्रुत्वा शङ्खस्य च स्वनम् ।
रथमन्वानयत्तस्मै सुपर्णोच्छ्रितकेतनम् ॥ ७.१४५.३० ॥
दारुकाने संदेश समजून आणि शंखाचा ध्वनी ऐकून, गरुड-ध्वज उंच फडकणारा रथ त्याच्यासाठी आणला.
7.145.31
स केशवस्यानुमते रथं दारुकसंयुतम् ।
आरुरोह शिनेः पौत्रो ज्वलनादित्यसन्निभम् ॥ ७.१४५.३१ ॥
केशवाच्या अनुमतीने शिनीचा नातू दारुकाने युक्त, अग्नी आणि सूर्यासारख्या तेजस्वी रथावर आरूढ झाला.
7.145.32
कामगैः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पवलाहकैः ।
हयोदग्रैर्महावेगैर्हेमभाण्डविभूषितैः ॥ ७.१४५.३२ ॥
इच्छेप्रमाणे धावणाऱ्या शैव्य, सुग्रीव, मेघपुष्प व वलाहक नावांच्या घोड्यांसह; ते उंच, अतिवेगवान आणि सोन्याच्या साजांनी सजलेले होते.
7.145.33
युक्तं समारुह्य च तं विमानप्रतिमं रथम् ।
अभ्यद्रवत राधेयं प्रवपन्सायकान्बहून् ॥ ७.१४५.३३ ॥
त्या विमानासारख्या रथावर आरूढ होऊन अनेक बाण सोडत त्याने राधेय कर्णावर धाव घेतली.
7.145.34
चक्ररक्षावपि तदा युधामन्यूत्तमौजसौ ।
धनञ्जयरथं हित्वा राधेयं प्रत्युदीयतुः ॥ ७.१४५.३४ ॥
तेव्हा चक्ररक्षक युधामन्यू आणि उत्तमौजसही धनंजयाचा रथ सोडून राधेय कर्णाच्या दिशेने पुढे सरसावले.
7.145.35
राधेयोऽपि महाराज शरवर्षं समुत्सृजन् ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धो रणे शैनेयमच्युतम् ॥ ७.१४५.३५ ॥
हे महाराजा! राधेय कर्णानेही बाणांचा वर्षाव करत, अत्यंत क्रुद्ध होऊन रणांगणात शैनेय आणि अच्युतावर धाव घेतली.
7.145.36
नैव दैवं न गान्धर्वं नासुरं न च राक्षसम् ।
तादृशं भुवि नो युद्धं दिवि वा श्रुतमित्युत।
उपारसत तत्सैन्यं सरथाश्वनरद्विपम् ॥ ७.१४५.३६ ॥
देव, गंधर्व, असुर किंवा राक्षस यांचे असे युद्ध पृथ्वीवर आम्ही पाहिले नाही, स्वर्गातही ऐकले नाही, असे म्हणत रथ, घोडे, मनुष्ये आणि हत्तींसह ते सैन्य थांबले.
7.145.37
तयोर्दृष्ट्वा महाराज कर्म सम्मूढचेतसः ।
सर्वे च समपश्यन्त तद्युद्धमतिमानुषम् ॥ ७.१४५.३७ ॥
हे महाराज, त्या दोघांचे ते अतिमानुष युद्धकर्म पाहून सर्वजण मूढचित्त होऊन पाहत राहिले.
7.145.38
तयोर्नृवरयो राजन्सारथ्यं दारुकस्य च ॥ ७.१४५.३८ ॥
हे राजा, त्या दोन्ही नरश्रेष्ठांचे आणि दारुकाचे सारथ्य (सर्वांनी पाहिले).
7.145.39
गतप्रत्यागतावृत्तैर्मण्डलैः सन्निवर्तनैः ।
सारथेस्तु रथस्थस्य काश्यपेयस्य विस्मिताः ॥ ७.१४५.३९ ॥
पुढे जाणे, मागे फिरणे, वर्तुळाकार फेरे व वळणे यांनी, रथावर उभ्या असलेल्या काश्यपपुत्राच्या सारथ्याचे कौशल्य पाहून सर्व विस्मित झाले.
