Mahābhārata · Adhyāya 7.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.157.1
प्रायोपविष्टे तु हते पुत्रे सात्यकिना तदा ।
सोमदत्तो भृशं क्रुद्धः सात्यकिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१५७.१ ॥
Cuando Sātyaki mató a su hijo, que se había sentado a ayunar hasta la muerte, Somadatta, muy enfurecido, habló a Sātyaki estas palabras.
7.157.2
क्षत्रधर्मः परो दृष्टो यस्तु देवैर्महात्मभिः ।
तं त्वं सात्वत सन्तज्य दस्युधर्मे कथं रतः ॥ ७.१५७.२ ॥
Habiendo abandonado el deber del guerrero, que los dioses y las almas magnánimas han visto como supremo, ¡oh Sātvata!, ¿cómo te has deleitado en la conducta del bandido?
7.157.3
पराङ्मुखाय दीनाय न्यस्तशस्त्राय याचते ।
क्षत्रधर्मरतः प्राज्ञः कथं नु प्रहरेद्रणे ॥ ७.१५७.३ ॥
¿Cómo golpearía en batalla un sabio devoto del deber del guerrero a quien ha vuelto la espalda, está abatido, ha depuesto sus armas y suplica?
7.157.4
द्वावेव किल वृष्णीनां तत्र ख्यातौ महारथौ ।
प्रद्युम्नश्च महाबाहुस्त्वं चैव युधि सात्वत ॥ ७.१५७.४ ॥
Entre los Vṛṣṇis solo hay dos grandes guerreros de carro renombrados: el de brazos poderosos Pradyumna, y tú, ¡oh Sātvata!, en la batalla.
7.157.5
कथं प्रायोपविष्टाय पार्थेन च्छिन्नबाहवे ।
नृशंसं बत दीनं च तादृशं कृतवानसि ॥ ७.१५७.५ ॥
¡Ay!, ¿cómo pudiste hacer una acción tan cruel y miserable contra quien se había sentado a ayunar hasta la muerte, a quien Pārtha le había cortado los brazos?
7.157.6
कर्ममस्तस्य दुर्वृत्त फलं प्राप्नुहि संयुगे ।
अद्य छेत्स्यामि ते मूढ शिरो विक्रम्य पत्रिणा ॥ ७.१५७.६ ॥
¡Oh malvado!, recibe en la batalla el fruto de tu acción. ¡Oh necio!, hoy cortaré tu cabeza con fuerza, con una flecha.
7.157.7
शपे सात्वत पुत्राभ्यामिष्टेन सुकृतेन च ।
अनतीतामिमां रात्रिं यदि त्वां वीरमानिनम् ॥ ७.१५७.७ ॥
Sātvata, juro por mis dos hijos, por el fruto de mis sacrificios y mis buenas obras: si no te mato, a ti que te crees un héroe, antes de que pase esta noche—
7.157.8
अरक्ष्यमाणं पार्थेन जिष्णुना ससुतानुजम् ।
न हन्यां नरके घोरे पतेयं वृष्णिपांसन ॥ ७.१५७.८ ॥
Si no te mato, a ti, desprotegido por Arjuna, hijo de Pṛthā, junto con tus hijos y tu hermano menor, caeré en un infierno terrible, oh destructor de los Vṛṣṇis.
7.157.9
एवमुक्त्वा सुसङ्क्रुद्धः सोमदत्तो महाबलः ।
दध्मौ शङ्खं च तारेण सिंहनादं ननाद च ॥ ७.१५७.९ ॥
Así habló Somadatta, muy enfurecido y poderoso: sopló su caracola con fuerza y rugió como un león.
7.157.10
ततः कमलपत्राक्षः सिंहदंष्ट्रो दुरासदः ।
सात्यकिर्भृशसङ्क्रुद्धः सोमदत्तमथाब्रवीत् ॥ ७.१५७.१० ॥
Entonces Sātyaki, de ojos como pétalos de loto, colmillos de león, inabordable, muy enfurecido, habló a Somadatta.
7.157.11
कौरवेय न मे त्रासः कथञ्चिदपि विद्यते ।
त्वया सार्धमथान्यैश्च युध्यतो हृदि कश्चन ॥ ७.१५७.११ ॥
Oh Kaurava, ni siquiera mientras lucho contigo y con otros existe en mi corazón temor alguno.
7.157.12
यदि सर्वेण सैन्येन गुप्तो मां योधयिष्यसि ।
तथापि न व्यथा काचित्त्वयि स्यान्मम कौरव ॥ ७.१५७.१२ ॥
Aunque luches contra mí protegido por todo tu ejército, oh Kaurava, ninguna aflicción surgirá en mí por ti.
7.157.13
युद्धसारेण वाक्येन असतां सम्मतेन च ।
नाहं भीषयितुं शक्यः क्षत्रवृत्ते स्थितस्त्वया ॥ ७.१५७.१३ ॥
Ni con la esencia de la batalla, ni con las palabras y la aprobación de los malvados, puedo ser atemorizado; me mantengo en la conducta del guerrero, por ti.
7.157.14
यदि तेऽस्ति युयुत्साऽद्य मया सह नराधिप ।
निर्दयो निशितैर्बाणैः प्रहर प्रहरामि ते ॥ ७.१५७.१४ ॥
Oh señor de los hombres, si hoy tienes deseo de luchar conmigo, golpea sin piedad con flechas afiladas; yo te golpeo.
7.157.15
हतो भूरिश्रवा वीरस्तव पुत्रो महारथः ।
शलश्चैव महाराज भ्रातृव्यसनकर्षितः ॥ ७.१५७.१५ ॥
Oh gran rey, tu hijo heroico, el gran auriga Bhūriśravas, ha sido muerto, y también Śalya, afligido por la desgracia de su hermano.
7.157.16
त्वां चाप्यद्य वधिष्यामि सहपुत्रं सबान्धवम् ।
तिष्ठेदानीं रणे यत्तः कौरवोऽसि महारथः ॥ ७.१५७.१६ ॥
Hoy también te mataré, junto con tus hijos y parientes; ahora mantente listo en la batalla, oh Kaurava, pues eres un gran auriga.
7.157.17
यस्मिन्दानं दमः शौचमहिंसा हीर्धृतिः क्षमा ।
अनपायानि सर्वाणि नित्यं राज्ञि युधिष्ठिरे ॥ ७.१५७.१७ ॥
En el rey Yudhiṣṭhira, en quien la generosidad, el dominio de sí, la pureza, la no violencia, la modestia, la firmeza y la paciencia son siempre inagotables.
7.157.18
मृदङ्गकेतोस्तस्य त्वं तेजसा निहतः पुरा ।
सकर्णसौबलः सङ्ख्ये विनाशमुपयास्यसि ॥ ७.१५७.१८ ॥
Por el poder de aquel de estandarte de tambor (Arjuna) ya fuiste abatido antes; junto con Karṇa y Saubala irás a la destrucción en la batalla.
7.157.19
शपेऽहं कृष्णचरणैरिष्टापूर्तेन चैव ह ।
यदि त्वां ससुतं पापं न हन्यां युधि रोषितः ॥ ७.१५७.१९ ॥
Juro por los pies de Kṛṣṇa y por mi mérito de sacrificio y caridad: si en mi ira no te mato, pecador, junto con tus hijos en la batalla.
7.157.20
अपयास्यसि चोत्त्यक्त्वा रणं मुक्तो भविष्यसि ॥ ७.१५७.२० ॥
Y huirás, abandonando el combate, y así quedarás libre.
7.157.21
एवमाभाष्य चान्योन्यं क्रोधसंरक्तलोचनौ ।
प्रवृत्तौ शरसम्पातं कर्तुं पुरुषसत्तमौ ॥ ७.१५७.२१ ॥
Habiéndose dicho esto el uno al otro, los dos mejores de los hombres, con los ojos enrojecidos de ira, se dispusieron a lanzar una lluvia de flechas.
7.157.22
ततो रथसहस्रेण नागानामयुतेन च ।
दुर्योधनः सोमदत्तं परिवार्य व्यवस्थितः ॥ ७.१५७.२२ ॥
Entonces Duryodhana, con mil carros y diez mil elefantes, rodeó a Somadatta y se mantuvo firme.
7.157.23
शकुनिश्च सुसङ्क्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
पुत्रपौत्रैः परिवृतो भ्रातृभिश्चेन्द्रविक्रमैः।
श्यालस्तव महाबाहुर्वज्रसंहननो युवा ॥ ७.१५७.२३ ॥
Y Śakuni, el mejor de todos los portadores de armas, muy airado, rodeado de hijos, nietos y hermanos de valor semejante al de Indra; tu cuñado, el de grandes brazos, joven de cuerpo duro como el rayo.
