महाभारत · अध्याय 7.151
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.151.1
सैन्धवे निहते राजन्पुत्रस्तव सुयोधनः ।
अश्रुपूर्णमुखो दीनो निरुत्साहो द्विषज्जये ॥ ७.१५१.१ ॥
राजा, सैंधव मारला गेल्यावर तुमचा पुत्र सुयोधन अश्रूंनी भरलेल्या मुखाने, दीन आणि शत्रुजयाच्या उत्साहाशिवाय झाला.
7.151.2
दुर्मना निःश्वसन्दुष्टो भग्नदंष्ट्र इवोरगः ।
आगस्कृत्सर्वलोकस्य पुत्रस्तेऽर्तिं परामगात् ॥ ७.१५१.२ ॥
मन खिन्न, उसासे टाकणारा, क्षुब्ध, मोडलेल्या दाढांच्या सापासारखा, सर्व जगाचा अपराधी असा तुमचा पुत्र अत्यंत दुःखाला प्राप्त झाला.
7.151.3
दृष्ट्वा तत्कदनं घोरं स्वबलस्य कृतं महत् ।
जिष्णुना भीमसेनेन सात्वतेन च संयुगे ॥ ७.१५१.३ ॥
युद्धात अर्जुन, भीमसेन आणि सात्वत (कृष्ण) यांनी आपल्या सैन्यावर केलेला तो भयंकर आणि महान संहार पाहून,
7.151.4
स विवर्णः कृशो दीनो बाष्पविप्लुतलोचनः ।
अमन्यतार्जुनसमो न योद्धा भुवि विद्यते ॥ ७.१५१.४ ॥
तो फिकट, कृश, दीन आणि अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांचा झाला; पृथ्वीवर अर्जुनासारखा योद्धा नाही असे त्याला वाटले.
7.151.5
न द्रोणो न च राधेयो नाश्वत्थामा कृपो न च ।
पार्थस्य सम्मखे स्थातुं पर्याप्ता इति मारिष ॥ ७.१५१.५ ॥
हे माननीय, द्रोण, राधेय (कर्ण), अश्वत्थामा किंवा कृप कोणीही पार्थासमोर उभे राहण्यास समर्थ नाहीत.
7.151.6
निर्जित्य हि रणे पार्थः सर्वान्मम महारथान् ।
अवधीत्सैन्धवं सङ्ख्ये न च कश्चिदवारयत् ॥ ७.१५१.६ ॥
युद्धात माझ्या सर्व महारथींना जिंकून पार्थाने सैंधवाला मारले; त्याला कोणीही अडवू शकले नाही.
7.151.7
सर्वथा हतमेवेदं कौरवाणां महद्बलम् ।
न ह्यस्य विद्यते त्राता साक्षादपि पुरन्दरः ॥ ७.१५१.७ ॥
कौरवांचे हे महान सैन्य पूर्णपणे नष्ट झाले आहे. याचा रक्षक प्रत्यक्ष पुरंदर (इंद्र) देखील नाही.
7.151.8
यमुपाश्रित्य सङ्ग्रामे कृतः शस्त्रसमुद्यमः ।
स कर्णो निर्जितः सङ्ख्ये हतश्चैव जयद्रथः ॥ ७.१५१.८ ॥
ज्याच्यावर भिस्त ठेवून युद्धात शस्त्रसज्जता केली गेली, तो कर्ण युद्धात पराजित झाला; जयद्रथही मारला गेला.
7.151.9
परुषाणि सभामध्ये प्रोक्तवान्यो हि पाण्डवान् ।
स कर्णो निर्जितः सङ्ख्ये सैन्धवश्च निपातितः ॥ ७.१५१.९ ॥
सभेच्या मध्यभागी पांडवांना कठोर शब्द बोलणारा, तो कर्ण युद्धात पराजित झाला; सैंधवही पाडला गेला.
