มหาภารตะ · อัธยายะ 7.157
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.157.1
प्रायोपविष्टे तु हते पुत्रे सात्यकिना तदा ।
सोमदत्तो भृशं क्रुद्धः सात्यकिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१५७.१ ॥
เมื่อบุตรของตนถูกสาตยกีสังหารขณะนั่งอดอาหารจนตาย โสมทัตต์โกรธจัดจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่สาตยกี
7.157.2
क्षत्रधर्मः परो दृष्टो यस्तु देवैर्महात्मभिः ।
तं त्वं सात्वत सन्तज्य दस्युधर्मे कथं रतः ॥ ७.१५७.२ ॥
ท่านได้ละทิ้งธรรมของกษัตริย์ ซึ่งเหล่าเทพและฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ถือว่าสูงสุด โอ สาตวตะ ท่านไปเพลิดเพลินอยู่กับหนทางของโจรได้อย่างไร
7.157.3
पराङ्मुखाय दीनाय न्यस्तशस्त्राय याचते ।
क्षत्रधर्मरतः प्राज्ञः कथं नु प्रहरेद्रणे ॥ ७.१५७.३ ॥
นักปราชญ์ผู้ยึดมั่นในธรรมของนักรบจะฟันผู้ที่หันหลังให้ ตกทุกข์ วางอาวุธลง และกำลังขอชีวิตอยู่ในสนามรบได้อย่างไร
7.157.4
द्वावेव किल वृष्णीनां तत्र ख्यातौ महारथौ ।
प्रद्युम्नश्च महाबाहुस्त्वं चैव युधि सात्वत ॥ ७.१५७.४ ॥
ในหมู่วฤษณีมีมหารถีที่มีชื่อเสียงในที่นั้นเพียงสองคนเท่านั้น คือประทยุมนะผู้มีแขนทรงพลัง และท่าน โอ สาตวตะ ผู้ยืนหยัดในการรบ
7.157.5
कथं प्रायोपविष्टाय पार्थेन च्छिन्नबाहवे ।
नृशंसं बत दीनं च तादृशं कृतवानसि ॥ ७.१५७.५ ॥
วิสัยใดที่ท่านจะกระทำการอันโหดร้ายและน่าสมเพชเช่นนั้น ต่อผู้ที่นั่งอดอาหารจนตาย ซึ่งแขนถูกปารถะตัดขาดไปแล้วเล่า
7.157.6
कर्ममस्तस्य दुर्वृत्त फलं प्राप्नुहि संयुगे ।
अद्य छेत्स्यामि ते मूढ शिरो विक्रम्य पत्रिणा ॥ ७.१५७.६ ॥
โอ ผู้ชั่วร้าย จงรับผลแห่งกรรมของเจ้าในสนามรบเถิด โอ คนโง่ วันนี้ข้าจะใช้กำลังตัดศีรษะเจ้าด้วยลูกศร
7.157.7
शपे सात्वत पुत्राभ्यामिष्टेन सुकृतेन च ।
अनतीतामिमां रात्रिं यदि त्वां वीरमानिनम् ॥ ७.१५७.७ ॥
โอ สาตวตะ ข้าขอสาบานด้วยบุตรทั้งสองของข้า ด้วยผลแห่งยัญพิธีและกุศลกรรมของข้า ว่าหากข้าไม่สังหารท่าน ผู้ที่คิดว่าตนเป็นวีรบุรุษ ก่อนที่ราตรีนี้จะผ่านไป
7.157.8
अरक्ष्यमाणं पार्थेन जिष्णुना ससुतानुजम् ।
न हन्यां नरके घोरे पतेयं वृष्णिपांसन ॥ ७.१५७.८ ॥
หากข้าไม่สังหารท่าน ซึ่งอรชุนผู้เป็นบุตรของปฤถาไม่ได้คุ้มครองอยู่ พร้อมทั้งบุตรและน้องชายของท่าน ข้าก็ขอให้ตกลงสู่นรกอันน่าสะพรึงกลัว โอ ผู้ทำลายวฤษณี
7.157.9
एवमुक्त्वा सुसङ्क्रुद्धः सोमदत्तो महाबलः ।
दध्मौ शङ्खं च तारेण सिंहनादं ननाद च ॥ ७.१५७.९ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว โสมทัตต์ผู้โกรธจัดและมีกำลังมาก ก็เป่าสังข์ดังก้อง และคำรามดุจราชสีห์
7.157.10
ततः कमलपत्राक्षः सिंहदंष्ट्रो दुरासदः ।
सात्यकिर्भृशसङ्क्रुद्धः सोमदत्तमथाब्रवीत् ॥ ७.१५७.१० ॥
ครั้งนั้น สาตยกีผู้มีดวงตาดุจกลีบบัว มีเขี้ยวดุจราชสีห์ ยากจะต้านทาน โกรธจัดยิ่ง จึงกล่าวกับโสมทัตต์
7.157.11
कौरवेय न मे त्रासः कथञ्चिदपि विद्यते ।
त्वया सार्धमथान्यैश्च युध्यतो हृदि कश्चन ॥ ७.१५७.११ ॥
โอ เการพ ความหวาดกลัวไม่มีอยู่ในใจข้าเลยแม้เพียงเล็กน้อย แม้ขณะที่ข้าต่อสู้กับท่านและกับผู้อื่น
7.157.12
यदि सर्वेण सैन्येन गुप्तो मां योधयिष्यसि ।
तथापि न व्यथा काचित्त्वयि स्यान्मम कौरव ॥ ७.१५७.१२ ॥
แม้ท่านจะยกกองทัพทั้งหมดมาคุ้มกันแล้วสู้รบกับข้า โอ เการพ ความทุกข์ใดๆ ก็จะไม่เกิดขึ้นในใจข้าเพราะท่านเลย
7.157.13
युद्धसारेण वाक्येन असतां सम्मतेन च ।
नाहं भीषयितुं शक्यः क्षत्रवृत्ते स्थितस्त्वया ॥ ७.१५७.१३ ॥
ข้าไม่อาจถูกขู่ให้หวาดกลัวได้ ด้วยแก่นแท้ของการรบ ด้วยถ้อยคำ หรือด้วยการเห็นชอบของคนชั่ว ข้ายืนอยู่ในวิถีของนักรบ ท่านก็เช่นกัน
7.157.14
यदि तेऽस्ति युयुत्साऽद्य मया सह नराधिप ।
निर्दयो निशितैर्बाणैः प्रहर प्रहरामि ते ॥ ७.१५७.१४ ॥
โอ จอมคน หากวันนี้ท่านมีความปรารถนาจะรบกับข้า ก็จงโจมตีข้าโดยไม่มีความเมตตาด้วยลูกศรคม ข้าก็จะโจมตีท่าน
7.157.15
हतो भूरिश्रवा वीरस्तव पुत्रो महारथः ।
शलश्चैव महाराज भ्रातृव्यसनकर्षितः ॥ ७.१५७.१५ ॥
ข้าแต่มหาราช บุตรของพระองค์ผู้เป็นวีรบุรุษและมหารถีอย่างภูริศรวัส ถูกสังหารแล้ว และศัลยะก็เช่นกัน ผู้ถูกความโศกเศร้าจากความพินาศของพี่ชายบีบคั้น
7.157.16
त्वां चाप्यद्य वधिष्यामि सहपुत्रं सबान्धवम् ।
तिष्ठेदानीं रणे यत्तः कौरवोऽसि महारथः ॥ ७.१५७.१६ ॥
วันนี้ข้าจะสังหารท่านด้วยพร้อมทั้งบุตรและญาติทั้งหลาย บัดนี้จงยืนหยัดพร้อมในการรบเถิด โอ เการพ เพราะท่านเป็นมหารถี
7.157.17
यस्मिन्दानं दमः शौचमहिंसा हीर्धृतिः क्षमा ।
अनपायानि सर्वाणि नित्यं राज्ञि युधिष्ठिरे ॥ ७.१५७.१७ ॥
ในพระยุธิษฐิระ ผู้เป็นกษัตริย์ มีความเอื้อเฟื้อ การควบคุมตน ความบริสุทธิ์ การไม่เบียดเบียน ความละอาย ความมั่นคง และความอดทน อยู่ครบถ้วนไม่เสื่อมคลายเสมอ
7.157.18
मृदङ्गकेतोस्तस्य त्वं तेजसा निहतः पुरा ।
सकर्णसौबलः सङ्ख्ये विनाशमुपयास्यसि ॥ ७.१५७.१८ ॥
ท่านถูกพลังของผู้มีธงรูปกลองนั้น (อรชุน) โค่นลงตั้งแต่นานมาแล้ว ท่านพร้อมกรรณะและเศากุนีจะไปสู่ความพินาศในการรบ
7.157.19
शपेऽहं कृष्णचरणैरिष्टापूर्तेन चैव ह ।
यदि त्वां ससुतं पापं न हन्यां युधि रोषितः ॥ ७.१५७.१९ ॥
ข้าขอสาบานด้วยพระบาทของพระกฤษณะ และด้วยบุญแห่งยัญพิธีและทานของข้า ว่าหากในความโกรธข้าไม่สังหารท่าน โอ ผู้บาป พร้อมทั้งบุตรของท่านในสนามรบ
7.157.20
अपयास्यसि चोत्त्यक्त्वा रणं मुक्तो भविष्यसि ॥ ७.१५७.२० ॥
ท่านจะหนีไปละทิ้งการรบ และเช่นนั้นท่านจะได้รับการปล่อยตัว
7.157.21
एवमाभाष्य चान्योन्यं क्रोधसंरक्तलोचनौ ।
प्रवृत्तौ शरसम्पातं कर्तुं पुरुषसत्तमौ ॥ ७.१५७.२१ ॥
