మహాభారతం · అధ్యాయం 7.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.155.1
यत्तदा प्राविशत्पाण्डूनाचार्यः कुपितो बली ।
उक्ता दुर्योधनं मन्दं मम शास्त्रातिगं सुतम् ॥ ७.१५५.१ ॥
అప్పుడు కోపంతో బలవంతుడైన ఆచార్యుడు పాండవుల మధ్యకు ప్రవేశించాడు; శాస్త్రాన్ని అతిక్రమించే నా మూర్ఖ కుమారుడు దుర్యోధనుడితో ఆయన అన్నాడు.
7.155.2
प्रविश्य विचरन्तं च रथे शूरमवस्थितम् ।
कथं द्रोणं महेष्वासं पाण्डवाः पर्यवारयन् ॥ ७.१५५.२ ॥
రథంపై నిలిచి తిరుగుతున్న శూరుడూ మహాధనుర్ధారియైన ద్రోణుని పాండవులు ఎలా చుట్టుముట్టారు?
7.155.3
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रमाचार्यस्य महाहवे ।
के चोत्तरमरक्षन्त निघ्नतः शास्त्रवान्बहून् ॥ ७.१५५.३ ॥
మహాయుద్ధంలో ఆచార్యుని దక్షిణ చక్రాన్ని ఎవరు కాపాడారు? అనేకులను సంహరిస్తున్న శస్త్రవేత్త ఉత్తర భాగాన్ని ఎవరు కాపాడారు?
7.155.4
के चास्य पृष्ठतोऽन्वासन्वीरा वीरस्य योधिनः ।
के पुरस्तादवर्तन्त रथिनस्तस्य शत्रवः ॥ ७.१५५.४ ॥
ఈ వీరుని వెనుక ఏ వీర యోధులు అనుసరించారు? అతనికి ముందు అతని శత్రువులైన రథికులు ఎవరు నిలిచారు?
7.155.5
मन्ये तानस्पृशच्छीतमतिवेलमनार्तवम् ।
मन्ये ते समवेपन्त गावो वै शिशिरे यथा ॥ ७.१५५.५ ॥
వారిని అకాలమైన, అతిశయమైన చలి తాకిందని నేను భావిస్తున్నాను; శిశిరంలో ఆవులు వణికినట్లు వారు వణికారు.
7.155.6
यत्प्राविशन्महेष्वासः पाञ्चालानपराजितः ।
नृत्यन्स रथमार्गेषु सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ७.१५५.६ ॥
మహాధనుర్ధారి, అపరాజితుడు, సర్వశస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన అతడు పాంచాలులలో ప్రవేశించి రథమార్గాలపై నాట్యం చేస్తున్నట్లు తిరిగాడు.
7.155.7
निर्दहन्सर्वसैन्यानि पाञ्चालानां रथर्षभः ।
धूमकेतुरिव क्रुद्धः कथं मृत्युमुपेयिवान् ॥ ७.१५५.७ ॥
పాంచాలుల సైన్యాలన్నింటినీ దహిస్తూ, రథవీరులలో వృషభమైనవాడు, కోపించిన ధూమకేతువులా, ఎలా మృత్యువును పొందాడు?
7.155.8
सायाह्ने सैन्धवं हत्वा राज्ञा पार्थः समेत्य च ।
सात्यकिश्च महेष्वासो द्रोणमेवाभ्यधावताम् ॥ ७.१५५.८ ॥
సాయంకాలంలో సైంధవుని చంపి, రాజుతో కలిసి పార్థుడు, మహాధనుర్ధారి సాత్యకి ద్రోణుని మీదికే దూకారు.
7.155.9
तथा युधिष्ठिरस्तूर्णं भीमसेनश्च पाण्डवः ।
पृथक्चमूभ्यां संयत्तौ द्रोणमेवाभ्यधावताम् ॥ ७.१५५.९ ॥
అలాగే యుధిష్ఠిరుడు, పాండవుడు భీమసేనుడు త్వరగా, రెండు వేర్వేరు సేనలతో సన్నద్ధులై ద్రోణుని మీదికే దూకారు.
7.155.10
तथैव नकुलो धीमान्सहदेवश्च दुर्जयः ।
धृष्टद्युम्नः शतानीको विराटश्च सकेकयः।
मात्स्याः साल्वाः ससेनाश्च द्रोणमेव ययुर्युधि ॥ ७.१५५.१० ॥
అలాగే బుద్ధిమంతుడైన నకులుడు, జయింపరాని సహదేవుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, శతానీకుడు, విరాటుడు, కేకయులతో కలిసి, మత్స్యులు, శాల్వులు తమ సేనలతో యుద్ధంలో ద్రోణుని మీదికే వెళ్ళారు.
