મહાભારત · અધ્યાય 7.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.157.1
प्रायोपविष्टे तु हते पुत्रे सात्यकिना तदा ।
सोमदत्तो भृशं क्रुद्धः सात्यकिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१५७.१ ॥
સાત્યકિએ પ્રાયોપવેશનમાં બેઠેલા પુત્રને માર્યો ત્યારે સોમદત્ત અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને સાત્યકિને બોલ્યો.
7.157.2
क्षत्रधर्मः परो दृष्टो यस्तु देवैर्महात्मभिः ।
तं त्वं सात्वत सन्तज्य दस्युधर्मे कथं रतः ॥ ७.१५७.२ ॥
દેવો અને મહાત્માઓએ જે ક્ષત્રધર્મને શ્રેષ્ઠ જોયો છે, તેને છોડીને, હે સાત્વત, તું દસ્યુધર્મમાં કેમ રત થયો?
7.157.3
पराङ्मुखाय दीनाय न्यस्तशस्त्राय याचते ।
क्षत्रधर्मरतः प्राज्ञः कथं नु प्रहरेद्रणे ॥ ७.१५७.३ ॥
પીઠ ફેરવેલા, દીન, શસ્ત્ર મૂકી દીધેલા અને યાચના કરતા માણસને, ક્ષત્રધર્મમાં રત જ્ઞાની યુદ્ધમાં કેમ પ્રહાર કરે?
7.157.4
द्वावेव किल वृष्णीनां तत्र ख्यातौ महारथौ ।
प्रद्युम्नश्च महाबाहुस्त्वं चैव युधि सात्वत ॥ ७.१५७.४ ॥
વૃષ્ણિઓમાં ત્યાં પ્રખ્યાત મહારથી ફક્ત બે જ છે — મહાબાહુ પ્રદ્યુમ્ન, અને હે સાત્વત, યુદ્ધમાં તું જ.
7.157.5
कथं प्रायोपविष्टाय पार्थेन च्छिन्नबाहवे ।
नृशंसं बत दीनं च तादृशं कृतवानसि ॥ ७.१५७.५ ॥
પાર્થે જેના બાહુ કાપી નાખ્યા હતા, જે પ્રાયોપવેશનમાં બેઠો હતો, તેના પર અરેરે, આવું નૃશંસ અને દીન કૃત્ય તેં કેમ કર્યું?
7.157.6
कर्ममस्तस्य दुर्वृत्त फलं प्राप्नुहि संयुगे ।
अद्य छेत्स्यामि ते मूढ शिरो विक्रम्य पत्रिणा ॥ ७.१५७.६ ॥
હે દુરાચારી, તારા કર્મનું ફળ યુદ્ધમાં પામ. હે મૂર્ખ, આજે હું બાણથી બળપૂર્વક તારું માથું કાપીશ.
7.157.7
शपे सात्वत पुत्राभ्यामिष्टेन सुकृतेन च ।
अनतीतामिमां रात्रिं यदि त्वां वीरमानिनम् ॥ ७.१५७.७ ॥
હે સાત્વત, મારા બે પુત્રો, ઇષ્ટ યજ્ઞફળ અને સત્કર્મોના સોગંદ લઉં છું; આ રાત વીતતા પહેલાં પોતાને વીર માનનાર તને જો હું ન મારું તો.
7.157.8
अरक्ष्यमाणं पार्थेन जिष्णुना ससुतानुजम् ।
न हन्यां नरके घोरे पतेयं वृष्णिपांसन ॥ ७.१५७.८ ॥
પાર્થ જિષ્ણુ અર્જુને રક્ષ્યા વિના તને, પુત્રો અને નાના ભાઈ સહિત, જો હું ન મારું તો ઘોર નરકમાં પડીશ, હે વૃષ્ણિવંશના સંહારક.
7.157.9
एवमुक्त्वा सुसङ्क्रुद्धः सोमदत्तो महाबलः ।
दध्मौ शङ्खं च तारेण सिंहनादं ननाद च ॥ ७.१५७.९ ॥
આમ કહીને અત્યંત ક્રોધિત મહાબળવાન સોમદત્તે જોરથી શંખ વગાડ્યો અને સિંહનાદ કર્યો.
7.157.10
ततः कमलपत्राक्षः सिंहदंष्ट्रो दुरासदः ।
सात्यकिर्भृशसङ्क्रुद्धः सोमदत्तमथाब्रवीत् ॥ ७.१५७.१० ॥
ત્યારે કમળપાંખડી જેવા નેત્રો, સિંહ જેવી દાઢવાળો, દુર્જય સાત્યકિ અતિશય ક્રોધે સોમદત્તને બોલ્યો.
7.157.11
कौरवेय न मे त्रासः कथञ्चिदपि विद्यते ।
त्वया सार्धमथान्यैश्च युध्यतो हृदि कश्चन ॥ ७.१५७.११ ॥
હે કૌરવ, તારી સાથે અને બીજાઓ સાથે યુદ્ધ કરતાં પણ મારા હૃદયમાં કોઈ પણ રીતે ભય નથી.
7.157.12
यदि सर्वेण सैन्येन गुप्तो मां योधयिष्यसि ।
तथापि न व्यथा काचित्त्वयि स्यान्मम कौरव ॥ ७.१५७.१२ ॥
જો તું સમગ્ર સેનાથી રક્ષિત થઈને મારી સાથે યુદ્ધ કરીશ, તોપણ હે કૌરવ, તારા પ્રત્યે મને કોઈ વ્યથા નહીં થાય.
7.157.13
युद्धसारेण वाक्येन असतां सम्मतेन च ।
नाहं भीषयितुं शक्यः क्षत्रवृत्ते स्थितस्त्वया ॥ ७.१५७.१३ ॥
યુદ્ધના સારથી, દુષ્ટોના વચનથી અને તેમની સંમતિથી મને ડરાવી શકાતો નથી; હું ક્ષત્રિયધર્મમાં સ્થિત છું — તારા વડે.
7.157.14
यदि तेऽस्ति युयुत्साऽद्य मया सह नराधिप ।
निर्दयो निशितैर्बाणैः प्रहर प्रहरामि ते ॥ ७.१५७.१४ ॥
હે નરાધિપ, જો આજે તારી મારી સાથે યુદ્ધની ઇચ્છા હોય, તો નિર્દય થઈ તીક્ષ્ણ બાણોથી પ્રહાર કર; હું તારા પર પ્રહાર કરું છું.
7.157.15
हतो भूरिश्रवा वीरस्तव पुत्रो महारथः ।
शलश्चैव महाराज भ्रातृव्यसनकर्षितः ॥ ७.१५७.१५ ॥
હે મહારાજ, તારો વીર પુત્ર મહારથી ભૂરિશ્રવા મરાયો; અને ભાઈના દુર્ભાગ્યથી પીડાયેલો શલ્ય પણ.
7.157.16
त्वां चाप्यद्य वधिष्यामि सहपुत्रं सबान्धवम् ।
तिष्ठेदानीं रणे यत्तः कौरवोऽसि महारथः ॥ ७.१५७.१६ ॥
આજે તને પણ, તારા પુત્રો અને સગાંઓ સહિત, હું મારીશ; હવે રણમાં સાવધ થઈને ઊભો રહે, હે કૌરવ, તું મહારથી છે.
7.157.17
यस्मिन्दानं दमः शौचमहिंसा हीर्धृतिः क्षमा ।
अनपायानि सर्वाणि नित्यं राज्ञि युधिष्ठिरे ॥ ७.१५७.१७ ॥
જે યુધિષ્ઠિર રાજામાં દાન, દમ, શૌચ, અહિંસા, લજ્જા, ધૃતિ અને ક્ષમા — એ બધું સદા અક્ષય રહે છે.
7.157.18
मृदङ्गकेतोस्तस्य त्वं तेजसा निहतः पुरा ।
सकर्णसौबलः सङ्ख्ये विनाशमुपयास्यसि ॥ ७.१५७.१८ ॥
તે મૃદંગધ્વજ (અર્જુન)ના તેજથી તું પહેલાંથી જ હણાયેલો છે; કર્ણ અને સૌબલ સાથે યુદ્ધમાં તું વિનાશ પામશે.
7.157.19
शपेऽहं कृष्णचरणैरिष्टापूर्तेन चैव ह ।
यदि त्वां ससुतं पापं न हन्यां युधि रोषितः ॥ ७.१५७.१९ ॥
કૃષ્ણના ચરણો અને મારા ઇષ્ટાપૂર્ત પુણ્યના સોગંદ લઉં છું; ક્રોધથી યુદ્ધમાં તને અને તારા પુત્રોને, હે પાપી, હું ન મારું તો.
7.157.20
अपयास्यसि चोत्त्यक्त्वा रणं मुक्तो भविष्यसि ॥ ७.१५७.२० ॥
રણ છોડીને તું ભાગી જઈશ; ત્યારે તું મુક્ત થઈશ.
7.157.21
एवमाभाष्य चान्योन्यं क्रोधसंरक्तलोचनौ ।
प्रवृत्तौ शरसम्पातं कर्तुं पुरुषसत्तमौ ॥ ७.१५७.२१ ॥
એ રીતે એકબીજાને કહીને, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળા એ બે પુરુષશ્રેષ્ઠો બાણવર્ષા કરવા પ્રવૃત્ત થયા.
7.157.22
ततो रथसहस्रेण नागानामयुतेन च ।
दुर्योधनः सोमदत्तं परिवार्य व्यवस्थितः ॥ ७.१५७.२२ ॥
પછી દુર્યોધને હજાર રથો અને દસ હજાર હાથીઓ સાથે સોમદત્તને ઘેરીને સ્થિતિ લીધી.
7.157.23
शकुनिश्च सुसङ्क्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
पुत्रपौत्रैः परिवृतो भ्रातृभिश्चेन्द्रविक्रमैः।
श्यालस्तव महाबाहुर्वज्रसंहननो युवा ॥ ७.१५७.२३ ॥
સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ શકુનિ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને પુત્ર-પૌત્રો અને ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી ભાઈઓથી ઘેરાયેલો હતો; તારો સાળો, મહાબાહુ, વજ્ર જેવા શરીરવાળો યુવાન.
7.157.24
साग्रं शतसहस्रं तु हयानां तस्य धीमतः ।
सोमदत्तं महेष्वासं समन्तात्पर्यरक्षत ॥ ७.१५७.२४ ॥
તે બુદ્ધિમાનના એક લાખથી વધુ ઘોડાઓએ મહાધનુર્ધર સોમદત્તની ચારે બાજુથી રક્ષા કરી.
