મહાભારત · અધ્યાય 7.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.155.1
यत्तदा प्राविशत्पाण्डूनाचार्यः कुपितो बली ।
उक्ता दुर्योधनं मन्दं मम शास्त्रातिगं सुतम् ॥ ७.१५५.१ ॥
ત્યારે ક્રોધિત અને બળવાન આચાર્ય પાંડવોમાં પ્રવેશ્યા; શાસ્ત્રનું ઉલ્લંઘન કરનાર મારા મૂર્ખ પુત્ર દુર્યોધનને તેમણે કહ્યું હતું.
7.155.2
प्रविश्य विचरन्तं च रथे शूरमवस्थितम् ।
कथं द्रोणं महेष्वासं पाण्डवाः पर्यवारयन् ॥ ७.१५५.२ ॥
રથ પર ઊભા રહી વિચરતા શૂર મહાધનુર્ધર દ્રોણને પાંડવોએ કેવી રીતે ઘેરી લીધા?
7.155.3
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रमाचार्यस्य महाहवे ।
के चोत्तरमरक्षन्त निघ्नतः शास्त्रवान्बहून् ॥ ७.१५५.३ ॥
મહાયુદ્ધમાં આચાર્યના જમણા ચક્રની રક્ષા કોણે કરી? અને ઘણાઓનો સંહાર કરનાર શાસ્ત્રજ્ઞની ઉત્તર બાજુની રક્ષા કોણે કરી?
7.155.4
के चास्य पृष्ठतोऽन्वासन्वीरा वीरस्य योधिनः ।
के पुरस्तादवर्तन्त रथिनस्तस्य शत्रवः ॥ ७.१५५.४ ॥
આ વીરની પાછળ કયા વીર યોદ્ધાઓ અનુસર્યા? અને તેની સામે તેના શત્રુ રથીઓ ક્યાં ઊભા હતા?
7.155.5
मन्ये तानस्पृशच्छीतमतिवेलमनार्तवम् ।
मन्ये ते समवेपन्त गावो वै शिशिरे यथा ॥ ७.१५५.५ ॥
મને લાગે છે કે અસમયની અતિશય ઠંડીએ તેમને સ્પર્શી; શિશિરમાં ગાયો કંપે તેમ તેઓ કંપતા હતા.
7.155.6
यत्प्राविशन्महेष्वासः पाञ्चालानपराजितः ।
नृत्यन्स रथमार्गेषु सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ७.१५५.६ ॥
મહાધનુર્ધર, અપરાજિત, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવો તે પાંચાલોમાં પ્રવેશીને રથમાર્ગો પર નાચતો હોય તેમ વિચર્યો.
7.155.7
निर्दहन्सर्वसैन्यानि पाञ्चालानां रथर्षभः ।
धूमकेतुरिव क्रुद्धः कथं मृत्युमुपेयिवान् ॥ ७.१५५.७ ॥
પાંચાલોની સર્વ સેનાને બાળતો, રથવીરોમાં વૃષભ સમાન તે, ક્રોધિત ધૂમકેતુની જેમ, કેવી રીતે મૃત્યુ પામ્યો?
7.155.8
सायाह्ने सैन्धवं हत्वा राज्ञा पार्थः समेत्य च ।
सात्यकिश्च महेष्वासो द्रोणमेवाभ्यधावताम् ॥ ७.१५५.८ ॥
સાંજે સૈંધવને હણીને, રાજા સાથે મળીને પાર્થ અને મહાધનુર્ધર સાત્યકિ દ્રોણ તરફ જ દોડ્યા.
7.155.9
तथा युधिष्ठिरस्तूर्णं भीमसेनश्च पाण्डवः ।
पृथक्चमूभ्यां संयत्तौ द्रोणमेवाभ्यधावताम् ॥ ७.१५५.९ ॥
એવી જ રીતે યુધિષ્ઠિર અને પાંડુપુત્ર ભીમસેન પણ ઝડપથી, બે જુદી સેનાઓ સાથે સજ્જ થઈને દ્રોણ તરફ જ દોડ્યા.
7.155.10
तथैव नकुलो धीमान्सहदेवश्च दुर्जयः ।
धृष्टद्युम्नः शतानीको विराटश्च सकेकयः।
मात्स्याः साल्वाः ससेनाश्च द्रोणमेव ययुर्युधि ॥ ७.१५५.१० ॥
એ જ રીતે બુદ્ધિમાન નકુલ, અજેય સહદેવ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શતાનીક, વિરાટ અને કેકયો સાથે, મત્સ્યો અને સાલ્વો પોતાની સેનાઓ સહિત યુદ્ધમાં દ્રોણ તરફ જ ગયા.
