महाभारत · अध्याय 7.146
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.146.1
तथा गतेषु शूरेषु तेषां मम च सञ्जय ।
किंस्विद्भीमार्जुनौ चैव सात्यकिश्चाकरोत्तदा ॥ ७.१४६.१ ॥
संजया, अशा प्रकारे वीर पडल्यानंतर, त्यांच्यात आणि माझ्यात, तेव्हा भीम, अर्जुन आणि सात्यकी यांनी काय केले?
7.146.2
विरथो भीमसेनो वै कर्णवाक्शल्यपीडितः ।
अमर्षवशमापन्नः फल्गुनं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१४६.२ ॥
रथहीन भीमसेन, कर्णाच्या वाग्बाणांनी पीडित होऊन, क्रोधाच्या अधीन होऊन अर्जुनाला हे वचन बोलला.
7.146.3
पुनःपुनस्तूबरक मूढ औदरिकेति च ।
अकृतास्त्रक मा योत्सीर्बाल सङ्ग्रामकातर ॥ ७.१४६.३ ॥
"वारंवार 'तूबरक', 'मूढ', 'औदरिक' म्हणून, 'अकृतास्त्रक', 'बाला', 'युद्धात भित्रा' म्हणून — युद्ध करू नकोस."
7.146.4
इति मामब्रवीत्कर्णः पश्यतस्ते धनञ्जय ।
एवं वक्ता च मे वध्यस्तेन चोक्तस्तथा ह्यहम् ॥ ७.१४६.४ ॥
"धनंजया, तू पाहत असताना कर्णाने मला असे म्हटले. असे बोलणारा माझ्याकडून वधार्ह आहे; त्याने मला असेच म्हटले आहे."
7.146.5
एतद्व्रतं महाबाहो त्वया सह कृतं मया ।
तथैतन्मम कौन्तेय यथा तव न संशयः ॥ ७.१४६.५ ॥
"हे महाबाहो, हे व्रत तुझ्यासोबत मीही घेतले आहे. हे कौन्तेया, हे जसे तुझे तसेच माझेही आहे; यात संशय नाही."
7.146.6
तद्वधाय नरश्रेष्ठ स्मरैतद्वचनं मम ।
यथा भवति तत्सत्यं तथा कुरु धनञ्जय ॥ ७.१४६.६ ॥
"हे नरश्रेष्ठा, त्याच्या वधासाठी माझे हे वचन स्मर. ते सत्य व्हावे म्हणून, हे धनंजया, तसे कर."
7.146.7
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य भीमस्यामितविक्रमः ।
ततोऽर्जुनोऽब्रवीत्कर्णं किञ्चिदभ्येत्य संयुगे ॥ ७.१४६.७ ॥
भीमाचे ते वचन ऐकून अमित पराक्रमी अर्जुन युद्धात काहीसा जवळ येऊन कर्णाला म्हणाला.
7.146.8
कर्णकर्ण वृथादृष्टे सूतपुत्रात्मसंस्तुत ।
अधर्मबुद्धे शृणु मे यत्त्वां वक्ष्यामि साम्प्रतम् ॥ ७.१४६.८ ॥
हे कर्णा, कर्णा! व्यर्थ दृष्टी असलेल्या, सूतपुत्रा, आत्मस्तुती करणार्‍या, अधर्मबुद्धी, आता मी तुला जे सांगतो ते ऐक.
7.146.9
द्वावेवं कर्ण शूराणां रणे दृष्टौ जयाजयौ ।
तौ चाप्यनित्यौ राधेय वासवस्यापि युध्यतः ॥ ७.१४६.९ ॥
हे कर्णा, युद्धात शूरांचे जय आणि पराजय हे दोनच दिसतात; हे राधेया, इंद्र युद्ध करत असतानाही ते अनित्यच असतात.
7.146.10
रणमुत्सृज्य निर्लज्ज गच्छसे च पुनः पुनः ।
माहात्म्यं पश्य भीमस्य कर्म जन्म कुले तथा।
नोक्तवान्परुषं यत्त्वां पलायनपरायणम् ॥ ७.१४६.१० ॥
हे निर्लज्जा, युद्ध सोडून तू पुन्हा पुन्हा पळतोस. भीमाचे माहात्म्य, त्याचे कर्म आणि कुळातील त्याचा जन्म पाहा; पलायनात गुंतलेल्या तुला त्याने कठोर शब्द म्हटले नाहीत.
7.146.11
भूयस्त्वमपि सङ्गम्यं सकृदेव यदृच्छया ।
विरथं कृतवान्वीरं पाण्डवं सूतदायद ॥ ७.१४६.११ ॥
पुन्हा तू यदृच्छेने एकदाच भेटलास; वीर पांडवाला रथहीन केलेस, हे सूतदायादा.
7.146.12
कुलस्य सदृशं चापि राधेय कृतवानसि ।
नैकान्तसिद्धिः सङ्ग्रामे वासवस्यापि विद्यते ॥ ७.१४६.१२ ॥
हे राधेया, तू आपल्या कुलाला साजेसेच केलेस. युद्धात इंद्राललाही निश्चित सिद्धी मिळत नाही.
7.146.13
मुमूर्षुर्युयुधानेन विरथो विकलेन्द्रियः ।
मद्वध्यस्त्वमिति ज्ञात्वा जित्वा जीवन्विसर्जितः ॥ ७.१४६.१३ ॥
युयुधानाने तुला रथहीन आणि इंद्रिये शिथिल झालेल्या, मरणोन्मुख अवस्थेत आणले; 'तू माझा वध्य आहेस' हे जाणून त्याने तुला जिंकून जिवंत सोडले.
7.146.14
यदृच्छया रणे भीमं युध्यमानं महाबलम् ।
कथञ्चिद्विरथं कृत्वा यत्त्वं रूक्षमभाषथाः।
अधर्मस्त्वेष सुमहाननार्यचरितं च तत् ॥ ७.१४६.१४ ॥
युद्धात योगायोगाने लढत असलेल्या महाबली भीमाला कसेतरी रथहीन करून तू कठोर शब्द बोललास; हा मोठा अधर्म असून अनार्य आचरण आहे.