7.157.25
रक्ष्यमाणश्च बलिभिश्छादयामास सात्यकिम् ।
तं छाद्यमानं विशिखैर्दृष्ट्वा सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१५७.२५ ॥
બળવાન યોદ્ધાઓ દ્વારા રક્ષિત થઈને તેણે સાત્યકિને ઢાંકી દીધો. તેને બાણોથી ઢંકાયેલો જોઈને, નમેલા ગાંઠવાળા બાણોથી.
7.157.26
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययात्क्रुद्धः प्रगृह्य महतीं चमूम् ।
अभ्यरक्षन्महाबाहुः सात्वतं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१५७.२६ ॥
ક્રોધિત ધૃષ્ટદ્યુમ્ન વિશાળ સેના લઈને આગળ વધ્યો. મહાબાહુ તેણે સત્યપરાક્રમી સાત્વત (સાત્યકિ)નું રક્ષણ કર્યું.
7.157.27
चण्डवाताभिसृष्टानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानामन्योन्यमभिनिघ्नताम् ॥ ७.१५७.२७ ॥
હે રાજન, પ્રચંડ પવનથી ઉછળેલા સમુદ્રોની જેમ, સૈન્યના પ્રવાહો એકબીજાને પ્રહાર કરતા ગર્જ્યા.
7.157.28
विव्याध सोमदत्तस्तु सात्वतं नवभिः शरैः ।
सात्यकिर्नवभिश्चैनमवधीत्कुरुपुङ्गवम् ॥ ७.१५७.२८ ॥
સોમદત્તે સાત્વત (સાત્યકિ)ને નવ બાણોથી વીંધ્યો; સાત્યકિએ પણ નવ બાણોથી તે કુરુશ્રેષ્ઠને પ્રહાર કર્યો.
7.157.29
सोऽतिविद्धो बलवता समरे दृढधन्विना ।
रथोपस्थं समासाद्य मुमोह गतचेतनः ॥ ७.१५७.२९ ॥
યુદ્ધમાં બળવાન અને દૃઢ ધનુર્ધર દ્વારા અતિશય વીંધાયેલો તે રથના આગળના ભાગે પહોંચી ચેતના ગુમાવી બેભાન થઈ ગયો.
7.157.30
तं विमूढं समालक्ष्य सारथिस्त्वरयाऽन्वितः ।
अपोवाह रणाद्वीरं सोमदत्तं महारथम् ॥ ७.१५७.३० ॥
તેને બેભાન જોઈને સારથિએ ઉતાવળે તે વીર મહારથી સોમદત્તને યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
7.157.31
तं विसंज्ञं समालक्ष्य युयुधानशरार्दितम् ।
अभ्यद्रवत्ततो द्रोणो यदुवीरजिघांसया ॥ ७.१५७.३१ ॥
તેને બેભાન અને યુયુધાનના બાણોથી પીડિત જોઈને યદુવીરને મારવાની ઇચ્છાથી દ્રોણ તેના પર ધસી ગયો.
7.157.32
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
परिवव्रुर्महात्मानं परीप्सन्तो यदूत्तमम् ॥ ७.१५७.३२ ॥
તેને આવતો જોઈને યુધિષ્ઠિરને આગળ રાખીને પાંડવોએ યદુશ્રેષ્ઠ એ મહાત્માની રક્ષા કરવાની ઇચ્છાથી તેને ઘેરી લીધો.
7.157.33
ततः प्रववृते युद्धं द्रोणस्य सह पाण्डवैः ।
बलेरिव सुरैः पूर्वं त्रैलोक्यजयकाङ्क्षया ॥ ७.१५७.३३ ॥
પછી દ્રોણ અને પાંડવો વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું; પૂર્વે ત્રિલોક જીતવાની ઇચ્છાથી બલિ અને દેવો વચ્ચે થયું હતું તેમ.
7.157.34
ततः सायकजालेन पाण्डवानीकमावृणोत् ।
भारद्वाजो महातेजा विव्याध च युधिष्ठिरम् ॥ ७.१५७.३४ ॥
પછી મહાતેજસ્વી ભારદ્વાજે બાણોની જાળથી પાંડવ સેનાને ઢાંકી દીધી અને યુધિષ્ઠિરને પણ વીંધ્યો.
7.157.35
सात्यकिं दशभिर्बाणैर्विंशत्या पार्षतं शरैः ।
भीमसेनं च नवभिर्नकुलं पञ्चभिस्तथा ॥ ७.१५७.३५ ॥
સાત્યકિને દસ બાણોથી, પાર્ષત (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન)ને વીસ બાણોથી, ભીમસેનને નવ બાણોથી અને નકુલને પાંચ બાણોથી વીંધ્યા.
7.157.36
सहदेवं तथाऽष्टाभिः शतेन च शिखण्डिनम् ।
द्रौपदेयान्महाबाहुः पञ्चभिः पञ्जभिः शरैः ॥ ७.१५७.३६ ॥
સહદેવને આઠ બાણોથી અને શિખંડીને સો બાણોથી વીંધ્યા; મહાબાહુએ દ્રૌપદીના પુત્રોને પ્રત્યેકને પાંચ-પાંચ બાણોથી વીંધ્યા.
7.157.37
विराटं मत्स्यमष्टाभिर्द्रुपदं दशभिः शरैः ।
युधामन्युं त्रिभिः षड्भिरुत्तमौजसमाहवे।
अन्यांश्च सैनिकान्विद्व्वा युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१५७.३७ ॥
તેણે વિરાટ અને મત્સ્યને આઠ બાણોથી, દ્રુપદને દસ બાણોથી, યુધામન્યુને ત્રણથી અને ઉત્તમૌજસને છ બાણોથી યુદ્ધમાં ઘાયલ કર્યા, બીજા સૈનિકોને પણ મારીને યુધિષ્ઠિર તરફ દોડ્યો.
7.157.38
ते वध्यमाना द्रोणेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्राद्रवन्वै भयाद्राजन्सार्तनादा दिशो दश ॥ ७.१५७.३८ ॥
હે રાજન્, દ્રોણથી માર ખાતા પાંડુપુત્રના તે સૈનિકો ભયથી આર્તનાદ કરતા દસે દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
7.157.39
काल्यमानं तु तत्सैन्यं दृष्ट्वा द्रोणेन फल्गुनः ।
किञ्चिदागतसंरम्भो गुरुं पार्थोऽभ्ययाद्द्रुतम् ॥ ७.१५७.३९ ॥
દ્રોણ દ્વારા તે સેનાને પીડાતી જોઈને ફાલ્ગુન થોડો ક્રોધિત થયો અને પાર્થ ઝડપથી પોતાના ગુરુ તરફ ગયો.
7.157.40
दृष्ट्वा द्रोणं तु बीभत्सुमभिधावन्तमाहवे ।
सन्न्यवर्तत तत्सैन्यं पुनर्यौधिष्ठिरं बलम् ॥ ७.१५७.४० ॥
યુદ્ધમાં દ્રોણ અને ભીભત્સુ (અર્જુન)ને દોડી આવતા જોઈને યુધિષ્ઠિરની તે સેના ફરી પાછી વળી.
7.157.41
ततो युद्धमभूद्भूयो भारद्वाजस्य पाण्डवैः ॥ ७.१५७.४१ ॥
ત્યારે ભારદ્વાજ (દ્રોણ) અને પાંડવો વચ્ચે ફરીથી યુદ્ધ થયું.
7.157.42
द्रोणस्तव सुतै राजन्सर्वतः परिवारितः ।
व्यधमत्पाण्डुसैन्यानि तूलराशिमिवानलः ॥ ७.१५७.४२ ॥
હે રાજન્, તમારા પુત્રોથી ચોતરફથી ઘેરાયેલા દ્રોણે રૂના ઢગલાને અગ્નિ જેમ વિખેરી નાખે તેમ પાંડવ સેનાઓને વિખેરી નાખી.
7.157.43
तं ज्वलन्तमिवादित्यं दीप्तानलसमद्युतिम् ।
राजन्ननिशमत्यन्तं दृष्ट्वा द्रोणं शरार्चिषम् ॥ ७.१५७.४३ ॥
હે રાજન, બળતા સૂર્ય સમાન, પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવા તેજવાળા, બાણોની જ્વાળાઓવાળા દ્રોણને નિરંતર અત્યંત જોઈને.
7.157.44
मण्डलीकृतधन्वानं तपन्तमिव भास्करम् ।
दहन्तमहितान्सैन्ये नैनं कश्चिदवारयत् ॥ ७.१५७.४४ ॥
ધનુષને ગોળાકાર ફેરવતા, સૂર્યની જેમ તપતા, સૈન્યમાં શત્રુઓને બાળતા તેમને કોઈ રોકી શક્યું નહીં.
7.157.45
योयो हि प्रमुखे तस्य तस्थौ द्रोणस्य पुरूषः ।
तस्यतस्य शिरश्छित्त्वा ययुर्द्रोणशराः क्षितिम् ॥ ७.१५७.४५ ॥
દ્રોણની સામે ઊભેલા દરેક માણસનું માથું કાપીને દ્રોણના બાણો ભૂમિ પર પડ્યા.
7.157.46
एवं सा पाण्डवी सेना वध्यमाना महात्मना ।
प्रदुद्राव पुनर्भीता पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ ७.१५७.४६ ॥
આ રીતે મહાત્માથી માર્યા જતા તે પાંડવ સેના, સવ્યસાચી અર્જુન જોતા હતા ત્યારે ફરી ભયભીત થઈને ભાગી.
7.157.47
सम्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेन निशि भारत ।
गोविन्दमब्रवीज्जिष्णुर्गच्छ द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४७ ॥
હે ભારત, રાત્રે દ્રોણ દ્વારા સૈન્ય સંપૂર્ણપણે છિન્નભિન્ન થયેલું જોઈને, જિષ્ણુ અર્જુને ગોવિંદને કહ્યું, "દ્રોણના રથ તરફ જાઓ."
7.157.48
ततो रजतगोक्षीरकुन्देन्दुसदृशप्रभान् ।
चोदयामास दाशार्हो हयान्द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४८ ॥
ત્યારે ચાંદી, ગાયના દૂધ, કુંદપુષ્પ અને ચંદ્ર જેવી પ્રભાવાળા ઘોડાઓને દાશાર્હ (કૃષ્ણ) એ દ્રોણના રથ તરફ હાંક્યા.