7.155.11
द्रुपदश्च तथा राजा पाञ्चालैरभिरक्षितः ।
धृष्टद्युम्नपिता राजन्द्रोणमेवाभ्यवर्तत ॥ ७.१५५.११ ॥
రాజు ద్రుపదుడు కూడా పాంచాలులచే రక్షింపబడుతూ, ఓ రాజా, ధృష్టద్యుమ్నుని తండ్రి, ద్రోణుని వైపే ముందుకు సాగాడు.
7.155.12
द्रौपदेया महेष्वासा राक्षसश्च घटोत्कचः ।
ससैन्यास्ते न्यवर्तन्त द्रोणमेव महाद्युतिम् ॥ ७.१५५.१२ ॥
ద్రౌపదీ పుత్రులు, మహాధనుర్ధారులు, రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు తమ సేనలతో తిరిగి, ఆ మహాతేజస్వి ద్రోణుని వైపే మళ్ళారు.
7.155.13
प्रभद्रकाश्च पाञ्चालाः षट्सहस्राः प्रहारिणः ।
द्रोणमेवाभ्यवर्तन्त पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ ७.१५५.१३ ॥
ప్రభద్రకులు, పాంచాలులు, ఆరు వేలమంది ప్రహారులు, శిఖండిని ముందుంచి ద్రోణుని వైపే తిరిగారు.
7.155.14
तथेतरे नरव्याघ्राः पाण्डवानां महारथाः ।
सहिताः सन्न्यवर्तन्त द्रोणमेव द्विजर्षभम् ॥ ७.१५५.१४ ॥
అలాగే పాండవుల ఇతర నరశ్రేష్ఠ మహారథులు కలిసి తిరిగి ద్విజశ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుని వైపే మళ్లారు.
7.155.15
तेषु शूरेषु युद्धाय गतेषु भरतर्षभ ।
बभूव रजनी घोरा भीरूणां भयवर्धिनी ॥ ७.१५५.१५ ॥
భరతర్షభా! ఆ శూరులు యుద్ధానికి వెళ్లగా, పిరికివారి భయాన్ని పెంచే భయంకరమైన రాత్రి వచ్చింది.
7.155.16
योधानामशिवा रौद्रा राजन्नन्तकगामिनी ।
कुञ्जराश्वमनुष्याणां प्राणान्तकरणी तदा ॥ ७.१५५.१६ ॥
రాజా! అప్పుడు యోధులకు అశుభమైన, ఘోరమైన, మృత్యువు వైపు నడిపే ఆ రాత్రి ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషుల ప్రాణాలను అంతం చేసింది.
7.155.17
तस्यां रजन्यां घोरायां नदन्त्यः सर्वतः शिवाः ।
न्यवेदयन्भयं घोरं सज्वालकबलैर्मुखैः ॥ ७.१५५.१७ ॥
ఆ భయంకర రాత్రిలో అన్నివైపులా అరుస్తున్న నక్కలు మండే నోళ్లతో ఘోరమైన భయాన్ని ప్రకటించాయి.
7.155.18
उलूकाश्चाप्यदृश्यन्त शंसन्तो विपुलं भयम् ।
विशेषतः कौरवाणां ध्वजिन्यामतिदारुणाः ॥ ७.१५५.१८ ॥
గొప్ప భయాన్ని సూచిస్తూ గూబలు కూడా కనిపించాయి; ముఖ్యంగా కౌరవ సేనలో అవి మిక్కిలి భయంకరంగా ఉన్నాయి.
7.155.19
ततः सैन्येषु राजेन्द्र शब्दः समभवन्महान् ।
भेरीशब्देन महता मृदङ्गानां स्वनेन च ॥ ७.१५५.१९ ॥
అప్పుడు ఓ రాజేంద్రా, సైన్యాలలో గొప్ప ధ్వని పుట్టింది; పెద్ద భేరుల శబ్దంతో, మృదంగాల నాదంతో.
7.155.20
गजानां बृंहितैश्चापि तुरङ्गाणां च हेषितैः ।
खुरशब्दनिपातैश्च तुमुलः सर्वतोऽभवत् ॥ ७.१५५.२० ॥
ఏనుగుల ఘీంకారాలతో, గుర్రాల సకిలింతలతో, గిట్టల చప్పుళ్లతో అన్ని వైపులా కోలాహలం ఏర్పడింది.