7.155.11
द्रुपदश्च तथा राजा पाञ्चालैरभिरक्षितः ।
धृष्टद्युम्नपिता राजन्द्रोणमेवाभ्यवर्तत ॥ ७.१५५.११ ॥
રાજા દ્રુપદ પણ પાંચાલો દ્વારા રક્ષિત થઈને, હે રાજન, ધૃષ્ટદ્યુમ્નના પિતા, દ્રોણ તરફ જ આગળ વધ્યા.
7.155.12
द्रौपदेया महेष्वासा राक्षसश्च घटोत्कचः ।
ससैन्यास्ते न्यवर्तन्त द्रोणमेव महाद्युतिम् ॥ ७.१५५.१२ ॥
દ્રૌપદીના પુત્રો, મહાધનુર્ધરો, રાક્ષસ ઘટોત્કચ પણ પોતાની સેનાઓ સહિત પાછા ફરીને, તે મહાતેજસ્વી દ્રોણ તરફ જ વળ્યા.
7.155.13
प्रभद्रकाश्च पाञ्चालाः षट्सहस्राः प्रहारिणः ।
द्रोणमेवाभ्यवर्तन्त पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ ७.१५५.१३ ॥
પ્રભદ્રકો અને પાંચાલો, છ હજાર પ્રહારી યોદ્ધાઓ, શિખંડીને આગળ રાખીને દ્રોણ તરફ જ વળ્યા.
7.155.14
तथेतरे नरव्याघ्राः पाण्डवानां महारथाः ।
सहिताः सन्न्यवर्तन्त द्रोणमेव द्विजर्षभम् ॥ ७.१५५.१४ ॥
એ જ રીતે પાંડવોના બીજા નરવ્યાઘ્ર મહારથીઓ પણ સાથે પાછા ફરીને દ્વિજશ્રેષ્ઠ દ્રોણ તરફ વળ્યા.
7.155.15
तेषु शूरेषु युद्धाय गतेषु भरतर्षभ ।
बभूव रजनी घोरा भीरूणां भयवर्धिनी ॥ ७.१५५.१५ ॥
હે ભરતર્ષભ! તે શૂરવીરો યુદ્ધ માટે ગયા ત્યારે ડરપોકોનો ભય વધારનારી ભયાનક રાત્રિ થઈ.
7.155.16
योधानामशिवा रौद्रा राजन्नन्तकगामिनी ।
कुञ्जराश्वमनुष्याणां प्राणान्तकरणी तदा ॥ ७.१५५.१६ ॥
હે રાજા! તે સમયે તે રાત્રિ યોદ્ધાઓ માટે અશુભ, રૌદ્ર, મૃત્યુ તરફ લઈ જનારી હતી; હાથી, ઘોડા અને માણસોના પ્રાણ હરનારી.
7.155.17
तस्यां रजन्यां घोरायां नदन्त्यः सर्वतः शिवाः ।
न्यवेदयन्भयं घोरं सज्वालकबलैर्मुखैः ॥ ७.१५५.१७ ॥
તે ભયાનક રાત્રિમાં ચારેબાજુ ચીસો પાડતા શિયાળોએ સળગતા મોંથી ઘોર ભય જાહેર કર્યો.
7.155.18
उलूकाश्चाप्यदृश्यन्त शंसन्तो विपुलं भयम् ।
विशेषतः कौरवाणां ध्वजिन्यामतिदारुणाः ॥ ७.१५५.१८ ॥
મોટો ભય સૂચવતા ઘુવડો પણ દેખાયા; ખાસ કરીને કૌરવોની સેનામાં તેઓ અત્યંત ભયાનક હતા.
7.155.19
ततः सैन्येषु राजेन्द्र शब्दः समभवन्महान् ।
भेरीशब्देन महता मृदङ्गानां स्वनेन च ॥ ७.१५५.१९ ॥
ત્યારે હે રાજેન્દ્ર, સૈન્યોમાં મોટો શોર ઊઠ્યો; મોટી ભેરીઓના અવાજ અને મૃદંગોના નાદથી.
7.155.20
गजानां बृंहितैश्चापि तुरङ्गाणां च हेषितैः ।
खुरशब्दनिपातैश्च तुमुलः सर्वतोऽभवत् ॥ ७.१५५.२० ॥
હાથીઓના ચિંઘાડા, ઘોડાઓની હણહણાટી અને ખૂરોના અવાજથી ચારે બાજુ કોલાહલ થયો.
