మహాభారతం · అధ్యాయం 7.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.157.1
प्रायोपविष्टे तु हते पुत्रे सात्यकिना तदा ।
सोमदत्तो भृशं क्रुद्धः सात्यकिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१५७.१ ॥
సాత్యకి ప్రాయోపవేశంలో కూర్చున్న కుమారుడిని చంపినప్పుడు, సోమదత్తుడు అత్యంత కోపంతో సాత్యకితో ఇలా అన్నాడు.
7.157.2
क्षत्रधर्मः परो दृष्टो यस्तु देवैर्महात्मभिः ।
तं त्वं सात्वत सन्तज्य दस्युधर्मे कथं रतः ॥ ७.१५७.२ ॥
దేవతలు మహాత్ములు శ్రేష్ఠమైనదిగా చూసిన క్షాత్రధర్మాన్ని విడిచి, ఓ సాత్వతా, దస్యుధర్మంలో నువ్వు ఎలా రమించావు?
7.157.3
पराङ्मुखाय दीनाय न्यस्तशस्त्राय याचते ।
क्षत्रधर्मरतः प्राज्ञः कथं नु प्रहरेद्रणे ॥ ७.१५७.३ ॥
వెనుదిరిగిన వాడిని, దీనుడిని, ఆయుధాలు విడిచిన వాడిని, యాచించే వాడిని — క్షాత్రధర్మంలో రతుడైన జ్ఞాని యుద్ధంలో ఎలా కొడతాడు?
7.157.4
द्वावेव किल वृष्णीनां तत्र ख्यातौ महारथौ ।
प्रद्युम्नश्च महाबाहुस्त्वं चैव युधि सात्वत ॥ ७.१५७.४ ॥
వృష్ణులలో అక్కడ ప్రసిద్ధులైన మహారథులు ఇద్దరే — మహాబాహు ప్రద్యుమ్నుడు, ఓ సాత్వతా, యుద్ధంలో నువ్వు.
7.157.5
कथं प्रायोपविष्टाय पार्थेन च्छिन्नबाहवे ।
नृशंसं बत दीनं च तादृशं कृतवानसि ॥ ७.१५७.५ ॥
పార్థుడు చేతులు నరికి, ప్రాయోపవేశంలో కూర్చున్న వానిపై అయ్యో, అంతటి క్రూరమైన, దీనమైన కార్యాన్ని నువ్వు ఎలా చేశావు?
7.157.6
कर्ममस्तस्य दुर्वृत्त फलं प्राप्नुहि संयुगे ।
अद्य छेत्स्यामि ते मूढ शिरो विक्रम्य पत्रिणा ॥ ७.१५७.६ ॥
ఓ దుర్మార్గుడా, నీ కర్మ ఫలాన్ని యుద్ధంలో పొందు. ఓ మూర్ఖుడా, నేడు బాణంతో బలంగా నీ తలను నరుకుతాను.
7.157.7
शपे सात्वत पुत्राभ्यामिष्टेन सुकृतेन च ।
अनतीतामिमां रात्रिं यदि त्वां वीरमानिनम् ॥ ७.१५७.७ ॥
సాత్వతా, నా ఇద్దరు కుమారుల మీద, నా యజ్ఞఫలం మీద, సత్కర్మల మీద ప్రమాణం చేస్తున్నాను; ఈ రాత్రి గడవకముందే వీరుడనుకునే నిన్ను నేను చంపకపోతే.
7.157.8
अरक्ष्यमाणं पार्थेन जिष्णुना ससुतानुजम् ।
न हन्यां नरके घोरे पतेयं वृष्णिपांसन ॥ ७.१५७.८ ॥
పార్థుడు జిష్ణువైన అర్జునుడు రక్షించని నిన్ను, నీ కుమారులు తమ్ములతో సహా, నేను చంపకపోతే భయంకర నరకంలో పడతాను, వృష్ణివంశ నాశకా.
7.157.9
एवमुक्त्वा सुसङ्क्रुद्धः सोमदत्तो महाबलः ।
दध्मौ शङ्खं च तारेण सिंहनादं ननाद च ॥ ७.१५७.९ ॥
ఇలా చెప్పి అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన మహాబలుడు సోమదత్తుడు గట్టిగా శంఖం ఊది సింహనాదం చేశాడు.
7.157.10
ततः कमलपत्राक्षः सिंहदंष्ट्रो दुरासदः ।
सात्यकिर्भृशसङ्क्रुद्धः सोमदत्तमथाब्रवीत् ॥ ७.१५७.१० ॥
అప్పుడు కమలపత్రాల వంటి కన్నులు, సింహదంష్ట్రలు గల, ఎదురుకాదగని సాత్యకి అత్యంత కోపంతో సోమదత్తునితో అన్నాడు.
7.157.11
कौरवेय न मे त्रासः कथञ्चिदपि विद्यते ।
त्वया सार्धमथान्यैश्च युध्यतो हृदि कश्चन ॥ ७.१५७.११ ॥
కౌరవా, నీతోనూ ఇతరులతోనూ యుద్ధం చేసేటప్పుడు కూడా నా హృదయంలో ఎంతమాత్రమూ భయం లేదు.
7.157.12
यदि सर्वेण सैन्येन गुप्तो मां योधयिष्यसि ।
तथापि न व्यथा काचित्त्वयि स्यान्मम कौरव ॥ ७.१५७.१२ ॥
నీవు సమస్త సైన్యంతో రక్షింపబడి నాతో యుద్ధం చేసినా, కౌరవా, నీపట్ల నాకు ఎలాంటి బాధా కలగదు.
7.157.13
युद्धसारेण वाक्येन असतां सम्मतेन च ।
नाहं भीषयितुं शक्यः क्षत्रवृत्ते स्थितस्त्वया ॥ ७.१५७.१३ ॥
యుద్ధసారం వల్ల, దుర్జనుల మాటలవల్ల, వారి అంగీకారం వల్ల నన్ను భయపెట్టలేరు; నేను క్షత్రియ ధర్మంలో నిలిచి ఉన్నాను — నీ ద్వారా.
7.157.14
यदि तेऽस्ति युयुत्साऽद्य मया सह नराधिप ।
निर्दयो निशितैर्बाणैः प्रहर प्रहरामि ते ॥ ७.१५७.१४ ॥
నరాధిపా, ఈ రోజు నీకు నాతో యుద్ధం చేయాలనే కోరిక ఉంటే, దయలేకుండా పదునైన బాణాలతో నన్ను కొట్టు; నేను నిన్ను కొడతాను.
7.157.15
हतो भूरिश्रवा वीरस्तव पुत्रो महारथः ।
शलश्चैव महाराज भ्रातृव्यसनकर्षितः ॥ ७.१५७.१५ ॥
మహారాజా, నీ వీర కుమారుడు మహారథుడు భూరిశ్రవుడు హతుడయ్యాడు; సోదరుడి దురదృష్టంతో బాధపడిన శలుడు కూడా.
7.157.16
त्वां चाप्यद्य वधिष्यामि सहपुत्रं सबान्धवम् ।
तिष्ठेदानीं रणे यत्तः कौरवोऽसि महारथः ॥ ७.१५७.१६ ॥
ఈ రోజు నిన్ను కూడా, నీ కుమారులు, బంధువులతో సహా చంపుతాను; ఇప్పుడు యుద్ధంలో సిద్ధంగా నిలబడు, కౌరవా, నువ్వు మహారథుడివి.
7.157.17
यस्मिन्दानं दमः शौचमहिंसा हीर्धृतिः क्षमा ।
अनपायानि सर्वाणि नित्यं राज्ञि युधिष्ठिरे ॥ ७.१५७.१७ ॥
ఏ యుధిష్ఠిర రాజులో దానం, దమం, శౌచం, అహింస, సిగ్గు, ధైర్యం, క్షమ — ఇవన్నీ ఎల్లప్పుడూ నశించకుండా ఉన్నాయో.
7.157.18
मृदङ्गकेतोस्तस्य त्वं तेजसा निहतः पुरा ।
सकर्णसौबलः सङ्ख्ये विनाशमुपयास्यसि ॥ ७.१५७.१८ ॥
ఆ మృదంగ ధ్వజుని (అర్జునుని) తేజస్సుచేత నీవు ముందే హతుడయ్యావు; కర్ణుడు, సౌబలుడితో కలిసి యుద్ధంలో వినాశం పొందుతావు.
7.157.19
शपेऽहं कृष्णचरणैरिष्टापूर्तेन चैव ह ।
यदि त्वां ससुतं पापं न हन्यां युधि रोषितः ॥ ७.१५७.१९ ॥
కృష్ణుని పాదాలపై, నా ఇష్టాపూర్త పుణ్యంపై ప్రమాణం చేస్తున్నాను; కోపంతో యుద్ధంలో నిన్ను, నీ కుమారులను, ఓ పాపీ, నేను చంపకపోతే.
7.157.20
अपयास्यसि चोत्त्यक्त्वा रणं मुक्तो भविष्यसि ॥ ७.१५७.२० ॥
యుద్ధాన్ని విడిచి నువ్వు పారిపోతావు; అప్పుడు విముక్తుడవవుతావు.
7.157.21
एवमाभाष्य चान्योन्यं क्रोधसंरक्तलोचनौ ।
प्रवृत्तौ शरसम्पातं कर्तुं पुरुषसत्तमौ ॥ ७.१५७.२१ ॥
ఇలా ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడి, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్ళున్న ఆ ఇద్దరు పురుషోత్తములు బాణవర్షం కురిపించడానికి ఉపక్రమించారు.
7.157.22
ततो रथसहस्रेण नागानामयुतेन च ।
दुर्योधनः सोमदत्तं परिवार्य व्यवस्थितः ॥ ७.१५७.२२ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు వేయి రథాలు, పదివేల ఏనుగులతో సోమదత్తుని చుట్టుముట్టి నిలిచాడు.
7.157.23
शकुनिश्च सुसङ्क्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
पुत्रपौत्रैः परिवृतो भ्रातृभिश्चेन्द्रविक्रमैः।
श्यालस्तव महाबाहुर्वज्रसंहननो युवा ॥ ७.१५७.२३ ॥
సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడైన శకుని అత్యంత కోపంతో, కుమారులు, మనవలు, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గల సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు; నీ బావమరిది, మహాబాహువు, వజ్రసమాన దేహం గల యువకుడు.
7.157.24
साग्रं शतसहस्रं तु हयानां तस्य धीमतः ।
सोमदत्तं महेष्वासं समन्तात्पर्यरक्षत ॥ ७.१५७.२४ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుని లక్షకు పైగా గుర్రాలు మహాధనుర్ధారి సోమదత్తుని అన్ని వైపులా రక్షించాయి.