7.145.40
नभस्तलगताश्चैव देवगान्धर्वदानवाः ।
अतीवावहिता द्रष्टुं कर्णशैनेययो रणम् ॥ ७.१४५.४० ॥
आकाशात असलेले देव, गंधर्व आणि दानव कर्ण व शैनेय यांचे युद्ध पाहण्यासाठी अत्यंत लक्षपूर्वक होते.
7.145.41
मित्रार्थे तौ पराक्रान्तौ शुष्मिणौ स्पर्धिनौ रमे ॥ ७.१४५.४१ ॥
मित्रासाठी ते दोघे पराक्रमी, शक्तिशाली व एकमेकांशी स्पर्धा करणारे होते, हे राम.
7.145.42
कर्णश्चामरसङ्काशो युयुधानश्च सात्यकिः ।
अन्योन्यं तौ महाराज शरवर्षैरवर्षताम् ॥ ७.१४५.४२ ॥
चामरासारखा शुभ्र कर्ण आणि युयुधान सात्यकी, हे महाराज, एकमेकांवर बाणांचा वर्षाव करू लागले.
7.145.43
प्रममाथ शिनेः पौत्रं कर्णः सायकवृष्टिभिः ।
अमृष्यमाणो निधनं कौरव्यजलसन्धयोः ॥ ७.१४५.४३ ॥
कर्णाने बाणांच्या वर्षावाने शिनीच्या नातवाला पाडले; कौरव्य आणि जयसंधीचा मृत्यू सहन न होऊन.
7.145.44
कर्णः शोकसमाविष्टो महोरग इव श्वसन् ।
स शैनेयं रणे क्रुद्धः प्रदहन्निव चक्षुषा।
अभ्यधावत वेगेन पुनःपुनररिन्दम ॥ ७.१४५.४४ ॥
शोकाने व्याप्त कर्ण महासर्पासारखा फुत्कारत, क्रोधाने डोळ्यांनी जाळत जणू, रणात शैनेयावर वेगाने पुन्हा पुन्हा धावला, हे अरिंदमा.
7.145.45
तं तु सक्रोधमालोक्य सात्यकिः प्रत्ययुध्यत ।
महता शरवर्षेण गजं प्रतिगजो यथा ॥ ७.१४५.४५ ॥
त्याला क्रोधाने येताना पाहून सात्यकी प्रत्युत्तर देऊ लागला, जसा एक हत्ती दुसऱ्या हत्तीशी लढतो, मोठ्या बाणवर्षावाने.
7.145.46
तौ समेतौ नरव्याघ्रौ व्याघ्राविव तरस्विनौ ।
अन्योन्यं सन्ततक्षाते रणेऽनुपमविक्रमौ ॥ ७.१४५.४६ ॥
ते दोघे नरव्याघ्र, वाघांसारखे वेगवान, रणात अनुपम पराक्रमी, एकमेकांवर सतत प्रहार करू लागले.
7.145.47
ततः कर्णं शिनेः पौत्रः सर्वपारसवैः शरैः ।
बिभेद सर्वगात्रेषु पुनःपुनररिन्दम ॥ ७.१४५.४७ ॥
तेव्हा शिनीच्या नातवाने (सात्यकीने) कर्णाला सर्व पारशव बाणांनी त्याच्या सर्व अवयवांत पुन्हा पुन्हा भोसकले, हे अरिंदमा.
7.145.48
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ।
अश्वांश्च चतुरः श्वेतान्निजघान शितैः शरैः ॥ ७.१४५.४८ ॥
त्याच्या सारथ्याला भल्लाने रथाच्या आसनावरून पाडले; चार पांढरे घोडे तीक्ष्ण बाणांनी मारले.
