มหาภารตะ · อัธยายะ 7.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.152.1
सिन्धुराजे हते तात समरे सव्यसाचिना ।
तथैव भूरिश्रवसि किमासीद्वो मनस्तदा ॥ ७.१५२.१ ॥
ลูกรัก เมื่อพระเจ้าแห่งสินธุถูกสังหารในการรบโดยสัพยสาจิน และภูริศรวัสก็เช่นกัน ใจของเจ้าในขณะนั้นเป็นอย่างไร
7.152.2
दुर्योधनेन च द्रोणस्तथोक्तः कुरसंसदि ।
किमुक्तवान्परं तस्मात्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१५२.२ ॥
เมื่อทุรโยธน์ตรัสกับโทรณะเช่นนั้นในสภาของเการพ หลังจากนั้นพระองค์ตรัสอะไรอีกบ้าง สัญชัยเอ๋ย จงเล่าสิ่งนั้นให้ข้าฟัง
7.152.3
निष्टानको महानासीत्सैन्यानां तव भारत ।
सैन्धवं निहतं दृष्ट्वा भूरिश्रवसमेव च ॥ ७.१५२.३ ॥
ดูก่อนภารตะ เมื่อทหารฝ่ายเจ้าเห็นพระเจ้าแห่งสินธุถูกสังหาร และภูริศรวัสด้วย เสียงคร่ำครวญอันใหญ่หลวงก็ดังขึ้น
7.152.4
मन्त्रितं तव पुत्रस्य ते सर्वमवमेनिरे ।
येन मन्त्रैण निहताः शतशः क्षत्रियर्षभाः ॥ ७.१५२.४ ॥
พวกเขาดูแคลนแผนการทั้งหมดของบุตรของเจ้า ซึ่งแผนการนั้นทำให้นักรบผู้ประเสริฐนับร้อยต้องถูกสังหาร
7.152.5
द्रोणस्तु तद्वचः श्रुत्वा पुत्रस्य तव दुर्मनाः ।
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा भृशमार्तोऽभ्यभाषत ॥ ७.१५२.५ ॥
โทรณะได้ฟังถ้อยคำของบุตรของเจ้า ก็มีใจไม่สบาย ครุ่นคิดอยู่ชั่วขณะราวกับกำลังไตร่ตรอง แล้วกล่าวด้วยความทุกข์ระทมอย่างยิ่ง
7.152.6
दुर्योधन किमेवं मां वाक्शरैरुपकृन्तसि ।
अजय्यं सततं सङ्ख्ये ब्रुवाणं सव्यसाचिनम् ॥ ७.१५२.६ ॥
ดูก่อนทุรโยธน์ เหตุใดเจ้าจึงทิ่มแทงข้าด้วยลูกศรคือถ้อยคำเช่นนี้ เมื่อกล่าวถึงสัพยสาจินผู้ไม่มีใครพิชิตได้ในการรบอยู่เสมอ
7.152.7
एतेनवार्जुनं ज्ञातुमलं कौरव संयुगे ।
यच्छिखण्ड्यवधीद्भीष्मं पाल्यमानः किरीटिना ॥ ७.१५२.७ ॥
ดูก่อนเการพ เพียงเท่านี้ก็พอให้รู้จักอรชุนในการรบ คือศิขัณฑินได้สังหารภีษมะ ขณะที่ผู้สวมมงกุฎได้คุ้มครองอยู่
7.152.8
अवध्यं निहतं दृष्ट्वा संयुगे देवदानवैः ।
तदैवाज्ञासिषमहं नेयमस्तीति भारती ॥ ७.१५२.८ ॥
เมื่อเห็นผู้ที่ไม่อาจถูกฆ่าได้ถูกสังหารในการรบโดยเหล่าเทพและอสูร ข้าก็ได้รู้แจ้งในตอนนั้นว่าเป็นเช่นนั้นจริง ดูก่อนภารตะ
7.152.9
यं पुंसां त्रिषु लोकेषु सर्वशूरममंस्म हि ।
तस्मिन्निपतिते भीष्मे कं शेषं पर्युपास्महे ॥ ७.१५२.९ ॥