7.157.25
रक्ष्यमाणश्च बलिभिश्छादयामास सात्यकिम् ।
तं छाद्यमानं विशिखैर्दृष्ट्वा सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१५७.२५ ॥
బలవంతులచే రక్షించబడినవాడై అతడు సాత్యకిని కప్పివేశాడు. అతడు బాణాలతో కప్పబడుతుండగా చూసి, వంగిన కణుపులు గల బాణాలతో.
7.157.26
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययात्क्रुद्धः प्रगृह्य महतीं चमूम् ।
अभ्यरक्षन्महाबाहुः सात्वतं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१५७.२६ ॥
కోపించిన ధృష్టద్యుమ్నుడు గొప్ప సైన్యంతో ముందుకు సాగాడు. మహాబాహువు అతడు సత్యపరాక్రమి అయిన సాత్వతుడిని (సాత్యకిని) రక్షించాడు.
7.157.27
चण्डवाताभिसृष्टानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानामन्योन्यमभिनिघ्नताम् ॥ ७.१५७.२७ ॥
ఓ రాజా, తీవ్ర గాలులచే కదిలించబడిన సముద్రాల వలె, సైన్యాల ప్రవాహాలు ఒకదానినొకటి తాకుతూ గర్జించాయి.
7.157.28
विव्याध सोमदत्तस्तु सात्वतं नवभिः शरैः ।
सात्यकिर्नवभिश्चैनमवधीत्कुरुपुङ्गवम् ॥ ७.१५७.२८ ॥
సోమదత్తుడు సాత్వతుడిని (సాత్యకిని) తొమ్మిది బాణాలతో గుచ్చాడు; సాత్యకి కూడా తొమ్మిది బాణాలతో ఆ కురువంశ వృషభుడిని కొట్టాడు.
7.157.29
सोऽतिविद्धो बलवता समरे दृढधन्विना ।
रथोपस्थं समासाद्य मुमोह गतचेतनः ॥ ७.१५७.२९ ॥
యుద్ధంలో బలవంతుడు, దృఢ ధనుర్ధారి అయినవాని చేత తీవ్రంగా గాయపడిన అతడు, రథం ముందుభాగం చేరి, చైతన్యం కోల్పోయి మూర్ఛపోయాడు.
7.157.30
तं विमूढं समालक्ष्य सारथिस्त्वरयाऽन्वितः ।
अपोवाह रणाद्वीरं सोमदत्तं महारथम् ॥ ७.१५७.३० ॥
అతడు మూర్ఛపోవడం చూసి సారథి త్వరగా, ఆ వీర మహారథుడు సోమదత్తుడిని యుద్ధరంగం నుండి తీసుకుపోయాడు.
7.157.31
तं विसंज्ञं समालक्ष्य युयुधानशरार्दितम् ।
अभ्यद्रवत्ततो द्रोणो यदुवीरजिघांसया ॥ ७.१५७.३१ ॥
అతడు స్పృహ తప్పి యుయుధాను బాణాలతో పీడితుడై ఉండటం చూసి, యాదవ వీరుడిని చంపాలనే కోరికతో ద్రోణుడు అతనిపై దూకాడు.
7.157.32
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
परिवव्रुर्महात्मानं परीप्सन्तो यदूत्तमम् ॥ ७.१५७.३२ ॥
అతడు వస్తుండటం చూసి, యుధిష్ఠిరుని ముందుంచుకొని పాండవులు యాదవులలో ఉత్తముడైన ఆ మహాత్ముడిని రక్షించాలనే కోరికతో అతన్ని చుట్టుముట్టారు.
7.157.33
ततः प्रववृते युद्धं द्रोणस्य सह पाण्डवैः ।
बलेरिव सुरैः पूर्वं त्रैलोक्यजयकाङ्क्षया ॥ ७.१५७.३३ ॥
అప్పుడు ద్రోణునికి పాండవులకు మధ్య యుద్ధం మొదలైంది; పూర్వం త్రిలోక విజయాకాంక్షతో బలికి దేవతలకు జరిగినట్లు.
7.157.34
ततः सायकजालेन पाण्डवानीकमावृणोत् ।
भारद्वाजो महातेजा विव्याध च युधिष्ठिरम् ॥ ७.१५७.३४ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి భారద్వాజుడు బాణాల జాలంతో పాండవ సైన్యాన్ని కప్పి, యుధిష్ఠిరుని కూడా గాయపరిచాడు.
7.157.35
सात्यकिं दशभिर्बाणैर्विंशत्या पार्षतं शरैः ।
भीमसेनं च नवभिर्नकुलं पञ्चभिस्तथा ॥ ७.१५७.३५ ॥
సాత్యకిని పది బాణాలతో, పార్షతుడిని (ధృష్టద్యుమ్నుడిని) ఇరవై బాణాలతో, భీమసేనుడిని తొమ్మిది బాణాలతో, నకులుడిని కూడా ఐదు బాణాలతో కొట్టాడు.
7.157.36
सहदेवं तथाऽष्टाभिः शतेन च शिखण्डिनम् ।
द्रौपदेयान्महाबाहुः पञ्चभिः पञ्जभिः शरैः ॥ ७.१५७.३६ ॥
సహదేవుడిని ఎనిమిది బాణాలతో, శిఖండిని వంద బాణాలతో కొట్టాడు; మహాబాహువు ద్రౌపదీ కుమారులను ఒక్కొక్కరిని ఐదేసి బాణాలతో కొట్టాడు.
7.157.37
विराटं मत्स्यमष्टाभिर्द्रुपदं दशभिः शरैः ।
युधामन्युं त्रिभिः षड्भिरुत्तमौजसमाहवे।
अन्यांश्च सैनिकान्विद्व्वा युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१५७.३७ ॥
అతడు విరాటుని, మత్స్యుని ఎనిమిది బాణాలతో, ద్రుపదుని పది బాణాలతో, యుధామన్యుని మూడింటితో, ఉత్తమౌజుని ఆరింటితో యుద్ధంలో కొట్టి, ఇతర సైనికులను కూడా హతమార్చి యుధిష్ఠిరుని వైపు దూకాడు.
7.157.38
ते वध्यमाना द्रोणेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्राद्रवन्वै भयाद्राजन्सार्तनादा दिशो दश ॥ ७.१५७.३८ ॥
రాజా, ద్రోణునిచే కొట్టబడుతున్న పాండుపుత్రుని ఆ సైనికులు భయంతో ఆర్తనాదాలు చేస్తూ పది దిక్కులకు పారిపోయారు.
7.157.39
काल्यमानं तु तत्सैन्यं दृष्ट्वा द्रोणेन फल्गुनः ।
किञ्चिदागतसंरम्भो गुरुं पार्थोऽभ्ययाद्द्रुतम् ॥ ७.१५७.३९ ॥
ద్రోణుని చేత ఆ సైన్యం పీడించబడటం చూసి ఫల్గునుడు కొంత ఆగ్రహం పొంది, పార్థుడు త్వరగా తన గురువు వైపు వెళ్ళాడు.
7.157.40
दृष्ट्वा द्रोणं तु बीभत्सुमभिधावन्तमाहवे ।
सन्न्यवर्तत तत्सैन्यं पुनर्यौधिष्ठिरं बलम् ॥ ७.१५७.४० ॥
యుద్ధంలో ద్రోణుని, భీభత్సుడైన అర్జునుడు తమ వైపు పరుగెత్తి రావడం చూసి, యుధిష్ఠిరుని ఆ సైన్యం మళ్ళీ వెనక్కి తిరిగింది.
7.157.41
ततो युद्धमभूद्भूयो भारद्वाजस्य पाण्डवैः ॥ ७.१५७.४१ ॥
అప్పుడు భారద్వాజుని (ద్రోణుని) పాండవులతో మళ్ళీ యుద్ధం జరిగింది.
7.157.42
द्रोणस्तव सुतै राजन्सर्वतः परिवारितः ।
व्यधमत्पाण्डुसैन्यानि तूलराशिमिवानलः ॥ ७.१५७.४२ ॥
రాజా, నీ కుమారులచే అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడిన ద్రోణుడు, దూదిరాశిని అగ్ని చెదరగొట్టినట్లు పాండవ సైన్యాలను చెదరగొట్టాడు.
7.157.43
तं ज्वलन्तमिवादित्यं दीप्तानलसमद्युतिम् ।
राजन्ननिशमत्यन्तं दृष्ट्वा द्रोणं शरार्चिषम् ॥ ७.१५७.४३ ॥
ఓ రాజా, మండుతున్న సూర్యునిలా, ప్రజ్వలించే అగ్ని కాంతితో, బాణాలనే కిరణాలుగా కలిగిన ద్రోణుని ఎడతెగకుండా అత్యధికంగా చూసి.
7.157.44
मण्डलीकृतधन्वानं तपन्तमिव भास्करम् ।
दहन्तमहितान्सैन्ये नैनं कश्चिदवारयत् ॥ ७.१५७.४४ ॥
విల్లును వృత్తాకారంగా తిప్పుతూ, సూర్యునిలా తపిస్తూ, సైన్యంలో శత్రువులను దహిస్తూ ఉన్న ఇతన్ని ఎవరూ అడ్డుకోలేకపోయారు.
7.157.45
योयो हि प्रमुखे तस्य तस्थौ द्रोणस्य पुरूषः ।
तस्यतस्य शिरश्छित्त्वा ययुर्द्रोणशराः क्षितिम् ॥ ७.१५७.४५ ॥
ద్రోణుని ముందు నిలబడిన ప్రతి మనిషి తలను నరికి, ద్రోణుని బాణాలు నేలపై పడ్డాయి.
7.157.46
एवं सा पाण्डवी सेना वध्यमाना महात्मना ।
प्रदुद्राव पुनर्भीता पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ ७.१५७.४६ ॥
ఈ విధంగా ఆ పాండవ సైన్యం మహాత్ముడిచే సంహరింపబడుతూ, సవ్యసాచి అర్జునుడు చూస్తుండగానే మళ్లీ భయపడి పారిపోయింది.
7.157.47
सम्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेन निशि भारत ।
गोविन्दमब्रवीज्जिष्णुर्गच्छ द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४७ ॥
ఓ భారతా, రాత్రివేళ ద్రోణునిచే సైన్యం పూర్తిగా చెదరిపోవడం చూసి, జిష్ణువు అర్జునుడు గోవిందునితో, "ద్రోణుని రథం వైపు వెళ్లు" అని అన్నాడు.
7.157.48
ततो रजतगोक्षीरकुन्देन्दुसदृशप्रभान् ।
चोदयामास दाशार्हो हयान्द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४८ ॥
అప్పుడు వెండి, ఆవుపాలు, కుందపుష్పం, చంద్రునితో సమానమైన కాంతి కలిగిన గుర్రాలను దాశార్హుడు (కృష్ణుడు) ద్రోణుని రథం వైపు నడిపాడు.