7.145.49
छित्त्वा ध्वजं रथं चैव शतधा पुनर्षर्षभ ।
चकार विरथं कर्णं तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४५.४९ ॥
हे ऋषभा, ध्वज आणि रथ शंभर तुकडे करून, तुमच्या पुत्राच्या डोळ्यांदेखत पुन्हा कर्णाला रथहीन केले.
7.145.50
ततो विमनसो राजंस्तावकास्ते महारथाः ।
वृषसेनः कर्णसुतः शल्यो मद्राधिपस्तथा। ॥ ७.१४५.५० ॥
तेव्हा, हे राजा, तुमचे ते महारथी विमनस्क झाले — कर्णाचा पुत्र वृषसेन आणि मद्रांचा राजा शल्यही.
7.145.51
द्रोणपुत्रश्च शैनेयं सर्वतः पर्यवारयन् ।
ततः पर्याकुलं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ७.१४५.५१ ॥
द्रोणपुत्रानेही शैनेयाला सर्व बाजूंनी वेढले. तेव्हा सर्वकाही अस्वस्थ झाले, काहीही ओळखू येईना.
7.145.52
तथा सात्यकिना वीरे विरथे सूतजे कृते ।
हाहाकारस्ततो राजन्सर्वसैन्येष्वभून्महान् ॥ ७.१४५.५२ ॥
अशाप्रकारे सात्यकीने वीर सूतपुत्राला रथहीन केल्यावर, हे राजा, सर्व सैन्यांत मोठा हाहाकार उठला.
7.145.53
कर्णोऽपि विरथो राजन्सात्वतेन कृतः शरैः ।
दुर्योधनरथं तूर्णमारुरोह विनिःश्वसन् ॥ ७.१४५.५३ ॥
कर्णही, हे राजा, सात्वताच्या बाणांनी रथहीन होऊन, दीर्घ निःश्वास टाकत त्वरेने दुर्योधनाच्या रथावर चढला.
7.145.54
मानयंस्तव पुत्रस्य बाल्यात्प्रभृति सौहृदम् ।
कृतां राज्यप्रदानेन प्रतिज्ञां परिपालयन् ॥ ७.१४५.५४ ॥
तुमच्या पुत्राचा बालपणापासूनचा स्नेह मान्य करीत, आणि राज्य देण्याने केलेली प्रतिज्ञा पाळीत.
7.145.55
तथा तु विरथं कर्णं पुत्रांश्च परिपालयन् ।
दुःशासनमुखान्वीरान्नावधीत्सात्यकिर्वशी ॥ ७.१४५.५५ ॥
अशाप्रकारे रथहीन कर्ण आणि आपल्या पुत्रांचे रक्षण करीत, आत्मसंयमी सात्यकीने दुःशासनप्रमुख वीरांना मारले नाही.
7.145.56
रक्षन्प्रतिज्ञां भीमेन पार्थेन च पुराकृताम् ।
विरथान्विह्वलांश्चक्रे न तु प्राणैर्व्ययोजयत् ॥ ७.१४५.५६ ॥
भीम आणि अर्जुन यांनी पूर्वी केलेली प्रतिज्ञा पाळत त्याने त्यांना रथहीन व व्याकूळ केले, पण प्राण हरण केले नाहीत.
7.145.57
भीमसेनेन तु वदः पुत्राणां ते प्रतिश्रुतः ।
अनुद्यूते च पार्थेन वधः कर्णस्य संश्रुतः ॥ ७.१४५.५७ ॥
भीमसेनाने आपल्या पुत्रांच्या वधाची प्रतिज्ञा केली होती; आणि द्यूताच्या वेळी अर्जुनाने कर्णाच्या वधाची प्रतिज्ञा केली होती.
7.145.58
वधे त्वकुर्वन्यत्नं ते तस्य कर्णमुखास्तदा ।
नाशक्नुवंस्ततो हन्तुं सात्यकिं प्रवरा रथाः ॥ ७.१४५.५८ ॥
तेव्हा कर्णप्रमुख आपल्या श्रेष्ठ रथींनी त्याच्या वधाचा प्रयत्न केला नाही; आणि सात्यकीला मारण्यासही ते समर्थ झाले नाहीत.