7.157.24
साग्रं शतसहस्रं तु हयानां तस्य धीमतः ।
सोमदत्तं महेष्वासं समन्तात्पर्यरक्षत ॥ ७.१५७.२४ ॥
Más de cien mil caballos de aquel sabio protegieron por todos lados al gran arquero Somadatta.
7.157.25
रक्ष्यमाणश्च बलिभिश्छादयामास सात्यकिम् ।
तं छाद्यमानं विशिखैर्दृष्ट्वा सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१५७.२५ ॥
Protegido por los guerreros valientes, cubrió a Sātyaki; al verlo cubierto de flechas, con flechas de astil curvado.
7.157.26
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययात्क्रुद्धः प्रगृह्य महतीं चमूम् ।
अभ्यरक्षन्महाबाहुः सात्वतं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१५७.२६ ॥
Furioso, Dhṛṣṭadyumna avanzó tomando un gran ejército; el de brazos poderosos protegió a Sātvata (Sātyaki), de verdadero valor.
7.157.27
चण्डवाताभिसृष्टानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानामन्योन्यमभिनिघ्नताम् ॥ ७.१५७.२७ ॥
Oh rey, como el rugido de los océanos agitados por vientos feroces era el sonido de las oleadas de ejércitos golpeándose unas a otras.
7.157.28
विव्याध सोमदत्तस्तु सात्वतं नवभिः शरैः ।
सात्यकिर्नवभिश्चैनमवधीत्कुरुपुङ्गवम् ॥ ७.१५७.२८ ॥
Somadatta hirió a Sātvata (Sātyaki) con nueve flechas, y Sātyaki golpeó con nueve a aquel toro de los Kuru.
7.157.29
सोऽतिविद्धो बलवता समरे दृढधन्विना ।
रथोपस्थं समासाद्य मुमोह गतचेतनः ॥ ७.१५७.२९ ॥
Gravemente herido en la batalla por el poderoso y firme arquero, llegó a la parte delantera del carro y, sin sentido, perdió el conocimiento.
7.157.30
तं विमूढं समालक्ष्य सारथिस्त्वरयाऽन्वितः ।
अपोवाह रणाद्वीरं सोमदत्तं महारथम् ॥ ७.१५७.३० ॥
Al verlo aturdido, el auriga, apresurándose, retiró del combate al héroe, el gran guerrero de carro Somadatta.
7.157.31
तं विसंज्ञं समालक्ष्य युयुधानशरार्दितम् ।
अभ्यद्रवत्ततो द्रोणो यदुवीरजिघांसया ॥ ७.१५७.३१ ॥
Al verlo aturdido y atormentado por las flechas de Yuyudhāna, Droṇa se lanzó contra él, deseando matar al héroe de los Yadus.
7.157.32
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
परिवव्रुर्महात्मानं परीप्सन्तो यदूत्तमम् ॥ ७.१५७.३२ ॥
Al verlo acercarse, los Pāṇḍavas, encabezados por Yudhiṣṭhira, lo rodearon, deseando proteger a aquel magnánimo, el más excelente de los Yadu.
7.157.33
ततः प्रववृते युद्धं द्रोणस्य सह पाण्डवैः ।
बलेरिव सुरैः पूर्वं त्रैलोक्यजयकाङ्क्षया ॥ ७.१५७.३३ ॥
Entonces comenzó la batalla entre Droṇa y los Pāṇḍavas, como la que en otro tiempo libraron Bali y los dioses, con deseo de conquistar los tres mundos.
7.157.34
ततः सायकजालेन पाण्डवानीकमावृणोत् ।
भारद्वाजो महातेजा विव्याध च युधिष्ठिरम् ॥ ७.१५७.३४ ॥
Entonces el de gran esplendor, hijo de Bharadvāja, cubrió el ejército pāṇḍava con una red de flechas y hirió a Yudhiṣṭhira.
7.157.35
सात्यकिं दशभिर्बाणैर्विंशत्या पार्षतं शरैः ।
भीमसेनं च नवभिर्नकुलं पञ्चभिस्तथा ॥ ७.१५७.३५ ॥
Hirió a Sātyaki con diez flechas, a Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna) con veinte, a Bhīmasena con nueve y a Nakula con cinco.
7.157.36
सहदेवं तथाऽष्टाभिः शतेन च शिखण्डिनम् ।
द्रौपदेयान्महाबाहुः पञ्चभिः पञ्जभिः शरैः ॥ ७.१५७.३६ ॥
Hirió a Sahadeva con ocho flechas y a Śikhaṇḍin con cien; el de grandes brazos hirió a los hijos de Draupadī, a cada uno con cinco flechas.
7.157.37
विराटं मत्स्यमष्टाभिर्द्रुपदं दशभिः शरैः ।
युधामन्युं त्रिभिः षड्भिरुत्तमौजसमाहवे।
अन्यांश्च सैनिकान्विद्व्वा युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१५७.३७ ॥
Hirió a Virāṭa y a Matsya con ocho flechas, a Drupada con diez, a Yudhāmanyu con tres y a Uttamaujas con seis en la batalla; luego, abatiendo también a otros soldados, corrió hacia Yudhiṣṭhira.
7.157.38
ते वध्यमाना द्रोणेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्राद्रवन्वै भयाद्राजन्सार्तनादा दिशो दश ॥ ७.१५७.३८ ॥
Aquellos soldados del hijo de Pāṇḍu, heridos por Droṇa, huyeron aterrados en las diez direcciones, oh rey, lanzando gritos de angustia.
7.157.39
काल्यमानं तु तत्सैन्यं दृष्ट्वा द्रोणेन फल्गुनः ।
किञ्चिदागतसंरम्भो गुरुं पार्थोऽभ्ययाद्द्रुतम् ॥ ७.१५७.३९ ॥
Pero al ver que aquel ejército era atormentado por Droṇa, Phalguna se enfureció un poco, y el hijo de Pṛthā avanzó rápidamente hacia su maestro.
7.157.40
दृष्ट्वा द्रोणं तु बीभत्सुमभिधावन्तमाहवे ।
सन्न्यवर्तत तत्सैन्यं पुनर्यौधिष्ठिरं बलम् ॥ ७.१५७.४० ॥
Al ver a Droṇa y a Bībhatsu Arjuna lanzarse contra ellos en la batalla, aquel ejército de Yudhiṣṭhira volvió a retroceder.
7.157.41
ततो युद्धमभूद्भूयो भारद्वाजस्य पाण्डवैः ॥ ७.१५७.४१ ॥
Entonces el combate de Droṇa, hijo de Bharadvāja, con los Pāṇḍavas volvió a desatarse.
7.157.42
द्रोणस्तव सुतै राजन्सर्वतः परिवारितः ।
व्यधमत्पाण्डुसैन्यानि तूलराशिमिवानलः ॥ ७.१५७.४२ ॥
Oh rey, Droṇa, rodeado por todas partes por tus hijos, dispersó los ejércitos de los Pāṇḍavas como el fuego dispersa un montón de algodón.
7.157.43
तं ज्वलन्तमिवादित्यं दीप्तानलसमद्युतिम् ।
राजन्ननिशमत्यन्तं दृष्ट्वा द्रोणं शरार्चिषम् ॥ ७.१५७.४३ ॥
Oh rey, al ver a Droṇa, ardiendo como el sol, con un resplandor igual al de un fuego encendido, con sus rayos hechos de flechas, incesantemente y en gran medida.
7.157.44
मण्डलीकृतधन्वानं तपन्तमिव भास्करम् ।
दहन्तमहितान्सैन्ये नैनं कश्चिदवारयत् ॥ ७.१५७.४४ ॥
Nadie pudo detenerlo: con su arco tensado en círculo, abrasando como el sol, quemando a los enemigos en el ejército.
7.157.45
योयो हि प्रमुखे तस्य तस्थौ द्रोणस्य पुरूषः ।
तस्यतस्य शिरश्छित्त्वा ययुर्द्रोणशराः क्षितिम् ॥ ७.१५७.४५ ॥
A cada hombre que se ponía ante Droṇa le cortaban la cabeza, y las flechas de Droṇa caían a la tierra.
7.157.46
एवं सा पाण्डवी सेना वध्यमाना महात्मना ।
प्रदुद्राव पुनर्भीता पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ ७.१५७.४६ ॥
Así, el ejército pāṇḍava, siendo masacrado por el de gran alma, huyó de nuevo aterrorizado mientras Savyasācin (Arjuna) observaba.
7.157.47
सम्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेन निशि भारत ।
गोविन्दमब्रवीज्जिष्णुर्गच्छ द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४७ ॥
Oh descendiente de Bharata, al ver el ejército completamente derrotado por Droṇa durante la noche, Arjuna, el vencedor, dijo a Govinda: "Ve hacia el carro de Droṇa."
7.157.48
ततो रजतगोक्षीरकुन्देन्दुसदृशप्रभान् ।
चोदयामास दाशार्हो हयान्द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४८ ॥
Entonces el descendiente de Daśārha (Kṛṣṇa) impulsó los caballos, de brillo semejante a la plata, la leche de vaca, el jazmín y la luna, hacia el carro de Droṇa.