7.146.15
नारिं जित्वाऽतिकत्थन्ते न च जल्पन्ति दुर्वचः ।
न च कञ्चन निन्दन्ति सन्तः शूरा नरर्षभाः ॥ ७.१४६.१५ ॥
सज्जन, शूर आणि नरश्रेष्ठ शत्रूला जिंकल्यावर अतिशय बढाया मारत नाहीत, दुर्वचन बोलत नाहीत आणि कुणाची निंदाही करत नाहीत.
7.146.16
त्वं तु प्राकृतविज्ञानस्तत्तद्वदसि सूतज ।
बह्वबद्धमकर्ण्यं च चापलादपरीक्षितम् ॥ ७.१४६.१६ ॥
हे सूतपुत्रा, तू सामान्य बुद्धीचा आहेस; म्हणून चंचलतेमुळे विचार न करता असंबद्ध आणि ऐकण्यायोग्य नसलेले बरेच काही बोलतोस.
7.146.17
युध्यमानं पराक्रान्तं शूरमार्यव्रते रतम् ।
यदवोचोऽप्रियं भीमं नैतत्सत्यं वचस्तव।
पश्यतां सर्वसैन्यानां केशवस्य ममैव च ॥ ७.१४६.१७ ॥
युद्ध करणाऱ्या, पराक्रमी, शूर आणि आर्यव्रतात रत असलेल्या भीमाबद्दल तू अप्रिय बोललास; तुझे ते वचन सत्य नाही, सर्व सैन्ये पाहत असताना, केशव आणि माझ्यासमोरही.
7.146.18
विरथो भीमसेनेन कृतोऽसि बहुशो रणे ।
न च त्वां परुषं किञ्चिदुक्तवान्पाण्डुनन्दनः ॥ ७.१४६.१८ ॥
युद्धात भीमसेनाने तुला अनेकदा रथहीन केले आहे; तरीही पाण्डूचा पुत्र तुला कोणतेही कठोर वचन बोलला नाही.
7.146.19
यस्मात्तु बहु रूक्षं च श्रावितस्ते वृकोदरः ।
परोक्षं यच्च सौभद्रो युष्माभिर्बहुभिर्हतः।
तस्मादस्यावलेपस्य सद्यः फलमवाप्नुहि ॥ ७.१४६.१९ ॥
कारण वृकोदराने तुम्हाला पुष्कळ कठोर शब्द ऐकवले होते; आणि सौभद्राला तुम्ही अनेकांनी अनुपस्थितीत ठार केले. म्हणून या अहंकाराचे फळ तू लगेच भोग.
7.146.20
त्वया तस्य धनुश्छिन्नमात्मनाशाय दुर्मते ।
तस्माद्वध्योऽसि मे मूढ सभृत्यसुतबान्धवः ॥ ७.१४६.२० ॥
तुझ्यामुळे त्याचे धनुष्य तोडले गेले, तुझ्याच आत्मनाशासाठी, हे दुर्मती. म्हणून हे मूढा, सेवक, पुत्र आणि बांधवांसह तू माझ्याकडून वध्य आहेस.
7.146.21
कुरु त्वं सर्वकृत्यानि महत्ते भयमागतम् ।
हन्ताऽस्मि वृषसेनं ते प्रेक्षमाणस्य संयुगे ॥ ७.१४६.२१ ॥
तुझी सर्व कर्मे कर; तुझ्यावर मोठे भय आले आहे. युद्धात तू पाहत असताना मी तुझा वृषसेन मारीन.
7.146.22
ये चान्येऽप्युपयास्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नृपाः ।
तांश्च सर्वान्हनिष्यामि सत्येनायुधमालभे ॥ ७.१४६.२२ ॥
बुद्धिमोहाने माझ्याकडे येणाऱ्या इतर राजांनाही मी सर्वांना मारीन; सत्याची शपथ घेऊन मी शस्त्र उचलतो.
7.146.23
त्वां च मूढाकृतप्रज्ञमतिमानिनमाहवे ।
दृष्ट्वा दुर्योधनो मन्दो भृशं तप्स्यति पातितम् ॥ ७.१४६.२३ ॥
युद्धात तुला, हे मूढा, बुद्धिहीन आणि अति-गर्विष्ठा, पडलेले पाहून मंदबुद्धी दुर्योधन अत्यंत शोक करील.
7.146.24
अर्जुनेन प्रतिज्ञाते वधे कर्णसुतस्य तु ।
महान्सुतुमुलः शब्दो बभूव रथिनां तदा ॥ ७.१४६.२४ ॥
कर्णपुत्राच्या वधाची अर्जुनाने प्रतिज्ञा केली, तेव्हा रथी लोकांमध्ये मोठा भयंकर गोंधळ उठला.
7.146.25
तस्मिन्नाकुलसङ्ग्रामे वर्तमाने महाभये ।
मन्दरश्मिः सहस्रांशुरस्तङ्गिरिमुपाद्रवत् ॥ ७.१४६.२५ ॥
त्या महाभयंकर आणि गोंधळलेल्या युद्धात असताना, मंद किरणांचा सहस्रांशु (सूर्य) अस्ताचल पर्वताकडे धावला.
7.146.26
ततो दुर्योधनो राजा राधेयं त्वरितोऽब्रवीत् ।
अर्जुनं प्रेक्ष्य संयातं जयद्रथवधं प्रति ॥ ७.१४६.२६ ॥
तेव्हा राजा दुर्योधनाने घाईने राधेय (कर्ण) यास म्हटले—जयद्रथवधासाठी अर्जुन येत असल्याचे पाहून.
7.146.27
अमानुषाणि कर्माणि कुर्वन्तौ भरतर्षभ ।
सात्यकिं भीमसेनं च यत्तौ तौ दर्शयन्निव ॥ ७.१४६.२७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, अमानुषी कर्मे करणारे सात्यकी आणि भीमसेन प्रयत्नशील होऊन जणू आपले सामर्थ्य दाखवत होते.
7.146.28
अयं स वैकर्तन युद्धकालो ।
विदर्शयस्वात्मबलं महात्मन्।
यथा न वध्येत रणेऽर्जुनेन ।
जयद्रथः कर्ण तथा कुरुष्व ॥ ७.१४६.२८ ॥
वैकर्तना, हीच युद्धाची वेळ आहे. महात्म्या, आपले स्वतःचे सामर्थ्य दाखव; युद्धात अर्जुनाकडून जयद्रथ वधला जाऊ नये म्हणून, कर्णा, तसे कर.