เมื่อกล่าวถ้อยคำต่อกันเช่นนั้นแล้ว ทั้งสองผู้เป็นยอดบุรุษ ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ก็เริ่มระดมลูกศรใส่กัน
7.157.22
ततो रथसहस्रेण नागानामयुतेन च ।
दुर्योधनः सोमदत्तं परिवार्य व्यवस्थितः ॥ ७.१५७.२२ ॥
ครั้นแล้ว ทุรโยธน์พร้อมด้วยรถศึกนับพันและช้างนับหมื่นเชก็ล้อมท้าวโสมทัตต์ไว้และตั้งกองทัพประจำที่
7.157.23
शकुनिश्च सुसङ्क्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
पुत्रपौत्रैः परिवृतो भ्रातृभिश्चेन्द्रविक्रमैः।
श्यालस्तव महाबाहुर्वज्रसंहननो युवा ॥ ७.१५७.२३ ॥
ฝ่ายศกุนิผู้โกรธจัดยิ่ง เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธทั้งปวง ล้อมรอบด้วยบุตรและหลานชาย และด้วยพี่น้องผู้มีความกล้าหาญดุจพระอินทร์ ท่านคือพี่เขยของเจ้า ผู้มีแขนทรงพลัง เป็นหนุ่มรูปร่างแข็งแกร่งดุจสายฟ้า
7.157.24
साग्रं शतसहस्रं तु हयानां तस्य धीमतः ।
सोमदत्तं महेष्वासं समन्तात्पर्यरक्षत ॥ ७.१५७.२४ ॥
ม้านับแสนตัวของผู้มีปัญญาผู้นั้น ล้อมคุ้มกันท้าวโสมทัตต์ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่อยู่ทุกด้าน
7.157.25
रक्ष्यमाणश्च बलिभिश्छादयामास सात्यकिम् ।
तं छाद्यमानं विशिखैर्दृष्ट्वा सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१५७.२५ ॥
ได้รับการคุ้มกันจากนักรบผู้แข็งแกร่ง ท้าวโสมทัตต์ก็ระดมลูกศรปกคลุมสาตยกิ เมื่อเห็นสาตยกิถูกลูกศรปกคลุมด้วยลูกศรปลายโค้งงอ
7.157.26
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययात्क्रुद्धः प्रगृह्य महतीं चमूम् ।
अभ्यरक्षन्महाबाहुः सात्वतं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१५७.२६ ॥
ธฤษฏทยุมนาผู้โกรธเกรี้ยวจึงยกทัพใหญ่รุกเข้าไป ผู้มีแขนทรงพลังนั้นได้คุ้มกันสาตวตะ ผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง
7.157.27
चण्डवाताभिसृष्टानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानामन्योन्यमभिनिघ्नताम् ॥ ७.१५७.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา เสียงของกองทัพที่โถมเข้าฟาดฟันกันนั้น ดุจเสียงคำรามของมหาสมุทรที่ถูกพายุร้ายพัดกระหน่ำ
7.157.28
विव्याध सोमदत्तस्तु सात्वतं नवभिः शरैः ।
सात्यकिर्नवभिश्चैनमवधीत्कुरुपुङ्गवम् ॥ ७.१५७.२८ ॥
ท้าวโสมทัตต์ยิงสาตวตะด้วยลูกศรเก้าดอก และสาตยกิก็ยิงวีรบุรุษแห่งกุรุผู้นั้นด้วยลูกศรเก้าดอกเช่นกัน
7.157.29
सोऽतिविद्धो बलवता समरे दृढधन्विना ।
रथोपस्थं समासाद्य मुमोह गतचेतनः ॥ ७.१५७.२९ ॥
ท้าวโสมทัตต์ถูกยิงอย่างหนักในการรบโดยนักธนูผู้แข็งแกร่งและมั่นคง จึงล้มลงที่หน้ารถศึกและสลบไปไร้สติ
7.157.30
तं विमूढं समालक्ष्य सारथिस्त्वरयाऽन्वितः ।
अपोवाह रणाद्वीरं सोमदत्तं महारथम् ॥ ७.१५७.३० ॥
สารถีเห็นท้าวโสมทัตต์หมดสติจึงรีบพาวีรบุรุษผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่นั้นออกไปจากสนามรบ
7.157.31
तं विसंज्ञं समालक्ष्य युयुधानशरार्दितम् ।
अभ्यद्रवत्ततो द्रोणो यदुवीरजिघांसया ॥ ७.१५७.३१ ॥
เมื่อเห็นท้าวโสมทัตต์หมดสติและถูกลูกศรของยุยุธานทรมาน โทรณะจึงพุ่งเข้าหาทันที ด้วยความปรารถนาจะสังหารวีรบุรุษแห่งยาทพ
7.157.32
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
परिवव्रुर्महात्मानं परीप्सन्तो यदूत्तमम् ॥ ७.१५७.३२ ॥
เมื่อเห็นท่านกำลังเข้ามา บรรดาปาณฑพซึ่งมียุธิษฐิระนำหน้า ก็ล้อมรอบบุคคลผู้ยิ่งใหญ่นั้นไว้ ปรารถนาจะปกป้องยาทพผู้ประเสริฐที่สุด
7.157.33
ततः प्रववृते युद्धं द्रोणस्य सह पाण्डवैः ।
बलेरिव सुरैः पूर्वं त्रैलोक्यजयकाङ्क्षया ॥ ७.१५७.३३ ॥
จากนั้น การรบระหว่างโทรณะกับปาณฑพก็เริ่มขึ้น เหมือนการรบที่พลีเคยทำกับเหล่าเทพในกาลก่อน ด้วยความปรารถนาจะพิชิตโลกทั้งสาม
7.157.34
ततः सायकजालेन पाण्डवानीकमावृणोत् ।
भारद्वाजो महातेजा विव्याध च युधिष्ठिरम् ॥ ७.१५७.३४ ॥
ครั้นแล้ว บุตรของภารทวาชะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ปกคลุมกองทัพปาณฑพด้วยข่ายลูกศร และยิงยุธิษฐิระด้วย
7.157.35
सात्यकिं दशभिर्बाणैर्विंशत्या पार्षतं शरैः ।
भीमसेनं च नवभिर्नकुलं पञ्चभिस्तथा ॥ ७.१५७.३५ ॥
ท่านยิงสาตยกิด้วยลูกศรสิบดอก ยิงปารษตะ (ธฤษฏทยุมน) ด้วยยี่สิบดอก ยิงภีมเสนด้วยเก้าดอก และยิงนกุลด้วยห้าดอกเช่นกัน
7.157.36
सहदेवं तथाऽष्टाभिः शतेन च शिखण्डिनम् ।
द्रौपदेयान्महाबाहुः पञ्चभिः पञ्जभिः शरैः ॥ ७.१५७.३६ ॥
ท่านยิงสหเทพด้วยลูกศรแปดดอก และยิงศิขัณฑินด้วยหนึ่งร้อยดอก ผู้มีแขนทรงพลังนั้นยิงบุตรของเทราปทีคนละห้าดอก
7.157.37
विराटं मत्स्यमष्टाभिर्द्रुपदं दशभिः शरैः ।
युधामन्युं त्रिभिः षड्भिरुत्तमौजसमाहवे।
अन्यांश्च सैनिकान्विद्व्वा युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१५७.३७ ॥
ท่านยิงวิราฏและมัตสยะด้วยลูกศรแปดดอก ยิงทรุปทะด้วยสิบดอก ยิงยุธามันยุด้วยสามดอก และยิงอุตตมเอาชะด้วยหกดอกในการรบ จากนั้นยังปราบทหารอื่นๆ อีก แล้วพุ่งเข้าหายุธิษฐิระ
7.157.38
ते वध्यमाना द्रोणेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्राद्रवन्वै भयाद्राजन्सार्तनादा दिशो दश ॥ ७.१५७.३८ ॥
ข้าแต่พระราชา ทหารของบุตรปาณฑุเหล่านั้นถูกโทรณะฟาดฟัน ต่างหนีไปด้วยความหวาดกลัวทุกทิศทั้งสิบ พร้อมร้องคร่ำครวญด้วยความทุกข์ทรมาน
7.157.39
काल्यमानं तु तत्सैन्यं दृष्ट्वा द्रोणेन फल्गुनः ।
किञ्चिदागतसंरम्भो गुरुं पार्थोऽभ्ययाद्द्रुतम् ॥ ७.१५७.३९ ॥
แต่เมื่อฟัลคุนะเห็นกองทัพนั้นถูกโทรณะทรมาน ก็เกิดความโกรธขึ้นบ้าง ปารถะผู้เป็นบุตรของปฤถาจึงรีบเข้าไปหาอาจารย์ของตน
7.157.40
दृष्ट्वा द्रोणं तु बीभत्सुमभिधावन्तमाहवे ।