7.157.49
भीमसेनोऽपि तं दृष्ट्वा यान्तं द्रोणाय फल्गुनम् ।
स्वसारथिमुवाचेदं द्रोणानीकाय मां वह ॥ ७.१५७.४९ ॥
Bhīmasena también, al ver a Phalguna dirigirse hacia Droṇa, dijo a su auriga: "Llévame hacia el ejército de Droṇa."
7.157.50
सोऽपि तस्य वचः श्रुत्वा विशोकोऽवहयद्वयान् ।
पृष्ठतः सत्यसन्धस्य जिष्णोर्भरतसत्तम ॥ ७.१५७.५० ॥
Él también, oyendo sus palabras y libre de aflicción, condujo los caballos tras el veraz Jiṣṇu Arjuna, oh mejor de los Bharatas.
7.157.51
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ यत्तौ द्रोणानीकमभिद्रुतौ ।
पाञ्चालाः सृञ्जया मात्स्याश्चेदिकारूशकोसलाः।
अन्वगच्छन्महाराज केकयाश्च महारथाः ॥ ७.१५७.५१ ॥
Al ver a aquellos dos hermanos lanzarse con ardor contra el ejército de Droṇa, oh gran rey, los Pāñcālas, Sṛñjayas, Matsyas, Cedis, Karūṣas y Kosalas, y los grandes aurigas Kekayas los siguieron.
7.157.52
ततो राजन्नभूद्वोरः सङ्ग्रामो रोमहर्षणः ॥ ७.१५७.५२ ॥
Entonces, oh rey, se produjo una feroz batalla que erizaba el vello.
7.157.53
बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं च वृकोदरः ।
महद्भ्यां रथबृन्दाभ्यां बलं जगृहतुस्तव ॥ ७.१५७.५३ ॥
Bībhatsu (Arjuna) tomó el flanco derecho y Vṛkodara (Bhīma) el izquierdo, con dos grandes masas de carros, y así capturaron tu ejército.
7.157.54
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ भीमसेनधनञ्जयौ ।
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययाद्राजन्सात्यकिश्च महाबलः ॥ ७.१५७.५४ ॥
Al ver a aquellos dos tigres entre los hombres, Bhīmasena y Dhanañjaya, Dhṛṣṭadyumna avanzó, oh rey, y también el poderoso Sātyaki.
7.157.55
चण्डवाताभिपन्नानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानां तदाऽन्योन्यमभिघ्नतां ॥ ७.१५७.५५ ॥
Oh rey, como el rugido de los océanos azotados por un viento feroz era el estruendo de las oleadas de ejércitos que entonces se golpeaban unos a otros.
7.157.56
सौमदत्तिवधात्क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
द्रौणिरभ्यद्रवद्राजन्वधाय कृतनिश्चयः
ववर्षाञ्जनपर्वा स द्रुमवर्षं नभस्तलात् ॥ ७.१५७.५६ ॥
Enfurecido por la muerte de Saumadatti, y al ver a Sātyaki en la batalla, el hijo de Droṇa, oh rey, resuelto a matar, se lanzó contra él; aquel semejante a una montaña de collyrium hizo llover una lluvia de árboles desde el cielo.
7.157.57
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य शैनेयस्य रथं प्रति ।
भैमसेनिः सुसङ्क्रुद्धः प्रत्यमित्रमवारयत् ॥ ७.१५७.५७ ॥
Al verlo abalanzarse hacia el carro de Sātyaki, el hijo de Bhīmasena, muy enfurecido, detuvo al enemigo que se oponía.
7.157.58
कार्ष्णायसं महाघोरमृक्षचर्मपरिच्छदम् ।
महान्तं रथमास्थाय त्रिंशन्नल्वान्तरान्तरम् ॥ ७.१५७.५८ ॥
Subiendo a un gran carro de hierro, muy terrible, cubierto con piel de oso, con treinta nalvas de separación entre partes.
7.157.59
विक्षिप्तयन्त्रसन्नाहं महामेघौघनिःस्वनम् ।
युक्तं गजनिभैर्वाहैर्न हयैर्नापि वारणैः ॥ ७.१५७.५९ ॥
Provisto de maquinaria y armadura dispersas, rugiendo como una masa de grandes nubes, uncido con bestias semejantes a elefantes, no con caballos ni tampoco con elefantes.
7.157.60
विक्षिप्तपक्षचरणविवृताक्षेण कूजता ।
ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजितम् ॥ ७.१५७.६० ॥
Con alas y patas desplegadas, ojos abiertos, graznando, adornado por el rey de los buitres en un estandarte sobre un asta alzada.
7.157.61
लोहितार्द्रपताकं तु आन्त्रमालाविभूषितम् ।
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय विपुलं रथम् ॥ ७.१५७.६१ ॥
Montando un vasto carro, con banderas empapadas de sangre, adornado con guirnaldas de entrañas, uncido con ocho ruedas.
7.157.62
शूलमुद्गरधारिण्या शैलपादपहस्तया ।
रक्षसां घोररूपाणामक्षौहिण्या समावृतः ॥ ७.१५७.६२ ॥
Rodeado de una akṣauhiṇī de rakṣasas de formas terribles, portando lanzas y mazas, con picos de montañas y árboles en las manos.
7.157.63
तमुद्यतमहाचापं निशाम्य व्यथिता नृपाः ।
युगान्तकालसमये दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ७.१५७.६३ ॥
Al verlo con el gran arco alzado, los reyes quedaron angustiados, como la Muerte con su vara en la mano en el tiempo del fin del mundo.
7.157.64
ततस्तं गिरिशृङ्गाभं भीमरूपं भयावहम् ।
दंष्ट्राकरालोग्रमुखं शङ्कुकर्णं महाहनुम् ॥ ७.१५७.६४ ॥
Entonces lo vieron, semejante a un pico de montaña, de forma espantosa, que infundía terror, con una boca feroz y terrible por sus colmillos, orejas en forma de púas y una gran mandíbula.
7.157.65
ऊर्ध्वकेशं विरूपाक्षं दीप्तास्यं निम्नितोदरम् ।
महाश्वभ्रगलद्वारं किरीटच्छन्नमूर्धजम् ॥ ७.१५७.६५ ॥
De cabello erguido, ojos deformes, rostro ardiente, vientre hundido, con una garganta como una gran sima, y cabellos de la cabeza cubiertos por una diadema.
7.157.66
त्रासनं सर्वभूतानां व्यात्ताननभिवान्तकम् ।
वीक्ष्य दीप्तमिवायान्तं रिपुविक्षोभकारिणम् ॥ ७.१५७.६६ ॥
Al verlo avanzar resplandeciente, como la Muerte con la boca abierta, causando terror a todos los seres y agitación entre los enemigos.
7.157.67
तमुद्यतमहाचापं राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
भयार्दिता प्रचुक्षोभ पुत्रस्य तव वाहिनी।
वायुना क्षोभितावर्ता गङ्गेवोर्ध्वतरङ्गिणी ॥ ७.१५७.६७ ॥
Al ver a Ghaṭotkaca, señor de los rākṣasas, con su gran arco alzado, el ejército de tu hijo, atormentado por el miedo, se sacudió como el Ganges de altas olas con remolinos agitados por el viento.
7.157.68
घटोत्कचप्रयुक्तेन सिंहनादेन भीषिताः ।
प्रसुस्रुवुर्गजा मूत्रं विव्यथुश्च नरा भृशम् ॥ ७.१५७.६८ ॥
Aterrorizados por el rugido de león lanzado por Ghaṭotkaca, los elefantes orinaron, y los hombres sufrieron profundamente.
7.157.69
ततोऽश्मवृष्टिरत्यर्थमासीत्तत्र समन्ततः ।
सन्ध्याकालाधिकबलैः प्रयुक्ता राक्षसैः क्षितौ ॥ ७.१५७.६९ ॥
Entonces hubo una lluvia de piedras muy intensa por todas partes, lanzada sobre la tierra por los rākṣasas, más poderosos en la hora del crepúsculo.
7.157.70
आयसानि च चक्राणि भुशुण्ड्यः प्रासतोमराः ।
पतन्त्यविरताः शूलाः शतघ्न्यः पट्टसास्तथा ॥ ७.१५७.७० ॥
Discos de hierro, flechas bhuśuṇḍī, lanzas y jabalinas, tridentes, śataghnī y espadas paṭṭiśa caían también sin cesar.
7.157.71
तदुग्रमतिरौद्रं च दृष्ट्वा युद्धं नराधिपाः ।
तनयास्तव कर्णश्च व्यथिताः प्राद्रवन्दिशः ॥ ७.१५७.७१ ॥
Al ver aquella batalla feroz y terrible, los reyes, tus hijos y Karṇa, afligidos, huyeron en todas direcciones.