7.145.59
द्रौणिश्च कृतवर्मा च तथैवान्ये महारथाः ।
निर्जिता धनुषैकेन शतशः क्षत्रियर्षभाः।
काङ्क्षता परलोकं च धर्मराजस्य च प्रियम् ॥ ७.१४५.५९ ॥
द्रोणपुत्र अश्वत्थामा, कृतवर्मा आणि इतर महारथी, शेकडो क्षत्रियश्रेष्ठ, त्या एकट्या धनुर्धराकडून पराभूत झाले; परलोकाची इच्छा धरून आणि धर्मराजाचे प्रिय करीत.
7.145.60
कृष्णयोः सदृशो वीर्ये सात्यकिः शत्रुतापनः ।
जितवान्सर्वसैन्यानि तावकानि हसन्निव ॥ ७.१४५.६० ॥
दोन कृष्णांच्या पराक्रमासमान, शत्रूंना तापविणारा सात्यकी, आपली सर्व सैन्ये जणू हसत हसत जिंकला.
7.145.61
कृष्णो वाऽपि भवेल्लोके पार्थो बाऽपि धनुर्धरः ।
शैनेयो वा नरव्याघ्र चतुर्थस्तु न विद्यते ॥ ७.१४५.६१ ॥
जगात कृष्ण असेल, किंवा धनुर्धर पार्थ असेल, किंवा शैनेय असेल; हे नरव्याघ्रा, चौथा कोणी नाही.
7.145.62
अजय्यं वासुदेवस्य रथमास्थाय सात्यकिः ।
विरथं कृतवान्कर्णं वासुदेवसमो युधि।
दारुकेण समायुक्तः स्वबाहुबलदर्पितः ॥ ७.१४५.६२ ॥
वासुदेवाच्या अजेय रथावर आरूढ होऊन सात्यकीने युद्धात वासुदेवासमान होऊन कर्णाला रथहीन केले; दारुकासह जोडलेला, स्वतःच्या बाहुबलाने गर्वित होऊन.
7.145.63
कच्चिदन्यं समारूढः सात्यकिः शत्रुतापनः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं कुशलो ह्यसि भाषितुम्।
असह्यं तमहं मन्ये तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४५.६३ ॥
शत्रूंना तापविणारा सात्यकी दुसऱ्या रथावर आरूढ झाला काय? हे मला ऐकायचे आहे; तू बोलण्यात कुशल आहेस. ते मला असह्य वाटते; हे संजया, ते मला सांग.
7.145.64
शृणु राजन्यथावृत्तं रथमन्यं महामतिः ।
दारुकस्यानुजस्तूर्णं कल्पनाविदिकल्पितम् ॥ ७.१४५.६४ ॥
हे राजा, जसे घडले तसे ऐक. दारुकाचा धाकटा भाऊ, महामती, कल्पनाकलेत निपुण, त्याने त्वरित घडवलेल्या दुसऱ्या रथाविषयी.
7.145.65
आयसैः काञ्चनैश्चापि पट्टैः सन्नद्धकूबरम् ।
तारासहस्रखचितं सिंहध्वजपताकिनम् ॥ ७.१४५.६५ ॥
लोखंड आणि सोन्याच्या पट्ट्यांनी ज्याचा कूबर बांधलेला; हजार ताऱ्यांनी जडलेला; सिंहध्वज आणि पताकांनी युक्त.
7.145.66
अश्वैर्वातजवैर्युक्तं हेमभाण्डपरिच्छदैः ।
सैन्धवैरिन्दुसङ्काशैः सर्वशब्दातिगैर्दृढैः ॥ ७.१४५.६६ ॥
वाऱ्याच्या वेगाचे घोडे जुंपलेला; सोन्याची भांडी आणि साज असलेला; चंद्रासारखे तेजस्वी सैंधव जातीचे बळकट घोडे, जे सर्व आवाजांच्या पलीकडे धावत.