7.146.29
अल्पावशेषो दिवसो हि साम्प्रतं ।
निवारयेहाद्य रिपुं शरौघैः।
दिनक्षयं प्राप्य नरप्रवीर ।
ध्रुवो हि नः कर्ण जयो भविष्यति ॥ ७.१४६.२९ ॥
आता दिवस फारच थोडा उरला आहे. नरश्रेष्ठा, येथेच आज बाणांच्या वर्षावाने शत्रूला अडव. दिवस संपताना, कर्णा, आमचा विजय निश्चित होईल.
7.146.30
सैन्धवे रक्ष्यमाणे तु सूर्यस्यास्तमनं प्रति ।
मिथ्याप्रतिज्ञः कौन्तेयः प्रवेक्ष्यति हुताशनम् ॥ ७.१४६.३० ॥
सैंधव (जयद्रथ) रक्षिला जात असताना आणि सूर्य अस्ताकडे जात असताना, खोटी प्रतिज्ञा केलेला कौंतेय (अर्जुन) अग्नीत प्रवेश करील.
7.146.31
अनर्जुनायां च भुवि मुहूर्तमपि मानद ।
जीवितुं नोत्सहेरन्वै भ्रातरोऽस्य सहानुगाः ॥ ७.१४६.३१ ॥
हे मानद, अर्जुनाशिवाय या पृथ्वीवर त्याचे बंधू आणि अनुचर क्षणभरही जगण्याचे धाडस करणार नाहीत.
7.146.32
पाण्डवेषु विनष्टेषु सशैलवनकाननाम् ।
वसुन्धरामिमां कर्ण भोक्ष्यामो महतकण्टकाम् ॥ ७.१४६.३२ ॥
हे कर्णा, पांडव नष्ट झाल्यावर पर्वत, वने आणि उपवनांसह ही पृथ्वी—जिचे मोठे काटे दूर झाले आहेत—आपण उपभोगू.
7.146.33
दैवेनोपहतः पार्थो विपरीतश्च मानद ।
कार्याकार्यमजानानः प्रतिज्ञां कृतवान्रणे ॥ ७.१४६.३३ ॥
हे मानद, दैवाने पीडित झालेल्या, विपरीत बुद्धीच्या पार्थाने, कर्तव्य काय आणि अकर्तव्य काय हे न जाणता रणात प्रतिज्ञा केली.
7.146.34
नूनमात्मविनाशाय पाण्डवेन किरीटिना ।
मिथ्याप्रतिज्ञैव कृता जयद्रथवधं प्रति ॥ ७.१४६.३४ ॥
निश्चितच पांडुपुत्र किरीटीने स्वतःच्या नाशासाठीच जयद्रथवधाबाबत खोटी प्रतिज्ञा केली आहे.
7.146.35
कथं जीवति दुर्धर्षे त्वपि राधेय फल्गुनः ।
अनस्तङ्गत आदित्ये हन्यात्सैन्धवकं नृपम् ॥ ७.१४६.३५ ॥
हे दुर्धर्ष राधेया, अर्जुन जिवंत असताना, सूर्य मावळण्यापूर्वीच सिंधुराजाला तो कसा मारील?
7.146.36
रक्षितं मद्रराजेन कृपेण च महात्मना ।
जयद्रथं रणमुखे कथं हन्याद्धनञ्जयः ॥ ७.१४६.३६ ॥
मद्रराज आणि महात्मा कृप यांनी रक्षिलेल्या जयद्रथाला रणमुखात धनंजय कसा मारील?
7.146.37
द्रौणिना रक्ष्यमाणं च मया दुःशासनेन च ।
कथं प्राप्स्यति बीभत्सुः सैन्धवं कालचोदितः ॥ ७.१४६.३७ ॥
द्रोणपुत्र, मी आणि दुःशासन यांनी रक्षिलेल्या सैंधवाला कालप्रेरित बीभत्सु कसा गाठेल?
7.146.38
युध्यन्ते बहवः शूरा लम्बते च दिवाकरः ।
शङ्के जयद्रथं पार्थो नैव प्राप्स्यति मानद ॥ ७.१४६.३८ ॥
अनेक शूर युद्ध करीत आहेत; सूर्य मावळत आहे. हे मानदा, पार्थ जयद्रथापर्यंत पोहोचणार नाही अशी मला शंका आहे.
7.146.39
स त्वं कर्ण मया सार्धं शूरैश्चान्यैर्महारथैः ।
द्रौणिना त्वं हि सहितो मद्रेशेन कृपेण च।
युध्यस्व यत्नमास्थाय परं पार्थेन संयुगे ॥ ७.१४६.३९ ॥
हे कर्णा, तू माझ्यासह, इतर शूर महारथींसह, द्रोणपुत्र, मद्रेश आणि कृप यांच्यासह, परम प्रयत्नाने रणात पार्थाशी लढ.
7.146.40
एवमुक्तस्तु राधेयस्तव पुत्रेण मारिष ।
दुर्योधनमिदं वाक्यं प्रत्युवाच कुरूत्तमम् ॥ ७.१४६.४० ॥
हे माऱिषा, तुझ्या पुत्राने असे सांगितल्यावर राधेय (कर्ण) कुरुश्रेष्ठ दुर्योधनाला हे वचन म्हणाला.
7.146.41
दृढलक्ष्येण वीरेण भीमसेनेन धन्विना ।
भृशं भिन्नतनुः सङ्ख्ये शरजालैरनेकशः ॥ ७.१४६.४१ ॥
दृढ लक्ष्य असलेला वीर धनुर्धर भीमसेनाच्या बाणांच्या जाळ्यांनी युद्धात माझे शरीर अनेक वेळा अत्यंत छेदले गेले आहे.
7.146.42
स्थातव्यमिति तिष्ठामि रणे सम्प्रति मानद ।
नाङ्गमिङ्गति किञ्चिन्मे सन्तप्तस्य महेषुभिः।
योत्स्यामि तु यथाशक्त्या त्वदर्थं जीवितं मम ॥ ७.१४६.४२ ॥
स्थिर राहिले पाहिजे म्हणून मी आता रणात उभा आहे. हे मानदा, महान बाणांनी पीडित असतानाही माझा एकही अवयव तसूभरही हलत नाही. माझ्या शक्तीनुसार मी तुझ्यासाठी लढेन; माझे जीवन तुझ्यासाठी आहे.