7.151.10
यस्य वीर्यं समाश्रित्य शमं याचन्तमच्युतम् ।
तृणवत्तमहं मन्ये स कर्णो निर्जितो युधि ॥ ७.१५१.१० ॥
ज्याच्या वीर्याचा आधार घेऊन शांतीची याचना करणाऱ्या अच्युताला (कृष्णाला) मी तृणासारखे मानले, तो कर्ण युद्धात पराजित झाला.
7.151.11
एवं क्लान्तमना राजन्नुपायाद्रोणमीक्षितुम् ।
आगस्कृत्सर्वलोकस्य पुत्रस्ते भरतर्षभ ॥ ७.१५१.११ ॥
हे राजा, अशा खिन्न मनाने तुमचा पुत्र द्रोणाला पाहायला गेला. हे भरतश्रेष्ठा, तो सर्व लोकांचा अपराधी होता.
7.151.12
ततस्तत्सर्वमाचख्यौ कुरूणां वैशसं महत् ।
परान्विजयतश्चापि धार्तराष्ट्रान्निमज्जतः ॥ ७.१५१.१२ ॥
नंतर त्याने कौरवांचा तो सर्व महान विनाश सांगितला — शत्रूंचा विजय आणि धृतराष्ट्राचे पुत्र बुडत असल्याचे.
7.151.13
पश्य मूर्धाभिषिक्तानामाचार्य कदनं महत् ।
कृत्वा प्रमुखतः शूरं भीष्मं मम पितामहम् ॥ ७.१५१.१३ ॥
पाहा, माझे पितामह शूर भीष्मांना पुढे करून मुकुटाभिषिक्त राजांचा आणि आचार्यांचा हा महान संहार.
7.151.14
तं निहत्य प्रलुब्धोऽयं शिखण्डी पूर्णमानसः ।
पाञ्चाल्यैः सहितः सर्वैः सेनाग्रमभिवर्तते ॥ ७.१५१.१४ ॥
त्यांना मारून हा लोभी शिखंडी, मन तृप्त झालेला, सर्व पांचालांसह सेनेच्या अग्रभागाकडे चालून येत आहे.
7.151.15
अपरश्चापि दुर्धर्षः शिष्यस्ते सव्यसाचिना ।
अक्षौहिणीः सप्त हत्वा हतो राजा जयद्रथः ॥ ७.१५१.१५ ॥
आणखी एक, आपला अजेय शिष्य सव्यसाची (अर्जुन) सात अक्षौहिणी सेना मारून राजा जयद्रथालाही मारला गेला.
7.151.16
अस्मद्विजयकामानां सुहृदामुपकारिणाम् ।
गन्ताऽस्मि कथमानृण्यं गतानां यमसादनम् ॥ ७.१५१.१६ ॥
आमच्या विजयाची इच्छा करणारे, उपकार करणारे मित्र यमलोकी गेले; त्यांच्या ऋणातून मी कसा मुक्त होऊ?
7.151.17
ये मदर्थं परीप्सन्ते वसुधां वसुधाधिपाः ।
ते हित्वा वसुधैश्वर्यं वसुधामधिशेरते ॥ ७.१५१.१७ ॥
माझ्यासाठी जे भूपाल पृथ्वी मिळवण्याचा प्रयत्न करत होते, ते पृथ्वीचे ऐश्वर्य सोडून पृथ्वीवरच निजले आहेत.
7.151.18
सोऽहं कापुरुषः क-त्वा मित्राणां क्षयमीदृशम् ।
अश्वमेधसहस्रेण पावितुं न समुत्सहे ॥ ७.१५१.१८ ॥
मी कापुरुष आहे; मित्रांचा असा नाश घडवून हजार अश्वमेध यज्ञांनीही स्वतःला शुद्ध करण्याचे धैर्य माझ्यात नाही.
7.151.19
मम लुब्धस्य पापस्य तथा धर्मापचायिनः ।
व्यायामेन जिगीषन्तः प्राप्ता वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.१५१.१९ ॥
लोभी, पापी आणि धर्माचे उल्लंघन करणाऱ्या माझ्यामुळे, जिंकण्याच्या इच्छेने झटणारे वैवस्वताच्या (यमाच्या) लोकाला गेले.