7.157.72
तत्रैकोऽस्त्रबलश्लाघी द्रौणिर्मानी न विव्यथे ।
व्यधमच्च शरैर्मायां घटोत्कचविनिर्भिताम् ॥ ७.१५७.७२ ॥
Allí, solo, el hijo de Droṇa, orgulloso y jactancioso de su poder de armas, no se turbó, y destruyó con flechas la ilusión creada por Ghaṭotkaca.
7.157.73
विहतायां तु मायायाममर्षी स घटोत्कचः ।
विससर्ज शरान्घोरांस्तेऽश्वत्थामानमाविशन्।
भुजङ्गा इव वेगेन वल्मीकं क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१५७.७३ ॥
Cuando la ilusión fue destruida, Ghaṭotkaca, incapaz de soportarlo, disparó terribles flechas; como serpientes enfurecidas que se precipitan en un termitero, entraron veloces en Aśvatthāman.
7.157.74
ते शरा रुधिराक्ताङ्गा भित्त्वा शारद्वतीसुतम् ।
विविशुर्धरणीं शीघ्रा रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ॥ ७.१५७.७४ ॥
Aquellas flechas, con sus cuerpos manchados de sangre, atravesaron al hijo de Śāradvatī (Kṛpa) y entraron veloces en la tierra; tenían plumas doradas y estaban afiladas sobre piedra.
7.157.75
अश्वत्थामा तु सङ्क्रुद्धो लघुहस्तः प्रतापवान् ।
घटोत्कचमभिक्रुद्धं बिभेद दशभिः शरैः ॥ ७.१५७.७५ ॥
Pero Aśvatthāman, airado, de manos ágiles y poderoso, atravesó con diez flechas al furioso Ghaṭotkaca.
7.157.76
घटोत्कचोऽतिविद्धस्तु द्रोणपुत्रेण मर्मसु ।
चक्रं शतसहस्रारमगृह्णाद्व्यथितो भृशम् ॥ ७.१५७.७६ ॥
Ghaṭotkaca, gravemente herido en los puntos vitales por el hijo de Droṇa y profundamente angustiado, tomó un disco de cien mil radios.
7.157.77
क्षुरान्तं बालसूर्याभं मणिवज्रविभूषितम् ।
अश्वत्थाम्नि स चिक्षेप भैमसेनिर्जिघांसया ॥ ७.१५७.७७ ॥
Aquel disco, de borde afilado como navaja, brillante como el sol naciente y adornado con gemas y diamantes, Bhaimaseni (Ghaṭotkaca) lo arrojó contra Aśvatthāman con deseo de matarlo.
7.157.78
वेगेन महता गच्छद्विक्षिप्तं द्रौणिना शरैः ।
अभाग्यस्येव सङ्कल्पस्तन्मोघमपतद्भुवि ॥ ७.१५७.७८ ॥
Aquel disco, que avanzaba con gran velocidad, fue desviado por las flechas del hijo de Droṇa y, como la resolución de un desdichado, cayó inútil al suelo.
7.157.79
घटोत्कचस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा चक्रं निपातितम् ।
द्रौणिं प्राच्छादयद्बाणैः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ७.१५७.७९ ॥
Entonces Ghaṭotkaca, viendo caer el disco, cubrió rápidamente a Drauṇi con flechas, como Svarbhānu cubre al sol.
7.157.80
घटोत्कचसुतः श्रीमान्भिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रुरोध द्रौणिमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट् ॥ ७.१५७.८० ॥
El glorioso hijo de Ghaṭotkaca, semejante a un montón de collar de antimonio quebrado, detuvo a Drauṇi que avanzaba, como el rey de las montañas detiene el viento.
7.157.81
पौत्रेण भीमसेनस्य शरैरञ्जनपर्वणा ।
बभौ मेघेन धाराभिर्गिरिर्मेरुरिवावृतः ॥ ७.१५७.८१ ॥
El nieto de Bhīmasena, con sus flechas de articulaciones oscuras, brilló como el monte Meru envuelto por los torrentes de una nube.
7.157.82
अश्वत्थामा त्वसम्भ्रान्तो रुद्रोपेन्द्रेन्द्रविक्रमः ।
ध्वजमेकेन बाणेन चिच्छेदाञ्जनपर्वणः ॥ ७.१५७.८२ ॥
Pero Aśvatthāman, imperturbable, cuyo valor igualaba al de Rudra, Upendra e Indra, con una sola flecha cortó el estandarte del guerrero de articulaciones oscuras.
7.157.83
द्वाभ्यां तु रथयन्तारौ त्रिभिश्चास्य त्रिवेणुकम् ।
धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१५७.८३ ॥
Con dos flechas derribó a ambos aurigas, con tres su arco de tres nudos, y con uno lo cortó; con cuatro abatió a los cuatro caballos.
7.157.84
विरथस्योद्यतं हस्ताद्धेमबिन्दुभिराचितम् ।
विशिखेन सतीक्ष्णेन खङ्गमस्य द्विधाऽकरोत् ॥ ७.१५७.८४ ॥
La espada alzada en la mano del guerrero sin carro, tachonada de puntos de oro, la partió en dos con una flecha afilada.
7.157.85
गदा हेमाङ्गदा राजंस्तूर्णं हैडिम्बिसूनुना ।
भ्राम्योत्क्षिप्ताशरैःसापि द्रौणिनाभ्याहताऽपतत् ॥ ७.१५७.८५ ॥
Oh rey, la maza adornada de oro lanzada rápidamente por el hijo de Hiḍimbā también fue golpeada y derribada por el hijo de Droṇa con flechas.
7.157.86
ततोऽन्तरिक्षमुत्प्लुत्य कालमेघ इवोन्नदन्। ॥ ७.१५७.८६ ॥
Entonces, saltando al cielo, rugió como una nube negra de tormenta.
7.157.87
ततो मायाधरं द्रौणिर्घटोत्कचसुतं दिवि ।
मार्गणैरभिविव्याध धनं सूर्य इवांशुभिः ॥ ७.१५७.८७ ॥
Entonces el hijo de Droṇa atravesó con flechas al hijo de Ghaṭotkaca, el portador de ilusiones en el cielo, como el sol con sus rayos.
7.157.88
सोऽवतीर्य पुरस्तस्थौ रथे हेमविभूषिते ।
महीगत इवात्युग्रः श्रीमानञ्जनपर्वतः ॥ ७.१५७.८८ ॥
Descendió y se quedó de pie ante él en el carro adornado de oro, como una montaña de antimonio, feroz y gloriosa, venida a la tierra.
7.157.89
तमयस्मयवर्माणं द्रौणिर्भीमात्मजात्मजम् ।
जघानाञ्जनपर्वाणं महेश्वर इवान्धकम् ॥ ७.१५७.८९ ॥
El hijo de Droṇa derribó a aquel guerrero semejante a una montaña, vestido con armadura de hierro, hijo del hijo de Bhīma, como Maheśvara mató a Andhaka.
7.157.90
अथ दृष्ट्वा हतं पुत्रमश्वत्थाम्ना महाबलम् ।
द्रौणेः सकाशमभ्येत्य रोषात्प्रस्फुरिताधरः ॥ ७.१५७.९० ॥
Entonces, al ver a su poderoso hijo muerto por Aśvatthāman, se acercó al hijo de Droṇa con los labios temblando de ira.
7.157.91
प्राह वाक्यमसम्भ्रान्तो वीरं शारद्वतीसुतम् ।
दहन्तं पाण्डवानीकं वनमग्निमिवोच्छ्रितम् ॥ ७.१५७.९१ ॥
Sereno y sin temor, habló estas palabras al héroe, hijo de Śāradvatī, que quemaba el ejército de los Pāṇḍavas como un bosque, alzado como fuego.
7.157.92
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
त्वामद्य निहनिष्यामि क्रौञ्चमग्निसुतो यथा ॥ ७.१५७.९२ ॥
¡Detente, detente! Hijo de Droṇa, no te irás mientras yo viva. Hoy te mataré, como el hijo de Agni mató a Krauñca.
7.157.93
गच्छ वत्स सहान्यैस्त्वं युध्यस्वामरविक्रम ।
न हि पुत्रेण हैडिम्ब पिता न्याय्यः प्रबाधितुम् ॥ ७.१५७.९३ ॥
Ve, querido hijo, y lucha con los demás, tú de valor divino. Oh hijo de Hiḍimbā, no es justo que un hijo acose a su padre.
7.157.94
कामं खलु न रोषो मे हैडिम्बे विद्यते त्वयि ।
किं तु रोषान्वितो जन्तुर्हन्यादात्मानमप्युत ॥ ७.१५७.९४ ॥
Ciertamente, hijo de Hiḍimbā, no tengo ira contra ti. Pero un ser lleno de ira puede incluso matarse a sí mismo.