7.157.49
भीमसेनोऽपि तं दृष्ट्वा यान्तं द्रोणाय फल्गुनम् ।
स्वसारथिमुवाचेदं द्रोणानीकाय मां वह ॥ ७.१५७.४९ ॥
భీమసేనుడు కూడా ద్రోణుని వైపు వెళ్తున్న ఫల్గునుని చూసి తన సారథితో ఇలా అన్నాడు: "ద్రోణ సేనవైపు నన్ను తీసుకెళ్ళు."
7.157.50
सोऽपि तस्य वचः श्रुत्वा विशोकोऽवहयद्वयान् ।
पृष्ठतः सत्यसन्धस्य जिष्णोर्भरतसत्तम ॥ ७.१५७.५० ॥
అతడు కూడా ఆ మాట విని, శోకరహితుడై, భరతశ్రేష్ఠా, సత్యసంధుడైన జిష్ణు అర్జునుని వెనుక గుర్రాలను నడిపాడు.
7.157.51
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ यत्तौ द्रोणानीकमभिद्रुतौ ।
पाञ्चालाः सृञ्जया मात्स्याश्चेदिकारूशकोसलाः।
अन्वगच्छन्महाराज केकयाश्च महारथाः ॥ ७.१५७.५१ ॥
ఆ ఇద్దరు సోదరులు ప్రయత్నంతో ద్రోణ సేనవైపు దూసుకెళ్లడం చూసి, మహారాజా, పాంచాలులు, సృంజయులు, మత్స్యులు, చేదులు, కారూషులు, కోసలులు, మహారథులైన కేకయులు కూడా వారిని అనుసరించారు.
7.157.52
ततो राजन्नभूद्वोरः सङ्ग्रामो रोमहर्षणः ॥ ७.१५७.५२ ॥
అప్పుడు, రాజా, వీరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే ఆ యుద్ధం జరిగింది.
7.157.53
बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं च वृकोदरः ।
महद्भ्यां रथबृन्दाभ्यां बलं जगृहतुस्तव ॥ ७.१५७.५३ ॥
బీభత్సుడైన అర్జునుడు కుడి పార్శ్వాన్ని, వృకోదరుడైన భీముడు ఎడమ పార్శ్వాన్ని, రెండు మహా రథసమూహాలతో, నీ సేనను చుట్టుముట్టారు.
7.157.54
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ भीमसेनधनञ्जयौ ।
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययाद्राजन्सात्यकिश्च महाबलः ॥ ७.१५७.५४ ॥
ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులైన భీమసేనుని, ధనంజయుని చూసి, రాజా, ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుకు సాగాడు, మహాబలుడైన సాత్యకి కూడా.
7.157.55
चण्डवाताभिपन्नानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानां तदाऽन्योन्यमभिघ्नतां ॥ ७.१५७.५५ ॥
రాజా, తీవ్రమైన గాలికి కొట్టబడిన సముద్రాల వలె, ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటున్న సేనాప్రవాహాల ధ్వని అప్పుడు చెలరేగింది.
7.157.56
सौमदत्तिवधात्क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
द्रौणिरभ्यद्रवद्राजन्वधाय कृतनिश्चयः
ववर्षाञ्जनपर्वा स द्रुमवर्षं नभस्तलात् ॥ ७.१५७.५६ ॥
సౌమదత్తి వధతో కోపించి, యుద్ధంలో సాత్యకిని చూసి, రాజా, చంపాలనే నిశ్చయంతో ద్రౌణి అతని వైపు దూకాడు; అంజనపర్వతం వంటి అతడు ఆకాశం నుండి వృక్షవర్షం కురిపించాడు.
7.157.57
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य शैनेयस्य रथं प्रति ।
भैमसेनिः सुसङ्क्रुद्धः प्रत्यमित्रमवारयत् ॥ ७.१५७.५७ ॥
అతడు సాత్యకి రథం వైపు దూకడం చూసి, అత్యంత కోపించిన భీమసేనుని కుమారుడు ఆ శత్రువును అడ్డుకున్నాడు.
7.157.58
कार्ष्णायसं महाघोरमृक्षचर्मपरिच्छदम् ।
महान्तं रथमास्थाय त्रिंशन्नल्वान्तरान्तरम् ॥ ७.१५७.५८ ॥
ఇనుముతో చేయబడిన, అత్యంత భయంకరమైన, ఎలుగుబంటి చర్మంతో కప్పబడిన, విశాలమైన రథాన్ని ఎక్కి, ముప్పై నల్వల దూరంలో ఉన్నదానిని.
7.157.59
विक्षिप्तयन्त्रसन्नाहं महामेघौघनिःस्वनम् ।
युक्तं गजनिभैर्वाहैर्न हयैर्नापि वारणैः ॥ ७.१५७.५९ ॥
వికీర్ణ యంత్రాలు, కవచంతో, మహామేఘ సమూహంలా గర్జించుచూ, ఏనుగుల వంటి వాహనాలతో కట్టబడి, గుర్రాలతో కాదు, ఏనుగులతోనూ కాదు.
7.157.60
विक्षिप्तपक्षचरणविवृताक्षेण कूजता ।
ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजितम् ॥ ७.१५७.६० ॥
విస్తరించిన రెక్కలు, కాళ్లు, తెరచిన కన్నులతో, కూస్తూ, ఎత్తైన ధ్వజదండంపై గ్రద్దల రాజుతో అలంకరించబడినది.
7.157.61
लोहितार्द्रपताकं तु आन्त्रमालाविभूषितम् ।
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय विपुलं रथम् ॥ ७.१५७.६१ ॥
రక్తంతో తడిసిన పతాకలు కలిగి, ప్రేగుల మాలలతో అలంకరించబడి, ఎనిమిది చక్రాలు కట్టిన విశాలమైన రథాన్ని ఎక్కి.
7.157.62
शूलमुद्गरधारिण्या शैलपादपहस्तया ।
रक्षसां घोररूपाणामक्षौहिण्या समावृतः ॥ ७.१५७.६२ ॥
శూలాలు, గదలు ధరించి, చేతుల్లో పర్వత శిఖరాలు, వృక్షాలు పట్టుకున్న భయంకర రూపాల రాక్షసుల అక్షౌహిణితో చుట్టబడి.
7.157.63
तमुद्यतमहाचापं निशाम्य व्यथिता नृपाः ।
युगान्तकालसमये दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ७.१५७.६३ ॥
పెద్ద విల్లును ఎత్తి ఉన్న అతడిని చూసి రాజులు వ్యథ చెందారు; యుగాంత కాలంలో దండాన్ని చేత పట్టుకున్న యముడిలా.
7.157.64
ततस्तं गिरिशृङ्गाभं भीमरूपं भयावहम् ।
दंष्ट्राकरालोग्रमुखं शङ्कुकर्णं महाहनुम् ॥ ७.१५७.६४ ॥
అప్పుడు పర్వత శిఖరంలా, భయంకర రూపంతో, భయం కలిగించే, కోరలతో భయానకమైన ఉగ్ర ముఖంతో, శంకువుల్లాంటి చెవులు, పెద్ద దవడ కలవాడైన అతడిని.
7.157.65
ऊर्ध्वकेशं विरूपाक्षं दीप्तास्यं निम्नितोदरम् ।
महाश्वभ्रगलद्वारं किरीटच्छन्नमूर्धजम् ॥ ७.१५७.६५ ॥
పైకి నిలిచిన జుట్టు, వికారమైన కళ్ళు, ప్రకాశించే ముఖం, లోపలికి దిగిన ఉదరం, పెద్ద గొయ్యిలా కంఠద్వారం, కిరీటంతో కప్పబడిన తలవెంట్రుకలు కలవాడు.
7.157.66
त्रासनं सर्वभूतानां व्यात्ताननभिवान्तकम् ।
वीक्ष्य दीप्तमिवायान्तं रिपुविक्षोभकारिणम् ॥ ७.१५७.६६ ॥
సర్వ ప్రాణులకు భయం కలిగించేవాడు, తెరిచిన నోటితో యముడిలా, ప్రకాశిస్తూ వస్తూ, శత్రువులలో క్షోభ కలిగించేవాడైన అతడిని చూసి.
7.157.67
तमुद्यतमहाचापं राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
भयार्दिता प्रचुक्षोभ पुत्रस्य तव वाहिनी।
वायुना क्षोभितावर्ता गङ्गेवोर्ध्वतरङ्गिणी ॥ ७.१५७.६७ ॥
ఎత్తిన మహాధనుస్సు గల రాక్షసరాజు ఘటోత్కచుని చూసి, మీ కుమారుని సేన భయంతో పీడితమై, గాలికి సుడులు కలచబడిన, ఎత్తైన అలలుగల గంగలా కలత చెందింది.
7.157.68
घटोत्कचप्रयुक्तेन सिंहनादेन भीषिताः ।
प्रसुस्रुवुर्गजा मूत्रं विव्यथुश्च नरा भृशम् ॥ ७.१५७.६८ ॥
ఘటోత్కచుడు చేసిన సింహగర్జనతో భయపడిన ఏనుగులు మూత్రం విడిచాయి; మనుషులు తీవ్రంగా బాధపడ్డారు.
7.157.69
ततोऽश्मवृष्टिरत्यर्थमासीत्तत्र समन्ततः ।
सन्ध्याकालाधिकबलैः प्रयुक्ता राक्षसैः क्षितौ ॥ ७.१५७.६९ ॥
అప్పుడు అక్కడ నాలుగు వైపులా అతి ఎక్కువగా రాళ్ల వర్షం కురిసింది; సంధ్యాకాలంలో అధిక బలంగల రాక్షసులు భూమిపై దాన్ని ప్రయోగించారు.
7.157.70
आयसानि च चक्राणि भुशुण्ड्यः प्रासतोमराः ।
पतन्त्यविरताः शूलाः शतघ्न्यः पट्टसास्तथा ॥ ७.१५७.७० ॥
ఇనుప చక్రాలు, భుశుండులు, ప్రాసలు, తోమరాలు, శూలాలు, శతఘ్నులు, పట్టిశాలు కూడా ఎడతెగకుండా పడ్డాయి.
7.157.71
तदुग्रमतिरौद्रं च दृष्ट्वा युद्धं नराधिपाः ।
तनयास्तव कर्णश्च व्यथिताः प्राद्रवन्दिशः ॥ ७.१५७.७१ ॥
ఆ భయంకరమైన, అతి భీకరమైన యుద్ధాన్ని చూసి, రాజులు, మీ కుమారులు, కర్ణుడు కలత చెంది దిక్కులకు పారిపోయారు.