सन्न्यवर्तत तत्सैन्यं पुनर्यौधिष्ठिरं बलम् ॥ ७.१५७.४० ॥
เมื่อเห็นโทรณะและอรชุนพุ่งเข้ามาในการรบ กองทัพนั้นของยุธิษฐิระก็ถอยกลับไปอีกครั้ง
7.157.41
ततो युद्धमभूद्भूयो भारद्वाजस्य पाण्डवैः ॥ ७.१५७.४१ ॥
จากนั้นการรบระหว่างโทรณะบุตรของภารทวาชกับปาณฑพก็เกิดขึ้นอีกครั้ง
7.157.42
द्रोणस्तव सुतै राजन्सर्वतः परिवारितः ।
व्यधमत्पाण्डुसैन्यानि तूलराशिमिवानलः ॥ ७.१५७.४२ ॥
ข้าแต่พระราชา โทรณะที่ถูกโอรสของพระองค์ล้อมไว้โดยรอบ ได้กระจายกองทัพของปาณฑุให้กระเจิดกระเจิงไป ดังไฟที่กระจายกองฝ้ายให้ฟุ้งไป
7.157.43
तं ज्वलन्तमिवादित्यं दीप्तानलसमद्युतिम् ।
राजन्ननिशमत्यन्तं दृष्ट्वा द्रोणं शरार्चिषम् ॥ ७.१५७.४३ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นโทรณะที่เจิดจ้าดังดวงอาทิตย์ มีรัศมีดุจไฟที่ลุกโชน มีลำแสงเป็นลูกศรแผ่ออกไปอย่างไม่หยุดยั้งและอย่างยิ่งยวด
7.157.44
मण्डलीकृतधन्वानं तपन्तमिव भास्करम् ।
दहन्तमहितान्सैन्ये नैनं कश्चिदवारयत् ॥ ७.१५७.४४ ॥
ไม่มีผู้ใดสามารถยับยั้งท่านได้ ขณะที่ท่านง้างธนูเป็นวงกลม ร้อนแรงดุจดวงอาทิตย์ เผาผลาญศัตรูในกองทัพ
7.157.45
योयो हि प्रमुखे तस्य तस्थौ द्रोणस्य पुरूषः ।
तस्यतस्य शिरश्छित्त्वा ययुर्द्रोणशराः क्षितिम् ॥ ७.१५७.४५ ॥
ทุกคนที่ยืนอยู่เบื้องหน้าโทรณะ ถูกตัดศีรษะไป และลูกศรของโทรณะก็พุ่งลงสู่พื้นดิน
7.157.46
एवं सा पाण्डवी सेना वध्यमाना महात्मना ।
प्रदुद्राव पुनर्भीता पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ ७.१५७.४६ ॥
กองทัพปาณฑพจึงถูกผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่สังหารเช่นนี้ และหวาดกลัวจนต้องหนีไปอีกครั้ง ขณะที่สวยสาจินหรืออรชุนเฝ้ามองอยู่
7.157.47
सम्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेन निशि भारत ।
गोविन्दमब्रवीज्जिष्णुर्गच्छ द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४७ ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ เมื่ออรชุนผู้ชนะเห็นกองทัพแตกกระเจิงโดยสิ้นเชิงเพราะโทรณะในยามค่ำคืน ท่านจึงกล่าวกับโควินทะว่า "ขอให้ไปยังรถศึกของโทรณะเถิด"
7.157.48
ततो रजतगोक्षीरकुन्देन्दुसदृशप्रभान् ।
चोदयामास दाशार्हो हयान्द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१५७.४८ ॥
จากนั้นทายาทแห่งทศารหะ หรือพระกฤษณะ ได้เร่งม้าที่ขาวเจิดดุจเงิน น้ำนมวัว ดอกมะลิ และพระจันทร์ ให้มุ่งไปยังรถศึกของโทรณะ
7.157.49
भीमसेनोऽपि तं दृष्ट्वा यान्तं द्रोणाय फल्गुनम् ।
स्वसारथिमुवाचेदं द्रोणानीकाय मां वह ॥ ७.१५७.४९ ॥
แม้ภีมเสน เมื่อเห็นพาลคุนะกำลังมุ่งไปหาโทรณะ ก็กล่าวกับสารถีของตนว่า "จงนำรถของเราไปยังกองทัพของโทรณะเถิด"
7.157.50
सोऽपि तस्य वचः श्रुत्वा विशोकोऽवहयद्वयान् ।
पृष्ठतः सत्यसन्धस्य जिष्णोर्भरतसत्तम ॥ ७.१५७.५० ॥
สารถีนั้นฟังคำของเขาแล้วก็ไม่มีความโศก จึงขับม้าตามหลังอรชุนผู้ซื่อสัตย์และผู้ชนะ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ
7.157.51
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ यत्तौ द्रोणानीकमभिद्रुतौ ।
पाञ्चालाः सृञ्जया मात्स्याश्चेदिकारूशकोसलाः।
अन्वगच्छन्महाराज केकयाश्च महारथाः ॥ ७.१५७.५१ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อเห็นพี่น้องทั้งสองพุ่งเข้าหากองทัพของโทรณะด้วยความพยายาม ปาญจาละ สฤญชัยะ มัตสยะ เจทิ การูษะ และโกศละ พร้อมด้วยมหารถแห่งเกกัยะ ก็ติดตามไปเบื้องหลัง
7.157.52
ततो राजन्नभूद्वोरः सङ्ग्रामो रोमहर्षणः ॥ ७.१५७.५२ ॥
จากนั้น ข้าแต่พระราชา การสงครามอันดุร้ายที่ทำให้ขนลุกก็บังเกิดขึ้น
7.157.53
बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं च वृकोदरः ।
महद्भ्यां रथबृन्दाभ्यां बलं जगृहतुस्तव ॥ ७.१५७.५३ ॥
ภีภัตสุหรืออรชุนยึดปีกขวา และวฤโกทระหรือภีมะยึดปีกซ้าย ด้วยกองรถศึกขนาดใหญ่สองกอง จึงยึดกองทัพของพระองค์ไว้ได้
7.157.54
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ भीमसेनधनञ्जयौ ।
धृष्टद्युम्नोऽभ्ययाद्राजन्सात्यकिश्च महाबलः ॥ ७.१५७.५४ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นบุรุษผู้ประเสริฐทั้งสอง คือภีมเสนและธนัญชัย ธฤษฏทยุมนาก็รุกเข้าไป และสาตยกีผู้มีกำลังมหาศาลก็รุกเข้าไปด้วย
7.157.55
चण्डवाताभिपन्नानामुदधीनामिव स्वनः ।
आसीद्राजन्बलौघानां तदाऽन्योन्यमभिघ्नतां ॥ ७.१५७.५५ ॥
ข้าแต่พระราชา เสียงกึกก้องของกองทัพที่ปะทะกันเองนั้น ดุจเสียงคลื่นทะเลที่ถูกลมพายุกระหน่ำ
7.157.56
सौमदत्तिवधात्क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
द्रौणिरभ्यद्रवद्राजन्वधाय कृतनिश्चयः
ववर्षाञ्जनपर्वा स द्रुमवर्षं नभस्तलात् ॥ ७.१५७.५६ ॥
โทรณบุตรโกรธแค้นที่โซมทัตติถูกสังหาร และเห็นสาตยกีอยู่ในสนามรบ ข้าแต่พระราชา จึงตั้งใจจะสังหาร รุดเข้าไปหา ผู้มีร่างดุจภูเขานั้นได้ระดมฝนต้นไม้ลงมาจากท้องฟ้า
7.157.57
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य शैनेयस्य रथं प्रति ।
भैमसेनिः सुसङ्क्रुद्धः प्रत्यमित्रमवारयत् ॥ ७.१५७.५७ ॥
ภีมเสนีบุตรของภีมเสน เมื่อเห็นโทรณบุตรพุ่งเข้าหารถของศัยเนยะ ก็โกรธจัดและขวางศัตรูนั้นไว้
7.157.58
कार्ष्णायसं महाघोरमृक्षचर्मपरिच्छदम् ।
महान्तं रथमास्थाय त्रिंशन्नल्वान्तरान्तरम् ॥ ७.१५७.५८ ॥
ท่านขึ้นยืนบนรถศึกใหญ่ที่ทำด้วยเหล็ก น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก คลุมด้วยหนังหมี มีสามสิบนัลวะคั่นอยู่ในแต่ละช่วง
7.157.59
विक्षिप्तयन्त्रसन्नाहं महामेघौघनिःस्वनम् ।
युक्तं गजनिभैर्वाहैर्न हयैर्नापि वारणैः ॥ ७.१५७.५९ ॥