7.157.95
श्रुत्वैतत्क्रोधताम्राक्षः पुत्रशोकसमन्वितः ।
अश्वत्थामानमायस्तो भैमसेनिरभाषत ॥ ७.१५७.९५ ॥
Al oír esto, con los ojos enrojecidos de ira y lleno de dolor por su hijo, el hijo de Bhīmasena se acercó a Aśvatthāman y habló.
7.157.96
किमहं कातरो द्रौणे पृथग्जन इवाहवे ।
यन्मां भीषयसे वाग्भिरसदेतद्वचस्तव ॥ ७.१५७.९६ ॥
¿Soy yo un cobarde en la batalla, como un hombre común, hijo de Droṇa, para que me intimides con palabras? Tu discurso es falso.
7.157.97
भीमात्खलु समुत्पन्नः कुरूणां विपुले कुले ।
पाण्डवानामहं पुत्रः समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ७.१५७.९७ ॥
Nacido en verdad de Bhīma, en el vasto linaje de los Kurus, soy hijo de los Pāṇḍavas, que nunca retroceden en las batallas.
7.157.98
रक्षसामधिराजोऽहं दशग्रीवसमो बले ।
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ॥ ७.१५७.९८ ॥
Soy el señor de los rākṣasas, igual en fuerza a Daśagrīva. ¡Detente, detente! Hijo de Droṇa, no te irás con vida de mi lado.
7.157.99
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ॥ ७.१५७.९९ ॥
Hoy, en el campo de batalla, quitaré tu afán de combate.
7.157.100
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः सुमहाबलः ।
द्रौणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१५७.१०० ॥
Dicho esto, el rākṣasa de gran fuerza, con los ojos enrojecidos de cólera, se lanzó enfurecido contra el hijo de Droṇa, como un león contra el rey de los elefantes.
7.157.101
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१५७.१०१ ॥
Con flechas tan gruesas como ejes de carro, Ghaṭotkaca llovió sobre Drauṇi, el toro entre los aurigas, como una nube de tormenta en torrentes.
7.157.102
शरवृष्टिं शरैर्द्रौणिरप्राप्तां तां व्यशातयत् ।
ततोन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ॥ ७.१५७.१०२ ॥
Drauṇi, con sus flechas, destrozó aquella lluvia de flechas antes de que lo alcanzara, en pleno cielo; entonces pareció librarse otra batalla de flechas en el firmamento.
7.157.103
अथास्त्रसम्मर्दकृतैर्विस्फुलिङ्गैस्तदा बभौ ।
विभावरीमुखे व्योम खद्योतैरिव चित्रितम् ॥ ७.१५७.१०३ ॥
Entonces el cielo, iluminado por chispas del choque de armas, brilló como si estuviera pintado de luciérnagas al caer la noche.
7.157.104
निशाम्य निहतां मायां द्रौणिना रणमानिना ।
घटोत्कचस्ततो मायां ससर्जान्तर्हितः पुनः ॥ ७.१५७.१०४ ॥
Al ver destruida su ilusión por Drauṇi, orgulloso en la batalla, Ghaṭotkaca, oculto, creó de nuevo una ilusión.
7.157.105
सोऽभवद्गिरिरत्युच्चः शिखरैस्तरुसङ्कटैः ।
शूलप्रासासिमुसलजलप्रस्रवणो महान् ॥ ७.१५७.१०५ ॥
Se convirtió en una gran montaña muy alta, con cumbres densas de árboles, y de ella manaban corrientes de lanzas, jabalinas, espadas y mazas.
7.157.106
तमञ्जनगिरिप्रख्यं द्रौणिर्दृष्ट्वा महीधरम् ।
प्रपतद्भिश्च बहुभिः शस्त्रसङ्घैर्न विव्यथे ॥ ७.१५७.१०६ ॥
Al ver aquella montaña semejante a un monte de antimonio, y aunque muchas haces de armas caían sobre ella, Drauṇi no se turbó.
7.157.107
ततो हसन्निव द्रौणिर्वज्रमस्त्रमुदैरयत् ।
स ते नास्त्रैण शैलेन्द्रः क्षिप्तः क्षिप्रं व्यनश्यत ॥ ७.१५७.१०७ ॥
Entonces Drauṇi, como riendo, lanzó el arma del rayo; alcanzado por ella, aquel rey de las montañas pereció de inmediato.
7.157.108
ततः स तोयदो भूत्वा नीलः सेन्द्रायुधो दिवि ।
अश्मवृष्टिभिरत्युग्रो द्रौणिमाच्छादयद्रणे ॥ ७.१५७.१०८ ॥
Entonces se convirtió en una nube azul oscuro con un arco iris en el cielo, y con una lluvia de piedras muy feroz cubrió a Drauṇi en la batalla.
7.157.109
अथ सन्धाय वायव्यमस्त्रमस्त्रविदां वरः ।
व्यधमद्द्रोणतनयो नीलमेघं समुत्थितम् ॥ ७.१५७.१०९ ॥
Entonces el mejor de los diestros en armas, el hijo de Droṇa, tensó el arma Vāyavya y dispersó la nube oscura que se había levantado.
7.157.110
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वशः ।
शतं रथसहस्राणां जघान द्विपदां वरः ॥ ७.१५७.११० ॥
Cubriendo todas las direcciones con nubes de flechas, el hijo de Droṇa, el mejor de los hombres, abatió a cientos de miles de carros.
7.157.111
स दृष्ट्वा पुनरायान्तं रथेनायतकार्मुकम् ।
घटोत्कचमसम्भ्रान्तं राक्षसैर्बहुभिर्वृतम् ॥ ७.१५७.१११ ॥
Al ver que Ghaṭotkaca volvía a venir en su carro con el arco largo, sin turbarse y rodeado de numerosos rākṣasas,
7.157.112
सिंहशार्दूलसदृशैर्मत्तद्विरदविक्रमैः ।
गजस्थैश्च रथस्थैश्च वाजिपृष्ठगतैरपि ॥ ७.१५७.११२ ॥
Semejantes a leones y tigres, con el valor de elefantes enfurecidos, junto con los montados en elefantes, en carros y a lomo de caballos.
7.157.113
विकृतास्यशिरोग्रीवैर्हिडिम्बानुचरैः सह ।
पौलस्त्यैर्यातुधानैश्च तामसैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११३ ॥
Con los seguidores de Hiḍimbā, de rostros, cabezas y cuellos deformes, y con los Paulastyas, los yātudhānas, los Tāmasas y guerreros de la valentía de Indra.
7.157.114
नानाशस्त्रधरैर्वीरैर्नानाकवचभूषणैः ।
महाबलैर्भीमरवैः संरम्भोद्वृत्तलोचनैः ॥ ७.१५७.११४ ॥
Con héroes que portaban armas diversas, adornados con variadas armaduras y ornamentos, de gran fuerza, con rugidos terribles y ojos desorbitados por la furia.
7.157.115
उपस्थितैस्ततो युद्धे राक्षसैर्युद्धदुर्मदैः ।
विषण्णमभिसम्प्रेक्ष्य पुत्रं ते द्रौणिरब्रवीत् ॥ ७.१५७.११५ ॥
Entonces, entre los rākṣasas que habían acudido a la batalla, ebrios de furor bélico, el hijo de Droṇa, viendo a tu hijo abatido, habló.
7.157.116
तिष्ठ दुर्योधनाद्य त्वं न कार्यः सम्भ्रमस्त्वया ।
सहैभिर्भ्रातृभिर्वीरैः पार्थिवैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११६ ॥
Mantente firme ahora, Duryodhana; no debes alarmarte. Permanece con estos hermanos y con estos reyes heroicos, valientes como Indra.
7.157.117
निहनिष्याम्यमित्रांस्त न तवास्ति पराजयः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि पर्याश्वासय वाहिनीम् ॥ ७.१५७.११७ ॥
Mataré a los enemigos; no habrá derrota para ti. Te prometo la verdad; reconforta al ejército.
7.157.118
न त्वेतदद्भुतं मन्ये यत्ते महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा भक्तिस्तव गौतमिनन्दन ॥ ७.१५७.११८ ॥
No considero esto asombroso: que tu gran mente tenga suprema devoción hacia nosotros, oh hijo de Gautamī.
7.157.119
अश्वत्थामानमुक्त्वैवं ततः सौबलमब्रवीत् ।
वृतं रथसहस्रेण हयानां रणशोभिनाम् ॥ ७.१५७.११९ ॥
Tras hablar así a Aśvatthāman, se dirigió luego a Saubala (Śakuni), rodeado de mil carros y de caballos que adornan la batalla.
7.157.120
षष्ट्या रथसहस्रैश्च प्रयाहि त्वं धनञ्जयम् ।
कर्णश्च वृषसेनश्च कृपो नीलस्तथैव च ॥ ७.१५७.१२० ॥
Con sesenta mil carros, ve contra Dhanañjaya (Arjuna). Que Karṇa, Vṛṣasena, Kṛpa y Nīla vayan igualmente.