7.146.43
तत्तथा प्रयतिष्येऽहं परं शक्त्या…सुयोधन ।
यथा पाण्डवमुख्योऽसौ न हनिष्याति सैन्धवम् ॥ ७.१४६.४३ ॥
मी तसाच माझ्या पूर्ण शक्तीने प्रयत्न करीन…हे सुयोधना, पाण्डवांमधील प्रमुख तो सैंधवाला मारू नये म्हणून.
7.146.44
न हि मे युध्यमानस्य सायकानस्यतः शितान् ।
सैन्धवं प्राप्स्यते वीरः सव्यसाची धनञ्जयः ॥ ७.१४६.४४ ॥
मी युद्ध करीत तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव करीत असताना वीर सव्यसाची धनंजय सैंधवापर्यंत पोहोचणार नाही.
7.146.45
यत्तु भक्तिमता कार्यं सततं हितकाङ्क्षिणा ।
तत्करिष्यामि कौरव्य जयो दैवे प्रतिष्ठितः ॥ ७.१४६.४५ ॥
भक्तिमान आणि सदैव हित इच्छिणाऱ्याने जे करायला हवे ते मी करीन, हे कौरव्य; विजय दैवावर अवलंबून आहे.
7.146.46
सैन्धवार्थे परं यत्नं करिष्याम्यद्य संयुगे ।
त्वत्प्रियार्थं महाराज जयो दैवे प्रतिष्ठितः ॥ ७.१४६.४६ ॥
आज युद्धात सैंधवासाठी मी परम प्रयत्न करीन, आपल्या प्रियासाठी, हे महाराजा; विजय दैवावर स्थिर आहे.
7.146.47
अद्य योत्स्येऽर्जुमहं पौरुषं स्वं व्यपाश्रितः ।
त्वदर्थे पुरुषव्याघ्र जयो दैवे प्रतिष्ठितः ॥ ७.१४६.४७ ॥
आज मी अर्जुनाशी युद्ध करीन, माझ्या स्वतःच्या पौरुषाचा आश्रय घेऊन, आपल्यासाठी, हे पुरुषव्याघ्रा; विजय दैवावर स्थिर आहे.
7.146.48
अद्य युद्धं कुरुश्रेष्ठ मम पार्थस्य चोभयोः ।
पश्यन्तु सर्वसैन्यानि दारुणं रोमहर्षणम् ॥ ७.१४६.४८ ॥
आज, हे कुरुश्रेष्ठा, माझे आणि पार्थाचे, दोघांचे भयंकर, रोमांचकारी युद्ध सर्व सैन्ये पाहोत.
7.146.49
कर्णकौरवयोरेवं रणे संभाषमाणयोः ।
अर्जुनो निशितैर्बाणैर्जघान तव वाहिनीम् ॥ ७.१४६.४९ ॥
कर्ण आणि कौरव युद्धात असे बोलत असतानाच अर्जुनाने तीक्ष्ण बाणांनी तुमच्या सैन्यावर प्रहार केला.
7.146.50
चिच्छेद निशितैर्बाणैः शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ७.१४६.५० ॥
मागे न हटणाऱ्या त्या शूरांना त्याने तीक्ष्ण बाणांनी छिन्नभिन्न केले.
7.146.51
भुजान्परिघसङ्काशान्हस्तिहस्तोपमान्रणे ।
शिरांसि च महाबाहुश्चिच्छेद निशितैः शरैः ॥ ७.१४६.५१ ॥
महाबाहू अर्जुनाने रणात परिघासारखे आणि हत्तीच्या सोंडेसारखे बाहू व मस्तके तीक्ष्ण बाणांनी छाटली.
7.146.52
हस्तिहस्तान्द्विपस्कन्धान्रथाक्षांश्च समन्ततः ।
शोणिताक्तान्हयारोहान्गृहीतप्रासतोमरान् ॥ ७.१४६.५२ ॥
सर्व बाजूंनी त्याने हत्तींच्या सोंडा, हत्तींचे खांदे, रथांचे आस, रक्ताने माखलेले अश्वारोही आणि प्रास-तोमर धारण केलेले योद्धे छाटले.
7.146.53
क्षुरैश्चिच्छेद बीभत्सुर्द्विधैकैकं त्रिधैव च ।
हयान्वारणमुख्यांश्च पदातींश्च समन्ततः।
ध्वजांश्छत्राणि चापानि चामराणि शिरांसि च ॥ ७.१४६.५३ ॥
बीभत्सु अर्जुनाने क्षुर बाणांनी प्रत्येकाला दोन किंवा तीन तुकडे केले; सर्व बाजूंनी घोडे, श्रेष्ठ हत्ती, पायदळ, ध्वज, छत्रे, धनुष्ये, चामरे आणि मस्तके छाटली.
7.146.54
कक्षमग्निरिवोद्धूतः प्रादहत्तव वाहिनीम् ।
अचिरेण महीं पार्थश्चकार रुधिरोत्तराम् ॥ ७.१४६.५४ ॥
वाळलेल्या गवतात पेटलेल्या अग्नीप्रमाणे पार्थाने तुमचे सैन्य जाळले; लवकरच पृथ्वी रक्ताने आच्छादून टाकली.
7.146.55
हतभूयिष्ठयोधं तत्कृत्वा तव बलं बली ।
आससाद दुराधर्षः सैन्धवं सत्यविक्रमः ॥ ७.१४६.५५ ॥
तुमच्या सैन्यातील बहुतेक योद्ध्यांना ठार करून, बलवान, अजेय आणि सत्यपराक्रमी तो सैंधवाजवळ (जयद्रथाजवळ) पोहोचला.
7.146.56
बीभत्सुर्भीमसेनेन सात्वतेन च रक्षितः ।
प्रबभौ भरतश्रेष्ठ ज्वलन्निव हुताशनः ॥ ७.१४६.५६ ॥
भीमसेन आणि सात्वत (कृष्ण) यांनी रक्षिलेला बीभत्सु (अर्जुन), हे भरतश्रेष्ठा, प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे तेजाने चमकला.