รถนั้นประกอบด้วยเครื่องกลและเกราะที่กระจัดกระจาย ส่งเสียงกึกก้องดุจกลุ่มเมฆใหญ่ ถูกเทียมด้วยสัตว์พาหนะที่คล้ายช้าง มิใช่ด้วยม้า หรือแม้แต่ด้วยช้าง
7.157.60
विक्षिप्तपक्षचरणविवृताक्षेण कूजता ।
ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजितम् ॥ ७.१५७.६० ॥
มีปีกและเท้ากางออก ตาเปิดโพลงจ้องมอง ร้องกู่ก้อง ประดับด้วยราชาแห่งแร้งที่อยู่บนธงซึ่งชูขึ้นบนด้ามสูง
7.157.61
लोहितार्द्रपताकं तु आन्त्रमालाविभूषितम् ।
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय विपुलं रथम् ॥ ७.१५७.६१ ॥
ขึ้นรถศึกอันใหญ่โต ธงของรถเปื้อนโลหิต ประดับด้วยพวงมาลัยทำจากไส้ ประกอบด้วยล้อแปดล้อ
7.157.62
शूलमुद्गरधारिण्या शैलपादपहस्तया ।
रक्षसां घोररूपाणामक्षौहिण्या समावृतः ॥ ७.१५७.६२ ॥
ถูกล้อมรอบด้วยอักษุหิณีของรากษสรูปร่างน่ากลัว ถืออาวุธหอกและกระบอง มือกุมภูเขาและต้นไม้
7.157.63
तमुद्यतमहाचापं निशाम्य व्यथिता नृपाः ।
युगान्तकालसमये दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ७.१५७.६३ ॥
เมื่อเห็นเขาชักคันธนูใหญ่ขึ้น กษัตริย์ทั้งหลายก็หวาดหวั่น เหมือนยมราชถือไม้คทาในเวลาที่โลกถึงกาลสิ้นสุด
7.157.64
ततस्तं गिरिशृङ्गाभं भीमरूपं भयावहम् ।
दंष्ट्राकरालोग्रमुखं शङ्कुकर्णं महाहनुम् ॥ ७.१५७.६४ ॥
ครั้งนั้นเขาปรากฏเหมือนยอดเขา รูปร่างน่าสะพรึงกลัว ก่อให้เกิดความหวาดกลัว มีปากดุร้ายน่าเกรงขามด้วยเขี้ยว หูแหลมเหมือนสาก และมีกรามใหญ่
7.157.65
ऊर्ध्वकेशं विरूपाक्षं दीप्तास्यं निम्नितोदरम् ।
महाश्वभ्रगलद्वारं किरीटच्छन्नमूर्धजम् ॥ ७.१५७.६५ ॥
มีผมชี้ตั้งขึ้น ตาวิปริต ใบหน้าลุกโชน ท้องลึกบุ๋ม ลำคอเหมือนช่องเหวใหญ่ และผมบนศีรษะถูกมงกุฎปิดคลุม
7.157.66
त्रासनं सर्वभूतानां व्यात्ताननभिवान्तकम् ।
वीक्ष्य दीप्तमिवायान्तं रिपुविक्षोभकारिणम् ॥ ७.१५७.६६ ॥
เมื่อเห็นเขาเข้ามาใกล้ลุกโชนเหมือนยมราชที่อ้าปากกว้าง ก่อให้เกิดความหวาดกลัวแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง และสร้างความปั่นป่วนแก่ศัตรู
7.157.67
तमुद्यतमहाचापं राक्षसेन्द्रं घटोत्कचम् ।
भयार्दिता प्रचुक्षोभ पुत्रस्य तव वाहिनी।
वायुना क्षोभितावर्ता गङ्गेवोर्ध्वतरङ्गिणी ॥ ७.१५७.६७ ॥
เมื่อเห็นฆโฏตกัจ ผู้เป็นใหญ่แห่งรากษส ชักคันธนูใหญ่ขึ้น กองทัพของบุตรของท่านก็หวาดหวั่นสั่นสะเทือนด้วยความกลัว เหมือนแม่น้ำคงคาที่มีคลื่นสูงและวังน้ำวน ถูกลมพัดกวนให้ปั่นป่วน
7.157.68
घटोत्कचप्रयुक्तेन सिंहनादेन भीषिताः ।
प्रसुस्रुवुर्गजा मूत्रं विव्यथुश्च नरा भृशम् ॥ ७.१५७.६८ ॥
ช้างทั้งหลายตกใจด้วยเสียงคำรามเหมือนสิงห์ที่ฆโฏตกัจปล่อยออกมา จึงถ่ายปัสสาวะออกมา และคนทั้งหลายก็เจ็บปวดอย่างยิ่ง
7.157.69
ततोऽश्मवृष्टिरत्यर्थमासीत्तत्र समन्ततः ।
सन्ध्याकालाधिकबलैः प्रयुक्ता राक्षसैः क्षितौ ॥ ७.१५७.६९ ॥
จากนั้นก็มีฝนหินตกลงมาอย่างหนักรอบด้านในที่นั้น รากษสซึ่งมีกำลังเหนือกว่าในยามสนธยาโปรยลงสู่พื้นดิน
7.157.70
आयसानि च चक्राणि भुशुण्ड्यः प्रासतोमराः ।
पतन्त्यविरताः शूलाः शतघ्न्यः पट्टसास्तथा ॥ ७.१५७.७० ॥
จักรเหล็ก ลูกศรภุศุณฑี หอก และหลาวทั้งหลาย ตรีศูล ศตฆนี และดาบปัฏฏิศ ก็ตกลงมาไม่หยุดยั้งเช่นกัน
7.157.71
तदुग्रमतिरौद्रं च दृष्ट्वा युद्धं नराधिपाः ।
तनयास्तव कर्णश्च व्यथिताः प्राद्रवन्दिशः ॥ ७.१५७.७१ ॥
เมื่อเห็นการรบอันดุร้ายและน่าสะพรึงกลัวยิ่งนั้น บรรดากษัตริย์ บุตรทั้งหลายของท่าน และกรรณะ ต่างหวาดหวั่นและหนีกระจัดกระจายไปทุกทิศ
7.157.72
तत्रैकोऽस्त्रबलश्लाघी द्रौणिर्मानी न विव्यथे ।
व्यधमच्च शरैर्मायां घटोत्कचविनिर्भिताम् ॥ ७.१५७.७२ ॥
ที่นั่นมีเพียงโอรสของโทรณะผู้เดียวที่ไม่หวาดหวั่น ท่านผู้ภาคภูมิในกำลังอาวุธ และท่านทำลายมายาที่ฆโฏตกัจสร้างขึ้นด้วยลูกศร
7.157.73
विहतायां तु मायायाममर्षी स घटोत्कचः ।
विससर्ज शरान्घोरांस्तेऽश्वत्थामानमाविशन्।
भुजङ्गा इव वेगेन वल्मीकं क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१५७.७३ ॥
เมื่อมายาถูกทำลาย ฆโฏตกัจซึ่งทนความโกรธไม่ได้ จึงระดมยิงลูกศรอันน่ากลัว ลูกศรเหล่านั้นพุ่งเข้าใส่อัศวัตถามา เหมือนงูที่คลุ้มคลั่งด้วยความโกรธแล่นเข้าสู่จอมปลวก
7.157.74
ते शरा रुधिराक्ताङ्गा भित्त्वा शारद्वतीसुतम् ।
विविशुर्धरणीं शीघ्रा रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः ॥ ७.१५७.७४ ॥
ลูกศรเหล่านั้น มีลำตัวเปื้อนโลหิต ทะลุผ่านบุตรของศารทวตี (กฤปะ) ไปอย่างรวดเร็ว และจมลงไปในแผ่นดิน ลูกศรมีขนนกสีทอง และถูกลับด้วยหิน
7.157.75
अश्वत्थामा तु सङ्क्रुद्धो लघुहस्तः प्रतापवान् ।
घटोत्कचमभिक्रुद्धं बिभेद दशभिः शरैः ॥ ७.१५७.७५ ॥
ส่วนอัศวัตถามาผู้โกรธจัด มือไว และมีอานุภาพ ได้ยิงฆโฏตกัจผู้กำลังโกรธเกรี้ยวด้วยลูกศรสิบดอก
7.157.76
घटोत्कचोऽतिविद्धस्तु द्रोणपुत्रेण मर्मसु ।
चक्रं शतसहस्रारमगृह्णाद्व्यथितो भृशम् ॥ ७.१५७.७६ ॥
ฆโฏตกัจถูกโอรสของโทรณะยิงเข้าที่จุดสำคัญจนบาดเจ็บสาหัส และเจ็บปวดอย่างยิ่ง จึงคว้าจักรที่มีซี่นับแสนขึ้นมา
7.157.77
क्षुरान्तं बालसूर्याभं मणिवज्रविभूषितम् ।
अश्वत्थाम्नि स चिक्षेप भैमसेनिर्जिघांसया ॥ ७.१५७.७७ ॥
จักรนั้นขอบคมดั่งใบมีด สว่างดั่งดวงอาทิตย์ยามเช้า และประดับด้วยอัญมณีและเพชร ภैมเสนิ (ฆโฏตกัจ) ขว้างใส่อัศวัตถามาด้วยความปรารถนาจะสังหารเขา
7.157.78
वेगेन महता गच्छद्विक्षिप्तं द्रौणिना शरैः ।
अभाग्यस्येव सङ्कल्पस्तन्मोघमपतद्भुवि ॥ ७.१५७.७८ ॥
จักรนั้นพุ่งไปด้วยความเร็วมหาศาล แต่ถูกลูกศรของโอรสของโทรณะปัดให้เบนทาง จึงตกลงสู่พื้นดินอย่างไร้ผล เหมือนความตั้งใจของคนโชคร้ายที่สูญเปล่า
7.157.79