7.155.21
ततः समभवद्युद्धं सन्ध्यायामतिदारुणम् ।
द्रोणस्य च महाराज सृञ्जयानां च सर्वशः ॥ ७.१५५.२१ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, સંધ્યાકાળે દ્રોણ અને સૃંજયો વચ્ચે ચારે બાજુ અતિ ભયંકર યુદ્ધ થયું.
7.155.22
तमसा चावृते लोके न प्राज्ञायत किञ्चन ।
सैन्येन रजसा चैव समन्तादुत्थितेन ह ॥ ७.१५५.२२ ॥
અંધકારથી ઢંકાયેલા જગતમાં કશું ઓળખાતું નહોતું; સૈન્યે ઉડાડેલી ધૂળે ચારે બાજુ આવરી લીધું.
7.155.23
नरस्याश्वस्य नागस्य समसज्जत शोणितम् ।
नापश्याम रजो भौमं कश्मलेनाभिसंवृताः ॥ ७.१५५.२३ ॥
માણસો, ઘોડાઓ અને હાથીઓનું લોહી ભેગું ભળી ગયું; મોહથી ઘેરાયેલા અમે ભૂમિની ધૂળ જોઈ શકતા નહોતા.
7.155.24
रात्रौ वंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ।
घोरश्चटचटाशब्दः शस्त्राणां पततामभूत् ॥ ७.१५५.२४ ॥
રાત્રે પર્વત પર બળતા વાંસના વનની જેમ, પડતાં શસ્ત્રોનો ભયંકર ચટચટ અવાજ થયો.
7.155.25
मृदङ्गानकनिर्ह्रादैर्झर्झरैः पटहैस्तथा ।
फेत्कारैर्हेषितैः शब्दैः सर्वमैवाकुलं बभौ ॥ ७.१५५.२५ ॥
મૃદંગ અને આનકના નિનાદથી, ઝર્ઝર અને પટહના અવાજથી, તથા ફેત્કાર અને હેષિત શબ્દોથી સર્વ કંઈ વ્યાકુળ લાગ્યું.
7.155.26
नैव स्वे न परे राजन्प्राज्ञायन्त तमोवृते ।
उन्मत्तमिव तत्सर्वं बभूव रजनीमुखे ॥ ७.१५५.२६ ॥
હે રાજન્, અંધકારથી ઘેરાયેલા હોવાથી રાત્રિના આરંભે પોતાના કે શત્રુઓને ઓળખી શકાતા ન હતા; બધું ઉન્મત્ત જેવું થઈ ગયું.
7.155.27
भौमं रजोऽथ राजेन्द्र शोणितेन प्रणाशितम् ।
शातकौम्भैश्च कवचैर्भूषणैश्च तमोऽनशत् ॥ ७.१५५.२७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ત્યારે ધૂળ લોહીથી શમી ગઈ; સોનાના કવચો અને આભૂષણોથી અંધકાર વ્યાપી ગયો.
7.155.28
ततः सा भारती सेना मणिहेमविभूषिता ।
द्यौरिवासीत्सनक्षत्रा रजन्यां भरतर्षभ ॥ ७.१५५.२८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યારે મણિ અને સોનાથી શણગારેલી એ ભારતી સેના રાત્રિમાં નક્ષત્રો સહિત આકાશ જેવી લાગી.
7.155.29
गोमायुबलसङ्घुष्टा शक्तिध्वजसमाकुला ।
वारणाभिरुता घोरा क्ष्वेडितोत्क्रुष्टनादिता ॥ ७.१५५.२९ ॥
શિયાળોના કોલાહલથી ગાજતી, શક્તિ અને ધ્વજોથી ભરેલી, હાથીઓની ગર્જનાથી ગૂંજતી, ભયાનક, સીત્કાર અને ચીસોથી નિનાદિત.
7.155.30
तत्राभवन्महाशब्दस्तुमुलो रोमहर्षणः ।
समावृण्वन्दिशः सर्वा महेन्द्राशनिनिःस्वनः ॥ ७.१५५.३० ॥
ત્યાં મહાન, તુમુલ, રોમાંચ ઉપજાવતો શબ્દ ઊઠ્યો; તે બધી દિશાઓને ભરી દેતો હતો, મહેન્દ્રના વજ્રના ગડગડાટ જેવો.