7.157.72
तत्रैकोऽस्त्रबलश्लाघी द्रौणिर्मानी न विव्यथे ।
व्यधमच्च शरैर्मायां घटोत्कचविनिर्भिताम् ॥ ७.१५७.७२ ॥
అక్కడ ఒక్కడే, అస్త్రబలంతో గర్వించిన, అభిమానియైన ద్రోణపుత్రుడు బాధపడలేదు; ఘటోత్కచుడు సృష్టించిన మాయను బాణాలతో నాశనం చేశాడు.
7.157.73
विहतायां तु मायायाममर्षी स घटोत्कचः ।
विससर्ज शरान्घोरांस्तेऽश्वत्थामानमाविशन्।
भुजङ्गा इव वेगेन वल्मीकं क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१५७.७३ ॥
మాయ నశించగా, అసహనుడైన ఘటోత్కచుడు భయంకరమైన బాణాలను ప్రయోగించాడు; క్రోధంతో మూర్ఛితమైన సర్పాలు పుట్టలోకి దూసుకెళ్లినట్లు అవి వేగంగా అశ్వత్థామను చేరాయి.
7.157.74
ते शरा रुधिराक्ताङ्गा भित्त्वा शारद्वतीसुतम् ।
विविशुर्धरणीं शीघ्रा रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ॥ ७.१५७.७४ ॥
రక్తంతో తడిసిన ఆ బాణాలు శారద్వతీ పుత్రుడిని (కృపుడిని) చీల్చి వేగంగా భూమిలోకి దూసుకెళ్లాయి; అవి బంగారు రెక్కలు కలిగి, రాతిపై పదును పెట్టబడినవి.
7.157.75
अश्वत्थामा तु सङ्क्रुद्धो लघुहस्तः प्रतापवान् ।
घटोत्कचमभिक्रुद्धं बिभेद दशभिः शरैः ॥ ७.१५७.७५ ॥
అయితే అశ్వత్థాముడు కోపోద్రిక్తుడై, చురుకైన చేతులు గల ప్రతాపవంతుడై, అత్యంత కోపంతో ఉన్న ఘటోత్కచుడిని పది బాణాలతో చీల్చాడు.
7.157.76
घटोत्कचोऽतिविद्धस्तु द्रोणपुत्रेण मर्मसु ।
चक्रं शतसहस्रारमगृह्णाद्व्यथितो भृशम् ॥ ७.१५७.७६ ॥
ద్రోణపుత్రుడి చేత మర్మస్థానాల్లో తీవ్రంగా గాయపడిన ఘటోత్కచుడు, అత్యంత వ్యథతో లక్ష ఆకులు గల చక్రాన్ని అందుకున్నాడు.
7.157.77
क्षुरान्तं बालसूर्याभं मणिवज्रविभूषितम् ।
अश्वत्थाम्नि स चिक्षेप भैमसेनिर्जिघांसया ॥ ७.१५७.७७ ॥
క్షురపు అంచు గల, ఉదయ సూర్యునిలా మెరిసే, మణులు వజ్రాలతో అలంకృతమైన ఆ చక్రాన్ని భైమసేని (ఘటోత్కచుడు) చంపాలనే కోరికతో అశ్వత్థాముడిపై విసిరాడు.
7.157.78
वेगेन महता गच्छद्विक्षिप्तं द्रौणिना शरैः ।
अभाग्यस्येव सङ्कल्पस्तन्मोघमपतद्भुवि ॥ ७.१५७.७८ ॥
గొప్ప వేగంతో వెళ్లిన ఆ చక్రం, ద్రోణపుత్రుడి బాణాలచే దారి మళ్లించబడి, అభాగ్యుడి సంకల్పంలా వ్యర్థమై నేలపై పడింది.
7.157.79
घटोत्कचस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा चक्रं निपातितम् ।
द्रौणिं प्राच्छादयद्बाणैः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ७.१५७.७९ ॥
అప్పుడు ఘటోత్కచుడు చక్రం పడగొట్టబడటం చూచి, రాహువు సూర్యుడిని కప్పినట్లు ద్రౌణిని బాణాలతో వెంటనే కప్పివేశాడు.
7.157.80
घटोत्कचसुतः श्रीमान्भिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रुरोध द्रौणिमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट् ॥ ७.१५७.८० ॥
ఘటోత్కచుని కుమారుడు, విరిగిన కాటుక రాశి వంటి తేజస్వి, ముందుకు వస్తున్న ద్రౌణిని అడ్డగించాడు; పర్వతరాజు గాలిని అడ్డుకున్నట్లు.
7.157.81
पौत्रेण भीमसेनस्य शरैरञ्जनपर्वणा ।
बभौ मेघेन धाराभिर्गिरिर्मेरुरिवावृतः ॥ ७.१५७.८१ ॥
భీమసేనుని మనుమడు నల్లని కణుపుల బాణాలతో ప్రకాశించాడు; మేరు పర్వతం మేఘ ధారలతో ఆవరించబడినట్లు.
7.157.82
अश्वत्थामा त्वसम्भ्रान्तो रुद्रोपेन्द्रेन्द्रविक्रमः ।
ध्वजमेकेन बाणेन चिच्छेदाञ्जनपर्वणः ॥ ७.१५७.८२ ॥
అయితే కలతచెందని అశ్వత్థామ, రుద్ర-ఉపేంద్ర-ఇంద్రుల పరాక్రమం కలవాడు, ఒకే బాణంతో కాటుక గంటుల వాడి ధ్వజాన్ని ఛేదించాడు.
7.157.83
द्वाभ्यां तु रथयन्तारौ त्रिभिश्चास्य त्रिवेणुकम् ।
धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१५७.८३ ॥
రెండు బాణాలతో ఇద్దరు సారథులను, మూడింటితో అతని మూడు-కణుపుల విల్లును, ఒకదానితో దానిని ఛేదించాడు; నాలుగింటితో నాలుగు గుర్రాలను.
7.157.84
विरथस्योद्यतं हस्ताद्धेमबिन्दुभिराचितम् ।
विशिखेन सतीक्ष्णेन खङ्गमस्य द्विधाऽकरोत् ॥ ७.१५७.८४ ॥
రథం లేని యోధుని చేతి నుండి ఎత్తబడిన, బంగారు బిందువులతో అలంకరించిన ఖడ్గాన్ని, పదునైన బాణంతో రెండుగా చేశాడు.
7.157.85
गदा हेमाङ्गदा राजंस्तूर्णं हैडिम्बिसूनुना ।
भ्राम्योत्क्षिप्ताशरैःसापि द्रौणिनाभ्याहताऽपतत् ॥ ७.१५७.८५ ॥
రాజా, హైడింబి కుమారుడు వేగంగా తిప్పి విసిరిన బంగారు అలంకారాల ఆ గదను కూడా ద్రౌణి బాణాలతో కొట్టి పడగొట్టాడు.
7.157.86
ततोऽन्तरिक्षमुत्प्लुत्य कालमेघ इवोन्नदन्। ॥ ७.१५७.८६ ॥
అప్పుడు అతడు ఆకాశంలోకి దూకి, నల్లని మేఘంలా గర్జించాడు.
7.157.87
ततो मायाधरं द्रौणिर्घटोत्कचसुतं दिवि ।
मार्गणैरभिविव्याध धनं सूर्य इवांशुभिः ॥ ७.१५७.८७ ॥
అప్పుడు ద్రౌణి ఆకాశంలో మాయలు చేసే ఘటోత్కచుని కుమారుడిని, సూర్యుడు తన కిరణాలతో తాకినట్లు బాణాలతో గుచ్చాడు.
7.157.88
सोऽवतीर्य पुरस्तस्थौ रथे हेमविभूषिते ।
महीगत इवात्युग्रः श्रीमानञ्जनपर्वतः ॥ ७.१५७.८८ ॥
అతడు దిగి, బంగారు అలంకారాల రథంపై ముందు నిలిచాడు; భూమిపైకి వచ్చిన అత్యంత భయంకరమైన, తేజోవంతమైన అంజన పర్వతంలా.
7.157.89
तमयस्मयवर्माणं द्रौणिर्भीमात्मजात्मजम् ।
जघानाञ्जनपर्वाणं महेश्वर इवान्धकम् ॥ ७.१५७.८९ ॥
ఇనుప కవచం ధరించిన, భీముని మనవడైన (ఘటోత్కచుని కుమారుడు) ఆ అంజన పర్వత సమానుడిని, మహేశ్వరుడు అంధకుని చంపినట్లు ద్రౌణి చంపాడు.
7.157.90
अथ दृष्ट्वा हतं पुत्रमश्वत्थाम्ना महाबलम् ।
द्रौणेः सकाशमभ्येत्य रोषात्प्रस्फुरिताधरः ॥ ७.१५७.९० ॥
అప్పుడు అశ్వత్థామ చేత చంపబడిన ఆ మహాబలుడైన కుమారుని చూసి, కోపంతో పెదవులు వణుకుతుండగా ద్రౌణి సమీపానికి వచ్చాడు.
7.157.91
प्राह वाक्यमसम्भ्रान्तो वीरं शारद्वतीसुतम् ।
दहन्तं पाण्डवानीकं वनमग्निमिवोच्छ्रितम् ॥ ७.१५७.९१ ॥
పాండవ సైన్యాన్ని అడవిలా దహిస్తూ, ఎత్తుగా లేచిన అగ్నిలా ఉన్న ఆ వీరుడు శారద్వతీ పుత్రునితో నిర్భయంగా మాట్లాడాడు.
7.157.92
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
त्वामद्य निहनिष्यामि क्रौञ्चमग्निसुतो यथा ॥ ७.१५७.९२ ॥
ఆగు, ఆగు! ద్రోణుని కుమారా, నేను బ్రతికి ఉండగా నువ్వు వెళ్ళలేవు. అగ్నిపుత్రుడు క్రౌంచాన్ని చంపినట్లు నేడు నిన్నూ చంపుతాను.
7.157.93
गच्छ वत्स सहान्यैस्त्वं युध्यस्वामरविक्रम ।
न हि पुत्रेण हैडिम्ब पिता न्याय्यः प्रबाधितुम् ॥ ७.१५७.९३ ॥
వెళ్ళు, కుమారా! ఇతరులతో కలిసి పోరాడు, దేవతలతో సమానమైన పరాక్రమము గలవాడా. హైడింబా కుమారా, కుమారుడు తండ్రిని బాధించడం న్యాయం కాదు.
7.157.94
कामं खलु न रोषो मे हैडिम्बे विद्यते त्वयि ।
किं तु रोषान्वितो जन्तुर्हन्यादात्मानमप्युत ॥ ७.१५७.९४ ॥
నిజమే, హైడింబా కుమారా, నీపై నాకు కోపం లేదు. కానీ కోపంతో నిండిన ప్రాణి తనను తానే నాశనం చేసుకోవచ్చు.