घटोत्कचस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा चक्रं निपातितम् ।
द्रौणिं प्राच्छादयद्बाणैः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ७.१५७.७९ ॥
ครั้นฆโฏตกัจเห็นจักรถูกโยนลงแล้ว ก็รีบปกคลุมดราอุณีด้วยลูกศร เหมือนสวรภานุบดบังดวงอาทิตย์
7.157.80
घटोत्कचसुतः श्रीमान्भिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रुरोध द्रौणिमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट् ॥ ७.१५७.८० ॥
บุตรของฆโฏตกัจผู้รุ่งเรือง ดุจกองแร่อัญชนะที่แตกกระจาย ได้ยับยั้งดราอุณีที่เข้ามา เหมือนราชาแห่งภูเขาที่ขวางลม
7.157.81
पौत्रेण भीमसेनस्य शरैरञ्जनपर्वणा ।
बभौ मेघेन धाराभिर्गिरिर्मेरुरिवावृतः ॥ ७.१५७.८१ ॥
ภีมเสนบุตรหลานผู้มีลูกศรปลายขนาญชนะ สว่างไสวดั่งเขาเมรุที่ถูกสายฝนจากเมฆโอบล้อมอยู่ 19
7.157.82
अश्वत्थामा त्वसम्भ्रान्तो रुद्रोपेन्द्रेन्द्रविक्रमः ।
ध्वजमेकेन बाणेन चिच्छेदाञ्जनपर्वणः ॥ ७.१५७.८२ ॥
แต่อัศวัตถามาผู้ไม่หวั่นไหว มีพลังเทียบเท่าพระรุทร พระอุเปนทระ และพระอินทร์ ด้วยลูกศรดอกเดียวได้ตัดธงของนักรบผู้มีปลายขนาญชนะนั้นขาด
7.157.83
द्वाभ्यां तु रथयन्तारौ त्रिभिश्चास्य त्रिवेणुकम् ।
धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१५७.८३ ॥
ด้วยลูกศรสองดอกเขาปลิดสารถีทั้งสองคน ด้วยสามดอกหักคันธนูสามข้อของเขา และด้วยดอกเดียวตัดมันขาด ด้วยสี่ดอกสังหารม้าทั้งสี่
7.157.84
विरथस्योद्यतं हस्ताद्धेमबिन्दुभिराचितम् ।
विशिखेन सतीक्ष्णेन खङ्गमस्य द्विधाऽकरोत् ॥ ७.१५७.८४ ॥
ดาบที่นักรบผู้ไร้รถยกขึ้นในมือ มีจุดทองประดับอยู่ เขาใช้ลูกศรคมกริบดอกเดียวผ่าดาบนั้นเป็นสองซีก
7.157.85
गदा हेमाङ्गदा राजंस्तूर्णं हैडिम्बिसूनुना ।
भ्राम्योत्क्षिप्ताशरैःसापि द्रौणिनाभ्याहताऽपतत् ॥ ७.१५७.८५ ॥
ข้าแต่พระราชา กระบองทองที่โอรสของหิทิมพาขว้างไปอย่างรวดเร็ว ก็ถูกโอรสของโทรณะตีด้วยลูกศรจนร่วงลงไปเช่นกัน
7.157.86
ततोऽन्तरिक्षमुत्प्लुत्य कालमेघ इवोन्नदन्। ॥ ७.१५७.८६ ॥
จากนั้นเขากระโดดขึ้นไปบนท้องฟ้า คำรามดุจเมฆดำแห่งกาลวัน
7.157.87
ततो मायाधरं द्रौणिर्घटोत्कचसुतं दिवि ।
मार्गणैरभिविव्याध धनं सूर्य इवांशुभिः ॥ ७.१५७.८७ ॥
แล้วโอรสของโทรณะก็ยิงโอรสของฆโฏตกัจ ผู้ใช้มายาบนท้องฟ้า ด้วยลูกศรนับไม่ถ้วน ดุจดวงอาทิตย์ที่แผ่รังสีแทงทะลุ
7.157.88
सोऽवतीर्य पुरस्तस्थौ रथे हेमविभूषिते ।
महीगत इवात्युग्रः श्रीमानञ्जनपर्वतः ॥ ७.१५७.८८ ॥
เขาลงมายืนอยู่ตรงหน้าบนรถศึกประดับทอง ดุจภูเขาอัญชนะอันดุร้ายและรุ่งเรืองยิ่งที่มาลงสู่พื้นพิภพ
7.157.89
तमयस्मयवर्माणं द्रौणिर्भीमात्मजात्मजम् ।
जघानाञ्जनपर्वाणं महेश्वर इवान्धकम् ॥ ७.१५७.८९ ॥
โอรสของโทรณะสังหารนักรบผู้ดุจภูเขาสวมเกราะเหล็กนั้น ซึ่งเป็นโอรสของโอรสภีมะ ดุจพระมเหศวรที่สังหารอันธกะ
7.157.90
अथ दृष्ट्वा हतं पुत्रमश्वत्थाम्ना महाबलम् ।
द्रौणेः सकाशमभ्येत्य रोषात्प्रस्फुरिताधरः ॥ ७.१५७.९० ॥
ครั้นเห็นโอรสผู้มีกำลังมหาศาลของตนถูกอัศวัตถามาสังหาร เขาก็เข้าไปหาโอรสของโทรณะ ริมฝีปากสั่นด้วยความโกรธ
7.157.91
प्राह वाक्यमसम्भ्रान्तो वीरं शारद्वतीसुतम् ।
दहन्तं पाण्डवानीकं वनमग्निमिवोच्छ्रितम् ॥ ७.१५७.९१ ॥
เขาไม่หวั่นไหว กล่าววาจาแก่วีรบุรุษผู้เป็นโอรสของศารทวตี ผู้กำลังเผาทัพของปาณฑพ ดุจไฟป่าที่ลุกโพลง
7.157.92
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ।
त्वामद्य निहनिष्यामि क्रौञ्चमग्निसुतो यथा ॥ ७.१५७.९२ ॥
หยุดก่อน หยุดก่อน โอรสของโทรณะ ตราบที่ข้ายังมีชีวิต เจ้าจะไปไม่ได้ วันนี้ข้าจะสังหารเจ้า ดุจโอรสของอัคนีที่สังหารเครารจะ
7.157.93
गच्छ वत्स सहान्यैस्त्वं युध्यस्वामरविक्रम ।
न हि पुत्रेण हैडिम्ब पिता न्याय्यः प्रबाधितुम् ॥ ७.१५७.९३ ॥
ไปเถิดลูกรัก ไปต่อสู้กับคนอื่นเถิด ผู้มีวีรภาพดุจเทพ โอรสของหิทิมพาเอ๋ย บุตรไม่ควรรบกวนบิดาของตน
7.157.94
कामं खलु न रोषो मे हैडिम्बे विद्यते त्वयि ।
किं तु रोषान्वितो जन्तुर्हन्यादात्मानमप्युत ॥ ७.१५७.९४ ॥
แน่นอน ข้าไม่มีความโกรธต่อเจ้า โอรสของหิทิมพาเอ๋ย แต่สัตว์ที่เต็มไปด้วยความโกรธ แม้กระทั่งอาจฆ่าตัวเองได้
7.157.95
श्रुत्वैतत्क्रोधताम्राक्षः पुत्रशोकसमन्वितः ।
अश्वत्थामानमायस्तो भैमसेनिरभाषत ॥ ७.१५७.९५ ॥
ได้ฟังดังนั้น ดวงตาของเขาแดงก่ำด้วยความโกรธ และเต็มไปด้วยความโศกเศร้าต่อโอรส โอรสของภีมเสนเข้าไปใกล้อัศวัตถามาและกล่าวว่า
7.157.96
किमहं कातरो द्रौणे पृथग्जन इवाहवे ।
यन्मां भीषयसे वाग्भिरसदेतद्वचस्तव ॥ ७.१५७.९६ ॥
ข้าเป็นคนขลาดในการรบ เหมือนคนธรรมดาคนหนึ่งหรือ โอรสของโทรณะ จึงมาข่มขู่ข้าด้วยถ้อยคำ คำพูดของเจ้าไม่จริงเลย
7.157.97
भीमात्खलु समुत्पन्नः कुरूणां विपुले कुले ।
पाण्डवानामहं पुत्रः समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ७.१५७.९७ ॥
แท้จริงข้าเกิดจากภีมะ ในวงศ์อันกว้างใหญ่ของเหล่ากุรุ ข้าเป็นโอรสของปาณฑพ ผู้ไม่เคยถอยหลังในการรบ
7.157.98
रक्षसामधिराजोऽहं दशग्रीवसमो बले ।
तिष्ठतिष्ठ न मे जीवन्द्रोणपुत्र गमिष्यसि ॥ ७.१५७.९८ ॥
ข้าคือจอมแห่งรากษส มีกำลังเทียบเท่าทศกัณฐ์ หยุดก่อน หยุดก่อน โอรสของโทรณะ เจ้าจะไปจากข้าโดยยังมีชีวิตอยู่ไม่ได้
7.157.99
युद्धश्रद्धामहं तेऽद्य विनेष्यामि रणाजिरे ॥ ७.१५७.९९ ॥
วันนี้ ในสนามรบ ข้าจะถอนศรัทธาในการต่อสู้ของเจ้าเสีย
7.157.100
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो राक्षसः सुमहाबलः ।
द्रौणिमभ्यद्रवत्क्रुद्धो गजेन्द्रमिव केसरी ॥ ७.१५७.१०० ॥
กล่าวดังนั้นแล้ว รากษสผู้มีกำลังมหาศาล ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ พุ่งเข้าใส่โอรสของโทรณะด้วยความโกรธ ดุจราชสีห์พุ่งเข้าใส่ช้างจอมคชาธาร