7.157.121
उदीच्याः कृतवर्मा च पुरुमित्रः सुतापनः ।
दुःशासनो निकुम्भश्च कुण्डभेदी पराक्रमः ॥ ७.१५७.१२१ ॥
Kṛtavarman del norte, Purumitra, Sutāpana, Duḥśāsana, Nikumbha y el valiente Kuṇḍabhedī.
7.157.122
पूरञ्जयो दृढरथः पताकी हेमकम्पनः ।
शल्यारुणीन्द्रसेनाश्च सञ्जयो विजयो जयः ॥ ७.१५७.१२२ ॥
Pūrañjaya, Dṛḍharatha, Patākin, Hemakampana, Śalya, Aruṇī e Indrasena, y Sañjaya, Vijaya y Jaya.
7.157.123
कमलाक्षः परक्राथी जयवर्मा सुदर्शनः ।
एते त्वामनुयास्यन्ति पत्तीनामयुतानि षट् ॥ ७.१५७.१२३ ॥
Kamalākṣa, Parakrāthī, Jayavarman y Sudarśana—estos te seguirán con seis decenas de miles de soldados de a pie.
7.157.124
जहि भीमं यमौ चोभौ धर्मराजं च मातुल ।
असुरानिव देवेन्द्रो जयाशा मे त्वयि स्थिता ॥ ७.१५७.१२४ ॥
Mata, oh tío, a Bhīma, a los dos hijos de Yama y a Dharmarāja, como Indra, señor de los dioses, mata a los asuras. Mi esperanza de victoria descansa en ti.
7.157.125
दारितान्द्रौणिना बाणैर्भृशं विक्षतविग्रहान् ।
जहि मातुल कौन्तेयानसुरानिव पावकिः ॥ ७.१५७.१२५ ॥
Mata, oh tío, a los hijos de Kuntī, con sus cuerpos gravemente heridos y desgarrados por las flechas del hijo de Droṇa, como el hijo del fuego mata a los asuras.
7.157.126
एवमुक्तो ययौ शीघ्रं पुत्रेण तव सौबलः ।
पिप्रीषुस्ते सुतान्राजन्दिधक्षुश्चैव पाण्डवान् ॥ ७.१५७.१२६ ॥
Así exhortado por tu hijo, Śakuni, hijo de Subala, partió rápidamente, oh rey, deseando complacer a tus hijos y quemar a los Pāṇḍavas.
7.157.127
अथ प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विभावर्यां सुतुमुलं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१५७.१२७ ॥
Entonces, en la noche, comenzó el combate entre el hijo de Droṇa y el rākṣasa, tremendo como el de Śakra y Prahlāda.
7.157.128
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्गौतमीसुतम् ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धौ विषाग्निप्रतिमैर्दृढैः ॥ ७.१५७.१२८ ॥
Entonces Ghaṭotkaca, enfurecido, golpeó al hijo de Gautamī en el pecho con diez flechas firmes, como veneno y fuego.
7.157.129
स तैरभ्याहतो गाढं शरैर्भीमसुतेरितैः ।
चचाल रथमध्यस्थो वातोद्धूत इव द्रुमः ॥ ७.१५७.१२९ ॥
Herido profundamente por aquellas flechas disparadas por el hijo de Bhīma, se tambaleó en medio de su carro como un árbol sacudido por el viento.
7.157.130
भूयश्चाञ्जलिकेनाथ मार्गणेन महाप्रभम् ।
द्रौणिहस्तस्थितं चापं चिच्छेदाशु घटोत्कचः ॥ ७.१५७.१३० ॥
Entonces Ghaṭotkaca cortó rápidamente, con una flecha añjalika, el arco resplandeciente que sostenía el hijo de Droṇa.
7.157.131
ततोऽन्यद्द्रौणिरादय धनुर्भारसहं महत् ।
ववर्ष विशिखांस्तीक्ष्णान्वारिधारा इवाम्बुदः ॥ ७.१५७.१३१ ॥
Entonces el hijo de Droṇa tomó otro arco grande capaz de soportar el peso, y como una nube que derrama torrentes de agua, hizo llover flechas afiladas.
7.157.132
ततः शारद्वतीपुत्रः प्रेषयामास भारत ।
सुवर्णपुङ्खाञ्छत्रुघ्नान्खचरान्खचरं प्रति ॥ ७.१५७.१३२ ॥
Entonces, oh Bhārata, el hijo de Śāradvatī lanzó contra el que va por el cielo flechas de plumas doradas, matadoras de enemigos, que vuelan por el cielo.
7.157.133
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१३३ ॥
La multitud de rakṣasas de pecho ancho, atormentada por aquellas flechas, resplandeció como una manada de elefantes enloquecidos y desbandados por leones.
7.157.134
विधम्य राक्षसान्बाणैः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ददाह भगवान्वह्निर्भूतानीव युगक्षये ॥ ७.१५७.१३४ ॥
Tras dispersar a los rakṣasas con sus caballos, aurigas, carros y elefantes mediante sus flechas, el venerable fuego los consumió, como el fuego consume a los seres al final de una edad.
7.157.135
स दग्ध्वाऽक्षौहिणीं बामैर्नैर्ऋतीं रुरुचे नृप ।
पुरेव त्रिपुरं दग्ध्वा दिवि देवो महेश्वरः ॥ ७.१५७.१३५ ॥
Oh rey, habiendo quemado con sus flechas la akṣauhiṇī de rakṣasas, resplandeció como el dios Maheśvara resplandeció en el cielo tras quemar las tres ciudades.
7.157.136
युगान्ते सर्वभूतानि दग्ध्वेव वसुरुल्बणः ।
रराज जयतां श्रेष्ठो द्रोणपुत्रस्तवाहितान् ॥ ७.१५७.१३६ ॥
Como el feroz Vasu que quema a todos los seres al final de una edad, el mejor de los vencedores, el hijo de Droṇa, resplandeció quemando a tus enemigos.
7.157.137
ततो घटोत्कचः क्रुद्धो रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
द्रौणिं हतेति महतीं चोदयामास तां चमूम् ॥ ७.१५७.१३७ ॥
Entonces Ghaṭotkaca, colérico, incitó a aquel gran ejército de rakṣasas de obras terribles, diciendo: '¡Matad al hijo de Droṇa!'
7.157.138
घटोत्कचस्य तामाज्ञां प्रतिगृह्याथ राक्षसाः ।
दंष्ट्रोज्ज्वला महावक्त्रा घोररूपा भयानकाः ॥ ७.१५७.१३८ ॥
Aceptando la orden de Ghaṭotkaca, aquellos rakṣasas, brillantes de colmillos, de bocas enormes, de forma terrible y aspecto espantoso, avanzaron.
7.157.139
व्यात्तानना घोरजिह्वाः क्रोधताम्रेक्षणा भृशम् ।
सिंहनादेन महता नादयन्तो वसुन्धराम् ॥ ७.१५७.१३९ ॥
Con bocas abiertas, lenguas terribles y ojos enrojecidos de ira, hacían retumbar la tierra con un gran rugido de león.
7.157.140
हन्तुमभ्यद्रवन्द्रौणिं नानाप्रहरणायुधाः ।
शक्तीः शतघ्नीः परिघानशनीः शूलपट्टशान् ॥ ७.१५७.१४० ॥
Portando armas de muchas clases, se lanzaron contra el hijo de Droṇa para matarlo: lanzas, shataghnis, mazas de hierro, rayos, tridentes y espadas.
7.157.141
खङ्गान्गदाभिण्डिपालान्मुसलानि परश्वथान् ।
प्रासानसींस्तोमरांश्च कणपान्कम्पनाञ्छितान् ॥ ७.१५७.१४१ ॥
Espadas, mazas, bhindipālas, garrotes, hachas de batalla, lanzas, cimitarras, jabalinas, lanzas dentadas y dardos vibrantes, todos afilados.
7.157.142
स्थूलान्भुशुण्ड्यश्मगदास्थूणान्कार्ष्ण्यायसांस्तथा ।
मुद्गराँश्च महाघोरान्समरे शत्रुदारणान् ॥ ७.१५७.१४२ ॥
Pesadas bhuśuṇḍīs, mazas de piedra, columnas de hierro negro y mazos: sumamente terribles, que desgarran a los enemigos en la batalla.
7.157.143
द्रौणिमूर्धन्यसन्त्रस्ता राक्षसा भीमविक्रमाः ।
चिक्षिपुः क्रोधताम्राक्षाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१५७.१४३ ॥
Sin temor, los rakṣasas de terrible valor arrojaron cientos y miles de armas sobre la cabeza del hijo de Droṇa, con los ojos enrojecidos de ira.