เมื่อภีษมะซึ่งพวกเราเคยถือว่าเป็นวีรบุรุษผู้เลิศที่สุดในหมู่มนุษย์ทั้งสามโลกได้ล้มลงแล้ว บัดนี้พวกเราจะพึ่งพาผู้ใดในบรรดาที่เหลืออยู่
7.152.10
यान्स्म तान्ग्लहते तात शकुनिः कुरुसंसदि ।
अक्षान्न तेऽक्षा निशिता बाणास्ते शत्रुतापनाः। ॥ ७.१५२.१० ॥
ลูกรัก ลูกเต๋าที่ศกุนิใช้เล่นพนันในสภาของเการพนั้นไม่ใช่ลูกเต๋า ลูกศรคมของเจ้าซึ่งเป็นผู้ทำให้ศัตรูเดือดร้อนนั่นแหละคือลูกเต๋า
7.152.11
अक्षांस्तु मन्यसे बाणाञ्छोभमानाञ्छिताञ्शरान् ।
त एते घ्नन्ति नस्तात विशिखाः पार्थचोदिताः।
तांस्तदाऽऽख्यायमानस्त्वं विदुरेण न बुद्धवान् ॥ ७.१५२.११ ॥
ลูกศรคมที่ส่องประกายซึ่งเจ้าคิดว่าเป็นลูกเต๋านั้น ลูกรัก คือลูกศรที่ปารถะยิงออกไป และบัดนี้กำลังสังหารพวกเรา แม้วิทุระได้บอกเจ้าถึงลูกศรเหล่านั้นแล้ว เจ้าก็ไม่เข้าใจ
7.152.12
यास्ता विलपतश्चापि विदुरस्य महात्मनः ।
धीरस्य वाचो नाश्रौषीः क्षेमाय वदतः शिवाः ॥ ७.१५२.१२ ॥
ถ้อยคำอันเป็นมงคลที่วิทุระผู้มีจิตใจสูงส่งได้กล่าวเพื่อความปลอดภัยของเจ้า ทั้งที่ท่านคร่ำครวญแต่ยังมั่นคง เจ้าก็ไม่ได้ฟัง
7.152.13
तदिदं वर्तते घोरमागतं वैशसं महत् ।
तस्यावमानाद्वाक्यस्य दुःशासनकृतेन च ॥ ७.१५२.१३ ॥
ความหายนะครั้งใหญ่อันน่าสะพรึงกลัวนี้ได้มาถึงแล้ว เกิดจากการดูหมิ่นถ้อยคำของท่าน และจากสิ่งที่ทุหศาสนะได้กระทำ
7.152.14
योऽवमन्य वचः पथ्यं सुहृदामाप्तकारिणाम् ।
स्वमतं कुरुते मूढः स शोच्यो नचिरादिव ॥ ७.१५२.१४ ॥
คนโง่ที่ดูหมิ่นถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ของมิตรผู้หวังดีและผู้เชื่อถือได้ แล้วทำตามความเห็นของตนเอง ย่อมกลายเป็นผู้ควรแก่ความสงสารในไม่ช้า
7.152.15
यच्च नः प्रेक्षमाणानां कृष्णामानाय्य तत्सभाम् ।
अनर्हन्तीं कुले जातां सर्वधर्मानुचारिणीम् ॥ ७.१५२.१५ ॥
และขณะที่พวกเรากำลังมองดูอยู่ กฤษณาก็ถูกนำเข้ามาในสภานั้น นางเกิดในตระกูลสูงศักดิ์ ไม่ควรได้รับการปฏิบัติเช่นนั้น และได้ประพฤติตามธรรมทั้งปวง
7.152.16
तस्याधर्मस्य गान्धारे फलं प्राप्तमिदं महत् ।
नोचेत्पापं परे लोके त्वमृच्छेथास्ततोऽधिकम् ॥ ७.१५२.१६ ॥
ดูก่อนโอรสของคานธารี ผลอันใหญ่หลวงของอธรรมนั้นได้มาถึงเจ้าแล้ว มิฉะนั้นเจ้าคงได้รับบาปที่ยิ่งกว่านี้ในโลกหน้า
7.152.17
यच्च तान्पाण्डवान्द्यूते विषमेण विजित्य ह ।
प्राव्राजयस्तदाऽरण्ये रौरवाजिनवाससः ॥ ७.१५२.१७ ॥