7.157.49
भीमसेनोऽपि तं दृष्ट्वा यान्तं द्रोणाय फल्गुनम् ।
स्वसारथिमुवाचेदं द्रोणानीकाय मां वह ॥ ७.१५७.४९ ॥
ભીમસેને પણ દ્રોણ તરફ જતા ફલ્ગુન અર્જુનને જોઈને પોતાના સારથિને કહ્યું, "દ્રોણની સેના તરફ મને લઈ જા."
7.157.50
सोऽपि तस्य वचः श्रुत्वा विशोकोऽवहयद्वयान् ।
पृष्ठतः सत्यसन्धस्य जिष्णोर्भरतसत्तम ॥ ७.१५७.५० ॥
તેણે પણ તેનું વચન સાંભળીને, શોકરહિત થઈને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સત્યસંધ જિષ્ણુ અર્જુનની પાછળ ઘોડા હાંક્યા.
7.157.51
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ यत्तौ द्रोणानीकमभिद्रुतौ ।
पाञ्चालाः सृञ्जया मात्स्याश्चेदिकारूशकोसलाः।
अन्वगच्छन्महाराज केकयाश्च महारथाः ॥ ७.१५७.५१ ॥
એ બે ભાઈઓને પ્રયત્નપૂર્વક દ્રોણ સેના તરફ ધસતા જોઈને, હે મહારાજ, પાંચાલો, સૃંજયો, મત્સ્યો, ચેદિઓ, કરૂષો અને કોસલો, તથા મહારથી કેકયો પણ તેમની પાછળ ગયા.
7.157.52
ततो राजन्नभूद्वोरः सङ्ग्रामो रोमहर्षणः ॥ ७.१५७.५२ ॥
પછી, હે રાજન, વીરોનું રોમાંચક ભયંકર યુદ્ધ થયું.
7.157.53
बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं च वृकोदरः ।
महद्भ्यां रथबृन्दाभ्यां बलं जगृहतुस्तव ॥ ७.१५७.५३ ॥
બીભત્સુ અર્જુને જમણી બાજુ અને વૃકોદર ભીમે ડાબી બાજુ, બે મહાન રથસમૂહો સાથે, તમારી સેનાને ઘેરી લીધી.
7.157.54
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ भीमसेनधनञ्जयौ ।
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययाद्राजन्सात्यकिश्च महाबलः ॥ ७.१५७.५४ ॥
તે બે પુરુષવ્યાઘ્ર ભીમસેન અને ધનંજયને જોઈને, હે રાજન, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન આગળ વધ્યો, અને મહાબળવાન સાત્યકિ પણ.
7.157.55
चण्डवाताभिपन्नानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानां तदाऽन्योन्यमभिघ्नतां ॥ ७.१५७.५५ ॥
હે રાજન, પ્રચંડ પવનથી અથડાયેલા સમુદ્રોની જેમ, એકબીજા પર પ્રહાર કરતા સૈન્યપ્રવાહોનો એ ઘોષ ત્યારે થયો.
7.157.56
सौमदत्तिवधात्क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
द्रौणिरभ्यद्रवद्राजन्वधाय कृतनिश्चयः
ववर्षाञ्जनपर्वा स द्रुमवर्षं नभस्तलात् ॥ ७.१५७.५६ ॥
સૌમદત્તિના વધથી ક્રોધિત થઈ, યુદ્ધમાં સાત્યકિને જોઈને, હે રાજન, વધનો નિશ્ચય કરીને દ્રૌણિ તેની તરફ ધસ્યો; અંજનપર્વત જેવા તેણે આકાશમાંથી વૃક્ષોની વર્ષા કરી.
7.157.57
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य शैनेयस्य रथं प्रति ।
भैमसेनिः सुसङ्क्रुद्धः प्रत्यमित्रमवारयत् ॥ ७.१५७.५७ ॥
તેને સાત્યકિના રથ તરફ ધસતો જોઈને, અત્યંત ક્રોધિત ભીમસેનના પુત્રે તે શત્રુને રોક્યો.
7.157.58
कार्ष्णायसं महाघोरमृक्षचर्मपरिच्छदम् ।
महान्तं रथमास्थाय त्रिंशन्नल्वान्तरान्तरम् ॥ ७.१५७.५८ ॥
લોખંડનો બનેલો, અત્યંત ભયાનક, રીંછના ચામડાથી ઢંકાયેલો, મોટો રથ ચઢીને, જેના વચ્ચે ત્રીસ નલ્વ જેટલાં અંતર હતાં.
7.157.59
विक्षिप्तयन्त्रसन्नाहं महामेघौघनिःस्वनम् ।
युक्तं गजनिभैर्वाहैर्न हयैर्नापि वारणैः ॥ ७.१५७.५९ ॥
વિખરાયેલાં યંત્રો અને કવચથી સજ્જ, મહામેઘના સમૂહ જેવો ગર્જતો, હાથી સમાન વાહનોથી જોડાયેલો, ઘોડાથી નહીં કે હાથીથી પણ નહીં.
7.157.60
विक्षिप्तपक्षचरणविवृताक्षेण कूजता ।
ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजितम् ॥ ७.१५७.६० ॥
પ્રસરેલી પાંખો અને પગ, ખુલ્લી આંખો, ચીસો પાડતો, ઊંચા દંડવાળા ધ્વજ પર ગીધરાજથી શોભિત.
7.157.61
लोहितार्द्रपताकं तु आन्त्रमालाविभूषितम् ।
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय विपुलं रथम् ॥ ७.१५७.६१ ॥
લોહીથી ભીંજાયેલી પતાકાઓવાળો, આંતરડાંની માળાઓથી શણગારેલો, આઠ પૈડાંથી જોડાયેલો વિશાળ રથ પર ચડીને.
7.157.62
शूलमुद्गरधारिण्या शैलपादपहस्तया ।
रक्षसां घोररूपाणामक्षौहिण्या समावृतः ॥ ७.१५७.६२ ॥
ભાલા અને ગદા ધારણ કરેલા, હાથમાં પર્વતશિખરો અને વૃક્ષો લઈને ઊભેલા ભયંકર રૂપવાળા રાક્ષસોની એક અક્ષૌહિણીથી ઘેરાયેલો.
7.157.63
तमुद्यतमहाचापं निशाम्य व्यथिता नृपाः ।
युगान्तकालसमये दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ७.१५७.६३ ॥
મહાન ધનુષ્ય ઉગામેલા તેને જોઈને રાજાઓ વ્યથિત થયા; યુગાંતકાળે હાથમાં દંડ લીધેલા યમ જેવા.
7.157.64
ततस्तं गिरिशृङ्गाभं भीमरूपं भयावहम् ।
दंष्ट्राकरालोग्रमुखं शङ्कुकर्णं महाहनुम् ॥ ७.१५७.६४ ॥
ત્યારે પર્વતશિખર સમાન, ભયાનક રૂપવાળા, ભય પમાડનાર, દાઢોથી ભયંકર ઉગ્ર મુખવાળા, શંકુ જેવા કાનવાળા, મોટી દાઢીવાળા તેને.
7.157.65
ऊर्ध्वकेशं विरूपाक्षं दीप्तास्यं निम्नितोदरम् ।
महाश्वभ्रगलद्वारं किरीटच्छन्नमूर्धजम् ॥ ७.१५७.६५ ॥
ઉપર ઊભેલા વાળ, વિકૃત આંખો, તેજસ્વી મુખ, અંદર ધસી ગયેલું પેટ, મોટા ખાડા જેવું ગળાનું દ્વાર, મુકુટથી ઢંકાયેલા માથાના વાળવાળો.
7.157.66
त्रासनं सर्वभूतानां व्यात्ताननभिवान्तकम् ।
वीक्ष्य दीप्तमिवायान्तं रिपुविक्षोभकारिणम् ॥ ७.१५७.६६ ॥
સર્વ પ્રાણીઓને ત્રાસ આપનાર, ખુલ્લા મુખવાળા યમ જેવો, તેજસ્વી થઈને આવતો, શત્રુઓમાં ક્ષોભ પેદા કરનાર તેને જોઈને.
7.157.67
तमुद्यतमहाचापं राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
भयार्दिता प्रचुक्षोभ पुत्रस्य तव वाहिनी।
वायुना क्षोभितावर्ता गङ्गेवोर्ध्वतरङ्गिणी ॥ ७.१५७.६७ ॥
ઊંચું મહાધનુષ્ય ધારણ કરેલા રાક્ષસરાજ ઘટોત્કચને જોઈને, ભયથી પીડાયેલી તમારા પુત્રની સેના, પવનથી વમળો હલાવાયેલી ઊંચા તરંગોવાળી ગંગાની જેમ ક્ષુબ્ધ થઈ ગઈ.
7.157.68
घटोत्कचप्रयुक्तेन सिंहनादेन भीषिताः ।
प्रसुस्रुवुर्गजा मूत्रं विव्यथुश्च नरा भृशम् ॥ ७.१५७.६८ ॥
ઘટોત્કચે કરેલી સિંહગર્જનાથી ભયભીત થઈને હાથીઓએ મૂત્ર ત્યાગ કર્યો, અને માણસો અત્યંત પીડાયા.
7.157.69
ततोऽश्मवृष्टिरत्यर्थमासीत्तत्र समन्ततः ।
सन्ध्याकालाधिकबलैः प्रयुक्ता राक्षसैः क्षितौ ॥ ७.१५७.६९ ॥
ત્યારે ત્યાં ચારે બાજુ અતિશય પથ્થરોનો વરસાદ થયો; સંધ્યાકાળે અધિક બળવાન રાક્ષસોએ તે ધરતી પર વરસાવ્યો.
7.157.70
आयसानि च चक्राणि भुशुण्ड्यः प्रासतोमराः ।
पतन्त्यविरताः शूलाः शतघ्न्यः पट्टसास्तथा ॥ ७.१५७.७० ॥
લોખંડનાં ચક્રો, ભુશુંડીઓ, ભાલા અને તોમર, ત્રિશૂળો, શતઘ્નીઓ અને પટ્ટિશો પણ અવિરત પડતાં હતાં.
7.157.71
तदुग्रमतिरौद्रं च दृष्ट्वा युद्धं नराधिपाः ।
तनयास्तव कर्णश्च व्यथिताः प्राद्रवन्दिशः ॥ ७.१५७.७१ ॥
એ ઉગ્ર અને અતિ ભયંકર યુદ્ધ જોઈને રાજાઓ, તમારા પુત્રો અને કર્ણ વ્યથિત થઈને દિશાઓ તરફ ભાગી ગયા.