7.157.144
तच्छस्त्रवर्षं सुमहद्द्रोणपुत्रस्य मूर्धनि ।
पतमानं समीक्ष्याऽथ योधास्ते व्यथिताऽभवन् ॥ ७.१५७.१४४ ॥
Al ver aquella gran lluvia de armas que caía sobre la cabeza del hijo de Droṇa, aquellos guerreros se llenaron de angustia.
7.157.145
द्रोणपुत्रस्तु विक्रान्तस्तद्वर्षं घोरमुच्छ्रितम् ।
शरैर्विध्वंसयामास वज्रकल्पैः शिलाशितैः ॥ ७.१५७.१४५ ॥
Pero el hijo de Droṇa, valiente, destrozó aquella terrible lluvia que se alzaba con flechas como rayos, afiladas sobre piedra.
7.157.146
ततोऽन्यैर्विशिखैस्तूर्णं स्वर्णपुङ्खैर्महामनाः ।
निजघ्ने राक्षसान्द्रौणिर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ॥ ७.१५७.१४६ ॥
Entonces el de gran ánimo, hijo de Droṇa, abatió rápidamente a los rākṣasas con otras flechas de plumas doradas, consagradas con armas divinas.
7.157.147
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१४७ ॥
Aquella hueste de rākṣasas, de pecho ancho, atormentada por aquellas flechas, parecía una manada de elefantes enloquecidos, dispersa y desordenada, acosada por leones.
7.157.148
ते राक्षसाः सुसङ्क्रुद्धा द्रोणपुत्रेण ताडिताः ।
क्रुद्धाः स्म प्राद्रवन्द्रौणिं जिघांसन्तो महाबलः ॥ ७.१५७.१४८ ॥
Aquellos rākṣasas, golpeados por el hijo de Droṇa, muy enfurecidos y poderosos, deseosos de matarlo, se lanzaron contra el hijo de Droṇa.
7.157.149
तत्राद्भुतमिमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१४९ ॥
Allí el hijo de Droṇa mostró este prodigioso valor, oh Bhārata, que es imposible para cualquier otro entre todos los seres.
7.157.150
यदेको राक्षसीं सेनां क्षणाद्द्रौणिर्महास्त्रवित् ।
ददाह ज्वलितैर्बाणै राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ७.१५७.१५० ॥
Que el hijo de Droṇa, él solo, conocedor de grandes armas, quemó en un instante el ejército rākṣasa con flechas ardientes, mientras el señor de los rākṣasas miraba.
7.157.151
स हत्वा राक्षसानीकं रराज द्रौणिराहवे ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.१५७.१५१ ॥
Tras aniquilar el ejército de los rākṣasas, el hijo de Droṇa resplandeció en la batalla, como el fuego destructor al fin de la era entre todos los seres.
7.157.152
तं दहन्तमनीकानि शरैराशीविषोपमैः ।
तेषु राजसहस्रेषु पाण्डवेयेषु भारत ॥ ७.१५७.१५२ ॥
A él, que quemaba los ejércitos con flechas semejantes a serpientes venenosas, oh Bhārata, entre aquellos miles de reyes y entre los Pāṇḍavas…
7.157.153
नैनं निरीक्षितुं कश्चिदशक्नोद्द्रौणिमाहवे ।
ऋते घटोत्कचाद्वीराद्राक्षसेन्द्रान्महाबलात् ॥ ७.१५७.१५३ ॥
Nadie pudo mirar al hijo de Droṇa en la batalla, excepto el héroe Ghaṭotkaca, el poderoso señor de los rākṣasas.
7.157.154
स पुनर्भरतश्रेष्ठ क्रोधादुद्धान्तलोचनः ।
तलं तलेन संहत्य सन्दश्य दशनच्छदम् ॥ ७.१५७.१५४ ॥
Oh mejor de los Bharatas, él de nuevo, con los ojos desorbitados por la ira, golpeando palma con palma y mordiéndose el labio…
7.157.155
स्व सूतमब्रवीत्क्रुद्धो द्रोणपुत्राय मां वह ।
स ययौ घोररूपेण सुपताकेन भास्वता ॥ ७.१५७.१५५ ॥
Enfurecido, dijo a su auriga: 'Llévame ante el hijo de Droṇa.' Partió en un carro de forma terrible, resplandeciente con un hermoso estandarte.
7.157.156
द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनरप्यरिसूदनः ।
स विनद्य महानादं सिंहवद्भीमविक्रमः ॥ ७.१५७.१५६ ॥
De nuevo para el combate singular con el hijo de Droṇa, el destructor de enemigos, rugiendo un gran rugido como un león, de valor terrible, avanzó.
7.157.157
चिक्षेपाविद्ध्य सङ्ग्रामे द्रोणपुत्राय राक्षसः ।
अष्टघण्टां महाघोरामशनिं देवनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१५७ ॥
En la batalla, el rākṣasa, blandiéndola, arrojó contra el hijo de Droṇa un rayo terrible de ocho campanas, creado por los dioses.
7.157.158
तामवप्लुत्य जग्राह द्रौणिर्न्यस्य रथे धनुः ।
चिक्षेप चैनां तस्यैव स्यन्दनात्सोऽवप्लुप्लुवे ॥ ७.१५७.१५८ ॥
El hijo de Droṇa, habiendo colocado su arco en el carro, saltó, la agarró y la arrojó de vuelta contra él; saltó del carro.
7.157.159
साश्वसूतध्वजं यानं भस्म कृत्वा महाप्रभा ।
विवेश वसुधां भित्त्वा साऽशनिर्भृशदारुणा ॥ ७.१५७.१५९ ॥
Reduciendo a cenizas el carro, con sus caballos, auriga y estandarte, aquel rayo de gran brillo y terrible furia partió la tierra y penetró en ella.
7.157.160
द्रौणेस्तत्कर्म दृष्ट्वा तु सर्वभूतान्यपूजयन् ।
यदप्लुत्य जग्राह घोरां शङ्करनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१६० ॥
Al ver aquella hazaña del hijo de Droṇa, todos los seres lo alabaron, pues había saltado y asido aquella terrible arma creada por Śaṅkara.
7.157.161
धृष्टद्युम्नरथं गत्वा भैमसेनिस्ततो नृप ।
धनुर्घोरं समादाय महदिन्द्रायुधोपमम्।
मुमोच निशितान्बाणान्पुनर्द्रौणेर्महोरसि ॥ ७.१५७.१६१ ॥
Entonces, oh rey, el hijo de Bhīmasena fue al carro de Dhṛṣṭadyumna, tomó un gran arco terrible semejante al arma de Indra, y de nuevo lanzó afiladas flechas contra el amplio pecho del hijo de Droṇa.
7.157.162
धृष्टद्युम्नस्त्वसम्भ्रान्तो मुमोचाशीविषोपमान् ।
सुवर्णपुङ्खान्विशिखान्द्रोणपुत्रस्य वक्षसि ॥ ७.१५७.१६२ ॥
Pero Dhṛṣṭadyumna, sin turbarse, disparó flechas semejantes a serpientes venenosas, con plumas de oro, contra el pecho del hijo de Droṇa.
7.157.163
ततो मुमोच नाराचान्द्रौणिस्तांश्च सहस्रशः ।
तावप्यग्निशिखप्रख्यैर्जुघ्नतुस्तस्य मार्गणान् ॥ ७.१५७.१६३ ॥
Entonces el hijo de Droṇa lanzó miles de flechas nārāca, y ambos también golpearon sus flechas con saetas que brillaban como lenguas de fuego.
7.157.164
अतितीव्रं महद्युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
योधानं प्रीतिजननं द्रौणेश्च भरतर्षभ ॥ ७.१५७.१६४ ॥
Oh toro de los Bharatas, entre aquellos dos hombres como leones se produjo una batalla grande y muy feroz, deleitosa para los guerreros y también para el hijo de Droṇa.
7.157.165
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतैस्त्रिभिः ।
षड्भिर्वाजिसहस्रैश्च भीमस्तं देशमागमत् ॥ ७.१५७.१६५ ॥
Entonces Bhīma llegó a aquel lugar con mil carros, trescientos elefantes y seis mil caballos.
7.157.166
ततो भीमात्मजं रक्षो धृष्टद्युम्नं च सानुगम् ।
अयोधयत धर्मात्मा द्रौणिरक्लिष्टविक्रमः ॥ ७.१५७.१६६ ॥
Entonces el hijo de Droṇa, de alma justa y poder sin esfuerzo, combatió contra el rākṣasa hijo de Bhīma y contra Dhṛṣṭadyumna con sus seguidores.
7.157.167
तत्राद्भुततमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१६७ ॥
Allí el hijo de Droṇa mostró un valor sumamente asombroso, que, oh Bhārata, ningún otro entre todos los seres podría haber realizado.