7.157.101
रथाक्षमात्रैरिषुभिरभ्यवर्षद्धटोत्कचः ।
रथिनामृषभं द्रौणिं धाराभिरिव तोयदः ॥ ७.१५७.१०१ ॥
ฆโฏตกจ์ได้ระดมศรให้ตกลงใส่ดราอุณี วีรบุรุษผู้เป็นวัวแห่งนักรบรถ ดั่งเมฆฝนที่เทลงเป็นสาย ศรนั้นหนาเท่าเพลารถ
7.157.102
शरवृष्टिं शरैर्द्रौणिरप्राप्तां तां व्यशातयत् ।
ततोन्तरिक्षे बाणानां सङ्ग्रामोऽन्य इवाभवत् ॥ ७.१५७.१०२ ॥
ดราอุณีใช้ศรของตนตัดลูกศรที่ฝนลูกศรระดมมา ก่อนที่มันจะถึงตัวเขา ในท้องฟ้ากลางหาว ดูเหมือนจะเกิดการรบด้วยลูกศรอีกครั้งหนึ่ง
7.157.103
अथास्त्रसम्मर्दकृतैर्विस्फुलिङ्गैस्तदा बभौ ।
विभावरीमुखे व्योम खद्योतैरिव चित्रितम् ॥ ७.१५७.१०३ ॥
แล้วท้องฟ้าก็สว่างไสวด้วยประกายไฟที่เกิดจากการปะทะของอาวุธ ดั่งถูกวาดด้วยหิ่งห้อยในยามเริ่มค่ำ
7.157.104
निशाम्य निहतां मायां द्रौणिना रणमानिना ।
घटोत्कचस्ततो मायां ससर्जान्तर्हितः पुनः ॥ ७.१५७.१०४ ॥
ฆโฏตกจ์ผู้ซ่อนกายอยู่ เห็นมายาของตนถูกทำลายโดยดราอุณี ผู้ภาคภูมิในการรบ แล้วจึงสร้างมายาขึ้นใหม่อีกครั้ง
7.157.105
सोऽभवद्गिरिरत्युच्चः शिखरैस्तरुसङ्कटैः ।
शूलप्रासासिमुसलजलप्रस्रवणो महान् ॥ ७.१५७.१०५ ॥
เขาได้กลายเป็นภูเขาลูกใหญ่และสูงยิ่ง ยอดเขาเต็มไปด้วยต้นไม้หนาทึบ ลำธารบนภูเขาไหลด้วยหอก ง้าว ดาบ และสาก
7.157.106
तमञ्जनगिरिप्रख्यं द्रौणिर्दृष्ट्वा महीधरम् ।
प्रपतद्भिश्च बहुभिः शस्त्रसङ्घैर्न विव्यथे ॥ ७.१५७.१०६ ॥
ดราอุณีเห็นภูเขาลูกนั้นดั่งยอดภูเขาสีดำเข้ม ถึงแม้ฝูงอาวุธจำนวนมากตกลงมาใส่ ดราอุณีก็มิได้หวั่นไหว
7.157.107
ततो हसन्निव द्रौणिर्वज्रमस्त्रमुदैरयत् ।
स ते नास्त्रैण शैलेन्द्रः क्षिप्तः क्षिप्रं व्यनश्यत ॥ ७.१५७.१०७ ॥
แล้วดราอุณีดั่งหัวเราะ จึงปล่อยอาวุธสายฟ้า ภูเขาราชานั้นถูกมันกระทบแล้ววอดวายไปอย่างรวดเร็ว
7.157.108
ततः स तोयदो भूत्वा नीलः सेन्द्रायुधो दिवि ।
अश्मवृष्टिभिरत्युग्रो द्रौणिमाच्छादयद्रणे ॥ ७.१५७.१०८ ॥
จากนั้นฆโฏตกจ์กลายเป็นเมฆดำมีรุ้งกินน้ำอยู่บนฟ้า ด้วยฝนหินอันรุนแรงยิ่ง เขาได้ปกคลุมดราอุณีในสนามรบ
7.157.109
अथ सन्धाय वायव्यमस्त्रमस्त्रविदां वरः ।
व्यधमद्द्रोणतनयो नीलमेघं समुत्थितम् ॥ ७.१५७.१०९ ॥
แล้วโอรสของทรงพระโทรณะ ผู้เลิศในบรรดาผู้รู้อาวุธ ได้เล็งอาวุธวายัวยะ ทำลายเมฆดำที่ก่อตัวขึ้นให้กระจัดกระจาย
7.157.110
स मार्गणगणैर्द्रौणिर्दिशः प्रच्छाद्य सर्वशः ।
शतं रथसहस्राणां जघान द्विपदां वरः ॥ ७.१५७.११० ॥
ดราอุณี โอรสของพระโทรณะ ผู้เลิศในหมู่มนุษย์ ปกคลุมทุกทิศด้วยฝูงลูกศร แล้วสังหารรถศึกนับแสนคัน
7.157.111
स दृष्ट्वा पुनरायान्तं रथेनायतकार्मुकम् ।
घटोत्कचमसम्भ्रान्तं राक्षसैर्बहुभिर्वृतम् ॥ ७.१५७.१११ ॥
เมื่อเห็นฆโฏตกจ์กลับมาอีกด้วยรถศึกพร้อมคันธนูยาว มิได้หวาดหวั่น ล้อมรอบด้วยรากษสจำนวนมาก
7.157.112
सिंहशार्दूलसदृशैर्मत्तद्विरदविक्रमैः ।
गजस्थैश्च रथस्थैश्च वाजिपृष्ठगतैरपि ॥ ७.१५७.११२ ॥
ทั้งที่เป็นดั่งสิงโตและเสือ มีกำลังดั่งช้างตกมัน ทั้งผู้ขี่ช้าง ผู้ขึ้นรถศึก และผู้ขี่หลังม้า
7.157.113
विकृतास्यशिरोग्रीवैर्हिडिम्बानुचरैः सह ।
पौलस्त्यैर्यातुधानैश्च तामसैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११३ ॥
พร้อมด้วยบริวารของหิฑิมพา ผู้มีใบหน้า ศีรษะ และคอบิดเบี้ยว และพร้อมด้วยเปาลัสตยะ ยาตุธานะ ตามสะ และนักรบผู้มีวีรภาพดั่งอินทร์
7.157.114
नानाशस्त्रधरैर्वीरैर्नानाकवचभूषणैः ।
महाबलैर्भीमरवैः संरम्भोद्वृत्तलोचनैः ॥ ७.१५७.११४ ॥
ด้วยวีรบุรุษผู้ถืออาวุธต่าง ๆ สวมเกราะและเครื่องประดับต่าง ๆ มีกำลังมหาศาล เสียงคำรามน่าสะพรึง ดวงตาเบิกโพลงด้วยความคลั่ง
7.157.115
उपस्थितैस्ततो युद्धे राक्षसैर्युद्धदुर्मदैः ।
विषण्णमभिसम्प्रेक्ष्य पुत्रं ते द्रौणिरब्रवीत् ॥ ७.१५७.११५ ॥
จากนั้น ในท่ามกลางรากษสที่มาถึงสนามรบ คลั่งไคล้ด้วยความกระหายการรบ โอรสของพระโทรณะเห็นโอรสของท่านเศร้าหมอง จึงกล่าวขึ้น
7.157.116
तिष्ठ दुर्योधनाद्य त्वं न कार्यः सम्भ्रमस्त्वया ।
सहैभिर्भ्रातृभिर्वीरैः पार्थिवैश्चेन्द्रविक्रमैः ॥ ७.१५७.११६ ॥
ท่านทุรโยธน์ จงยืนหยัดในวันนี้เถิด อย่าได้หวั่นไหว จงอยู่กับพี่น้องผู้กล้าเหล่านี้ และกษัตริย์ผู้มีวีรภาพดั่งอินทร์ทั้งหลาย
7.157.117
निहनिष्याम्यमित्रांस्त न तवास्ति पराजयः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि पर्याश्वासय वाहिनीम् ॥ ७.१५७.११७ ॥
เราจะสังหารศัตรูเหล่านั้น ท่านจะไม่พ่ายแพ้เลย เราให้สัตย์แก่ท่านอย่างแท้จริง จงปลอบประโลมกองทัพของท่านเถิด
7.157.118
न त्वेतदद्भुतं मन्ये यत्ते महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा भक्तिस्तव गौतमिनन्दन ॥ ७.१५७.११८ ॥
เราไม่เห็นว่าสิ่งนี้น่าอัศจรรย์เลย ที่จิตใจอันยิ่งใหญ่ของท่านมีความจงรักภักดีอย่างยิ่งต่อพวกเรา โอ้ผู้เป็นที่รักของโอรสโคตมี
7.157.119
अश्वत्थामानमुक्त्वैवं ततः सौबलमब्रवीत् ।
वृतं रथसहस्रेण हयानां रणशोभिनाम् ॥ ७.१५७.११९ ॥
ครั้นกล่าวแก่อัศวัตถามันดังนี้แล้ว จากนั้นจึงกล่าวกับเศากุนิ โอรสของสุพละ ผู้ถูกล้อมด้วยรถศึกนับพันคันและม้าที่งดงามในการรบ
7.157.120
षष्ट्या रथसहस्रैश्च प्रयाहि त्वं धनञ्जयम् ।
कर्णश्च वृषसेनश्च कृपो नीलस्तथैव च ॥ ७.१५७.१२० ॥
ท่านจงยกทัพไปต่อสู้ธนัญชัย พร้อมรถศึกหกหมื่นคัน ให้กรรณะ วฤษเสนะ กฤปะ และนีละ ไปด้วยเช่นกันเถิด
7.157.121
उदीच्याः कृतवर्मा च पुरुमित्रः सुतापनः ।
दुःशासनो निकुम्भश्च कुण्डभेदी पराक्रमः ॥ ७.१५७.१२१ ॥
กฤตวรมันจากทิศเหนือ ปุรุมิตร สุตาปนะ ทุรศาสน์ นิกุมภะ และกุณฑเภที ผู้กล้าหาญ
7.157.122
पूरञ्जयो दृढरथः पताकी हेमकम्पनः ।