7.157.72
तत्रैकोऽस्त्रबलश्लाघी द्रौणिर्मानी न विव्यथे ।
व्यधमच्च शरैर्मायां घटोत्कचविनिर्भिताम् ॥ ७.१५७.७२ ॥
ત્યાં એકલા, અસ્ત્રબળનો ગર્વ ધરાવતા, માની દ્રોણપુત્ર વ્યથિત ન થયા; ઘટોત્કચે રચેલી માયાને તેમણે બાણોથી નષ્ટ કરી.
7.157.73
विहतायां तु मायायाममर्षी स घटोत्कचः ।
विससर्ज शरान्घोरांस्तेऽश्वत्थामानमाविशन्।
भुजङ्गा इव वेगेन वल्मीकं क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१५७.७३ ॥
માયા નાશ પામતાં અસહિષ્ણુ ઘટોત્કચે ભયંકર બાણો છોડ્યાં; ક્રોધથી મૂર્છિત સર્પો રાફડામાં પેસે તેમ તે વેગથી અશ્વત્થામામાં પ્રવેશ્યાં.
7.157.74
ते शरा रुधिराक्ताङ्गा भित्त्वा शारद्वतीसुतम् ।
विविशुर्धरणीं शीघ्रा रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ॥ ७.१५७.७४ ॥
રક્તથી લથબથ એ બાણો શારદ્વતીપુત્ર (કૃપ)ને વીંધીને ઝડપથી પૃથ્વીમાં ઘૂસી ગયાં; તેમની પાંખો સોનાની હતી અને તે પથ્થર પર તીક્ષ્ણ કરાયેલાં હતાં.
7.157.75
अश्वत्थामा तु सङ्क्रुद्धो लघुहस्तः प्रतापवान् ।
घटोत्कचमभिक्रुद्धं बिभेद दशभिः शरैः ॥ ७.१५७.७५ ॥
પરંતુ અશ્વત્થામાએ ક્રોધે ભરાઈ, ચપળ હાથવાળા અને પ્રતાપી બનીને, અત્યંત કુપિત ઘટોત્કચને દસ બાણોથી વીંધ્યો.
7.157.76
घटोत्कचोऽतिविद्धस्तु द्रोणपुत्रेण मर्मसु ।
चक्रं शतसहस्रारमगृह्णाद्व्यथितो भृशम् ॥ ७.१५७.७६ ॥
દ્રોણપુત્રે મર્મસ્થાનોમાં અતિશય વીંધાયેલો ઘટોત્કચ અત્યંત વ્યથિત થઈ લાખ આરાવાળું ચક્ર ઉપાડ્યું.
7.157.77
क्षुरान्तं बालसूर्याभं मणिवज्रविभूषितम् ।
अश्वत्थाम्नि स चिक्षेप भैमसेनिर्जिघांसया ॥ ७.१५७.७७ ॥
ક્ષુરની ધારવાળું, ઉગતા સૂર્ય જેવું ઝળહળતું, મણિ અને વજ્રથી શોભિત તે ચક્ર ભૈમસેનિ (ઘટોત્કચ)એ મારવાની ઇચ્છાથી અશ્વત્થામા પર ફેંક્યું.
7.157.78
वेगेन महता गच्छद्विक्षिप्तं द्रौणिना शरैः ।
अभाग्यस्येव सङ्कल्पस्तन्मोघमपतद्भुवि ॥ ७.१५७.७८ ॥
મહાવેગથી જતું એ ચક્ર દ્રોણપુત્રનાં બાણોથી દિશા બદલાતાં, અભાગ્યવાનના સંકલ્પની જેમ વ્યર્થ થઈ ભૂમિ પર પડ્યું.
7.157.79
घटोत्कचस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा चक्रं निपातितम् ।
द्रौणिं प्राच्छादयद्बाणैः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ७.१५७.७९ ॥
ત્યારે ઘટોત્કચે ચક્રને પાડી દેવાયેલું જોઈને તરત જ દ્રૌણિને બાણોથી ઢાંકી દીધો, જેમ સ્વર્ભાનુ સૂર્યને ઢાંકે છે.
7.157.80
घटोत्कचसुतः श्रीमान्भिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रुरोध द्रौणिमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट् ॥ ७.१५७.८० ॥
ઘટોત્કચનો તેજસ્વી પુત્ર, તૂટેલા કાજળના ઢગલા જેવો, આગળ આવતા દ્રૌણિને રોકતો હતો; જેમ પર્વતરાજ પવનને રોકે.
7.157.81
पौत्रेण भीमसेनस्य शरैरञ्जनपर्वणा ।
बभौ मेघेन धाराभिर्गिरिर्मेरुरिवावृतः ॥ ७.१५७.८१ ॥
ભીમસેનના પૌત્રે કાજળ જેવા ગાંઠવાળા બાણોથી શોભ્યો; જેમ મેરુ પર્વત મેઘધારાઓથી ઢંકાયેલો હોય.
7.157.82
अश्वत्थामा त्वसम्भ्रान्तो रुद्रोपेन्द्रेन्द्रविक्रमः ।
ध्वजमेकेन बाणेन चिच्छेदाञ्जनपर्वणः ॥ ७.१५७.८२ ॥
પરંતુ અવિચલિત અશ્વત્થામાએ, રુદ્ર-ઉપેન્દ્ર-ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી, એક જ બાણથી કાજળપર્વાનો ધ્વજ કાપી નાખ્યો.
7.157.83
द्वाभ्यां तु रथयन्तारौ त्रिभिश्चास्य त्रिवेणुकम् ।
धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१५७.८३ ॥
બે બાણોથી તેના બે સારથિઓને, ત્રણથી તેના ત્રણ-ગાંઠના ધનુષને, એકથી તે કાપ્યું; ચારથી ચાર ઘોડાઓને.
7.157.84
विरथस्योद्यतं हस्ताद्धेमबिन्दुभिराचितम् ।
विशिखेन सतीक्ष्णेन खङ्गमस्य द्विधाऽकरोत् ॥ ७.१५७.८४ ॥
રથવિહીન યોદ્ધાના હાથમાંથી ઉપાડેલી, સોનાના ટપકાંથી જડેલી તલવારને તીક્ષ્ણ બાણથી બે ટુકડા કરી.
7.157.85
गदा हेमाङ्गदा राजंस्तूर्णं हैडिम्बिसूनुना ।
भ्राम्योत्क्षिप्ताशरैःसापि द्रौणिनाभ्याहताऽपतत् ॥ ७.१५७.८५ ॥
હે રાજન, હિડિંબાના પુત્રે ઝડપથી ફેરવીને ફેંકેલી સોનાથી શણગારેલી એ ગદાને પણ દ્રૌણિએ બાણોથી પ્રહાર કરીને પાડી દીધી.
7.157.86
ततोऽन्तरिक्षमुत्प्लुत्य कालमेघ इवोन्नदन्। ॥ ७.१५७.८६ ॥
પછી તે આકાશમાં કૂદી પડ્યો અને કાળા મેઘ સમાન ગર્જના કરવા લાગ્યો.
7.157.87
ततो मायाधरं द्रौणिर्घटोत्कचसुतं दिवि ।
मार्गणैरभिविव्याध धनं सूर्य इवांशुभिः ॥ ७.१५७.८७ ॥
પછી દ્રૌણિએ આકાશમાં માયા ધારણ કરનાર ઘટોત્કચના પુત્રને, સૂર્ય જેમ કિરણોથી ભેદે તેમ બાણોથી વીંધ્યો.
7.157.88
सोऽवतीर्य पुरस्तस्थौ रथे हेमविभूषिते ।
महीगत इवात्युग्रः श्रीमानञ्जनपर्वतः ॥ ७.१५७.८८ ॥
તે નીચે ઊતરીને સોનાથી શણગારેલા રથ પર આગળ ઊભો રહ્યો, જાણે પૃથ્વી પર આવેલો અત્યંત ઉગ્ર, તેજસ્વી અંજનપર્વત.
7.157.89
तमयस्मयवर्माणं द्रौणिर्भीमात्मजात्मजम् ।
जघानाञ्जनपर्वाणं महेश्वर इवान्धकम् ॥ ७.१५७.८९ ॥
લોખંડનું બખ્તર પહેરેલા, ભીમના પૌત્ર (ઘટોત્કચના પુત્ર) એ અંજનપર્વત સમાન વીરને દ્રૌણિએ એવી રીતે માર્યો જેમ મહેશ્વરે અંધકને માર્યો હતો.
7.157.90
अथ दृष्ट्वा हतं पुत्रमश्वत्थाम्ना महाबलम् ।
द्रौणेः सकाशमभ्येत्य रोषात्प्रस्फुरिताधरः ॥ ७.१५७.९० ॥
પછી અશ્વત્થામાએ મારેલા એ મહાબલી પુત્રને જોઈને, ક્રોધથી હોઠ ફફડાવતો, દ્રૌણિની પાસે ગયો.
7.157.91
प्राह वाक्यमसम्भ्रान्तो वीरं शारद्वतीसुतम् ।
दहन्तं पाण्डवानीकं वनमग्निमिवोच्छ्रितम् ॥ ७.१५७.९१ ॥
પાંડવ સેનાને વનની જેમ બાળતા, ઊંચે ઊઠેલા અગ્નિ સમાન તે વીરને શારદ્વતીપુત્રે અવિચલિત થઈ કહ્યું.
7.157.92
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
त्वामद्य निहनिष्यामि क्रौञ्चमग्निसुतो यथा ॥ ७.१५७.९२ ॥
ઊભો રહે, ઊભો રહે! હે દ્રોણપુત્ર, હું જીવિત છું ત્યાં સુધી તું જઈ શકીશ નહીં. અગ્નિપુત્રે ક્રૌંચને હણ્યો તેમ આજે હું તને હણીશ.
7.157.93
गच्छ वत्स सहान्यैस्त्वं युध्यस्वामरविक्रम ।
न हि पुत्रेण हैडिम्ब पिता न्याय्यः प्रबाधितुम् ॥ ७.१५७.९३ ॥
જા, વત્સ! બીજાઓ સાથે યુદ્ધ કર, હે દેવતુલ્ય પરાક્રમી. હે હૈડિમ્બ, પુત્ર દ્વારા પિતાને પીડવો ઉચિત નથી.
7.157.94
कामं खलु न रोषो मे हैडिम्बे विद्यते त्वयि ।
किं तु रोषान्वितो जन्तुर्हन्यादात्मानमप्युत ॥ ७.१५७.९४ ॥
ખરેખર, હે હૈડિમ્બ, તારા પર મને ક્રોધ નથી. પરંતુ ક્રોધથી ભરેલો જીવ પોતાને પણ હણી શકે છે.