7.146.57
तं तथाऽवस्थितं दृष्ट्वा त्वदीया वीरसंमताः ।
नामृष्यन्त महेष्वासाः पाण्डवं पुरुषर्षभाः ॥ ७.१४६.५७ ॥
तो असा उभा असलेला पाहून तुमचे वीरमान्य, महाधनुर्धर, पुरुषश्रेष्ठ योद्धे पांडवाला सहन करू शकले नाहीत.
7.146.58
दुर्योधनश्च कर्णश्च वृषसेनोऽथ मद्रराट्। ॥ ७.१४६.५८ ॥
दुर्योधन आणि कर्ण, मग वृषसेन आणि मद्रराज (शल्य).
7.146.59
सन्नद्धाः सैन्धवस्यार्थे समावृण्वन्किरीटिनम् ।
नृत्यन्तं रथमार्गेषु धनुर्ज्यातलनिःस्वनैः ॥ ७.१४६.५९ ॥
सैंधवासाठी (जयद्रथासाठी) सज्ज झालेल्या त्यांनी, धनुष्याच्या प्रत्यंचेच्या टणत्काराने रथमार्गांवर नाचणाऱ्या किरीटीला (अर्जुनाला) वेढले.
7.146.60
सङ्ग्रामकोविदं पार्थं सर्वे युद्धविशारदाः ।
अभीताः पर्यवर्तन्त व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ ७.१४६.६० ॥
युद्धकुशल पार्थाला (अर्जुनाला) सामोरे जाण्यासाठी सर्व युद्धविशारद निर्भयपणे वळले, जणू उघड्या मुखाच्या अंतकासमोर.
7.146.61
सैन्धवं पृष्ठतः कृत्वा जिघांसन्तोऽच्युतार्जुनौ ।
सूर्यास्तमनमिच्छन्तो लोहितायति भास्करे ॥ ७.१४६.६१ ॥
सिंधुराजाला मागे ठेवून, त्याला मारण्याची इच्छा असलेले अच्युत व अर्जुन, सूर्य लाल होत असताना सूर्यास्त इच्छित नव्हते.
7.146.62
ते भुजैर्भोगिभोगाभैर्धनूंष्यानम्य सायकान् ।
मुमुचुःसूर्यरश्म्याभाञ्छतशः फल्गुनं प्रति ॥ ७.१४६.६२ ॥
ते सर्पाच्या वेटोळ्यांसारख्या बाहूंनी धनुष्ये वाकवून, सूर्यकिरणांसारखे तेजस्वी शेकडो बाण फाल्गुनावर सोडू लागले.
7.146.63
ततस्तानस्यमानांश्च किरीटी युद्धदुर्मदः ।
द्विधा त्रिधाऽष्टधैकैकं छित्त्वा विव्याध तान्रथान् ॥ ७.१४६.६३ ॥
नंतर युद्धात मदोन्मत्त किरीटीने त्यांचे सोडलेले बाण दोन, तीन, आठ तुकड्यांत तोडून त्या रथांना विद्ध केले.
7.146.64
सिंहलाङ्गूलकेतुस्तु दर्शयन्वीर्यमात्मनः ।
शारद्वतीसुतो राजन्नर्जुनं प्रत्यवारयन् ॥ ७.१४६.६४ ॥
हे राजा, सिंहपुच्छ ध्वज असलेल्या शारद्वतीपुत्राने आपले पराक्रम दाखवत अर्जुनाला अडवले.
7.146.65
स विद्वा दशभिः पार्थं वासुदेवं च सप्तभिः ।
अतिष्ठद्रथमार्गेषु सैन्धवं प्रतिपालयन् ॥ ७.१४६.६५ ॥
त्याने पार्थाला दहा बाणांनी आणि वासुदेवाला सात बाणांनी विद्ध करून, सिंधुराजाचे रक्षण करत रथमार्गांवर उभा राहिला.
7.146.66
अथैनं कौरवश्रेष्ठाः सर्व एव महारथाः ।
महता रथवंशेन सर्वतः प्रत्यवारयन् ॥ ७.१४६.६६ ॥
नंतर कौरवश्रेष्ठ सर्व महारथींनी मोठ्या रथसमूहाने चहूकडून त्याला अडवले.
7.146.67
विष्फारयन्तश्चापानि विसृजन्तश्च सायकान् ।
सैन्धवं पर्यरक्षन्त शासनात्तनयस्य ते ॥ ७.१४६.६७ ॥
धनुष्ये ताणून बाण सोडत त्यांनी आपल्या पुत्राच्या आज्ञेने सैंधवाचे रक्षण केले.
7.146.68
ततः पार्थस्य शूरस्य बाह्वोर्बलमदृश्यत ।
इषूणामक्षयत्वं च धनुषो गाण्डिवस्य च ॥ ७.१४६.६८ ॥
तेव्हा शूर पार्थाचे बाहुबल दिसले; बाणांची अक्षयता आणि गांडीव धनुष्याचे सामर्थ्यही दिसले.
7.146.69
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य द्रौणेः शारद्वतस्य च ।
एकैकं दशभिर्बाणैः सर्वानेव समार्पयत् ॥ ७.१४६.६९ ॥
अस्त्रांनी अस्त्रे निवारून द्रोणपुत्र आणि शारद्वत यांना, प्रत्येकाला दहा बाणांनी, सर्वांनाच त्याने विद्धले.
7.146.70
तं द्रौणिः पञ्चविंशत्या वृषसेनश्च सप्तभिः ।
दुर्योधनश्च विंशत्या कर्णशल्यौ त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.१४६.७० ॥
त्याला द्रोणपुत्राने पंचवीस, वृषसेनाने सात, दुर्योधनाने वीस, आणि कर्ण व शल्य यांनी प्रत्येकी तीन-तीन बाणांनी विद्धले.
7.146.71
त एनमभिगर्जन्तो विध्यन्तश्च पुनःपुनः ।
विधुन्वन्तश्च चापानि सर्वतः प्रत्यवारयन् ॥ ७.१४६.७१ ॥
ते त्याच्यावर गर्जना करत, पुन्हा पुन्हा विद्ध करत, धनुष्ये हलवत सर्व बाजूंनी त्याला अडवू लागले.
7.146.72
श्लिष्टं च सर्वतश्चक्रू रथमण्डलमाशु ते ।
सूर्यास्तमनमिच्छन्तस्त्वरमाणा महारथाः ॥ ७.१४६.७२ ॥
त्यांनी झपाट्याने सर्व बाजूंनी दाट रथमंडल रचले; सूर्यास्त इच्छिणारे, घाई करणारे ते महारथी होते.