शल्यारुणीन्द्रसेनाश्च सञ्जयो विजयो जयः ॥ ७.१५७.१२२ ॥
ปูรัญชยะ ทฤฒรถ ปตากิน เหมกัมปนะ ศัลยะ อรุณี และอินทรเสนะ และสัญชัย วิชัย และชัยะ
7.157.123
कमलाक्षः परक्राथी जयवर्मा सुदर्शनः ।
एते त्वामनुयास्यन्ति पत्तीनामयुतानि षट् ॥ ७.१५७.१२३ ॥
กมลากษะ ปรกราถี ชยวรมัน และสุทรรศนะ เหล่านี้จะติดตามท่านไปพร้อมทหารราบหกหมื่นนาย
7.157.124
जहि भीमं यमौ चोभौ धर्मराजं च मातुल ।
असुरानिव देवेन्द्रो जयाशा मे त्वयि स्थिता ॥ ७.१५७.१२४ ॥
จงฆ่าภีมะ ยมฝาแฝดทั้งสอง และธรรมราช ท่านลุง ดุจพระอินทร์เจ้าแห่งเทวดาฆ่าอสุร ความหวังในชัยชนะของข้าพเจ้าตั้งอยู่ที่ท่าน
7.157.125
दारितान्द्रौणिना बाणैर्भृशं विक्षतविग्रहान् ।
जहि मातुल कौन्तेयानसुरानिव पावकिः ॥ ७.१५७.१२५ ॥
ท่านลุง จงฆ่าบุตรของกุนตี ผู้ถูกลูกธนูของบุตรโทรณะแทงทะลุและได้รับบาดแผลสาหัส ดุจบุตรแห่งไฟฆ่าอสุร
7.157.126
एवमुक्तो ययौ शीघ्रं पुत्रेण तव सौबलः ।
पिप्रीषुस्ते सुतान्राजन्दिधक्षुश्चैव पाण्डवान् ॥ ७.१५७.१२६ ॥
เมื่อบุตรของท่านกล่าวดังนี้ สาวละ บุตรของสุพละ ก็รีบออกไป พระราชาเอ๋ย ด้วยปรารถนาจะให้บุตรของท่านพอใจ และต้องการเผาปาณฑพให้วอดวาย
7.157.127
अथ प्रववृते युद्धं द्रौणिराक्षसयोर्मृधे ।
विभावर्यां सुतुमुलं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ७.१५७.१२७ ॥
ครั้นแล้วการรบระหว่างบุตรโทรณะกับรากษสก็เริ่มขึ้นในสนามรบยามราตรี ดุเดือดยิ่งนัก ดุจการรบระหว่างศักระกับประหลาท
7.157.128
ततो घटोत्कचो बाणैर्दशभिर्गौतमीसुतम् ।
जघानोरसि सङ्क्रुद्धौ विषाग्निप्रतिमैर्दृढैः ॥ ७.१५७.१२८ ॥
ครั้นแล้วฆโฏตกจะทรงพิโรธ ยิงลูกธนูสิบดอกที่แน่นหนาดุจพิษและไฟ เข้าที่อกของบุตรแห่งเคาตมี
7.157.129
स तैरभ्याहतो गाढं शरैर्भीमसुतेरितैः ।
चचाल रथमध्यस्थो वातोद्धूत इव द्रुमः ॥ ७.१५७.१२९ ॥
ถูกลูกธนูที่บุตรภีมะยิงมาแทงอย่างสาหัส เขาโคลงเคลงอยู่กลางรถศึก ดุจต้นไม้ที่ถูกลมพัดโยก
7.157.130
भूयश्चाञ्जलिकेनाथ मार्गणेन महाप्रभम् ।
द्रौणिहस्तस्थितं चापं चिच्छेदाशु घटोत्कचः ॥ ७.१५७.१३० ॥
ต่อมา ฆโฏตกจึงตัดคันธนูอันรุ่งโรจน์ที่บุตรโทรณะถืออยู่ได้อย่างรวดเร็ว ด้วยลูกศรอัญชลิกะ
7.157.131
ततोऽन्यद्द्रौणिरादय धनुर्भारसहं महत् ।
ववर्ष विशिखांस्तीक्ष्णान्वारिधारा इवाम्बुदः ॥ ७.१५७.१३१ ॥
บุตรโทรณะจึงหยิบคันธนูอีกคันหนึ่งอันใหญ่ที่สามารถรับน้ำหนักได้ แล้วระดมลูกศรคมกล้าลงมาดุจเมฆฝนหลั่งสายน้ำ
7.157.132
ततः शारद्वतीपुत्रः प्रेषयामास भारत ।
सुवर्णपुङ्खाञ्छत्रुघ्नान्खचरान्खचरं प्रति ॥ ७.१५७.१३२ ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่พระภารตะ บุตรแห่งศารทวตีก็ส่งลูกศรปีกทองที่สังหารศัตรูได้ ไปยังผู้ท่องเวหาอีกผู้หนึ่ง
7.157.133
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१३३ ॥
กองทัพรากษสอกใหญ่ที่ถูกลูกศรเหล่านั้นเบียดเบียน ส่องแสงดุจฝูงช้างคลั่งที่ถูกราชสีห์ทำให้สับสนวุ่นวาย
7.157.134
विधम्य राक्षसान्बाणैः साश्वसूतरथद्विपान् ।
ददाह भगवान्वह्निर्भूतानीव युगक्षये ॥ ७.१५७.१३४ ॥
ท่านผู้ทรงอานุภาพผู้เป็นไฟ ทำลายรากษสพร้อมม้า สารถี รถศึก และช้างด้วยลูกศร แล้วเผาพวกมันให้วอดวาย ดุจไฟเผาสรรพสัตว์เมื่อสิ้นยุคสมัย
7.157.135
स दग्ध्वाऽक्षौहिणीं बामैर्नैर्ऋतीं रुरुचे नृप ।
पुरेव त्रिपुरं दग्ध्वा दिवि देवो महेश्वरः ॥ ७.१५७.१३५ ॥
ข้าแต่พระราชา ท่านเผากองทัพรากษสหนึ่งอักเษาหินีด้วยลูกศร แล้วก็รุ่งโรจน์ ดุจพระมเหศวรเทพเจ้าผู้เผาเมืองตรีปุระทั้งสามให้วอดวายแล้วรุ่งโรจน์บนสวรรค์เมื่อครั้งก่อน
7.157.136
युगान्ते सर्वभूतानि दग्ध्वेव वसुरुल्बणः ।
रराज जयतां श्रेष्ठो द्रोणपुत्रस्तवाहितान् ॥ ७.१५७.१३६ ॥
ดุจวสุผู้ดุร้ายที่เผาสรรพสัตว์ทั้งปวงเมื่อสิ้นยุค บุตรโทรณะผู้เป็นยอดแห่งผู้ชนะ ก็รุ่งโรจน์ เผาศัตรูของท่านให้วอดวาย
7.157.137
ततो घटोत्कचः क्रुद्धो रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
द्रौणिं हतेति महतीं चोदयामास तां चमूम् ॥ ७.१५७.१३७ ॥
ครั้นแล้ว ฆโฏตกผู้ทรงพิโรธ จึงกระตุ้นกองทัพรากษสอันยิ่งใหญ่ของผู้มีการกระทำน่าสยดสยอง โดยกล่าวว่า จงฆ่าบุตรโทรณะเสีย
7.157.138
घटोत्कचस्य तामाज्ञां प्रतिगृह्याथ राक्षसाः ।
दंष्ट्रोज्ज्वला महावक्त्रा घोररूपा भयानकाः ॥ ७.१५७.१३८ ॥
รากษสเหล่านั้นรับคำสั่งของฆโฏตกแล้ว ก็เคลื่อนเข้าไป มีเขี้ยวเปล่งประกาย ปากใหญ่ รูปร่างน่ากลัวและน่าสะพรึงกลัว
7.157.139
व्यात्तानना घोरजिह्वाः क्रोधताम्रेक्षणा भृशम् ।
सिंहनादेन महता नादयन्तो वसुन्धराम् ॥ ७.१५७.१३९ ॥
อ้าปากกว้าง มีลิ้นน่าสยดสยอง ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ พวกมันคำรามดุจเสียงสิงโตอันยิ่งใหญ่ ทำให้แผ่นดินสะเทือนกึกก้อง
7.157.140
हन्तुमभ्यद्रवन्द्रौणिं नानाप्रहरणायुधाः ।
शक्तीः शतघ्नीः परिघानशनीः शूलपट्टशान् ॥ ७.१५७.१४० ॥
ถืออาวุธหลากชนิด พวกมันรุมเข้าหาบุตรโทรณะเพื่อสังหาร ได้แก่ หอก ศตฆนี ท่อนเหล็ก อศนี ตรีศูล และดาบ
7.157.141
खङ्गान्गदाभिण्डिपालान्मुसलानि परश्वथान् ।
प्रासानसींस्तोमरांश्च कणपान्कम्पनाञ्छितान् ॥ ७.१५७.१४१ ॥
ดาบ คทา ภินทิปาละ กระบอง ขวานรบ หอกยาว ดาบโค้ง หลาวซัด หอกมีเงี่ยง และลูกศรสั่นสะเทือน ทั้งหมดถูกลับจนคม
7.157.142
स्थूलान्भुशुण्ड्यश्मगदास्थूणान्कार्ष्ण्यायसांस्तथा ।
मुद्गराँश्च महाघोरान्समरे शत्रुदारणान् ॥ ७.१५७.१४२ ॥
ภุศุณฑีหนัก คทาหินก้อนใหญ่ เสาเหล็กดำ และค้อนไม้ ล้วนน่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก ผ่าศัตรูให้แตกในการรบ
7.157.143
द्रौणिमूर्धन्यसन्त्रस्ता राक्षसा भीमविक्रमाः ।