7.157.95
श्रुत्वैतत्क्रोधताम्राक्षः पुत्रशोकसमन्वितः ।
अश्वत्थामानमायस्तो भैमसेनिरभाषत ॥ ७.१५७.९५ ॥
આ સાંભળી, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો અને પુત્રશોકથી ભરેલો ભૈમસેનિ અશ્વત્થામા પાસે આવીને બોલ્યો.
7.157.96
किमहं कातरो द्रौणे पृथग्जन इवाहवे ।
यन्मां भीषयसे वाग्भिरसदेतद्वचस्तव ॥ ७.१५७.९६ ॥
હે દ્રોણપુત્ર, શું હું યુદ્ધમાં સામાન્ય માણસની જેમ કાયર છું? શબ્દોથી તું મને ડરાવે છે. તારું આ વચન અસત્ય છે.
7.157.97
भीमात्खलु समुत्पन्नः कुरूणां विपुले कुले ।
पाण्डवानामहं पुत्रः समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ७.१५७.९७ ॥
હું કુરુઓના વિશાળ કુળમાં ભીમથી જ જન્મ્યો છું; યુદ્ધમાં ક્યારેય પીછેહઠ ન કરનારા પાંડવોનો હું પુત્ર છું.
7.157.98
रक्षसामधिराजोऽहं दशग्रीवसमो बले ।
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ॥ ७.१५७.९८ ॥
હું રાક્ષસોનો અધિરાજ છું, બળમાં દશગ્રીવ સમાન. ઊભો રહે, ઊભો રહે! હે દ્રોણપુત્ર, મારી પાસેથી જીવતો તું નહીં જાય.
7.157.99
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ॥ ७.१५७.९९ ॥
આજે રણભૂમિમાં તારી યુદ્ધશ્રદ્ધા હું દૂર કરી દઈશ.
7.157.100
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः सुमहाबलः ।
द्रौणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१५७.१०० ॥
આમ કહીને ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો તે મહાબળવાન રાક્ષસ, સિંહ જેમ ગજરાજ પર તૂટી પડે તેમ ક્રુદ્ધ થઈને દ્રોણપુત્ર પર ધસી ગયો.
7.157.101
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१५७.१०१ ॥
રથની ધરી જેટલા જાડા બાણોથી ઘટોત્કચે, રથીઓમાં વૃષભ સમાન દ્રોણપુત્ર પર મેઘ ધારાઓથી વરસે તેમ વરસાદ વરસાવ્યો.
7.157.102
शरवृष्टिं शरैर्द्रौणिरप्राप्तां तां व्यशातयत् ।
ततोन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ॥ ७.१५७.१०२ ॥
દ્રોણપુત્રે પોતાના બાણોથી, હજી સુધી પહોંચ્યા ન હતા તે બાણવર્ષાને આકાશમાં જ કાપી નાખી; ત્યારે આકાશમાં બાણોનું જાણે બીજું યુદ્ધ થઈ ગયું.
7.157.103
अथास्त्रसम्मर्दकृतैर्विस्फुलिङ्गैस्तदा बभौ ।
विभावरीमुखे व्योम खद्योतैरिव चित्रितम् ॥ ७.१५७.१०३ ॥
ત્યારે અસ્ત્રોના અથડામણથી ઉડેલા તણખાઓથી આકાશ રાત્રિના આરંભે આગિયાઓથી ચિત્રિત હોય તેમ ચમકી ઊઠ્યું.
7.157.104
निशाम्य निहतां मायां द्रौणिना रणमानिना ।
घटोत्कचस्ततो मायां ससर्जान्तर्हितः पुनः ॥ ७.१५७.१०४ ॥
રણમાની દ્રૌણિએ પોતાની માયા નષ્ટ કરેલી જોઈ ઘટોત્કચે છુપાઈને ફરી માયા રચી.
7.157.105
सोऽभवद्गिरिरत्युच्चः शिखरैस्तरुसङ्कटैः ।
शूलप्रासासिमुसलजलप्रस्रवणो महान् ॥ ७.१५७.१०५ ॥
તે અત્યંત ઊંચો પર્વત બન્યો; તેનાં શિખરો વૃક્ષોથી ગીચ હતાં; શૂળ, પ્રાસ, તલવાર અને મુસળ જળપ્રવાહ રૂપે વહેતાં હતાં.
7.157.106
तमञ्जनगिरिप्रख्यं द्रौणिर्दृष्ट्वा महीधरम् ।
प्रपतद्भिश्च बहुभिः शस्त्रसङ्घैर्न विव्यथे ॥ ७.१५७.१०६ ॥
અંજનપર્વત જેવો તે પર્વત જોઈને તથા અનેક શસ્ત્રસમૂહો તેના પર પડતા હોવા છતાં દ્રૌણિ વિચલિત ન થયો.
7.157.107
ततो हसन्निव द्रौणिर्वज्रमस्त्रमुदैरयत् ।
स ते नास्त्रैण शैलेन्द्रः क्षिप्तः क्षिप्रं व्यनश्यत ॥ ७.१५७.१०७ ॥
ત્યારે દ્રૌણિ હસતો હોય તેમ વજ્રાસ્ત્ર છોડ્યું; તે અસ્ત્રથી તે પર્વતરાજ ઝડપથી નષ્ટ થયો.
7.157.108
ततः स तोयदो भूत्वा नीलः सेन्द्रायुधो दिवि ।
अश्मवृष्टिभिरत्युग्रो द्रौणिमाच्छादयद्रणे ॥ ७.१५७.१०८ ॥
ત્યારે તે નીલ મેઘ બનીને આકાશમાં ઇન્દ્રધનુષ્ય સહિત પ્રગટ્યો અને અતિ ભયંકર પથ્થરોની વર્ષાથી યુદ્ધમાં દ્રૌણિને ઢાંકી દીધો.
7.157.109
अथ सन्धाय वायव्यमस्त्रमस्त्रविदां वरः ।
व्यधमद्द्रोणतनयो नीलमेघं समुत्थितम् ॥ ७.१५७.१०९ ॥
ત્યારે અસ્ત્રવિદોમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણપુત્રે વાયવ્ય અસ્ત્ર ધનુષ્ય પર સાંધીને ઊઠેલા નીલ મેઘને વિખેરી નાખ્યો.
7.157.110
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वशः ।
शतं रथसहस्राणां जघान द्विपदां वरः ॥ ७.१५७.११० ॥
તે દ્રોણપુત્રે બાણોના સમૂહોથી બધી દિશાઓ ઢાંકીને સેંકડો-હજારો રથો અને માનવોમાં શ્રેષ્ઠોને મારી નાખ્યા.
7.157.111
स दृष्ट्वा पुनरायान्तं रथेनायतकार्मुकम् ।
घटोत्कचमसम्भ्रान्तं राक्षसैर्बहुभिर्वृतम् ॥ ७.१५७.१११ ॥
લાંબા ધનુષ્ય સાથે રથમાં ફરી આવતા ઘટોત્કચને તેણે જોયો; તે નિર્ભય હતો અને અનેક રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો હતો.
7.157.112
सिंहशार्दूलसदृशैर्मत्तद्विरदविक्रमैः ।
गजस्थैश्च रथस्थैश्च वाजिपृष्ठगतैरपि ॥ ७.१५७.११२ ॥
સિંહ અને વાઘ સમાન, મદોન્મત્ત હાથીઓના પરાક્રમવાળા, હાથી પર, રથ પર અને ઘોડાની પીઠ પર રહેલા સાથે.
7.157.113
विकृतास्यशिरोग्रीवैर्हिडिम्बानुचरैः सह ।
पौलस्त्यैर्यातुधानैश्च तामसैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११३ ॥
વિકૃત મુખ, માથાં અને ગરદન ધરાવતા હિડિંબાના અનુચરો સાથે, પૌલસ્ત્યો, યાતુધાનો, તામસો અને ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમીઓ સાથે.
7.157.114
नानाशस्त्रधरैर्वीरैर्नानाकवचभूषणैः ।
महाबलैर्भीमरवैः संरम्भोद्वृत्तलोचनैः ॥ ७.१५७.११४ ॥
વિવિધ શસ્ત્રો ધારણ કરેલા વીરો સાથે, વિવિધ કવચ અને આભૂષણોથી શોભતા, મહાબળવાન, ભયંકર ગર્જના કરનારા અને ક્રોધથી ઉભરેલી આંખોવાળા યોદ્ધાઓ સાથે.
7.157.115
उपस्थितैस्ततो युद्धे राक्षसैर्युद्धदुर्मदैः ।
विषण्णमभिसम्प्रेक्ष्य पुत्रं ते द्रौणिरब्रवीत् ॥ ७.१५७.११५ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં ઉપસ્થિત, યુદ્ધમદથી મત્ત રાક્ષસોની વચ્ચે, તમારા પુત્રને વિષાદગ્રસ્ત જોઈ દ્રોણપુત્રે કહ્યું.
7.157.116
तिष्ठ दुर्योधनाद्य त्वं न कार्यः सम्भ्रमस्त्वया ।
सहैभिर्भ्रातृभिर्वीरैः पार्थिवैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११६ ॥
હે દુર્યોધન, હવે તું સ્થિર રહે; તારે ગભરાવું ન જોઈએ. આ ભાઈઓ, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી વીર રાજાઓ સાથે રહે.
7.157.117
निहनिष्याम्यमित्रांस्त न तवास्ति पराजयः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि पर्याश्वासय वाहिनीम् ॥ ७.१५७.११७ ॥
હું શત્રુઓનો સંહાર કરીશ; તારો પરાજય નથી. તને સત્ય વચન આપું છું; સેનાને આશ્વાસન આપ.
7.157.118
न त्वेतदद्भुतं मन्ये यत्ते महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा भक्तिस्तव गौतमिनन्दन ॥ ७.१५७.११८ ॥
આ મને આશ્ચર્યજનક લાગતું નથી; તારું આ મહાન મન અમારા પ્રત્યે પરમ ભક્તિ ધરાવે છે, હે ગૌતમીનંદન.
7.157.119
अश्वत्थामानमुक्त्वैवं ततः सौबलमब्रवीत् ।
वृतं रथसहस्रेण हयानां रणशोभिनाम् ॥ ७.१५७.११९ ॥
અશ્વત્થામાને આ રીતે કહીને પછી તેણે સૌબલ (શકુનિ)ને કહ્યું; તે હજાર રથો અને યુદ્ધશોભા વધારતા ઘોડાઓથી ઘેરાયેલો હતો.