7.157.95
श्रुत्वैतत्क्रोधताम्राक्षः पुत्रशोकसमन्वितः ।
अश्वत्थामानमायस्तो भैमसेनिरभाषत ॥ ७.१५७.९५ ॥
ఇది విని, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్ళతో, కుమారుని శోకంతో నిండిన భైమసేని అశ్వత్థామ దగ్గరకు వచ్చి మాట్లాడాడు.
7.157.96
किमहं कातरो द्रौणे पृथग्जन इवाहवे ।
यन्मां भीषयसे वाग्भिरसदेतद्वचस्तव ॥ ७.१५७.९६ ॥
ద్రోణుని కుమారా, నేను యుద్ధంలో సామాన్యుడిలా భీరువునా? మాటలతో నన్ను భయపెడతావు. నీ ఈ మాట అసత్యం.
7.157.97
भीमात्खलु समुत्पन्नः कुरूणां विपुले कुले ।
पाण्डवानामहं पुत्रः समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ७.१५७.९७ ॥
నేను కురువుల విశాల వంశంలో భీమునికి జన్మించినవాడను; యుద్ధాలలో వెనుదిరగని పాండవుల కుమారుడను.
7.157.98
रक्षसामधिराजोऽहं दशग्रीवसमो बले ।
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ॥ ७.१५७.९८ ॥
నేను రాక్షసుల అధిరాజును; బలంలో దశగ్రీవునికి సమానుడను. ఆగు, ఆగు! ద్రోణపుత్రుడా, నా నుండి సజీవంగా నీవు వెళ్లలేవు.
7.157.99
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ॥ ७.१५७.९९ ॥
ఈరోజు రణభూమిలో నీ యుద్ధశ్రద్ధను నేను పోగొడతాను.
7.157.100
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः सुमहाबलः ।
द्रौणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१५७.१०० ॥
ఇలా పలికి, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో ఆ మహాబలుడైన రాక్షసుడు, గజరాజుపై సింహం వలె, క్రుద్ధుడై ద్రోణపుత్రుని మీదికి దూకాడు.
7.157.101
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१५७.१०१ ॥
రథ-ఇరుసు మందంగా ఉన్న బాణాలతో ఘటోత్కచుడు, రథికులలో వృషభమైన ద్రోణపుత్రునిపై మేఘం ధారలుగా కురిసినట్లు కురిపించాడు.
7.157.102
शरवृष्टिं शरैर्द्रौणिरप्राप्तां तां व्यशातयत् ।
ततोन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ॥ ७.१५७.१०२ ॥
ద్రోణపుత్రుడు తన బాణాలతో ఇంకా చేరని ఆ బాణవర్షాన్ని ఆకాశంలోనే ఛేదించాడు; అప్పుడు ఆకాశంలో బాణాల మరో యుద్ధమే జరిగినట్లయింది.
7.157.103
अथास्त्रसम्मर्दकृतैर्विस्फुलिङ्गैस्तदा बभौ ।
विभावरीमुखे व्योम खद्योतैरिव चित्रितम् ॥ ७.१५७.१०३ ॥
అప్పుడు ఆయుధాల ఢీకొనుట వల్ల రేగిన నిప్పురవ్వలతో ఆకాశం రాత్రి ఆరంభంలో మిణుగురులతో చిత్రించినట్లు ప్రకాశించింది.
7.157.104
निशाम्य निहतां मायां द्रौणिना रणमानिना ।
घटोत्कचस्ततो मायां ससर्जान्तर्हितः पुनः ॥ ७.१५७.१०४ ॥
యుద్ధాభిమాని అయిన ద్రౌణి తన మాయను నాశనం చేయడం చూసి ఘటోత్కచుడు మరుగై మళ్లీ మాయను సృష్టించాడు.
7.157.105
सोऽभवद्गिरिरत्युच्चः शिखरैस्तरुसङ्कटैः ।
शूलप्रासासिमुसलजलप्रस्रवणो महान् ॥ ७.१५७.१०५ ॥
అతడు అత్యున్నత పర్వతంగా మారాడు; దాని శిఖరాలు వృక్షాలతో దట్టంగా ఉన్నాయి; శూలాలు, ప్రాసాలు, ఖడ్గాలు, ముసలాలు నీటి ప్రవాహాలుగా ప్రవహించాయి.
7.157.106
तमञ्जनगिरिप्रख्यं द्रौणिर्दृष्ट्वा महीधरम् ।
प्रपतद्भिश्च बहुभिः शस्त्रसङ्घैर्न विव्यथे ॥ ७.१५७.१०६ ॥
అంజనపర్వతంలా ఉన్న ఆ పర్వతాన్ని చూసినా, అనేక ఆయుధ సమూహాలు దానిపై పడుతున్నా ద్రౌణి చలించలేదు.
7.157.107
ततो हसन्निव द्रौणिर्वज्रमस्त्रमुदैरयत् ।
स ते नास्त्रैण शैलेन्द्रः क्षिप्तः क्षिप्रं व्यनश्यत ॥ ७.१५७.१०७ ॥
అప్పుడు ద్రౌణి నవ్వుతున్నట్లు వజ్రాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; ఆ అస్త్రంతో ఆ పర్వతరాజం త్వరగా నశించింది.
7.157.108
ततः स तोयदो भूत्वा नीलः सेन्द्रायुधो दिवि ।
अश्मवृष्टिभिरत्युग्रो द्रौणिमाच्छादयद्रणे ॥ ७.१५७.१०८ ॥
అప్పుడు అతడు నీలి మేఘంగా ఆకాశంలో ఇంద్రధనుస్సుతో కనిపించి, అత్యంత భయంకరమైన రాళ్ల వర్షంతో యుద్ధంలో ద్రౌణిని కప్పివేశాడు.
7.157.109
अथ सन्धाय वायव्यमस्त्रमस्त्रविदां वरः ।
व्यधमद्द्रोणतनयो नीलमेघं समुत्थितम् ॥ ७.१५७.१०९ ॥
అప్పుడు అస్త్రవిదులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణపుత్రుడు వాయవ్యాస్త్రాన్ని ధనుస్సుపై సంధించి, పైకి లేచిన నీలమేఘాన్ని చెదరగొట్టాడు.
7.157.110
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वशः ।
शतं रथसहस्राणां जघान द्विपदां वरः ॥ ७.१५७.११० ॥
ఆ ద్రోణపుత్రుడు బాణసమూహాలతో అన్ని దిక్కులను కప్పి, వందలాది వేల రథాలను, నరులలో శ్రేష్ఠులను సంహరించాడు.
7.157.111
स दृष्ट्वा पुनरायान्तं रथेनायतकार्मुकम् ।
घटोत्कचमसम्भ्रान्तं राक्षसैर्बहुभिर्वृतम् ॥ ७.१५७.१११ ॥
పొడవైన ధనుస్సుతో రథంపై మళ్ళీ వస్తున్న ఘటోత్కచుడిని అతడు చూశాడు; అతడు భయం లేకుండా అనేకమంది రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
7.157.112
सिंहशार्दूलसदृशैर्मत्तद्विरदविक्रमैः ।
गजस्थैश्च रथस्थैश्च वाजिपृष्ठगतैरपि ॥ ७.१५७.११२ ॥
సింహాలు, పులులతో సమానమైన, మదపుటేనుగుల పరాక్రమం కలిగిన, ఏనుగులపై, రథాలపై, గుర్రాలపై ఉన్నవారితో కూడి.
7.157.113
विकृतास्यशिरोग्रीवैर्हिडिम्बानुचरैः सह ।
पौलस्त्यैर्यातुधानैश्च तामसैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११३ ॥
వికృతమైన ముఖాలు, తలలు, మెడలు గల హిడింబ అనుచరులతో, పౌలస్త్యులు, యాతుధానులు, తామసులు, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గలవారితో కూడి.
7.157.114
नानाशस्त्रधरैर्वीरैर्नानाकवचभूषणैः ।
महाबलैर्भीमरवैः संरम्भोद्वृत्तलोचनैः ॥ ७.१५७.११४ ॥
అనేక ఆయుధాలు ధరించిన వీరులతో, రకరకాల కవచాలు, అలంకారాలతో అలంకరించబడిన వారితో, మహాబలులు, భయంకరమైన గర్జన చేసేవారు, కోపంతో ఉబ్బిన కళ్లు కలవారితో కూడి.
7.157.115
उपस्थितैस्ततो युद्धे राक्षसैर्युद्धदुर्मदैः ।
विषण्णमभिसम्प्रेक्ष्य पुत्रं ते द्रौणिरब्रवीत् ॥ ७.१५७.११५ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో ఉపస్థితులైన, యుద్ధమదంతో ఉన్మత్తులైన రాక్షసుల మధ్య, నీ కుమారుడు దుఃఖితుడై ఉండటం చూసి ద్రోణపుత్రుడు ఇలా అన్నాడు.
7.157.116
तिष्ठ दुर्योधनाद्य त्वं न कार्यः सम्भ्रमस्त्वया ।
सहैभिर्भ्रातृभिर्वीरैः पार्थिवैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११६ ॥
దుర్యోధనా, ఇప్పుడు నీవు స్థిరంగా ఉండు; నీవు కలవరపడకూడదు. ఈ సోదరులతో, ఇంద్రుని వంటి పరాక్రమం గల వీర రాజులతో కలిసి ఉండు.
7.157.117
निहनिष्याम्यमित्रांस्त न तवास्ति पराजयः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि पर्याश्वासय वाहिनीम् ॥ ७.१५७.११७ ॥
నేను శత్రువులను సంహరిస్తాను; నీకు ఓటమి లేదు. నీకు సత్యంగా మాట ఇస్తున్నాను; సైన్యానికి ధైర్యం చెప్పు.
7.157.118
न त्वेतदद्भुतं मन्ये यत्ते महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा भक्तिस्तव गौतमिनन्दन ॥ ७.१५७.११८ ॥
ఇది నాకు ఆశ్చర్యంగా అనిపించడం లేదు; నీ గొప్ప మనస్సు మాపై పరమ భక్తి కలిగి ఉండటం, గౌతమి పుత్రా.
7.157.119
अश्वत्थामानमुक्त्वैवं ततः सौबलमब्रवीत् ।
वृतं रथसहस्रेण हयानां रणशोभिनाम् ॥ ७.१५७.११९ ॥
అశ్వత్థామతో ఇలా చెప్పి, అప్పుడు సౌబలుడు (శకుని)తో మాట్లాడాడు; అతడు వేయి రథాలతో, యుద్ధాన్ని అలంకరించే గుర్రాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
7.157.120
षष्ट्या रथसहस्रैश्च प्रयाहि त्वं धनञ्जयम् ।
कर्णश्च वृषसेनश्च कृपो नीलस्तथैव च ॥ ७.१५७.१२० ॥
అరవై వేల రథాలతో నీవు ధనంజయుని (అర్జునుని) వైపు వెళ్ళు. కర్ణుడు, వృషసేనుడు, కృపుడు, నీలుడు కూడా అలాగే వెళ్లాలి.