และที่เจ้าได้เอาชนะปาณฑพเหล่านั้นในการเล่นลูกเต๋าด้วยวิธีการอันไม่เป็นธรรม แล้วขับไล่พวกเขาเข้าป่า ให้นุ่งห่มหนังกวางรุรุ
7.152.18
पुत्राणामिव चैतेषां धर्ममाचरतां सदा ।
द्रुह्येत्को नु नरो लोके मदन्यो ब्राह्मणब्रुवः ॥ ७.१५२.१८ ॥
ในโลกนี้ใครเล่าจะทรยศต่อบุรุษเหล่านี้ ผู้ประพฤติธรรมอยู่เสมอ และที่ข้าผู้กล่าวตนเป็นพราหมณ์ถือว่าเป็นดั่งบุตรของตน นอกจากข้าแล้วจะมีใครอีกเล่า
7.152.19
पाण्डवानामयं कोपस्त्वया शकुनिना सह ।
आहृतो धृतराष्ट्रस्य सम्मते कुरु संसदि ॥ ७.१५२.१९ ॥
ความโกรธของปาณฑพนี้ เกิดจากเจ้าร่วมกับศกุนิ ด้วยความเห็นชอบของธฤตราษฎร์ ในสภาของเการพ
7.152.20
दुःशासनेन संयुक्तः कर्णेन परिवर्धितः ।
क्षत्तुर्वाक्यमनादृत्य त्वयाऽब्यस्तः पुनः पुनः ॥ ७.१५२.२० ॥
เจ้าผู้ร่วมมือกับทุหศาสนะ ได้รับการส่งเสริมจากกรรณะ ได้ดูหมิ่นถ้อยคำของกษัตตฤ และได้ปลุกเร้าเรื่องนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.152.21
स हि नः क्रोधवृक्षश्च कृतमूलो महात्मनाम् ।
तस्य पुष्पफले राजन्नुपभुङ्क्ष्व महाबल ॥ ७.१५२.२१ ॥
ความโกรธนั้นเป็นต้นไม้ที่หยั่งรากลึกในหมู่พวกเราผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ โอ้พระราชา โอ้ผู้มีพลังมหาศาล ขอพระองค์จงเสวยดอกและผลของมันเถิด
7.152.22
यत्ताः सर्वे पराभूताः पर्यवारयतार्जुनम् ।
सिन्धुराजानमाश्रित्य स वो मध्ये कथं हतः ॥ ७.१५२.२२ ॥
พวกท่านทั้งหมดพยายามเต็มกำลังแต่พ่ายแพ้ ได้ล้อมอรชุนไว้โดยอาศัยพระราชาแห่งสินธุ เหตุใดเขาจึงถูกสังหารท่ามกลางพวกท่าน
7.152.23
कथं त्वयि च कर्णे च कृपे शल्ये च जीवति ।
अश्वत्थाम्नि च कौरव्य निधनं सैन्धवोऽगमत् ॥ ७.१५२.२३ ॥
ขณะที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ กรรณะ กฤปะ ศัลยะ และอัศวัตถามาก็ยังอยู่ เหตุใดพระราชาแห่งสินธุจึงต้องสิ้นชีพ โอ้ผู้สืบสายกุรุ
7.152.24
युध्यन्तः सर्वराजानस्तेजस्विन उपासते ।
सिन्धुराजं परित्रातुं वो मध्ये कथं हतः ॥ ७.१५२.२४ ॥
บรรดากษัตริย์ผู้กล้าหาญทั้งหลายที่ต่อสู้เคียงข้างพวกท่านต่างยืนอยู่ใกล้ เพื่อคุ้มครองพระราชาแห่งสินธุ เหตุใดท่านจึงถูกสังหารท่ามกลางพวกท่าน
7.152.25
मय्येव हि विशेषेण तथा दुर्योधन त्वयि ।
आशंसत परित्राणमर्जुनात्स महीपतिः ॥ ७.१५२.२५ ॥
เพราะเหตุว่าพระองค์นั้นพึ่งพาข้าพเจ้าเป็นพิเศษ และพึ่งพาท่าน ทุรโยธน์ พระราชาองค์นั้นหวังความรอดพ้นจากอรชุน