7.146.73
त एनमभिनर्दन्तौ विधुन्वाना धनूंषि च ।
सिषिचुर्मार्गणैस्तीक्ष्णैर्गिरिं मेघा इवाम्बुभिः ॥ ७.१४६.७३ ॥
ते गर्जना करीत, धनुष्ये हलवीत, मेघ पर्वतावर पाण्याचा वर्षाव करतात तसे तीक्ष्ण बाणांनी त्याला वर्षवू लागले.
7.146.74
ते महास्त्राणि दिव्यानि तत्र राजन्व्यदर्शयन् ।
धनञ्जयस्य गात्रे तु शूराः परिघबाहवः ॥ ७.१४६.७४ ॥
हे राजा, तेथे परिघासारखे बाहू असलेल्या त्या शूरांनी धनंजयाच्या शरीरावर दिव्य महास्त्रे दाखविली.
7.146.75
निवार्य ताञ्शरव्रातैर्दिव्यान्यस्त्राणि दर्शयन् ।
हतभूयिष्ठयोधं तत्कृत्वा तव बलं बली।
आससाद दुराधर्षः सैन्धवं सत्यविक्रमः ॥ ७.१४६.७५ ॥
त्यांना बाणांच्या समूहांनी रोखून, दिव्य अस्त्रे दाखवून, बहुतेक योद्ध्यांना मारून तुझे सैन्य तसे करून, बलवान, दुर्धर्ष, सत्यपराक्रमी तो सैंधवाजवळ पोहोचला.
7.146.76
तं कर्णः संयुगे राजन्प्रत्यवारयदाशुगैः ।
मिषतो भीमसेनस्य सात्वतस्य च भारत ॥ ७.१४६.७६ ॥
हे राजा, युद्धात कर्णाने त्याला वेगवान बाणांनी अडविले; भीमसेन आणि सात्यकी पाहत असताना, हे भारता.
7.146.77
तं पार्थो दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यद्राणाजिरे ।
सूतपूत्रं महाबाहुः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ७.१४६.७७ ॥
महाबाहू पार्थाने रणभूमीत सर्व सैन्य पाहत असताना दहा बाणांनी त्या सूतपुत्रावर प्रत्याघात केला.
7.146.78
सात्वतश्च त्रिभिर्बाणैः कर्णं विव्याध मारिष ।
भीमसेनस्त्रिभिश्चैव पुनः पार्थश्च सप्तभिः ॥ ७.१४६.७८ ॥
हे मारिष, सात्यकीने तीन बाणांनी कर्णाला विद्धले; भीमसेनानेही तीनने; पुन्हा पार्थाने सातने.
7.146.79
तान्कर्णः प्रतिविव्याध षष्ट्याषष्ट्या महारथः ।
तद्युद्धमभवद्राजन्कर्णस्य बहुभिः सह ॥ ७.१४६.७९ ॥
महारथी कर्णाने त्यांना प्रत्येकी साठ-साठ बाणांनी प्रत्युत्तर दिले. हे राजा, कर्णाचे ते युद्ध पुष्कळ जणांसोबत झाले.
7.146.80
तत्राद्भूतमपश्याम सूतपुत्रस्य मारिष ।
यदेकः समरे क्रुद्धस्त्रीन्रथान्पर्थवारयत् ॥ ७.१४६.८० ॥
तेथे सूतपुत्राचे एक अद्भुत कर्म आम्ही पाहिले, हे मारिष. एकटा क्रोधाने युद्धात त्याने पार्थाचे तीन रथ अडवले.
7.146.81
फल्गुनस्तु महाबाहुः कर्णं वैकर्तनं रणे ।
सायकानां शतेनैव सर्वमर्मस्वताडयत् ॥ ७.१४६.८१ ॥
पण महाबाहू फल्गुनाने रणांगणात वैकर्तन कर्णाला शंभर बाणांनीच त्याच्या सर्व मर्मस्थानी प्रहार केला.
7.146.82
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गः सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
शरैः पञ्चाशता वीरः फल्गुनं प्रत्यविध्यत ॥ ७.१४६.८२ ॥
रक्ताने माखलेल्या सर्वांगाचा प्रतापी सूतपुत्र वीर पन्नास बाणांनी फल्गुनाला प्रत्युत्तर देता झाला.
7.146.83
तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा नामृष्यत रणेऽर्जुनः ।
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा विव्याधैनं स्तनान्तरे।
सायकैर्नवभिर्वीरस्त्वरमाणो धनञ्जयः ॥ ७.१४६.८३ ॥
त्याचे ते चातुर्य पाहून अर्जुनाला रणात ते सहन झाले नाही. पार्थाने त्याचे धनुष्य तोडून छातीच्या मध्यभागी नऊ बाणांनी त्याला वेगाने वेधले; तो वीर धनंजय.
7.146.84
अथान्यद्धनुरादाय सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
सायकैरष्टसाहस्रैश्छादयामास पाण्डवम् ॥ ७.१४६.८४ ॥
मग दुसरे धनुष्य घेऊन प्रतापी सूतपुत्राने आठ हजार बाणांनी पांडवाला झाकून टाकले.
7.146.85
तां बाणवृष्टिमतुलां कर्णचापसमुत्थिताम् ।
व्यधमत्सायकैः पार्थः शलभानिव मारुतः ॥ ७.१४६.८५ ॥
कर्णाच्या धनुष्यातून उठलेल्या त्या अतुलनीय बाणवृष्टीला पार्थाने आपल्या बाणांनी असे विखुरले, जसा वारा टोळांना विखुरतो.
7.146.86
छादयामास च तदा सायकैरर्जुनो रणे ।
पश्यतां सर्पयोधानां दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥ ७.१४६.८६ ॥
तेव्हा अर्जुनाने रणांगणात आपल्या बाणांनी ते झाकून टाकले; सर्पयोद्धे पाहत असताना त्याने आपल्या हातातील चपळता दाखवली.
7.146.87
वधार्थं चास्य समरे सायकं सूर्यवर्चसम् ।
चिक्षेप त्वरया युक्तस्त्वराकाले धनञ्जयः ॥ ७.१४६.८७ ॥
रणांगणात त्याला मारण्यासाठी धनंजयाने सूर्यासारखा तेजस्वी एक बाण त्या घाईच्या क्षणी वेगाने सोडला.