7.155.21
ततः समभवद्युद्धं सन्ध्यायामतिदारुणम् ।
द्रोणस्य च महाराज सृञ्जयानां च सर्वशः ॥ ७.१५५.२१ ॥
అప్పుడు ఓ మహారాజా, సంధ్యాసమయంలో ద్రోణునికీ, సృంజయులకీ అన్ని వైపులా అతి భయంకర యుద్ధం జరిగింది.
7.155.22
तमसा चावृते लोके न प्राज्ञायत किञ्चन ।
सैन्येन रजसा चैव समन्तादुत्थितेन ह ॥ ७.१५५.२२ ॥
చీకటితో కప్పబడిన లోకంలో ఏదీ గుర్తించబడలేదు; సైన్యం లేపిన ధూళి చుట్టూ వ్యాపించింది.
7.155.23
नरस्याश्वस्य नागस्य समसज्जत शोणितम् ।
नापश्याम रजो भौमं कश्मलेनाभिसंवृताः ॥ ७.१५५.२३ ॥
మనుషుల, గుర్రాల, ఏనుగుల రక్తం కలిసిపోయింది; మోహంతో కప్పబడినవారమై భూమి ధూళిని మేము చూడలేకపోయాము.
7.155.24
रात्रौ वंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ।
घोरश्चटचटाशब्दः शस्त्राणां पततामभूत् ॥ ७.१५५.२४ ॥
రాత్రి పర్వతంపై కాలుతున్న వెదురు వనంలా, పడుతున్న ఆయుధాల భయంకర చటచట శబ్దం కలిగింది.
7.155.25
मृदङ्गानकनिर्ह्रादैर्झर्झरैः पटहैस्तथा ।
फेत्कारैर्हेषितैः शब्दैः सर्वमैवाकुलं बभौ ॥ ७.१५५.२५ ॥
మృదంగ, ఆనక ధ్వనులతో, ఝర్ఝర, పటహ వాద్యాలతో, ఫేత్కార, హేషిత శబ్దాలతో సర్వమూ కలతచెందినట్లు కనిపించింది.
7.155.26
नैव स्वे न परे राजन्प्राज्ञायन्त तमोवृते ।
उन्मत्तमिव तत्सर्वं बभूव रजनीमुखे ॥ ७.१५५.२६ ॥
రాజా, చీకటితో కప్పబడి ఉండటంవల్ల రాత్రి ఆరంభంలో స్వకీయులనుగానీ, శత్రువులనుగానీ గుర్తుపట్టలేకపోయారు; అదంతా ఉన్మత్తమైనట్లయింది.
7.155.27
भौमं रजोऽथ राजेन्द्र शोणितेन प्रणाशितम् ।
शातकौम्भैश्च कवचैर्भूषणैश्च तमोऽनशत् ॥ ७.१५५.२७ ॥
రాజేంద్రా, అప్పుడు భూమిపై ధూళి రక్తంతో అణగిపోయింది; బంగారు కవచాలు, ఆభరణాలవల్ల చీకటి వ్యాపించింది.
7.155.28
ततः सा भारती सेना मणिहेमविभूषिता ।
द्यौरिवासीत्सनक्षत्रा रजन्यां भरतर्षभ ॥ ७.१५५.२८ ॥
భరతర్షభా, అప్పుడు మణులతో, బంగారంతో అలంకరించిన ఆ భారతసేన రాత్రిలో నక్షత్రాలతో కూడిన ఆకాశంలా కనిపించింది.
7.155.29
गोमायुबलसङ्घुष्टा शक्तिध्वजसमाकुला ।
वारणाभिरुता घोरा क्ष्वेडितोत्क्रुष्टनादिता ॥ ७.१५५.२९ ॥
నక్కల కోలాహలంతో ధ్వనిస్తూ, శక్తులు, ధ్వజాలతో నిండి, ఏనుగుల ఘీంకారాలతో మ్రోగుతూ, భయంకరంగా, సీత్కారాలు, అరుపులతో మార్మోగింది.
7.155.30
तत्राभवन्महाशब्दस्तुमुलो रोमहर्षणः ।
समावृण्वन्दिशः सर्वा महेन्द्राशनिनिःस्वनः ॥ ७.१५५.३० ॥
అక్కడ మహా శబ్దం, తుములం, రోమాలు నిక్కబొడిచే శబ్దం లేచింది; అది అన్ని దిక్కులను నింపింది, మహేంద్రుని వజ్రధ్వని వంటిది.