7.145.67
चित्रकाञ्चनसन्नाहैर्वाजिमुख्यैर्विशाम्पते ।
घण्टाजालाकुलरवं शक्तितोमरविद्युतम् ॥ ७.१४५.६७ ॥
हे प्रजाधिपती! विविध सोनेरी कवच घातलेल्या श्रेष्ठ घोड्यांनी जुंपलेला तो रथ घंटांच्या जाळ्याच्या ध्वनीने भरलेला आणि शक्ती व तोमर यांच्या विजेसारख्या चमकेने झळकणारा होता.
7.145.68
युक्तं साङ्ग्रामिकैर्द्रव्यैर्बहुशस्त्रपरिच्छदैः ।
रथं सम्पादयामास मेघगम्भीरनिःस्वनम् ॥ ७.१४५.६८ ॥
युद्धसामग्री आणि अनेक शस्त्रसाधनांनी सज्ज असलेला, मेघासारख्या गंभीर ध्वनीचा तो रथ त्याने तयार करवला.
7.145.69
तं समारुह्य शैनेयस्तव सैन्यमुपाद्रवत् ।
दारुकोऽपि यथाकामं प्रययौ केशवान्तिकम् ॥ ७.१४५.६९ ॥
त्या रथावर आरूढ होऊन शैनेय (सात्यकी) तुमच्या सैन्यावर चालून गेला; दारुकही इच्छेनुसार केशवाजवळ गेला.
7.145.70
कर्णस्यापि रथं राजञ्शङ्खगोक्षीरपाण्डुरैः ।
चित्रकाञ्चनसन्नाहैः सदश्वैर्वेगवत्तरैः ॥ ७.१४५.७० ॥
हे राजा! कर्णाचा रथही शंख आणि गाईच्या दुधासारखा शुभ्र, विविध सोनेरी कवच घातलेल्या, अति वेगवान उत्तम घोड्यांनी जुंपलेला होता.
7.145.71
हेमकक्ष्याध्वजोपेतं क्लृप्तयन्त्रपताकिनम् ।
अग्र्यं रथं सुयन्तारं बहुशस्त्रपरिच्छदम्।
उपाजह्रुस्तमास्थाय कर्णोऽप्यभ्यद्रवद्रिपून् ॥ ७.१४५.७१ ॥
सोनेरी कक्ष्या आणि ध्वजांनी युक्त, सुव्यवस्थित यंत्रे व पताका असलेला, उत्तम सारथी असलेला, अनेक शस्त्रसाधनांनी भरलेला तो श्रेष्ठ रथ आणला गेला; त्यावर आरूढ होऊन कर्णही शत्रूंवर चालून गेला.
7.145.72
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
भूयश्चापि निबोधेमं तवापन्नयजं क्षयम् ॥ ७.१४५.७२ ॥
तू मला जे विचारलेस ते सर्व मी तुला सांगितले; आणखी ऐक, तुझ्या पक्षाच्या संकटात सापडलेल्या यज्ञासारख्या या क्षयाला.
7.145.73
एकत्रिंशत्तव सुता भीमसेनेन पातिताः ।
दुर्मुखं प्रमुखे कृत्वा सततं चित्रयोधिनम् ॥ ७.१४५.७३ ॥
तुमचे एकतीस पुत्र भीमसेनाने पाडले. सतत विचित्र युद्ध करणाऱ्या दुर्मुखाला पुढे ठेवून.
7.145.74
शतशो निहताः शूराः सात्वतेनार्जुनेन च ।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा भगदत्तं च भारत।
एवमेष क्षयो वृत्तो राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ७.१४५.७४ ॥
शूरवीर शेकडो संख्येने सात्वत (कृष्ण) आणि अर्जुनाने मारले गेले. हे भारता, भीष्म आणि भगदत्ताला पुढे ठेवून. हे राजा, तुमच्या दुष्ट मसलतीमुळेच हा विनाश असा घडला.