7.157.121
उदीच्याः कृतवर्मा च पुरुमित्रः सुतापनः ।
दुःशासनो निकुम्भश्च कुण्डभेदी पराक्रमः ॥ ७.१५७.१२१ ॥
ఉత్తర దేశీయులైన కృతవర్మ, పురుమిత్రుడు, సుతాపనుడు, దుఃశాసనుడు, నికుంభుడు, పరాక్రమశాలి కుండభేదీ.
7.157.122
पूरञ्जयो दृढरथः पताकी हेमकम्पनः ।
शल्यारुणीन्द्रसेनाश्च सञ्जयो विजयो जयः ॥ ७.१५७.१२२ ॥
పూరంజయుడు, దృఢరథుడు, పతాకి, హేమకంపనుడు, శల్యుడు, అరుణి, ఇంద్రసేనుడు, సంజయుడు, విజయుడు, జయుడు.
7.157.123
कमलाक्षः परक्राथी जयवर्मा सुदर्शनः ।
एते त्वामनुयास्यन्ति पत्तीनामयुतानि षट् ॥ ७.१५७.१२३ ॥
కమలాక్షుడు, పరక్రాథి, జయవర్మ, సుదర్శనుడు—ఈ ఆరుగురు అయుత కాల్బలంతో నిన్ను అనుసరిస్తారు.
7.157.124
जहि भीमं यमौ चोभौ धर्मराजं च मातुल ।
असुरानिव देवेन्द्रो जयाशा मे त्वयि स्थिता ॥ ७.१५७.१२४ ॥
మామా, భీముణ్ణి, ఇద్దరు యమ కుమారులను, ధర్మరాజును సంహరించు; దేవేంద్రుడు అసురులను సంహరించినట్లు. నా జయాశ నీ మీద నిలిచి ఉంది.
7.157.125
दारितान्द्रौणिना बाणैर्भृशं विक्षतविग्रहान् ।
जहि मातुल कौन्तेयानसुरानिव पावकिः ॥ ७.१५७.१२५ ॥
ద్రోణపుత్రుని బాణాలతో ఛిన్నభిన్నమై, శరీరాలు తీవ్రంగా గాయపడిన కుంతీపుత్రులను, మామా, సంహరించు; పావకి అసురులను సంహరించినట్లు.
7.157.126
एवमुक्तो ययौ शीघ्रं पुत्रेण तव सौबलः ।
पिप्रीषुस्ते सुतान्राजन्दिधक्षुश्चैव पाण्डवान् ॥ ७.१५७.१२६ ॥
నీ కొడుకు ఇలా అనగానే, సుబలుని కుమారుడు శకుని వేగంగా వెళ్ళాడు, రాజా, నీ కుమారులను సంతోషపెట్టాలని, పాండవులను దహించాలని కోరి.
7.157.127
अथ प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विभावर्यां सुतुमुलं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१५७.१२७ ॥
అప్పుడు రాత్రివేళ ద్రోణపుత్రునికి, రాక్షసునికి మధ్య యుద్ధం మొదలైంది; అది ఇంద్రుడు, ప్రహ్లాదుల యుద్ధంలా అత్యంత భయంకరంగా ఉంది.
7.157.128
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्गौतमीसुतम् ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धौ विषाग्निप्रतिमैर्दृढैः ॥ ७.१५७.१२८ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన ఘటోత్కచుడు విషాగ్నుల వంటి దృఢమైన పది బాణాలతో గౌతమీ పుత్రుని వక్షస్థలంపై కొట్టాడు.
7.157.129
स तैरभ्याहतो गाढं शरैर्भीमसुतेरितैः ।
चचाल रथमध्यस्थो वातोद्धूत इव द्रुमः ॥ ७.१५७.१२९ ॥
భీముని కుమారుడు ప్రయోగించిన ఆ బాణాలచే తీవ్రంగా గాయపడి, అతడు రథమధ్యంలో గాలికి ఊగిన చెట్టులా కంపించాడు.
7.157.130
भूयश्चाञ्जलिकेनाथ मार्गणेन महाप्रभम् ।
द्रौणिहस्तस्थितं चापं चिच्छेदाशु घटोत्कचः ॥ ७.१५७.१३० ॥
మళ్ళీ ఘటోత్కచుడు అంజలిక బాణంతో ద్రోణపుత్రుని చేతిలోని మహాప్రభ గల విల్లును వేగంగా ఖండించాడు.
7.157.131
ततोऽन्यद्द्रौणिरादय धनुर्भारसहं महत् ।
ववर्ष विशिखांस्तीक्ष्णान्वारिधारा इवाम्बुदः ॥ ७.१५७.१३१ ॥
అప్పుడు ద్రోణపుత్రుడు భారాన్ని మోయగల మరో గొప్ప విల్లును ఎత్తి, మేఘం నీటిధారలను కురిపించినట్లు వాడి బాణాలను వర్షించాడు.
7.157.132
ततः शारद्वतीपुत्रः प्रेषयामास भारत ।
सुवर्णपुङ्खाञ्छत्रुघ्नान्खचरान्खचरं प्रति ॥ ७.१५७.१३२ ॥
అప్పుడు ఓ భరతా, శారద్వతి కుమారుడు బంగారు రెక్కల, శత్రువులను సంహరించే, ఆకాశచారులైన బాణాలను ఆకాశచారి వైపు ప్రయోగించాడు.
7.157.133
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१३३ ॥
ఆ బాణాలచే బాధింపబడిన, విశాలమైన వక్షస్థలం గల రాక్షసుల గుంపు, సింహాలచే కలవరపెట్టబడిన మదించిన ఏనుగుల సమూహంలా ప్రకాశించింది.
7.157.134
विधम्य राक्षसान्बाणैः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ददाह भगवान्वह्निर्भूतानीव युगक्षये ॥ ७.१५७.१३४ ॥
బాణాలతో రాక్షసులను, వారి గుర్రాలు, సారథులు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా చెదరగొట్టి, యుగాంతంలో ప్రాణులను దహించే అగ్నిలా ఆ భగవంతుడైన అగ్ని వారిని దహించివేశాడు.
7.157.135
स दग्ध्वाऽक्षौहिणीं बामैर्नैर्ऋतीं रुरुचे नृप ।
पुरेव त्रिपुरं दग्ध्वा दिवि देवो महेश्वरः ॥ ७.१५७.१३५ ॥
ఓ రాజా! బాణాలతో రాక్షసుల అక్షౌహిణీ సేనను దహించి అతడు ప్రకాశించాడు; దివిలో మహేశ్వరుడైన దేవుడు త్రిపురాలను దహించి ప్రకాశించినట్లు.
7.157.136
युगान्ते सर्वभूतानि दग्ध्वेव वसुरुल्बणः ।
रराज जयतां श्रेष्ठो द्रोणपुत्रस्तवाहितान् ॥ ७.१५७.१३६ ॥
యుగాంతంలో సర్వ భూతాలను దహించిన భయంకర వసువులా, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణపుత్రుడు మీ శత్రువులను దహించి ప్రకాశించాడు.
7.157.137
ततो घटोत्कचः क्रुद्धो रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
द्रौणिं हतेति महतीं चोदयामास तां चमूम् ॥ ७.१५७.१३७ ॥
అప్పుడు కోపించిన ఘటోత్కచుడు, భయంకర కర్మలు చేసే రాక్షసులతో 'ద్రోణపుత్రుని చంపండి!' అని చెప్పి ఆ మహాసేనను ముందుకు నడిపించాడు.
7.157.138
घटोत्कचस्य तामाज्ञां प्रतिगृह्याथ राक्षसाः ।
दंष्ट्रोज्ज्वला महावक्त्रा घोररूपा भयानकाः ॥ ७.१५७.१३८ ॥
ఘటోత్కచుని ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించి, కోరలతో ప్రకాశిస్తూ, పెద్ద నోళ్లతో, భయంకర రూపాలతో ఆ రాక్షసులు ముందుకు సాగారు.
7.157.139
व्यात्तानना घोरजिह्वाः क्रोधताम्रेक्षणा भृशम् ।
सिंहनादेन महता नादयन्तो वसुन्धराम् ॥ ७.१५७.१३९ ॥
తెరిచిన నోళ్లు, భయంకర నాలుకలు, కోపంతో బాగా ఎర్రబడిన కన్నులు కలవారై, సింహగర్జనతో భూమిని ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ వారు ఉన్నారు.
7.157.140
हन्तुमभ्यद्रवन्द्रौणिं नानाप्रहरणायुधाः ।
शक्तीः शतघ्नीः परिघानशनीः शूलपट्टशान् ॥ ७.१५७.१४० ॥
అనేక రకాల ఆయుధాలు ధరించిన వారు ద్రోణపుత్రుడిని చంపడానికి అతనిపై దూకారు — శక్తులు, శతఘ్నులు, పరిఘలు, అశనులు, శూలాలు, పట్టిశాలు.
7.157.141
खङ्गान्गदाभिण्डिपालान्मुसलानि परश्वथान् ।
प्रासानसींस्तोमरांश्च कणपान्कम्पनाञ्छितान् ॥ ७.१५७.१४१ ॥
ఖడ్గాలు, గదలు, భిండిపాలాలు, ముసలాలు, పరశువులు, ప్రాసాలు, అసులు, తోమరాలు, కర్ణపాలు, కంపనాలు — అన్నీ పదునుగా చేసినవి.
7.157.142
स्थूलान्भुशुण्ड्यश्मगदास्थूणान्कार्ष्ण्यायसांस्तथा ।
मुद्गराँश्च महाघोरान्समरे शत्रुदारणान् ॥ ७.१५७.१४२ ॥
భారీ భుశుండులు, రాతి గదలు, నల్లని ఇనుముతో చేసిన స్తంభాలు, అలాగే ముద్గరాలు — అత్యంత భయంకరమైనవి, యుద్ధంలో శత్రువులను చీల్చేవి.
7.157.143
द्रौणिमूर्धन्यसन्त्रस्ता राक्षसा भीमविक्रमाः ।
चिक्षिपुः क्रोधताम्राक्षाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१५७.१४३ ॥
ద్రోణపుత్రుడి తలపై భయపడక, భయంకర పరాక్రమం గల రాక్షసులు, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, వందలు వేలుగా ఆయుధాలు విసిరారు.