7.152.26
ततस्तस्मिन्परित्राणमलब्धवति फल्गुनात् ।
न किञ्चिदनुपश्यामि जीवितस्थानमात्मनः ॥ ७.१५२.२६ ॥
เมื่อเขาไม่ได้รับความรอดพ้นจากผู้มีนามว่าพาลคุนี (อรชุน) ข้าพเจ้าก็มองไม่เห็นที่ยืนแห่งชีวิตของตนเลย
7.152.27
मज्जन्तमिव चात्मानं धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ।
पश्याम्यहत्वा पाञ्चालान्सह तेन शिखण्डिना ॥ ७.१५२.२७ ॥
ข้าพเจ้าเห็นตนเองจมดิ่งเหมือนอยู่ในเงื้อมมือของธฤษฏัทยุมน์ในการรบ โดยยังไม่ได้สังหารชาวปาญจาละพร้อมกับเขาและศิขัณฑินเลย
7.152.28
तन्मां किमभितप्यन्तं वाक्शरैरेव कृन्तसि ।
अशक्तः सिन्धुराजस्य भूत्वा त्राणाय भारत ॥ ७.१५२.२८ ॥
เหตุใดท่านจึงทำร้ายข้าพเจ้า ผู้กำลังทุกข์ระทมอยู่แล้ว ด้วยลูกศรแห่งถ้อยคำเท่านั้น โอ้ภารตะ ในเมื่อท่านไม่อาจช่วยพระราชาแห่งสินธุให้รอดได้
7.152.29
सौवर्णं सत्यसन्धस्य ध्वजमक्लिष्टकर्मणः ।
अपश्यन्युधि भीष्मस्य कथमाशंससे जयम् ॥ ७.१५२.२९ ॥
ธงทองของภีษมะผู้มีคำสัตย์มั่นและมีการกระทำไร้มลทิน ท่านไม่เห็นมันในสนามรบ แล้วท่านจะหวังชัยชนะได้อย่างไร
7.152.30
मध्ये महारथानां किं शेषं तत्र मन्यसे ।
हतो भूरिश्रवाश्चैव किं शेषं तत्र मन्यसे ॥ ७.१५२.३० ॥
ท่ามกลางบรรดามหารถทั้งหลาย ท่านคิดว่ายังเหลืออะไรอยู่ที่นั่น และภูริศรวัสก็ถูกสังหารแล้ว ท่านคิดว่ายังเหลืออะไรอยู่ที่นั่น
7.152.31
कृप एव च दुर्धर्षो यदि जीवति पार्थिव ।
यो नागात्सिन्धुराजस्य वर्त्म तं पूजयाम्यहम् ॥ ७.१५२.३१ ॥
โอ้พระราชา หากกฤปะผู้ที่ใครเอาชนะไม่ได้ยังมีชีวิตอยู่ ข้าพเจ้าขอนับถือท่าน ผู้ไม่ได้เดินตามทางของพระราชาแห่งสินธุ
7.152.32
यत्रापश्यं हतं भीष्मं पश्यतस्तेऽनुजस्य वै ।
दुःशासनस्य कौरव्य कुर्वाणं कर्म दुष्करम् ॥ ७.१५२.३२ ॥
โอ้ผู้สืบสายเการพ ณ ที่ซึ่งข้าพเจ้าเห็นภีษมะถูกสังหารขณะท่านกำลังเฝ้าดู และน้องชายของท่านทุศศาสนะได้กระทำการอันยากยิ่ง
7.152.33
अवध्यकल्पं सङ्ग्रामे देवैरपि सवासवैः ।
न ते वसुन्धराऽस्तीति तदाहं चिन्तये नृप ॥ ७.१५२.३३ ॥
โอ้พระราชา ผู้ที่เกือบจะเอาชนะไม่ได้ในการรบ แม้โดยเทวดาทั้งหลายพร้อมด้วยวาสวะ ข้าพเจ้าคิดว่าแผ่นดินนี้ไม่ใช่ของท่านอีกต่อไปแล้วในตอนนั้น
7.152.34
इमानि पाण्डवानां च सृज्जयानां च भारत ।
अनीकान्याद्रवन्ते मां सहितान्यद्य भारत ॥ ७.१५२.३४ ॥