7.146.88
अश्वत्थामा कृपश्चैव स्वयमेव च सैन्धवः ।
तमापतन्तं वेगेन द्रौणिश्चिच्छेद सायकम्।
अर्धचन्द्रेण तीक्ष्णेन स च्छिन्नः प्रापतद्भूवि ॥ ७.१४६.८८ ॥
अश्वत्थामा, कृप आणि सैंधव (जयद्रथ) स्वतःही; वेगाने येणारा तो बाण द्रौणीने (अश्वत्थाम्याने) तीक्ष्ण अर्धचंद्र बाणाने तोडला; तोडलेला तो बाण भूमीवर कोसळला.
7.146.89
कर्णोऽपि द्विषतां हन्ता छादयामास फल्गुनम् ।
सायकैर्बहुसाहस्रैः कृतप्रतिकृतेप्सया ॥ ७.१४६.८९ ॥
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या कर्णानेही प्रतिकार करण्याच्या इच्छेने हजारो बाणांनी फाल्गुनाला झाकून टाकले.
7.146.90
तौ वृषाविव नर्दन्तौ नरसिंहौ महारथौ ।
सायकैस्तु प्रतिच्छन्नं चक्रतुः खमजिह्मगैः ॥ ७.१४६.९० ॥
ते दोन महारथी, नरसिंह, वृषभांसारखे गर्जना करीत, सरळ उडणाऱ्या बाणांनी आकाश झाकून टाकत होते.
7.146.91
अदृश्यौ च शरौथैस्तौ निघ्न्तावितरेतरम् ।
कर्ण पार्थोऽस्ति तिष्ठत्वं कर्णोऽहं तिष्ठ फल्गुन्न ॥ ७.१४६.९१ ॥
बाणांच्या समूहांनी अदृश्य झालेले ते दोघे एकमेकांवर प्रहार करत म्हणाले — 'हे कर्णा, हा पार्थ आहे, थांब! मी कर्ण आहे, थांब, हे फल्गुना!'
7.146.92
इत्येवं तर्जयन्तौ तौ वाक्शल्यैस्तु परस्परम् ।
विध्येतां समरे वीरौ चित्रं लघु च सुष्ठु च ॥ ७.१४६.९२ ॥
अशा प्रकारे शब्दांच्या काट्यांनी एकमेकांना धमकावत त्या वीरांनी युद्धात एकमेकांना भोसकले — अद्भुतपणे, चपळाईने आणि अत्यंत कौशल्याने.
7.146.93
प्रेक्षणीयौ चाभवतां सर्वयोधसमागमे ।
प्रशस्यामानौ समरे सिद्धचारणपन्नगैः ॥ ७.१४६.९३ ॥
सर्व योद्ध्यांच्या मेळाव्यात ते दोघे पाहण्याजोगे ठरले; युद्धात सिद्ध, चारण आणि नागांनी त्यांची प्रशंसा केली.
7.146.94
अयुध्येतां महाराज परस्परवधैषिणौ ।
ततो दुर्योधनो राजंस्तावकानभ्यभाषत ॥ ७.१४६.९४ ॥
हे महाराज, एकमेकांच्या वधाची इच्छा धरून ते दोघे लढत राहिले. मग, हे राजन्, दुर्योधनाने तुमच्या लोकांना उद्देशून म्हटले.
7.146.95
यत्नाद्रक्षत राधेयं नाहत्वा समरेऽर्जुनम् ।
निवर्तिष्यति राधेयो न वाऽजित्वाऽद्य फल्गुनं ॥ ७.१४६.९५ ॥
'प्रयत्नपूर्वक राधेयाचे रक्षण करा! युद्धात अर्जुनाचा वध केल्याशिवाय राधेय परतणार नाही; आज फल्गुनाला जिंकल्याशिवायही परतणार नाही.'
7.146.96
एतस्मिन्न्तरे राजन्दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
आकर्णमुक्तैरिषुभिः कर्णस्य चतुरो हयान्।
अनयत्प्रेतलोकाय चतुर्भिः श्वेतवाहनः ॥ ७.१४६.९६ ॥
राजन्, याच दरम्यान कर्णाचा पराक्रम पाहून श्वेतवाहनाने (अर्जुनाने) कानापर्यंत ओढून सोडलेल्या बाणांनी कर्णाच्या चारही घोड्यांना चार बाणांनी प्रेतलोकाकडे पाठवले.
7.146.97
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ।
छादयामास स शरैस्तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४६.९७ ॥
त्याने त्याच्या सारथ्यालाही भल्लाने रथाच्या आसनावरून खाली पाडले. तुमचा पुत्र पाहत असताना त्याने बाणांनी (कर्णाला) झाकून टाकले.
7.146.98
सञ्छाद्यमानः समरे हताश्वो हतसारथिः ।
मोहितः शरजालेन कर्तव्यं नाभ्यपद्यत ॥ ७.१४६.९८ ॥
युद्धात बाणांनी झाकला जाऊन, घोडे व सारथी मारले गेल्यामुळे, बाणजालाने मोहित होऊन त्याला कर्तव्य सुचले नाही.
7.146.99
तं तथा विरथं दृष्ट्वा रथमारोप्य तं तदा ।
अश्वत्थामा महाराज भूयोऽर्जुनमयोधयत् ॥ ७.१४६.९९ ॥
महाराजा, त्याला असे रथहीन पाहून अश्वत्थाम्याने त्याला आपल्या रथात चढवून घेतले आणि पुन्हा अर्जुनाशी युद्ध केले.
7.146.100
मद्रराजश्च कौन्तेयमविध्यत्त्रिंशता शरैः ।
आवव्रेऽर्जुनमार्गं च शरजालेन भारत ॥ ७.१४६.१०० ॥
मद्रराजाने कौंतेयाला तीस बाणांनी भेदले; हे भारता, बाणजालाने अर्जुनाचा मार्ग झाकला.
7.146.101
शारद्वतस्तु विंशत्यं वासुदेवं समार्पयत् ।
धनञ्जयं द्वादशभिराजघान शिलीमुखैः
चतुर्भिः सिन्धुराजश्च वृषसेनश्च सप्तभिः ।
पृथक्पृथङ्महाराज विव्यधुः कृष्णपाण्डवौ ॥ ७.१४६.१०१ ॥
शारद्वत (कृप) याने वासुदेवाला वीस बाणांनी मारले; धनंजयाला बारा शिलीमुखांनी मारले. सिंधुराजाने चार आणि वृषसेनाने सात बाणांनी, हे महाराजा, वेगवेगळे कृष्ण आणि पाण्डवाला भेदले.