7.155.31
सा निशीथे महाराज सेनाऽदृश्यत भारती ।
अङ्गदैः कुण्डलैर्निष्कैः शस्त्रैश्चैवावभासिता ॥ ७.१५५.३१ ॥
మహారాజా, అర్ధరాత్రి ఆ భారతీ సేన కనిపించింది; అంగదాలు, కుండలాలు, నిష్కాలు, ఆయుధాలతో అది ప్రకాశించింది.
7.155.32
तत्र नागा रथाश्चैव जाम्बूनदविभूषिताः ।
निशायां प्रत्यदृश्यन्त मेघा इव सविद्युतः ॥ ७.१५५.३२ ॥
అక్కడ జాంబూనద బంగారంతో అలంకరించిన ఏనుగులు, రథాలు రాత్రిలో మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా కనిపించాయి.
7.155.33
ऋष्टिशक्तिगदाबाणमुसलप्रासपट्टसाः ।
सम्पतन्तो व्यदृश्यन्त भ्राजमाना इवाग्नयः ॥ ७.१५५.३३ ॥
ఋష్టి, శక్తి, గద, బాణం, ముసలం, ప్రాసం, పట్టిశం—ఇవి వెళ్తూ కనిపించాయి; ప్రకాశించే అగ్నుల్లా.
7.155.34
दुर्योधनपुरोवातां रथनागवलाहकाम् ।
वादित्रघोषस्तनितां चापविद्युद्व्वजैर्वृताम् ॥ ७.१५५.३४ ॥
దుర్యోధనుడు ముందున్న గాలిగా, రథాలు ఏనుగులు మేఘాలుగా, వాద్యధ్వని ఉరుముగా, విల్లులు మెరుపులు ధ్వజాలతో చుట్టబడినది.
7.155.35
द्रोणपाण्डवपर्जन्यां खङ्गशक्तिगदाशनिम् ।
शरधारास्त्रपवनां शस्त्रपातोष्मसङ्कुलाम् ॥ ७.१५५.३५ ॥
ద్రోణుడు పాండవులు వర్షమేఘాలుగా, ఖడ్గ-శక్తి-గదలు పిడుగులుగా, బాణధారలు అస్త్రాలు గాలిగా, ఆయుధ పతన వేడితో నిండినది.
7.155.36
घोरां विस्मापनीमुग्रां जीवितच्छिदमप्लुवाम् ।
तां प्राविशन्नतिभयां नदीं युद्धचिकीर्षवः ॥ ७.१५५.३६ ॥
భయంకరమైన, ఆశ్చర్యకరమైన, ఉగ్రమైన, ప్రాణాలు హరించే, దాటలేని, అతిభయానకమైన ఆ నదిలో యుద్ధాభిలాషులు ప్రవేశించారు.
7.155.37
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे महाशब्दनिनादिते ।
भीरूणां त्रासजनने शूराणां हर्षवर्धने ॥ ७.१५५.३७ ॥
ఆ భయంకరమైన రాత్రి ఆరంభంలో, మహా కోలాహలంతో మారుమోగుతూ, భీరువులకు భయాన్ని కలిగిస్తూ, శూరులకు హర్షాన్ని పెంచుతూ ఉండగా.
7.155.38
रात्रियुद्धे महाघोरे वर्तमाने सुदारुणे ।
द्रोणमभ्यद्रुवन्क्रुद्धाः सहिताः पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१५५.३८ ॥
ఆ మహా భయంకరమైన, దారుణమైన రాత్రి యుద్ధం జరుగుతుండగా, కోపంతో నిండిన పాండవులు, సృంజయులు కలిసి ద్రోణుని మీదకు దూకారు.
7.155.39
ये ये प्रमुखतो राजन्नावर्तन्त महारथाः ।
तान्सर्वान्विमुखांश्चक्रे कांश्चिन्निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१५५.३९ ॥
ఓ రాజా, ముందుండి వెనక్కి మళ్ళిన మహారథులందరినీ ఆయన వెనుదిరిగేలా చేశాడు; కొందరిని యమలోకానికి పంపాడు.
7.155.40
तानि नागसहस्राणि रथानामयुतानि च ।
पदातिहयसङ्घानां प्रयुतान्यर्बुदानि च।
द्रोणेनैकेन नाराचैर्निर्भिन्नानि निशामुखे ॥ ७.१५५.४० ॥
రాత్రి ఆరంభంలో ద్రోణుడు ఒక్కడే ఇనుప బాణాలతో ఆ వేల ఏనుగులను, పదివేల రథాలను, లక్షల పదాతి-అశ్వ సేనలను, కోట్ల మందిని గుచ్చివేశాడు.