7.155.31
सा निशीथे महाराज सेनाऽदृश्यत भारती ।
अङ्गदैः कुण्डलैर्निष्कैः शस्त्रैश्चैवावभासिता ॥ ७.१५५.३१ ॥
હે મહારાજ, મધ્યરાત્રિએ એ ભારતી સેના દેખાઈ; અંગદ, કુંડળ, નિષ્ક અને શસ્ત્રોથી તે પ્રકાશિત હતી.
7.155.32
तत्र नागा रथाश्चैव जाम्बूनदविभूषिताः ।
निशायां प्रत्यदृश्यन्त मेघा इव सविद्युतः ॥ ७.१५५.३२ ॥
ત્યાં જાંબૂનદ સોનાથી શણગારેલા હાથીઓ અને રથો રાત્રે વીજળીવાળા મેઘો જેવા દેખાયા.
7.155.33
ऋष्टिशक्तिगदाबाणमुसलप्रासपट्टसाः ।
सम्पतन्तो व्यदृश्यन्त भ्राजमाना इवाग्नयः ॥ ७.१५५.३३ ॥
ઋષ્ટિ, શક્તિ, ગદા, બાણ, મુસળ, પ્રાસ અને પટ્ટસ ઊડતાં દેખાયાં; ચમકતા અગ્નિઓ જેવાં.
7.155.34
दुर्योधनपुरोवातां रथनागवलाहकाम् ।
वादित्रघोषस्तनितां चापविद्युद्व्वजैर्वृताम् ॥ ७.१५५.३४ ॥
દુર્યોધન જેની આગળ પવન, રથ-હાથી મેઘ, વાદ્યઘોષ ગર્જના, ધનુષ્ય, વીજળી અને ધ્વજોથી ઘેરાયેલી.
7.155.35
द्रोणपाण्डवपर्जन्यां खङ्गशक्तिगदाशनिम् ।
शरधारास्त्रपवनां शस्त्रपातोष्मसङ्कुलाम् ॥ ७.१५५.३५ ॥
દ્રોણ અને પાંડવો જેના મેઘ, ખડ્ગ-શક્તિ-ગદા જેની વજ્રવિદ્યુત, બાણધારા અને અસ્ત્રો જેનો પવન, શસ્ત્રપાતની ઉષ્માથી ભરેલી.
7.155.36
घोरां विस्मापनीमुग्रां जीवितच्छिदमप्लुवाम् ।
तां प्राविशन्नतिभयां नदीं युद्धचिकीर्षवः ॥ ७.१५५.३६ ॥
ભયંકર, વિસ્મયકારી, ઉગ્ર, પ્રાણહર, દુસ્તર અને અતિ ભયાનક એ નદીમાં યુદ્ધેચ્છુઓ પ્રવેશ્યા.
7.155.37
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे महाशब्दनिनादिते ।
भीरूणां त्रासजनने शूराणां हर्षवर्धने ॥ ७.१५५.३७ ॥
તે ભયાનક રાત્રિના આરંભે, મહાન કોલાહલથી ગુંજતી, ડરપોકોમાં ત્રાસ ઉપજાવતી અને શૂરવીરોનો હર્ષ વધારતી.
7.155.38
रात्रियुद्धे महाघोरे वर्तमाने सुदारुणे ।
द्रोणमभ्यद्रुवन्क्रुद्धाः सहिताः पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१५५.३८ ॥
તે અત્યંત ભયાનક, દારુણ રાત્રિયુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે ક્રોધથી ભરેલા પાંડવો અને સૃંજયો સાથે મળીને દ્રોણ પર ધસી ગયા.
7.155.39
ये ये प्रमुखतो राजन्नावर्तन्त महारथाः ।
तान्सर्वान्विमुखांश्चक्रे कांश्चिन्निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१५५.३९ ॥
હે રાજન્, આગળથી પાછા ફરેલા જે જે મહારથીઓ હતા તે સૌને તેણે વિમુખ કર્યા, અને કેટલાકને યમલોક પહોંચાડ્યા.
7.155.40
तानि नागसहस्राणि रथानामयुतानि च ।
पदातिहयसङ्घानां प्रयुतान्यर्बुदानि च।
द्रोणेनैकेन नाराचैर्निर्भिन्नानि निशामुखे ॥ ७.१५५.४० ॥
રાત્રિના આરંભે દ્રોણે એકલાએ લોખંડના બાણો વડે તે હજારો હાથીઓ, અયુત રથો, પ્રયુત પદાતિ અને અશ્વદળોના સમૂહો તથા અર્બુદોને વીંધી નાખ્યા.