7.157.120
षष्ट्या रथसहस्रैश्च प्रयाहि त्वं धनञ्जयम् ।
कर्णश्च वृषसेनश्च कृपो नीलस्तथैव च ॥ ७.१५७.१२० ॥
સાઠ હજાર રથો સાથે તું ધનંજય (અર્જુન) તરફ જા. કર્ણ, વૃષસેન, કૃપ અને નીલ પણ એ જ રીતે જાય.
7.157.121
उदीच्याः कृतवर्मा च पुरुमित्रः सुतापनः ।
दुःशासनो निकुम्भश्च कुण्डभेदी पराक्रमः ॥ ७.१५७.१२१ ॥
ઉત્તરના કૃતવર્મા, પુરુમિત્ર, સુતાપન, દુઃશાસન, નિકુંભ અને પરાક્રમી કુંડભેદી.
7.157.122
पूरञ्जयो दृढरथः पताकी हेमकम्पनः ।
शल्यारुणीन्द्रसेनाश्च सञ्जयो विजयो जयः ॥ ७.१५७.१२२ ॥
પૂરંજય, દૃઢરથ, પતાકી, હેમકંપન, શલ્ય, અરુણી અને ઇન્દ્રસેન, તથા સંજય, વિજય અને જય.
7.157.123
कमलाक्षः परक्राथी जयवर्मा सुदर्शनः ।
एते त्वामनुयास्यन्ति पत्तीनामयुतानि षट् ॥ ७.१५७.१२३ ॥
કમલાક્ષ, પરક્રાથી, જયવર્મા અને સુદર્શન—એ છ અયુત પદાતિઓ સાથે તમારી પાછળ ચાલશે.
7.157.124
जहि भीमं यमौ चोभौ धर्मराजं च मातुल ।
असुरानिव देवेन्द्रो जयाशा मे त्वयि स्थिता ॥ ७.१५७.१२४ ॥
મામા, ભીમને, બંને યમપુત્રોને અને ધર્મરાજને હણો; જેમ દેવેન્દ્ર અસુરોને હણે છે. મારી જયની આશા તમારા પર ટકી છે.
7.157.125
दारितान्द्रौणिना बाणैर्भृशं विक्षतविग्रहान् ।
जहि मातुल कौन्तेयानसुरानिव पावकिः ॥ ७.१५७.१२५ ॥
મામા, દ્રોણપુત્રના બાણોથી અત્યંત વિદીર્ણ અને ઘાયલ દેહવાળા કૌંતેયોને હણો; પાવકિ અસુરોને હણે તેમ.
7.157.126
एवमुक्तो ययौ शीघ्रं पुत्रेण तव सौबलः ।
पिप्रीषुस्ते सुतान्राजन्दिधक्षुश्चैव पाण्डवान् ॥ ७.१५७.१२६ ॥
તમારા પુત્રે આમ કહેતાં સુબલપુત્ર શકુનિ ઝડપથી ચાલ્યો ગયો, રાજન, તમારા પુત્રોને પ્રસન્ન કરવા અને પાંડવોને બાળી નાખવા ઇચ્છતો.
7.157.127
अथ प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विभावर्यां सुतुमुलं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१५७.१२७ ॥
પછી રાત્રે દ્રોણપુત્ર અને રાક્ષસ વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું; તે ઇન્દ્ર અને પ્રહ્લાદના યુદ્ધ જેવું અત્યંત ભયાનક હતું.
7.157.128
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्गौतमीसुतम् ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धौ विषाग्निप्रतिमैर्दृढैः ॥ ७.१५७.१२८ ॥
પછી ક્રોધિત ઘટોત્કચે વિષાગ્નિ સમાન દૃઢ દસ બાણોથી ગૌતમીપુત્રની છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
7.157.129
स तैरभ्याहतो गाढं शरैर्भीमसुतेरितैः ।
चचाल रथमध्यस्थो वातोद्धूत इव द्रुमः ॥ ७.१५७.१२९ ॥
ભીમપુત્રે છોડેલા તે બાણોથી ઊંડો ઘાયલ થઈ તે રથની વચ્ચે પવનથી હલતા વૃક્ષ જેવો ડગમગ્યો.
7.157.130
भूयश्चाञ्जलिकेनाथ मार्गणेन महाप्रभम् ।
द्रौणिहस्तस्थितं चापं चिच्छेदाशु घटोत्कचः ॥ ७.१५७.१३० ॥
ફરી ઘટોત્કચે અંજલિક બાણથી દ્રોણપુત્રના હાથમાંનું મહાપ્રભ ધનુષ્ય તરત કાપી નાખ્યું.
7.157.131
ततोऽन्यद्द्रौणिरादय धनुर्भारसहं महत् ।
ववर्ष विशिखांस्तीक्ष्णान्वारिधारा इवाम्बुदः ॥ ७.१५७.१३१ ॥
પછી દ્રોણપુત્રે ભાર સહન કરી શકે એવું બીજું મહાન ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને મેઘ જળધારા વરસાવે તેમ તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરી.
7.157.132
ततः शारद्वतीपुत्रः प्रेषयामास भारत ।
सुवर्णपुङ्खाञ्छत्रुघ्नान्खचरान्खचरं प्रति ॥ ७.१५७.१३२ ॥
પછી હે ભારત, શારદ્વતીપુત્રે સુવર્ણપંખી, શત્રુઘ્ન, આકાશચારી બાણો આકાશચારી તરફ છોડ્યા.
7.157.133
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१३३ ॥
તે બાણોથી પીડિત, પહોળી છાતીવાળા રાક્ષસોનું ટોળું સિંહોથી ત્રાસેલા મદમસ્ત હાથીઓના ઝૂંડ જેવું શોભ્યું.
7.157.134
विधम्य राक्षसान्बाणैः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ददाह भगवान्वह्निर्भूतानीव युगक्षये ॥ ७.१५७.१३४ ॥
બાણોથી રાક્ષસોને, તેમના ઘોડા, સારથિ, રથ અને હાથીઓ સહિત વિખેરી નાખી, યુગાંતે પ્રાણીઓને બાળતા અગ્નિની જેમ તે ભગવાન અગ્નિએ તેમને બાળી નાખ્યા.
7.157.135
स दग्ध्वाऽक्षौहिणीं बामैर्नैर्ऋतीं रुरुचे नृप ।
पुरेव त्रिपुरं दग्ध्वा दिवि देवो महेश्वरः ॥ ७.१५७.१३५ ॥
હે રાજન! બાણોથી રાક્ષસોની અક્ષૌહિણી સેનાને બાળીને તે શોભ્યો; જેમ સ્વર્ગમાં મહેશ્વર દેવે ત્રિપુરને બાળીને શોભા મેળવી હતી.
7.157.136
युगान्ते सर्वभूतानि दग्ध्वेव वसुरुल्बणः ।
रराज जयतां श्रेष्ठो द्रोणपुत्रस्तवाहितान् ॥ ७.१५७.१३६ ॥
યુગાંતે સર્વ ભૂતોને બાળનાર પ્રચંડ વસુની જેમ, વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણપુત્રે તમારા શત્રુઓને બાળીને શોભા મેળવી.
7.157.137
ततो घटोत्कचः क्रुद्धो रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
द्रौणिं हतेति महतीं चोदयामास तां चमूम् ॥ ७.१५७.१३७ ॥
ત્યારે ક્રોધિત ઘટોત્કચે ભયંકર કર્મ કરનારા રાક્ષસોને 'દ્રોણપુત્રને મારો!' એમ કહીને તે મહાન સેનાને પ્રેરી.
7.157.138
घटोत्कचस्य तामाज्ञां प्रतिगृह्याथ राक्षसाः ।
दंष्ट्रोज्ज्वला महावक्त्रा घोररूपा भयानकाः ॥ ७.१५७.१३८ ॥
ઘટોત્કચની તે આજ્ઞા સ્વીકારી, દાઢોથી ચમકતા, મોટા મોઢાવાળા, ઘોર રૂપ અને ભયાનક આકૃતિવાળા રાક્ષસો આગળ વધ્યા.
7.157.139
व्यात्तानना घोरजिह्वाः क्रोधताम्रेक्षणा भृशम् ।
सिंहनादेन महता नादयन्तो वसुन्धराम् ॥ ७.१५७.१३९ ॥
ખુલ્લાં મુખ, ભયંકર જીભ, ક્રોધથી અતિ રાતી આંખો સાથે તેઓ સિંહગર્જનાથી પૃથ્વીને ગજાવતા હતા.
7.157.140
हन्तुमभ्यद्रवन्द्रौणिं नानाप्रहरणायुधाः ।
शक्तीः शतघ्नीः परिघानशनीः शूलपट्टशान् ॥ ७.१५७.१४० ॥
વિવિધ પ્રકારનાં શસ્ત્રો ધારણ કરી તેઓ દ્રોણપુત્રને મારવા તેના પર ધસી ગયા — શક્તિ, શતઘ્ની, પરિઘ, અશનિ, શૂલ અને પટ્ટિશ.
7.157.141
खङ्गान्गदाभिण्डिपालान्मुसलानि परश्वथान् ।
प्रासानसींस्तोमरांश्च कणपान्कम्पनाञ्छितान् ॥ ७.१५७.१४१ ॥
ખડ્ગ, ગદા, ભિંદિપાલ, મુસળ, પરશુ, પ્રાસ, અસિ, તોમર, કર્ણપ અને કંપન — બધાં તીક્ષ્ણ કરેલાં.
7.157.142
स्थूलान्भुशुण्ड्यश्मगदास्थूणान्कार्ष्ण्यायसांस्तथा ।
मुद्गराँश्च महाघोरान्समरे शत्रुदारणान् ॥ ७.१५७.१४२ ॥
મોટા ભુશુંડી, પથ્થરની ગદા, કાળા લોખંડના થાંભલા તથા મુદ્ગર — અતિ ભયાનક, યુદ્ધમાં શત્રુને ચીરનારાં.
7.157.143
द्रौणिमूर्धन्यसन्त्रस्ता राक्षसा भीमविक्रमाः ।
चिक्षिपुः क्रोधताम्राक्षाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१५७.१४३ ॥
દ્રોણપુત્રના માથા પર નિર્ભયતાથી, ભયંકર પરાક્રમી રાક્ષસોએ ક્રોધથી રાતી આંખે સેંકડો અને હજારો શસ્ત્રો ફેંક્યાં.