7.157.144
तच्छस्त्रवर्षं सुमहद्द्रोणपुत्रस्य मूर्धनि ।
पतमानं समीक्ष्याऽथ योधास्ते व्यथिताऽभवन् ॥ ७.१५७.१४४ ॥
ద్రోణపుత్రుడి తలపై పడుతున్న ఆ మహా ఆయుధవర్షాన్ని చూసి ఆ యోధులు వ్యథ చెందారు.
7.157.145
द्रोणपुत्रस्तु विक्रान्तस्तद्वर्षं घोरमुच्छ्रितम् ।
शरैर्विध्वंसयामास वज्रकल्पैः शिलाशितैः ॥ ७.१५७.१४५ ॥
కానీ ద్రోణుని కుమారుడు పరాక్రమంతో ఆ భయంకరంగా ఎగసిన వర్షాన్ని వజ్రాల వంటి, రాతిపై పదును పెట్టిన బాణాలతో ధ్వంసం చేశాడు.
7.157.146
ततोऽन्यैर्विशिखैस्तूर्णं स्वर्णपुङ्खैर्महामनाः ।
निजघ्ने राक्षसान्द्रौणिर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ॥ ७.१५७.१४६ ॥
అప్పుడు మహామనస్కుడైన ద్రోణుని కుమారుడు వేగంగా బంగారు రెక్కల ఇతర బాణాలతో, దివ్యాస్త్రాలతో అభిమంత్రించిన వాటితో రాక్షసులను సంహరించాడు.
7.157.147
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१४७ ॥
ఆ బాణాలతో బాధింపబడిన విశాల వక్షులైన రాక్షసుల గుంపు, సింహాలచేత పీడింపబడిన మదించిన ఏనుగుల కలిమి వంటి కలవరంలో కనిపించింది.
7.157.148
ते राक्षसाः सुसङ्क्रुद्धा द्रोणपुत्रेण ताडिताः ।
क्रुद्धाः स्म प्राद्रवन्द्रौणिं जिघांसन्तो महाबलः ॥ ७.१५७.१४८ ॥
ద్రోణుని కుమారునిచే కొట్టబడిన ఆ రాక్షసులు అతి కోపంతో, మహాబలులై, అతన్ని చంపాలనే కోరికతో ద్రోణపుత్రునిపై దూకారు.
7.157.149
तत्राद्भुतमिमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१४९ ॥
అక్కడ ద్రోణుని కుమారుడు ఈ అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించాడు, ఓ భారతా, సర్వప్రాణులలో మరొకరికి అసాధ్యమైన పరాక్రమాన్ని.
7.157.150
यदेको राक्षसीं सेनां क्षणाद्द्रौणिर्महास्त्रवित् ।
ददाह ज्वलितैर्बाणै राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ७.१५७.१५० ॥
మహాస్త్రాలు తెలిసిన ద్రోణుని కుమారుడు ఒక్కడే క్షణంలో మండే బాణాలతో రాక్షససేనను దహించాడు, రాక్షసరాజు చూస్తుండగానే.
7.157.151
स हत्वा राक्षसानीकं रराज द्रौणिराहवे ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.१५७.१५१ ॥
అతడు రాక్షససేనను సంహరించి యుద్ధంలో ద్రోణపుత్రుడు ప్రకాశించెను; యుగాంతంలో సంవర్తక అగ్ని సర్వభూతాల మధ్య ప్రకాశించినట్లు.
7.157.152
तं दहन्तमनीकानि शरैराशीविषोपमैः ।
तेषु राजसहस्रेषु पाण्डवेयेषु भारत ॥ ७.१५७.१५२ ॥
విషసర్పాలవంటి బాణాలతో సేనలను దహిస్తున్న అతనిని, ఓ భారతా, ఆ వేల రాజులు, పాండవుల మధ్య...
7.157.153
नैनं निरीक्षितुं कश्चिदशक्नोद्द्रौणिमाहवे ।
ऋते घटोत्कचाद्वीराद्राक्षसेन्द्रान्महाबलात् ॥ ७.१५७.१५३ ॥
యుద్ధంలో ద్రోణపుత్రుడిని ఎవ్వరూ చూడలేకపోయారు; వీరుడైన ఘటోత్కచుడు తప్ప, ఆ మహాబలుడైన రాక్షసరాజు తప్ప.
7.157.154
स पुनर्भरतश्रेष्ठ क्रोधादुद्धान्तलोचनः ।
तलं तलेन संहत्य सन्दश्य दशनच्छदम् ॥ ७.१५७.१५४ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడు మళ్ళీ కోపంతో బెదిరిన కళ్లతో, అరచేతిని అరచేతికి కొట్టి, పెదవిని పళ్ళతో కొరికి...
7.157.155
स्व सूतमब्रवीत्क्रुद्धो द्रोणपुत्राय मां वह ।
स ययौ घोररूपेण सुपताकेन भास्वता ॥ ७.१५७.१५५ ॥
కోపంతో అతడు తన సారథితో అన్నాడు, 'నన్ను ద్రోణపుత్రుని వద్దకు తోలు.' అతడు భయంకర రూపమైన, అందమైన ధ్వజంతో ప్రకాశించే రథంపై వెళ్ళెను.
7.157.156
द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनरप्यरिसूदनः ।
स विनद्य महानादं सिंहवद्भीमविक्रमः ॥ ७.१५७.१५६ ॥
ద్రోణపుత్రునితో మళ్ళీ ద్వంద్వయుద్ధానికి, శత్రుసంహారకుడు సింహంలా గొప్ప గర్జనతో, భయంకర పరాక్రమంతో (ముందుకు సాగాడు).
7.157.157
चिक्षेपाविद्ध्य सङ्ग्रामे द्रोणपुत्राय राक्षसः ।
अष्टघण्टां महाघोरामशनिं देवनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१५७ ॥
యుద్ధంలో రాక్షసుడు ద్రోణపుత్రుడిపై ఎనిమిది గంటలున్న, అతి భయంకరమైన, దేవతలు నిర్మించిన పిడుగును విసిరాడు.
7.157.158
तामवप्लुत्य जग्राह द्रौणिर्न्यस्य रथे धनुः ।
चिक्षेप चैनां तस्यैव स्यन्दनात्सोऽवप्लुप्लुवे ॥ ७.१५७.१५८ ॥
ద్రోణపుత్రుడు ధనుస్సును రథంపై ఉంచి దూకి దానిని పట్టుకుని, దానినే అతనిపై విసిరాడు; అతడు రథం నుండి దూకాడు.
7.157.159
साश्वसूतध्वजं यानं भस्म कृत्वा महाप्रभा ।
विवेश वसुधां भित्त्वा साऽशनिर्भृशदारुणा ॥ ७.१५७.१५९ ॥
గుర్రాలు, సారథి, ధ్వజంతో కూడిన రథాన్ని భస్మం చేసి, మహా తేజస్సుగల ఆ భయంకర పిడుగు భూమిని చీల్చి లోపలికి ప్రవేశించింది.
7.157.160
द्रौणेस्तत्कर्म दृष्ट्वा तु सर्वभूतान्यपूजयन् ।
यदप्लुत्य जग्राह घोरां शङ्करनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१६० ॥
ద్రోణపుత్రుని ఆ కార్యాన్ని చూసి సమస్త ప్రాణులు అతనిని ప్రశంసించాయి; దూకి శంకరుడు నిర్మించిన ఆ భయంకర ఆయుధాన్ని పట్టుకున్నాడు.
7.157.161
धृष्टद्युम्नरथं गत्वा भैमसेनिस्ततो नृप ।
धनुर्घोरं समादाय महदिन्द्रायुधोपमम्।
मुमोच निशितान्बाणान्पुनर्द्रौणेर्महोरसि ॥ ७.१५७.१६१ ॥
ఓ రాజా, భీమసేనుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుని రథం వద్దకు వెళ్లి, ఇంద్రధనువు వంటి మహా భయంకర ధనుస్సు తీసుకుని, ద్రోణపుత్రుని విశాల వక్షస్థలంపై పదునైన బాణాలను మళ్లీ ప్రయోగించాడు.
7.157.162
धृष्टद्युम्नस्त्वसम्भ्रान्तो मुमोचाशीविषोपमान् ।
सुवर्णपुङ्खान्विशिखान्द्रोणपुत्रस्य वक्षसि ॥ ७.१५७.१६२ ॥
అయితే ధృష్టద్యుమ్నుడు చలించకుండా, విషసర్పాలవంటి, బంగారు రెక్కల బాణాలను ద్రోణపుత్రుని వక్షస్థలంపై ప్రయోగించాడు.
7.157.163
ततो मुमोच नाराचान्द्रौणिस्तांश्च सहस्रशः ।
तावप्यग्निशिखप्रख्यैर्जुघ्नतुस्तस्य मार्गणान् ॥ ७.१५७.१६३ ॥
అప్పుడు ద్రోణపుత్రుడు వేలాది నారాచాలను ప్రయోగించాడు; వారిద్దరూ అగ్నిజ్వాలల వంటి బాణాలతో అతని బాణాలను కొట్టారు.
7.157.164
अतितीव्रं महद्युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
योधानं प्रीतिजननं द्रौणेश्च भरतर्षभ ॥ ७.१५७.१६४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ ఇద్దరు సింహపురుషుల మధ్య అత్యంత తీవ్రమైన మహాయుద్ధం జరిగింది; అది యోధులకు ఆనందం కలిగించింది, ద్రోణపుత్రునికి కూడా.
7.157.165
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतैस्त्रिभिः ।
षड्भिर्वाजिसहस्रैश्च भीमस्तं देशमागमत् ॥ ७.१५७.१६५ ॥
అప్పుడు భీముడు వేయి రథాలు, మూడు వందల ఏనుగులు, ఆరు వేల గుర్రాలతో ఆ ప్రదేశానికి వచ్చాడు.
7.157.166
ततो भीमात्मजं रक्षो धृष्टद्युम्नं च सानुगम् ।
अयोधयत धर्मात्मा द्रौणिरक्लिष्टविक्रमः ॥ ७.१५७.१६६ ॥
అప్పుడు ధర్మాత్ముడు, అనాయాస పరాక్రమశాలి అయిన ద్రోణపుత్రుడు భీమపుత్రుడైన రాక్షసునితో, అనుచరులతో ఉన్న ధృష్టద్యుమ్నునితో యుద్ధం చేశాడు.
7.157.167
तत्राद्भुततमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१६७ ॥
అక్కడ ద్రోణపుత్రుడు అత్యంత అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించాడు; ఓ భారతా, సర్వ ప్రాణులలోనూ మరెవ్వరికీ అది సాధ్యం కాదు.