7.146.102
तथैव तान्प्रत्यविध्यत्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
द्रोणपुत्रं चतुःषष्ट्या मद्रराजं शतेन च
सैन्धवं दशभिर्बाणैर्वृषसेनं त्रिभिः शरैः ।
शारद्वतं च विंशत्या विद्व्वा पार्थो ननाद ह ॥ ७.१४६.१०२ ॥
त्याचप्रमाणे कुंतीपुत्र धनंजयाने त्यांना प्रत्युत्तर देऊन विद्ध केले. द्रोणपुत्राला चौसष्ट, मद्रराजाला शंभर, सिंधुराजाला दहा, वृषसेनाला तीन आणि शारद्वताला वीस बाणांनी भेदून पार्थ गर्जला.
7.146.103
ते प्रतिज्ञाप्रतीघातमिच्छन्तः सव्यसाचिनः ।
सहितास्तावकास्तूर्णमभिपेतुर्धनञ्जयम् ॥ ७.१४६.१०३ ॥
सव्यसाचीची प्रतिज्ञा निष्फळ करण्याची इच्छा धरून ते, तुमचे योद्धे एकत्र होऊन, वेगाने धनंजयावर तुटून पडले.
7.146.104
अथार्जुनः सर्वतो वारुणास्त्रं ।
प्रादुश्चक्रे त्रासयन्धार्तराष्ट्रान्।
तं प्रत्युदीयः कुरुवः पाण्डुपुत्रं ।
रथैर्महार्हैः शरवर्षं सृजन्तः ॥ ७.१४६.१०४ ॥
तेव्हा अर्जुनाने सर्वत्र वरुणास्त्र प्रकट करून धृतराष्ट्राच्या पुत्रांना भयभीत केले. कौरव पांडुपुत्रासमोर पुढे सरसावले आणि मौल्यवान रथांवरून बाणांचा वर्षाव करू लागले.
7.146.105
ततस्तु तस्मिंस्तुमले समुत्थिते ।
सुदारुणे भारतमोहनीये।
नो मुह्यत प्राप्य स राजपुत्रः ।
किरीटमाली व्यसृजच्छरौघान् ॥ ७.१४६.१०५ ॥
तेव्हा त्या भयंकर, भरतवंशीयांना मोहित करणाऱ्या गोंधळात उठूनही तो राजपुत्र, किरीटमाळी, मोहित न होता बाणांचे लोंढे सोडू लागला.
7.146.106
वधप्रेप्सुः सव्यसाची कुरूणां ।
स्मरन्क्लेशान्द्वादशवर्षवृत्तान्।
गाण्डीवमुक्तैरिषुभिर्महात्मा ।
सर्वा दिशो व्यावृणोदप्रमेयः ॥ ७.१४६.१०६ ॥
कुरूंचा वध करण्याची इच्छा धरणाऱ्या सव्यसाचीने बारा वर्षांचे क्लेश स्मरून, गांडीवातून सोडलेल्या बाणांनी त्या अप्रमेय महात्म्याने सर्व दिशा झाकून टाकल्या.
7.146.107
प्रदीप्तोल्कमभवच्चान्तरिक्षं ।
मृतेषु देहेष्वपतन्वयांसि।
यत्पिङ्गलज्येन किरीटमाली ।
क्रुद्धो रिपूनाजगवेन हन्ति ॥ ७.१४६.१०७ ॥
आकाश जळत्या उल्कांनी भरले; मृत देहांवर पक्षी पडू लागले, कारण पिंगल दोरीच्या धनुष्याने किरीटमाली क्रोधाने आजगव धनुष्याने शत्रूंना ठार करत होता.
7.146.108
ततः किरीटि महता महायशाः ।
शरासनेनास्य शराननीकजित्।
हयप्रवेकोत्तमनागघूर्णिता… ।
न्कुरुप्रवीरानिषुभिर्व्यापातयत् ॥ ७.१४६.१०८ ॥
नंतर महायशस्वी किरीटीने आपल्या महान धनुष्याने, सैन्य जिंकणाऱ्या त्या बाणांनी … घोडे, स्वार आणि उत्तम हत्तींनी ढवळलेल्या कुरुवीरांना ठार करवले.
7.146.111
गदाश्च गुर्वीः परिघानयस्मया… ।
नसींश्च शक्तीश्च रणे नराधिपाः।
महान्ति शस्त्राणि च भीमदर्शनाः ।
प्रगृह्य पार्थं सहसाऽभिदुद्रुवुः ॥ ७.१४६.१११ ॥
जड गदा, लोखंडी … परिघ, भाले व शक्ती आणि युद्धात हे राजांनो, प्रचंड व भयानक दिसणारी शस्त्रे घेऊन त्यांनी अचानक पार्थावर धाव घेतली.
7.146.112
ततो युगान्ताभ्रसमस्वनं मह… ।
न्महेन्द्रचापप्रतिमं च गाण्डिवम्।
चकर्ष दोर्भ्यों विहसन्भृशं ययौ ।
दहंस्त्वहीयान्यमराष्ट्रवर्धनः ॥ ७.१४६.११२ ॥
नंतर युगांताच्या मेघांसारखा गर्जत … महा … इंद्रधनुष्यासारख्या गांडीवाला दोन्ही हातांनी ओढून, अत्यंत हसत, दहन करत तो पुढे गेला; यमराष्ट्राचा वाढवणारा तोच आहे.
7.146.113
स तानुदीर्णान्सरथान्सवारणा… ।
न्पदातिसङ्घांश्च महाधनुर्धरः।
विपन्नसर्वायुधजीवितान्रणे ।
चकार वीरो यमराष्ट्रवर्धनान् ॥ ७.१४६.११३ ॥
तो वीर, महाधनुर्धर, रथ आणि हत्तींसह पुढे धावून आलेल्यांना, पायदळाच्या समूहांना, ज्यांची शस्त्रे आणि प्राण रणात नष्ट झाले त्यांना यमराज्य वाढवणारे केले.