7.151.20
कथं पतितवृत्तस्य पृथिवी सुहृदां द्रुहः ।
विवरं नाशकद्दातुं मम पार्थिवसंसदि ॥ ७.१५१.२० ॥
पतित आचरण करणाऱ्या, मित्रद्रोही माझ्यासाठी राजांच्या सभेत पृथ्वी फाटून मार्ग का देऊ शकली नाही?
7.151.21
योऽहं रुधिरसिक्ताङ्गं राज्ञां मध्ये पितामहम् ।
शयानं नाशकं त्रातुं भीष्ममायोधने हतम् ॥ ७.१५१.२१ ॥
राजांच्या मध्ये, युद्धात मारले गेलेल्या, रक्ताने माखलेल्या देहाने पडलेल्या पितामह भीष्मांना मी वाचवू शकलो नाही.
7.151.22
तं मामनार्यपुरुषं मित्रद्रुहमधार्मिकम् ।
किं वक्ष्यति हि दुर्धर्षः समेत्य परलोकजित् ॥ ७.१५१.२२ ॥
त्या अनार्य, मित्रद्रोही, अधार्मिक अशा मला, परलोक जिंकलेला दुर्धर्ष (भीष्म) तिथे भेटल्यावर काय म्हणेल?
7.151.23
जलसन्धं महेष्वासं पश्य सात्यकिना हतम् ।
मदर्थमुद्यतं शूरं प्राणांस्त्यक्त्वा महारथम् ॥ ७.१५१.२३ ॥
महाधनुर्धर जलसंधाला पहा, तो सात्यकीकडून मारला गेला. माझ्यासाठी सज्ज झालेल्या त्या शूर महारथाने प्राण त्यागले.
7.151.24
काम्भोजं निहतं दृष्ट्वा तथालम्बुसमेव च ।
अन्यान्बहूंश्च सुहृदो जीवितार्थोऽद्य को मम ॥ ७.१५१.२४ ॥
कांबोजाला मारलेले पाहून, तसेच अलंबुषालाही, आणि इतर पुष्कळ मित्रांनाही पाहून, आता माझ्या जीवनाचा काय उपयोग?
7.151.25
व्यायच्छन्तो हताः शूरा मदर्थे ये पराङ्मुखाः ।
यतमानाः परं शक्त्या विजेतुमहितान्मम ॥ ७.१५१.२५ ॥
माझ्यासाठी पूर्ण शक्तीने लढताना, माघार न घेता, माझ्या शत्रूंना जिंकण्याचा प्रयत्न करत मारले गेलेले शूर.
7.151.26
तेषां गत्वाऽहमानृण्यमद्य शक्त्या परन्तप ।
तर्पयिष्यामि तानेव जलेन यमुनामनु ॥ ७.१५१.२६ ॥
हे परंतपा, आज माझ्या शक्तीने त्यांचे ऋण फेडण्यासाठी जाऊन यमुनेच्या काठी पाण्याने त्यांचेच तर्पण करीन.
7.151.27
सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वशस्त्रभृतां वर ।
इष्टापूर्तेन च शपे वीर्येण च सुतैरपि ॥ ७.१५१.२७ ॥
हे सर्व शस्त्रधारकांत श्रेष्ठा, तुला मी सत्य प्रतिज्ञा करतो; माझ्या यज्ञदानांची, पराक्रमाची आणि पुत्रांचीही शपथ घेतो.
7.151.28
निहत्य तान्रमे सर्वान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सह ।
सान्तिं लब्धाऽस्मि तेषां वा रणे गन्ता सलोकताम् ॥ ७.१५१.२८ ॥
पांडवांसह सर्व पांचाल वधून मी आनंदी होईन; किंवा रणात मरून त्यांच्याच लोकास जाईन आणि शांती मिळवीन.