7.157.144
तच्छस्त्रवर्षं सुमहद्द्रोणपुत्रस्य मूर्धनि ।
पतमानं समीक्ष्याऽथ योधास्ते व्यथिताऽभवन् ॥ ७.१५७.१४४ ॥
દ્રોણપુત્રના માથા પર પડતી તે મહાન શસ્ત્રવર્ષા જોઈને તે યોદ્ધાઓ વ્યથિત થઈ ગયા.
7.157.145
द्रोणपुत्रस्तु विक्रान्तस्तद्वर्षं घोरमुच्छ्रितम् ।
शरैर्विध्वंसयामास वज्रकल्पैः शिलाशितैः ॥ ७.१५७.१४५ ॥
પરંતુ દ્રોણપુત્રે પરાક્રમથી એ ભયંકર ઊછળેલી વર્ષાને વજ્ર સમાન, પથ્થર પર તીક્ષ્ણ કરેલા બાણોથી વિધ્વંસ કરી નાખી.
7.157.146
ततोऽन्यैर्विशिखैस्तूर्णं स्वर्णपुङ्खैर्महामनाः ।
निजघ्ने राक्षसान्द्रौणिर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ॥ ७.१५७.१४६ ॥
પછી મહામનસ્ક દ્રોણપુત્રે ઝડપથી સોનેરી પાંખવાળા બીજા બાણોથી, દિવ્ય અસ્ત્રોથી મંત્રિત કરેલા બાણોથી રાક્ષસોનો સંહાર કર્યો.
7.157.147
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१४७ ॥
એ બાણોથી પીડિત, વિશાળ છાતીવાળા રાક્ષસોનો સમૂહ, સિંહોથી ત્રસ્ત કરેલા મદમસ્ત હાથીઓના ટોળા જેવો દેખાયો.
7.157.148
ते राक्षसाः सुसङ्क्रुद्धा द्रोणपुत्रेण ताडिताः ।
क्रुद्धाः स्म प्राद्रवन्द्रौणिं जिघांसन्तो महाबलः ॥ ७.१५७.१४८ ॥
દ્રોણપુત્રે પ્રહાર કરેલા એ રાક્ષસો અત્યંત ક્રોધે ભરાયા, મહાબળવાન, તેને મારવાની ઇચ્છાથી દ્રોણપુત્ર તરફ દોડ્યા.
7.157.149
तत्राद्भुतमिमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१४९ ॥
ત્યાં દ્રોણપુત્રે આ અદ્ભુત પરાક્રમ બતાવ્યું, હે ભારત, જે સર્વ પ્રાણીઓમાં બીજા કોઈથી અશક્ય છે.
7.157.150
यदेको राक्षसीं सेनां क्षणाद्द्रौणिर्महास्त्रवित् ।
ददाह ज्वलितैर्बाणै राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ७.१५७.१५० ॥
મહાઅસ્ત્રોના જ્ઞાતા દ્રોણપુત્રે એકલાએ ક્ષણમાં સળગતાં બાણોથી રાક્ષસસેનાને બાળી નાખી, રાક્ષસેન્દ્ર જોતો હતો ત્યારે.
7.157.151
स हत्वा राक्षसानीकं रराज द्रौणिराहवे ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.१५७.१५१ ॥
રાક્ષસસેનાનો સંહાર કરીને યુદ્ધમાં દ્રોણપુત્ર શોભ્યો, જેમ યુગાંતે સંવર્તક અગ્નિ સર્વ પ્રાણીઓ વચ્ચે પ્રજ્વલે છે.
7.157.152
तं दहन्तमनीकानि शरैराशीविषोपमैः ।
तेषु राजसहस्रेषु पाण्डवेयेषु भारत ॥ ७.१५७.१५२ ॥
ઝેરી સર્પો જેવાં બાણોથી સેનાઓને બાળતા તેને, હે ભારત, તે હજારો રાજાઓ અને પાંડવોની વચ્ચે...
7.157.153
नैनं निरीक्षितुं कश्चिदशक्नोद्द्रौणिमाहवे ।
ऋते घटोत्कचाद्वीराद्राक्षसेन्द्रान्महाबलात् ॥ ७.१५७.१५३ ॥
યુદ્ધમાં દ્રોણપુત્ર સામે કોઈ નજર પણ માંડી શક્યું નહીં, વીર ઘટોત્કચ સિવાય, તે મહાબળવાન રાક્ષસરાજ સિવાય.
7.157.154
स पुनर्भरतश्रेष्ठ क्रोधादुद्धान्तलोचनः ।
तलं तलेन संहत्य सन्दश्य दशनच्छदम् ॥ ७.१५७.१५४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે ફરી ક્રોધથી ઉદ્ભ્રાંત નેત્રે, હથેળીથી હથેળી અથડાવી, હોઠ દાંતથી દબાવીને...
7.157.155
स्व सूतमब्रवीत्क्रुद्धो द्रोणपुत्राय मां वह ।
स ययौ घोररूपेण सुपताकेन भास्वता ॥ ७.१५७.१५५ ॥
ક્રોધે તેણે પોતાના સારથિને કહ્યું, 'મને દ્રોણપુત્ર પાસે લઈ જા.' ભયંકર રૂપ અને સુંદર ધ્વજથી ઝળહળતા રથે તે ગયો.
7.157.156
द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनरप्यरिसूदनः ।
स विनद्य महानादं सिंहवद्भीमविक्रमः ॥ ७.१५७.१५६ ॥
દ્રોણપુત્ર સાથે ફરી દ્વંદ્વયુદ્ધ માટે, શત્રુસંહારક તે સિંહની જેમ મહાનાદ કરીને, ભયંકર પરાક્રમથી (આગળ વધ્યો).
7.157.157
चिक्षेपाविद्ध्य सङ्ग्रामे द्रोणपुत्राय राक्षसः ।
अष्टघण्टां महाघोरामशनिं देवनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१५७ ॥
યુદ્ધમાં રાક્ષસે દ્રોણપુત્ર પર આઠ ઘંટડીઓવાળી, અત્યંત ભયંકર, દેવોએ બનાવેલી વીજળી ફેંકી.
7.157.158
तामवप्लुत्य जग्राह द्रौणिर्न्यस्य रथे धनुः ।
चिक्षेप चैनां तस्यैव स्यन्दनात्सोऽवप्लुप्लुवे ॥ ७.१५७.१५८ ॥
દ્રોણપુત્રે ધનુષ્ય રથમાં મૂકી કૂદીને તેને પકડ્યું અને તે જ તેના પર ફેંક્યું; તે રથ પરથી કૂદી પડ્યો.
7.157.159
साश्वसूतध्वजं यानं भस्म कृत्वा महाप्रभा ।
विवेश वसुधां भित्त्वा साऽशनिर्भृशदारुणा ॥ ७.१५७.१५९ ॥
ઘોડા, સારથિ, ધ્વજા સહિત રથને ભસ્મ કરીને તે મહાતેજસ્વી, અત્યંત ભયંકર વીજળી પૃથ્વીને ભેદીને અંદર પ્રવેશી.
7.157.160
द्रौणेस्तत्कर्म दृष्ट्वा तु सर्वभूतान्यपूजयन् ।
यदप्लुत्य जग्राह घोरां शङ्करनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१६० ॥
દ્રોણપુત્રનું તે કર્મ જોઈને સર્વ પ્રાણીઓએ તેની પ્રશંસા કરી; કૂદીને શંકરે બનાવેલું તે ભયંકર અસ્ત્ર તેણે પકડ્યું.
7.157.161
धृष्टद्युम्नरथं गत्वा भैमसेनिस्ततो नृप ।
धनुर्घोरं समादाय महदिन्द्रायुधोपमम्।
मुमोच निशितान्बाणान्पुनर्द्रौणेर्महोरसि ॥ ७.१५७.१६१ ॥
હે રાજન, ભીમસેનનો પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નના રથ પાસે જઈ ઇન્દ્રધનુષ જેવું મહાભયંકર ધનુષ્ય લઈ દ્રોણપુત્રની વિશાળ છાતી પર ફરીથી તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યા.
7.157.162
धृष्टद्युम्नस्त्वसम्भ्रान्तो मुमोचाशीविषोपमान् ।
सुवर्णपुङ्खान्विशिखान्द्रोणपुत्रस्य वक्षसि ॥ ७.१५७.१६२ ॥
પરંતુ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને અવિચલિત રહી, ઝેરી સર્પો જેવા, સોનેરી પાંખવાળા બાણો દ્રોણપુત્રની છાતી પર છોડ્યા.
7.157.163
ततो मुमोच नाराचान्द्रौणिस्तांश्च सहस्रशः ।
तावप्यग्निशिखप्रख्यैर्जुघ्नतुस्तस्य मार्गणान् ॥ ७.१५७.१६३ ॥
ત્યારે દ્રોણપુત્રે હજારો નારાચ છોડ્યા; તે બંનેએ પણ અગ્નિજ્વાળા જેવા બાણોથી તેના બાણો પર પ્રહાર કર્યો.
7.157.164
अतितीव्रं महद्युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
योधानं प्रीतिजननं द्रौणेश्च भरतर्षभ ॥ ७.१५७.१६४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે બે સિંહસમાન પુરુષો વચ્ચે અતિ તીવ્ર મહાયુદ્ધ થયું; તે યોદ્ધાઓને આનંદ આપનારું હતું, દ્રોણપુત્રને પણ.
7.157.165
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतैस्त्रिभिः ।
षड्भिर्वाजिसहस्रैश्च भीमस्तं देशमागमत् ॥ ७.१५७.१६५ ॥
ત્યારે ભીમ હજાર રથ, ત્રણસો હાથી અને છ હજાર ઘોડાઓ સાથે તે સ્થળે આવ્યો.
7.157.166
ततो भीमात्मजं रक्षो धृष्टद्युम्नं च सानुगम् ।
अयोधयत धर्मात्मा द्रौणिरक्लिष्टविक्रमः ॥ ७.१५७.१६६ ॥
ત્યારે ધર્માત્મા અને અનાયાસ પરાક્રમી દ્રોણપુત્રે ભીમપુત્ર રાક્ષસ અને અનુચરો સહિત ધૃષ્ટદ્યુમ્ન સાથે યુદ્ધ કર્યું.
7.157.167
तत्राद्भुततमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१६७ ॥
ત્યાં દ્રોણપુત્રે અત્યંત અદ્ભુત પરાક્રમ બતાવ્યો; હે ભારત, સર્વ પ્રાણીઓમાં બીજા કોઈથી તે કરવું અશક્ય હતું.