7.157.168
निमेषान्तरमात्रेण साश्वसूतरथद्विपाम् ।
अक्षौहिणीं राक्षसानां शितैर्बाणैरशातयत् ॥ ७.१५७.१६८ ॥
En un abrir y cerrar de ojos derribó con agudas flechas un ejército de una akṣauhiṇī de rākṣasas, con sus caballos, aurigas, carros y elefantes.
7.157.169
मिषतो भीमसेनस्य हैडिम्बेः पार्षतस्य च ।
यमयोर्धर्मपुत्रस्य विजयस्याच्युतस्य च ॥ ७.१५७.१६९ ॥
Mientras Bhīmasena, Ghaṭotkaca hijo de Hiḍimbā, Dhṛṣṭadyumna hijo de Pṛṣata, los gemelos, Yudhiṣṭhira hijo de Dharma, Vijaya y Acyuta observaban.
7.157.170
प्रगाढमञ्जोगतिभिर्नाराचैरभिताडिताः ।
निपेतुर्द्विरदा भूमौ सशृङ्गा इव पर्वताः ॥ ७.१५७.१७० ॥
Heridos profundamente por flechas nārāca de vuelo recto, los elefantes cayeron al suelo como montañas con sus cumbres.
7.157.171
निकृत्तैर्हस्तिहस्तैश्च विचलद्भिरितस्ततः ।
रराज वसुधा कीर्णा विसर्पद्भिरिवोरगैः ॥ ७.१५७.१७१ ॥
Con trompas de elefante cortadas y miembros que se movían aquí y allá, la tierra brillaba como si estuviera cubierta de serpientes reptando.
7.157.172
क्षिप्तैः काञ्चनदण्डैश्च नृपच्छत्रैः क्षितिर्बभौ ।
द्यौरिवोदितचन्द्रार्का ग्रहाकीर्णा युगक्षये ॥ ७.१५७.१७२ ॥
La tierra brillaba con sombrillas reales de mangos dorados arrojadas, como brilla el cielo al fin de una edad, cuando salen el sol y la luna y está sembrado de planetas.
7.157.173
प्रवृद्धध्वजमण्डूकां भेरीविस्तीर्णकच्छपाम् ।
छत्रहंसावलीजुष्टां फेनचामरमालिनीम् ॥ ७.१५७.१७३ ॥
Con estandartes hinchados como ranas, timbales anchos como tortugas, filas de sombrillas como cisnes, y ceñida de una guirnalda de abanicos de cola de yak como espuma.
7.157.174
कङ्कगृघ्रमहाग्राहां नैकायुधझषाकुलाम् ।
विस्तीर्णगजपाषाणां हताश्वमकराकुलाम् ॥ ७.१५७.१७४ ॥
Llena de grandes caimanes en forma de garzas y buitres, de muchos peces que son armas, de rocas que son elefantes extendidos y de monstruos marinos que son caballos muertos.
7.157.175
रथक्षिप्तमहावप्रां पताकारुचिरद्रुमाम् ।
शरमीनां महारौद्रां प्रासशक्त्यृष्टिडुण्डुभाम् ॥ ७.१५७.१७५ ॥
Aquel río, con grandes orillas arrojadas por los carros, con árboles hermosos por los estandartes, lleno de flechas como peces, muy terrible, con lanzas, jabalinas, espadas y serpientes.
7.157.176
मज्जामांसमहापङ्कां कबन्धावर्जितोडुपाम् ।
केशशैवलकल्माषां भीरूणां कश्मलावहाम् ॥ ७.१५७.१७६ ॥
Con un gran lodo de médula y carne, con troncos sin cabeza como barcas a la deriva, con cabellos como musgo y hierbas oscuras, que causa desfallecimiento a los cobardes.
7.157.177
नागेन्द्रहययोधानां शरीरव्ययसम्भवाम् ।
शोणितौघमहाघोरां द्रौणिः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ७.१५७.१७७ ॥
Surgida de la destrucción de los cuerpos de elefantes principales, caballos y guerreros, muy espantosa por su gran torrente de sangre, Drauṇi hizo correr aquel río.
7.157.178
योधार्तरवनिर्घोषां क्षतजोर्मिसमाकुलाम् ।
प्रयान्तीं सुमहाघोरां यमराष्ट्रमहोदधिम् ॥ ७.१५७.१७८ ॥
Resonando con el clamor de los guerreros angustiados, llena de olas de sangre, yendo hacia el gran océano del reino de Yama, muy espantosa.
7.157.179
निहत्य राक्षसान्बाणैर्द्रौणिर्हैडिम्बिमार्दयत् ।
पुनरप्यतिसङ्क्रुद्धः सवृकोदरपार्षतान् ॥ ७.१५७.१७९ ॥
Tras matar a los rākṣasas con flechas, Drauṇi hirió a Haiḍimba (Ghaṭotkaca) y, de nuevo muy airado, atacó también a Vṛkodara (Bhīma) y al Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna).
7.157.180
स नाराचगणैः पार्थान्द्रौणिर्विद्धा महाबलः ।
जघान सुरथं नाम द्रुपदस्य सुतं विभुः ॥ ७.१५७.१८० ॥
Aquel poderoso Drauṇi, tras atravesar a los hijos de Pṛthā con andanadas de flechas de hierro, derribó a Suratha, hijo de Drupada.
7.157.181
पुनः शत्रुञ्जयं नाम द्रुपदस्यात्मजं रणे ।
बलानीकं जयानीकं जयाश्वं चाभिजघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८१ ॥
Otra vez en la batalla abatió a Śatruñjaya, hijo de Drupada, y a Balānīka, Jayānīka y Jayāśva.
7.157.182
श्रुताह्वयं च राजानं द्रौणिर्निन्ये यमक्षयम् ।
त्रिभिश्चान्यैः शरैस्तीक्ष्णैः सुपुङ्खैर्हेममालिनम् ॥ ७.१५७.१८२ ॥
El hijo de Droṇa envió también al rey Śrutāhvaya a la morada de Yama, hiriendo al de la guirnalda de oro con tres y otras flechas agudas, de buenas plumas.
7.157.183
जघान स पृषध्रं च चन्द्रसेनं च मारिष ।
कुन्तिभोजसुतांश्चासौ दशभिर्दश जघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८३ ॥
También abatió a Pṛṣadhra y Candrasena, oh señor; y de los hijos de Kuntibhoja derribó diez, cada uno con diez flechas.
7.157.184
अस्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः सन्धायोग्रमजिह्मगम् ।
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम्।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१५७.१८४ ॥
Aśvatthāman, muy airado, colocó una flecha feroz, excelente y de vuelo recto, tensó el arco hasta la oreja y, apuntando a Ghaṭotkaca, soltó rápidamente el terrible proyectil, semejante al mazo de Yama.
7.157.185
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य महाशरः ।
विवेश वसुधां शीघ्रं सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१५७.१८५ ॥
Aquella gran flecha, atravesando el corazón de ese rākṣasa, penetró rápidamente en la tierra con su astil emplumado, oh señor de la tierra.
7.157.186
तं हतं पतितं ज्ञात्वा धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रौणेः सकाशाद्राजेन्द्र व्यपनिन्ये रथोत्तमम् ॥ ७.१५७.१८६ ॥
Sabiendo que había sido muerto y caído, el gran auriga Dhṛṣṭadyumna, oh mejor de los reyes, apartó el excelente carro de la presencia del hijo de Droṇa.
7.157.187
ततः पराङ्मुखनृपं सैन्यं यौधिष्ठिरं नृप ।
पराजित्य रणे वीरो द्रोणपुत्रो ननाद ह।
पूजितः सर्वभूतेषु तव पुत्रैश्च भारत ॥ ७.१५७.१८७ ॥
Entonces el ejército de Yudhiṣṭhira, con su rey en fuga, fue derrotado en batalla, oh rey; el héroe, hijo de Droṇa, rugió. Oh Bhārata, fue honrado por todos los seres y por tus hijos.
7.157.188
अथ शरशतभिन्नकृत्तदेहै… ।
र्हतपतितैः क्षणदाचरैः समन्तात्।
निधनमुपगतैर्मही कृताऽभू… ।
द्गिरिशिखरैरिव दुर्गमाऽतिरौद्रा ॥ ७.१५७.१८८ ॥
Entonces la tierra, con cuerpos atravesados y cortados por cientos de flechas, derribados y caídos, muertos por todas partes por criaturas nocturnas… quedó… infranqueable como cumbres de montaña y sumamente terrible.
7.157.189
तं सिद्धगन्धर्वपिशाचसङ्घा ।
नागाः सुपर्णाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च द्रौणि… ।
मपूजयन्नप्सरसः सुराश्च ॥ ७.१५७.१८९ ॥
A él lo honraron las huestes de siddhas, gandharvas y piśācas, las serpientes, los suparṇas, los antepasados, las aves, las huestes de rākṣasas y de espíritus… al hijo de Droṇa… y lo honraron las apsaras y los dioses.