โอ้ภารตะ กองทัพเหล่านี้ของปาณฑพและของสฤญชัยกำลังพุ่งเข้าหาข้าพเจ้าพร้อมกันในวันนี้ โอ้ภารตะ
7.152.35
नाहत्वा सर्वपाञ्चलान्कवचस्य विमोक्षणम् ।
कर्ताऽस्मि समरे कर्म धार्तराष्ट्र हितं तव ॥ ७.१५२.३५ ॥
หากยังไม่สังหารชาวปาญจาละทั้งหมด ข้าพเจ้าจะไม่ถอดเกราะออก โอ้บุตรแห่งธฤตราษฎร์ ข้าพเจ้าจะกระทำในสนามรบสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ท่าน
7.152.36
राजन्ब्रूयाः सुतं मे त्वमश्वत्थामानमाहवे ।
न सोमकाः प्रमोक्तव्या जीवितं परिरक्षता ॥ ७.१५२.३६ ॥
โอ้พระราชา ขอท่านบอกบุตรของข้าพเจ้าคืออัศวัตถามาในการรบว่า ขณะคุ้มครองชีวิตของตน อย่าปล่อยให้โสมกะทั้งหลายรอดไปได้
7.152.37
यच्च पित्राऽनुशिष्टोऽसि तद्वचः परिपालय ।
आनृशंस्ये दमे सत्ये चार्जवे च स्थिरो भव ॥ ७.१५२.३७ ॥
จงรักษาถ้อยคำที่บิดาของเจ้าได้สั่งสอนไว้ จงมั่นคงในความอ่อนโยน การข่มใจ ความสัตย์ และความซื่อตรง
7.152.38
धर्मार्थकामकुशलो धर्मार्थावप्यपीडयन् ।
धर्मप्रधानकार्याणि कुर्याश्चेति पुनः पुनः ॥ ७.१५२.३८ ॥
จงเชี่ยวชาญในธรรม ทรัพย์ และกาม โดยไม่ทำร้ายธรรมและทรัพย์ จงกระทำกิจที่ธรรมเป็นใหญ่กว่าสิ่งอื่นอยู่เสมอ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.152.39
चक्षुर्मनोभ्यां सन्तोष्या विप्राः पूज्याश्च शक्तितः ।
न चैषां विप्रियं कार्यं ते हि वह्निशिखोपमाः ॥ ७.१५२.३९ ॥
จงทำให้พราหมณ์พอใจด้วยสายตาและใจ และให้เกียรติแก่ท่านตามกำลังของตน อย่ากระทำสิ่งใดที่ไม่เป็นที่พอใจแก่ท่าน เพราะท่านเหล่านั้นเปรียบเหมือนเปลวไฟ
7.152.40
एष त्वहमनीकानि प्रविशाम्यरिसूदन ।
रणाय महते राजंस्त्वया वाक्शरपीडितः ॥ ७.१५२.४० ॥
โอ้ผู้สังหารศัตรู ข้าพเจ้าจะเข้าสู่กองทัพนี้เพื่อการรบอันยิ่งใหญ่ โอ้พระราชา ด้วยความเจ็บปวดจากถ้อยคำดุจลูกศรของท่าน
7.152.41
त्वं च दुर्योधन बलं यदि शक्तोऽसि पालय ।
रात्रावपि च योद्धव्याः संरब्धाः कुरुसृञ्जयाः ॥ ७.१५२.४१ ॥
และท่านทุรโยธน์ หากท่านมีกำลังพอ จงคุ้มครองกองทัพไว้ แม้ในเวลากลางคืน เหล่ากุรุและสฤญชัยผู้โกรธเกรี้ยวก็ต้องรบกันต่อไป
7.152.42
एवमुक्त्वा ततः प्रायाद्द्रोणः पाण्वसृञ्जयान् ।
मुष्णन्क्षत्रियतेजांसि नक्षत्राणामिवांशुमान् ॥ ७.१५२.४२ ॥
ท้าวโทรณะกล่าวดังนี้แล้ว จึงเคลื่อนพลเข้าโจมตีปาณฑพและสฤญชัย ทำให้เหล่านักรบสูญเสียรัศมีแห่งกษัตริย์ ดุจพระอาทิตย์ที่ทำให้ดวงดาวหมดแสงฉะนั้น