7.157.168
निमेषान्तरमात्रेण साश्वसूतरथद्विपाम् ।
अक्षौहिणीं राक्षसानां शितैर्बाणैरशातयत् ॥ ७.१५७.१६८ ॥
కనురెప్పపాటులో అతడు గుర్రాలు, సారథులు, రథాలు, ఏనుగులతో కూడిన రాక్షసుల ఒక అక్షౌహిణి సైన్యాన్ని పదునైన బాణాలతో కూల్చాడు.
7.157.169
मिषतो भीमसेनस्य हैडिम्बेः पार्षतस्य च ।
यमयोर्धर्मपुत्रस्य विजयस्याच्युतस्य च ॥ ७.१५७.१६९ ॥
భీమసేనుడు, హిడింబ కుమారుడు ఘటోత్కచుడు, పృషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ఇద్దరు యమళులు, ధర్మపుత్రుడు, విజయుడు మరియు అచ్యుతుడు చూస్తుండగా.
7.157.170
प्रगाढमञ्जोगतिभिर्नाराचैरभिताडिताः ।
निपेतुर्द्विरदा भूमौ सशृङ्गा इव पर्वताः ॥ ७.१५७.१७० ॥
లోతుగా దూసుకుపోయే, నేరుగా ఎగిరే నారాచ బాణాలతో గాయపడిన ఏనుగులు శిఖరాలతో కూడిన పర్వతాల వలె నేలపై కూలిపోయాయి.
7.157.171
निकृत्तैर्हस्तिहस्तैश्च विचलद्भिरितस्ततः ।
रराज वसुधा कीर्णा विसर्पद्भिरिवोरगैः ॥ ७.१५७.१७१ ॥
నరికివేయబడిన ఏనుగు తొండాలతో, ఇటు అటు కదులుతున్న వాటితో నిండిన భూమి, పాకుతున్న సర్పాలతో నిండినట్లు ప్రకాశించింది.
7.157.172
क्षिप्तैः काञ्चनदण्डैश्च नृपच्छत्रैः क्षितिर्बभौ ।
द्यौरिवोदितचन्द्रार्का ग्रहाकीर्णा युगक्षये ॥ ७.१५७.१७२ ॥
విసిరివేయబడిన బంగారు దండాల రాజ ఛత్రాలతో భూమి, యుగాంతంలో చంద్ర సూర్యులు ఉదయించి గ్రహాలతో నిండిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
7.157.173
प्रवृद्धध्वजमण्डूकां भेरीविस्तीर्णकच्छपाम् ।
छत्रहंसावलीजुष्टां फेनचामरमालिनीम् ॥ ७.१५७.१७३ ॥
ఉబ్బిన ధ్వజాలు కప్పలుగా, విస్తరించిన భేరులు తాబేళ్లుగా, ఛత్రాల వరుసలు హంసలుగా, నురుగు చామరాల మాలలతో కూడినదిగా.
7.157.174
कङ्कगृघ्रमहाग्राहां नैकायुधझषाकुलाम् ।
विस्तीर्णगजपाषाणां हताश्वमकराकुलाम् ॥ ७.१५७.१७४ ॥
కంకపక్షులు, గద్దలు పెద్ద మొసళ్ళుగా, అనేక ఆయుధాలు చేపలుగా, విస్తరించిన ఏనుగులు రాళ్లుగా, చంపబడిన గుర్రాలు మకరాలుగా నిండినది.
7.157.175
रथक्षिप्तमहावप्रां पताकारुचिरद्रुमाम् ।
शरमीनां महारौद्रां प्रासशक्त्यृष्टिडुण्डुभाम् ॥ ७.१५७.१७५ ॥
రథాలు విసిరిన గొప్ప గట్లు కలిగిన, పతాకలచే అందమైన వృక్షాలు కలిగిన, బాణాలనే చేపలతో నిండిన, అత్యంత భయంకరమైన, ప్రాస-శక్తి-ఋష్టి-డుండుభ ఆయుధాలతో కూడిన ఆ నదిని.
7.157.176
मज्जामांसमहापङ्कां कबन्धावर्जितोडुपाम् ।
केशशैवलकल्माषां भीरूणां कश्मलावहाम् ॥ ७.१५७.१७६ ॥
మజ్జ, మాంసాల గొప్ప బురద కలిగిన, తలలేని మొండెములనే తేలే పడవలు కలిగిన, జుట్టనే నాచు, నల్లని కలుపు కలిగిన, పిరికివారికి మూర్ఛ కలిగించే ఆ నదిని.
7.157.177
नागेन्द्रहययोधानां शरीरव्ययसम्भवाम् ।
शोणितौघमहाघोरां द्रौणिः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ७.१५७.१७७ ॥
శ్రేష్ఠ గజాలు, గుర్రాలు, యోధుల శరీరాల నాశనం వల్ల పుట్టిన, రక్త ప్రవాహంతో అత్యంత భయంకరమైన ఆ నదిని ద్రౌణి ప్రవహింపజేశాడు.
7.157.178
योधार्तरवनिर्घोषां क्षतजोर्मिसमाकुलाम् ।
प्रयान्तीं सुमहाघोरां यमराष्ट्रमहोदधिम् ॥ ७.१५७.१७८ ॥
యోధుల ఆర్తనాదాల ధ్వనితో, రక్తపు అలలతో నిండి, యముని రాజ్యమనే మహాసముద్రానికి వెళ్తున్న, అత్యంత భయంకరమైన ఆ నదిని.
7.157.179
निहत्य राक्षसान्बाणैर्द्रौणिर्हैडिम्बिमार्दयत् ।
पुनरप्यतिसङ्क्रुद्धः सवृकोदरपार्षतान् ॥ ७.१५७.१७९ ॥
బాణాలతో రాక్షసులను చంపి, ద్రౌణి హైడింబిని (ఘటోత్కచుడిని) బాధించాడు; మళ్లీ అత్యంత కోపించి, వృకోదరుడు (భీముడు), పార్షతుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు) లపై కూడా దాడి చేశాడు.
7.157.180
स नाराचगणैः पार्थान्द्रौणिर्विद्धा महाबलः ।
जघान सुरथं नाम द्रुपदस्य सुतं विभुः ॥ ७.१५७.१८० ॥
ఆ మహాబలుడైన ద్రౌణి నారాచాల సమూహాలతో పార్థులను గాయపరిచి, ద్రుపదుని కుమారుడు సురథుడనే వానిని చంపాడు.
7.157.181
पुनः शत्रुञ्जयं नाम द्रुपदस्यात्मजं रणे ।
बलानीकं जयानीकं जयाश्वं चाभिजघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८१ ॥
మళ్లీ యుద్ధంలో ద్రుపదుని కుమారుడైన శత్రుంజయుడిని, బలానీకుడు, జయానీకుడు, జయాశ్వుడు అనువారిని కూడా అతడు చంపాడు.
7.157.182
श्रुताह्वयं च राजानं द्रौणिर्निन्ये यमक्षयम् ।
त्रिभिश्चान्यैः शरैस्तीक्ष्णैः सुपुङ्खैर्हेममालिनम् ॥ ७.१५७.१८२ ॥
ద్రౌణి శ్రుతాహ్వయ రాజును కూడా యమలోకానికి పంపాడు; బంగారు మాల ధరించిన అతడిని మూడు, ఇతర పదునైన, చక్కని రెక్కల బాణాలతో.
7.157.183
जघान स पृषध्रं च चन्द्रसेनं च मारिष ।
कुन्तिभोजसुतांश्चासौ दशभिर्दश जघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८३ ॥
అతడు పృషధ్రుడిని, చంద్రసేనుడిని కూడా చంపాడు, మారిష. కుంతిభోజుని కుమారులను పది మందిని పది పది బాణాలతో అతడు సంహరించాడు.
7.157.184
अस्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः सन्धायोग्रमजिह्मगम् ।
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम्।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१५७.१८४ ॥
అశ్వత్థామ అత్యంత కోపంతో, ఉగ్రమైన, నేరుగా వెళ్ళే ఉత్తమ బాణాన్ని ధనుస్సుపై సంధించి, చెవి వరకు లాగి, యమదండంలా భయంకరమైనదాన్ని ఘటోత్కచుడిపై త్వరగా గురిపెట్టి వదిలాడు.
7.157.185
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य महाशरः ।
विवेश वसुधां शीघ्रं सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१५७.१८५ ॥
ఆ మహాబాణం ఆ రాక్షసుని హృదయాన్ని చీల్చి, రెక్కలతో సహా వేగంగా భూమిలోకి దూసుకుపోయింది, ఓ పృథ్వీపతీ.
7.157.186
तं हतं पतितं ज्ञात्वा धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रौणेः सकाशाद्राजेन्द्र व्यपनिन्ये रथोत्तमम् ॥ ७.१५७.१८६ ॥
అతడు చంపబడి పడిపోయాడని తెలుసుకొని, మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు, ఓ రాజేంద్రా, ద్రౌణి ఎదుట నుండి ఉత్తమ రథాన్ని తప్పించాడు.
7.157.187
ततः पराङ्मुखनृपं सैन्यं यौधिष्ठिरं नृप ।
पराजित्य रणे वीरो द्रोणपुत्रो ननाद ह।
पूजितः सर्वभूतेषु तव पुत्रैश्च भारत ॥ ७.१५७.१८७ ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుని సైన్యం వెనుదిరిగిన రాజులతో, ఓ రాజా, యుద్ధంలో ఓడించబడింది; వీరుడైన ద్రోణపుత్రుడు గర్జించాడు. ఓ భారతా, సమస్త ప్రాణులచేత, నీ కుమారులచేత అతడు గౌరవించబడ్డాడు.
7.157.188
अथ शरशतभिन्नकृत्तदेहै… ।
र्हतपतितैः क्षणदाचरैः समन्तात्।
निधनमुपगतैर्मही कृताऽभू… ।
द्गिरिशिखरैरिव दुर्गमाऽतिरौद्रा ॥ ७.१५७.१८८ ॥
అప్పుడు వందలాది బాణాలతో గుచ్చబడి నరకబడిన శరీరాలతో, దెబ్బతిని పడిపోయి మరణించిన రాత్రిచరులతో నాలుగు వైపులా… భూమి… పర్వత శిఖరాల వలె దుర్గమమై అత్యంత భయంకరమైంది.
7.157.189
तं सिद्धगन्धर्वपिशाचसङ्घा ।
नागाः सुपर्णाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च द्रौणि… ।
मपूजयन्नप्सरसः सुराश्च ॥ ७.१५७.१८९ ॥
అతనిని సిద్ధులు, గంధర్వులు, పిశాచ సమూహాలు, నాగులు, సుపర్ణులు, పితృదేవతలు, పక్షులు, రాక్షస గణాలు, భూత గణాలు… ద్రౌణిని… అప్సరసలు మరియు దేవతలు గౌరవించారు.