7.157.168
निमेषान्तरमात्रेण साश्वसूतरथद्विपाम् ।
अक्षौहिणीं राक्षसानां शितैर्बाणैरशातयत् ॥ ७.१५७.१६८ ॥
પલક ઝપકાવતાંમાં તેણે ઘોડા, સારથિ, રથ અને હાથીઓ સહિત રાક્ષસોની એક અક્ષૌહિણી સેનાને તીક્ષ્ણ બાણોથી પાડી દીધી.
7.157.169
मिषतो भीमसेनस्य हैडिम्बेः पार्षतस्य च ।
यमयोर्धर्मपुत्रस्य विजयस्याच्युतस्य च ॥ ७.१५७.१६९ ॥
ભીમસેન, હિડિંબાનો પુત્ર ઘટોત્કચ, પૃષતનો પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, બે યમળ ભાઈઓ, ધર્મપુત્ર, વિજય અને અચ્યુત જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે.
7.157.170
प्रगाढमञ्जोगतिभिर्नाराचैरभिताडिताः ।
निपेतुर्द्विरदा भूमौ सशृङ्गा इव पर्वताः ॥ ७.१५७.१७० ॥
ઊંડે સુધી ઘૂસતા, સીધા ઊડતા નારાચ બાણોથી ઘાયલ થયેલા હાથીઓ શિખરો સહિતના પર્વતોની જેમ ભૂમિ પર પડ્યા.
7.157.171
निकृत्तैर्हस्तिहस्तैश्च विचलद्भिरितस्ततः ।
रराज वसुधा कीर्णा विसर्पद्भिरिवोरगैः ॥ ७.१५७.१७१ ॥
કપાયેલી હાથીઓની સૂંઢો અને અહીંતહીં હલતા અંગોથી ભરેલી ભૂમિ સરકતા સાપોથી ભરેલી હોય તેમ ચમકી.
7.157.172
क्षिप्तैः काञ्चनदण्डैश्च नृपच्छत्रैः क्षितिर्बभौ ।
द्यौरिवोदितचन्द्रार्का ग्रहाकीर्णा युगक्षये ॥ ७.१५७.१७२ ॥
ફેંકાયેલા સુવર્ણદંડવાળા રાજછત્રોથી ભૂમિ, યુગાંતે ચંદ્ર-સૂર્ય ઊગીને ગ્રહોથી ભરેલા આકાશ જેવી ચમકી.
7.157.173
प्रवृद्धध्वजमण्डूकां भेरीविस्तीर्णकच्छपाम् ।
छत्रहंसावलीजुष्टां फेनचामरमालिनीम् ॥ ७.१५७.१७३ ॥
ફૂલેલા ધ્વજ દેડકાં જેવા, વિસ્તરેલી ભેરી કાચબા જેવી, છત્રોની હારો હંસો જેવી, ફીણના ચામરની માળાથી શોભતી.
7.157.174
कङ्कगृघ्रमहाग्राहां नैकायुधझषाकुलाम् ।
विस्तीर्णगजपाषाणां हताश्वमकराकुलाम् ॥ ७.१५७.१७४ ॥
કંક અને ગીધ મોટા મગરો, અનેક શસ્ત્રો માછલીઓ, વિસ્તરેલા હાથીઓ પથ્થરો, મરાયેલા ઘોડા મકરો વડે ભરેલી.
7.157.175
रथक्षिप्तमहावप्रां पताकारुचिरद्रुमाम् ।
शरमीनां महारौद्रां प्रासशक्त्यृष्टिडुण्डुभाम् ॥ ७.१५७.१७५ ॥
રથોએ ફેંકેલા મોટા કિનારાવાળી, ધ્વજાઓથી સુંદર વૃક્ષોવાળી, બાણરૂપ માછલીઓથી ભરેલી, અતિ ભયંકર, પ્રાસ, શક્તિ, ઋષ્ટિ અને ડુંડુભોવાળી તે નદી.
7.157.176
मज्जामांसमहापङ्कां कबन्धावर्जितोडुपाम् ।
केशशैवलकल्माषां भीरूणां कश्मलावहाम् ॥ ७.१५७.१७६ ॥
મજ્જા અને માંસના મોટા કાદવવાળી, ધડરૂપી તરતી હોડીઓવાળી, વાળરૂપી શેવાળ અને કાળા ઘાસવાળી, કાયરોને મૂર્છા આપનારી.
7.157.177
नागेन्द्रहययोधानां शरीरव्ययसम्भवाम् ।
शोणितौघमहाघोरां द्रौणिः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ७.१५७.१७७ ॥
શ્રેષ્ઠ હાથીઓ, ઘોડાઓ અને યોદ્ધાઓના દેહના નાશથી ઉત્પન્ન, લોહીના મહાપ્રવાહથી અતિ ભયંકર તે નદી દ્રૌણીએ વહાવી.
7.157.178
योधार्तरवनिर्घोषां क्षतजोर्मिसमाकुलाम् ।
प्रयान्तीं सुमहाघोरां यमराष्ट्रमहोदधिम् ॥ ७.१५७.१७८ ॥
યોદ્ધાઓના આર્ત અવાજના ઘોષથી, લોહીના મોજાંઓથી ભરેલી, યમરાજના રાજ્યરૂપી મહાસાગર તરફ જતી, અતિ ભયંકર.
7.157.179
निहत्य राक्षसान्बाणैर्द्रौणिर्हैडिम्बिमार्दयत् ।
पुनरप्यतिसङ्क्रुद्धः सवृकोदरपार्षतान् ॥ ७.१५७.१७९ ॥
બાણોથી રાક્ષસોને મારીને, દ્રૌણીએ હૈડિમ્બિ (ઘટોત્કચ)ને પીડ્યો; ફરી અતિ ક્રોધે ભરાઈને વૃકોદર (ભીમ) અને પાર્ષત (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન)ને પણ પીડ્યા.
7.157.180
स नाराचगणैः पार्थान्द्रौणिर्विद्धा महाबलः ।
जघान सुरथं नाम द्रुपदस्य सुतं विभुः ॥ ७.१५७.१८० ॥
તે મહાબલી દ્રૌણીએ નારાચોના સમૂહોથી પાર્થોને વીંધીને, દ્રુપદના પુત્ર સુરથ નામના વીરને મારી નાખ્યો.
7.157.181
पुनः शत्रुञ्जयं नाम द्रुपदस्यात्मजं रणे ।
बलानीकं जयानीकं जयाश्वं चाभिजघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८१ ॥
ફરીથી યુદ્ધમાં દ્રુપદના પુત્ર શત્રુંજય, તથા બલાનીક, જયાનીક અને જયાશ્વને પણ તેણે મારી નાખ્યા.
7.157.182
श्रुताह्वयं च राजानं द्रौणिर्निन्ये यमक्षयम् ।
त्रिभिश्चान्यैः शरैस्तीक्ष्णैः सुपुङ्खैर्हेममालिनम् ॥ ७.१५७.१८२ ॥
દ્રૌણિએ શ્રુતાહ્વય રાજાને પણ યમલોક મોકલ્યો; સુવર્ણમાળા ધારણ કરનારને ત્રણ અને અન્ય તીક્ષ્ણ, સુંદર પીંછાંવાળા બાણોથી.
7.157.183
जघान स पृषध्रं च चन्द्रसेनं च मारिष ।
कुन्तिभोजसुतांश्चासौ दशभिर्दश जघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८३ ॥
તેણે પૃષધ્ર અને ચંદ્રસેનને પણ મારી નાખ્યા, હે મારિષ. કુંતિભોજના પુત્રોમાંથી દસને દરેકને દસ બાણોથી તેણે મારી નાખ્યા.
7.157.184
अस्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः सन्धायोग्रमजिह्मगम् ।
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम्।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१५७.१८४ ॥
અશ્વત્થામાએ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ, ઉગ્ર, સીધા જનારા ઉત્તમ બાણને ચડાવી, કાન સુધી ખેંચેલા ધનુષ્યથી, યમદંડ સમાન ભયંકર તે બાણ ઘટોત્કચ પર તાકીને તરત છોડ્યું.
7.157.185
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य महाशरः ।
विवेश वसुधां शीघ्रं सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१५७.१८५ ॥
તે મહાબાણ એ રાક્ષસનું હૃદય વીંધીને, હે પૃથ્વીપતિ, પીંછાં સહિત તરત પૃથ્વીમાં પેસી ગયું.
7.157.186
तं हतं पतितं ज्ञात्वा धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रौणेः सकाशाद्राजेन्द्र व्यपनिन्ये रथोत्तमम् ॥ ७.१५७.१८६ ॥
તે મરાયો અને પડ્યો છે એમ જાણીને મહારથી ધૃષ્ટદ્યુમ્ને, હે રાજેન્દ્ર, દ્રૌણિ સામેથી શ્રેષ્ઠ રથ હટાવી લીધો.
7.157.187
ततः पराङ्मुखनृपं सैन्यं यौधिष्ठिरं नृप ।
पराजित्य रणे वीरो द्रोणपुत्रो ननाद ह।
पूजितः सर्वभूतेषु तव पुत्रैश्च भारत ॥ ७.१५७.१८७ ॥
પછી પીઠ ફેરવેલા રાજા સહિત યુધિષ્ઠિરનું સૈન્ય, હે રાજન, યુદ્ધમાં પરાજિત થયું; વીર દ્રોણપુત્રે ગર્જના કરી. હે ભારત, સર્વ પ્રાણીઓ અને તારા પુત્રોએ તેનો સત્કાર કર્યો.
7.157.188
अथ शरशतभिन्नकृत्तदेहै… ।
र्हतपतितैः क्षणदाचरैः समन्तात्।
निधनमुपगतैर्मही कृताऽभू… ।
द्गिरिशिखरैरिव दुर्गमाऽतिरौद्रा ॥ ७.१५७.१८८ ॥
પછી સેંકડો બાણોથી વીંધાયેલા અને કપાયેલા દેહોથી, પ્રહારથી પડી મરેલા રાત્રિચરોથી ચારે બાજુ… પૃથ્વી… પર્વતશિખરોની જેમ દુર્ગમ અને અતિ ભયાનક બની ગઈ.
7.157.189
तं सिद्धगन्धर्वपिशाचसङ्घा ।
नागाः सुपर्णाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च द्रौणि… ।
मपूजयन्नप्सरसः सुराश्च ॥ ७.१५७.१८९ ॥
તેને સિદ્ધો, ગંધર્વો, પિશાચ સમૂહો, નાગો, સુપર્ણો, પિતૃઓ, પક્ષીઓ, રાક્ષસગણો, ભૂતગણો… દ્રૌણિને… અપ્સરાઓ અને દેવોએ સન્માન્યો.