7.151.29
सोऽहं तत्र गमिष्यामि यत्र ते पुरुषर्षभाः ।
हता मदर्थे सङ्ग्रामे युध्यमानाः किरीटिना ॥ ७.१५१.२९ ॥
माझ्यासाठी संग्रामात किरीटीशी लढताना जे पुरुषश्रेष्ठ मारले गेले, तिथेच मीही जाईन.
7.151.30
न हीदानीं सहाया मे परीप्सन्त्यनुपस्कृताः ।
श्रेयो हि पाण्डून्मन्यन्ते न तथास्मान्महाभुज ॥ ७.१५१.३० ॥
हे महाबाहो, आता माझे सहाय्यक, आधाराविना, मला वाचवू इच्छित नाहीत; ते पांडवांचेच कल्याण मानतात, आमचे नव्हे.
7.151.31
स्वयं हि मृत्युर्विहितः सत्यसन्धेन संयुगे ।
भवानुपेक्षां कुरुते शिष्यत्वादर्जुनस्य हि ॥ ७.१५१.३१ ॥
सत्यसंध युद्धात स्वतःच मृत्यू नेमला आहे; आणि अर्जुनाचा शिष्य असल्यामुळे आपण उपेक्षा करीत आहात.
7.151.32
अतो विनिहताः सर्वे येऽस्मज्जयचिकीर्षवः ।
कर्णमेव तु पश्यामि सम्प्रत्यस्मज्जयैषिणम् ॥ ७.१५१.३२ ॥
म्हणून आमच्या विजयाची इच्छा करणारे सर्व मारले गेले; आता आमच्या विजयाची इच्छा करणारा कर्णच मला दिसतो.
7.151.33
यो हि मित्रमविज्ञाय याथातथ्येन मन्दधीः ।
मित्रार्थे योजयत्येनं तस्य सोऽर्थोऽवसीदति ॥ ७.१५१.३३ ॥
जो मूर्ख मित्राला यथार्थपणे न ओळखता मित्राच्या कार्यासाठी त्याला योजतो, त्याचे प्रयोजन नष्ट होते.
7.151.34
तादृग्रूपं कृतमिदं मम कार्यं सुहृत्तमैः ।
मोहाल्लुब्धस्य पापस्य जिह्मस्य धनमीहतः ॥ ७.१५१.३४ ॥
माझे हे कार्य असेच झाले, माझ्या अत्यंत प्रिय मित्रांकडून — मोहाने, लोभी, पापी आणि कपटी धनाची इच्छा करणाऱ्यासाठी.
7.151.35
यौ मे युद्धस्य कृत्यस्य जिह्माचारैः समीयतुः ।
हतो जयद्रथश्चैव सौमदत्तिश्च विर्यवान्।
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ॥ ७.१५१.३५ ॥
माझ्या युद्धकार्यात कुटिल आचरणाने एकत्र आलेले ते दोघे — जयद्रथ आणि सोमदत्ताचा पराक्रमी पुत्र — मारले गेले; अभीषाह, शूरसेन, शिबी आणि वसाती देखील.
7.151.36
सोऽहमद्य गमिष्यामि यत्र ते पुरुषर्षभाः ।
हता मदर्थे सङ्ग्रामे युध्यमानाः किरीटिना ॥ ७.१५१.३६ ॥
तो मी आज तिथेच जाईन, जिथे माझ्यासाठी युद्धात लढताना किरीटीने ते पुरुषश्रेष्ठ मारले गेले.
7.151.37
न हि मे जीवितेनार्थस्तानृते पुरुषर्षभान् ।
आचार्यः पाण्डुपुत्राणामनुजानातु नो भवान् ॥ ७.१५१.३७ ॥
त्यांच्याशिवाय माझ्या जीवनाला काही अर्थ नाही, त्या पुरुषश्रेष्ठांशिवाय. आचार्य, पांडुपुत्रांविरुद्ध आपण आम्हाला अनुमती द्यावी.