चिक्षिपुः क्रोधताम्राक्षाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१५७.१४३ ॥
บรรดายักษ์รากษสผู้มีความกล้าหาญอันน่าสะพรึงกลัว แม้ถูกบุตรของโทรณะทำให้หวาดหวั่น ก็ยังขว้างอาวุธเหล่านั้นเป็นร้อยเป็นพันใส่ศีรษะของบุตรโทรณะ ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ
7.157.144
तच्छस्त्रवर्षं सुमहद्द्रोणपुत्रस्य मूर्धनि ।
पतमानं समीक्ष्याऽथ योधास्ते व्यथिताऽभवन् ॥ ७.१५७.१४४ ॥
เมื่อเห็นฝนอาวุธอันมหึมานั้นตกลงบนศีรษะของบุตรโทรณะ บรรดานักรบเหล่านั้นก็หวาดหวั่นไปตาม ๆ กัน
7.157.145
द्रोणपुत्रस्तु विक्रान्तस्तद्वर्षं घोरमुच्छ्रितम् ।
शरैर्विध्वंसयामास वज्रकल्पैः शिलाशितैः ॥ ७.१५७.१४५ ॥
ส่วนบุตรของโทรณะผู้กล้าหาญ ได้ทำลายฝนอาวุธอันน่าสะพรึงกลัวที่พุ่งขึ้นมานั้นด้วยลูกศรดุจสายฟ้า ที่ลับบนหินจนคม
7.157.146
ततोऽन्यैर्विशिखैस्तूर्णं स्वर्णपुङ्खैर्महामनाः ।
निजघ्ने राक्षसान्द्रौणिर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ॥ ७.१५७.१४६ ॥
จากนั้น บุตรของโทรณะผู้มีใจยิ่งใหญ่ ได้รีบสังหารพวกรากษสด้วยลูกศรอื่นที่มีขนปีกสีทอง ซึ่งอาบด้วยมนต์ทิพยาวุธ
7.157.147
तद्बाणैरर्दितं यूथं रक्षसां पीनवक्षसाम् ।
सिंहैरिव बभौ मत्तं गजानामाकुलं कुलम् ॥ ७.१५७.१४७ ॥
กองทัพรากษสที่มีอกกว้างนั้น ถูกลูกศรเหล่านั้นทิ่มแทงจนระส่ำระสาย ดูประหนึ่งฝูงช้างที่คลั่ง ถูกฝูงสิงโตไล่ต้อนจนกระจัดกระจายวุ่นวาย
7.157.148
ते राक्षसाः सुसङ्क्रुद्धा द्रोणपुत्रेण ताडिताः ।
क्रुद्धाः स्म प्राद्रवन्द्रौणिं जिघांसन्तो महाबलः ॥ ७.१५७.१४८ ॥
พวกรากษสเหล่านั้น ถูกบุตรของโทรณะตีจนโกรธจัด มีกำลังมหาศาล ปรารถนาจะฆ่าเขา จึงพุ่งเข้าใส่บุตรของโทรณะ
7.157.149
तत्राद्भुतमिमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१४९ ॥
ที่นั่น บุตรของโทรณะได้แสดงความกล้าหาญอันน่าอัศจรรย์นี้ ข้าแต่ภารตะ ซึ่งผู้อื่นใดในหมู่สรรพสัตว์ก็ไม่อาจทำได้
7.157.150
यदेको राक्षसीं सेनां क्षणाद्द्रौणिर्महास्त्रवित् ।
ददाह ज्वलितैर्बाणै राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ७.१५७.१५० ॥
บุตรของโทรณะผู้เดียวผู้รู้ทิพยาวุธอันยิ่งใหญ่ ได้เผากองทัพรากษสในพริบตาด้วยลูกศรที่ลุกโพลง ขณะที่ราชารากษสผู้เป็นใหญ่มองดูอยู่
7.157.151
स हत्वा राक्षसानीकं रराज द्रौणिराहवे ।
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानलः ॥ ७.१५७.१५१ ॥
บุตรของโทรณะ เมื่อสังหารกองทัพรากษสแล้ว ก็รุ่งโรจน์อยู่ในสนามรบ ดุจไฟแห่งการทำลายล้างเมื่อสิ้นยุค ที่เผาผลาญสรรพสัตว์
7.157.152
तं दहन्तमनीकानि शरैराशीविषोपमैः ।
तेषु राजसहस्रेषु पाण्डवेयेषु भारत ॥ ७.१५७.१५२ ॥
ข้าแต่ภารตะ ผู้ที่เผาผลาญกองทัพด้วยลูกศรดุจงูพิษนั้น ท่ามกลางกษัตริย์นับพันและบุตรของปาณฑุ...
7.157.153
नैनं निरीक्षितुं कश्चिदशक्नोद्द्रौणिमाहवे ।
ऋते घटोत्कचाद्वीराद्राक्षसेन्द्रान्महाबलात् ॥ ७.१५७.१५३ ॥
ไม่มีผู้ใดในสนามรบจะจ้องมองบุตรของโทรณะได้ นอกจากวีรบุรุษฆโฏตกจะ ผู้เป็นใหญ่แห่งรากษสผู้มีกำลังมหาศาล
7.157.154
स पुनर्भरतश्रेष्ठ क्रोधादुद्धान्तलोचनः ।
तलं तलेन संहत्य सन्दश्य दशनच्छदम् ॥ ७.१५७.१५४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดแห่งภรต เขาด้วยความโกรธ ดวงตาลุกโพลง ตบฝ่ามือเข้าหากัน และกัดริมฝีปากล่าง...
7.157.155
स्व सूतमब्रवीत्क्रुद्धो द्रोणपुत्राय मां वह ।
स ययौ घोररूपेण सुपताकेन भास्वता ॥ ७.१५७.१५५ ॥
ด้วยความโกรธ เขากล่าวแก่นายสารถีของตนว่า จงขับรถพาข้าไปหาบุตรของโทรณะ เขาจึงขับรถรูปร่างน่าสะพรึงกลัว ประดับธงงามสว่างไสว มุ่งไป
7.157.156
द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनरप्यरिसूदनः ।
स विनद्य महानादं सिंहवद्भीमविक्रमः ॥ ७.१५७.१५६ ॥
เพื่อการประลองตัวต่อตัวกับบุตรของโทรณะอีกครั้ง ผู้ทำลายศัตรูนั้น คำรามเสียงดังดุจสิงโต มีความกล้าหาญน่าสะพรึงกลัว ได้รุกเข้าไป
7.157.157
चिक्षेपाविद्ध्य सङ्ग्रामे द्रोणपुत्राय राक्षसः ।
अष्टघण्टां महाघोरामशनिं देवनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१५७ ॥
ในการรบ รากษสนั้นเหวี่ยงสายฟ้าอันน่าสะพรึงกลัว มีแปดระฆัง สร้างโดยเทพเจ้า ขว้างใส่บุตรของโทรณะหลังจากกวัดแกว่งแล้ว
7.157.158
तामवप्लुत्य जग्राह द्रौणिर्न्यस्य रथे धनुः ।
चिक्षेप चैनां तस्यैव स्यन्दनात्सोऽवप्लुप्लुवे ॥ ७.१५७.१५८ ॥
บุตรของโทรณะกระโดดหลบ วางคันธนูไว้บนรถ แล้วคว้าสายฟ้านั้นไว้ และเหวี่ยงกลับไปยังรากษสนั้นเอง รากษสนั้นจึงกระโดดหนีจากรถ
7.157.159
साश्वसूतध्वजं यानं भस्म कृत्वा महाप्रभा ।
विवेश वसुधां भित्त्वा साऽशनिर्भृशदारुणा ॥ ७.१५७.१५९ ॥
สายฟ้าอันรุ่งโรจน์และน่าสะพรึงยิ่งนั้น ได้เผารถพร้อมม้า นายสารถี และธง ให้เป็นเถ้าถ่าน แล้วทะลุแผ่นดินลงไปหายไป
7.157.160
द्रौणेस्तत्कर्म दृष्ट्वा तु सर्वभूतान्यपूजयन् ।
यदप्लुत्य जग्राह घोरां शङ्करनिर्मिताम् ॥ ७.१५७.१६० ॥
เมื่อเห็นการกระทำของบุตรโทรณะ สรรพสัตว์ทั้งปวงต่างสรรเสริญเขา เพราะเขากระโดดคว้าอาวุธอันน่าสะพรึงกลัวที่พระศังกรสร้างขึ้นนั้นได้
7.157.161
धृष्टद्युम्नरथं गत्वा भैमसेनिस्ततो नृप ।
धनुर्घोरं समादाय महदिन्द्रायुधोपमम्।
मुमोच निशितान्बाणान्पुनर्द्रौणेर्महोरसि ॥ ७.१५७.१६१ ॥
ต่อมา ภีมเสนบุตร ไปยังรถศึกของธฤษฏัทยุมน์ ท่านเอ่ยนะ พระราชา ถือคันศรอันน่าสะพรึงกลัวดุจอาวุธของพระอินทร์ แล้วปล่อยลูกศรคมกล้าอีกครั้งไปยังอกอันกว้างของบุตรโทรณะ
7.157.162
धृष्टद्युम्नस्त्वसम्भ्रान्तो मुमोचाशीविषोपमान् ।
सुवर्णपुङ्खान्विशिखान्द्रोणपुत्रस्य वक्षसि ॥ ७.१५७.१६२ ॥
ส่วนธฤษฏัทยุมน์ มิได้หวั่นไหวเลย ปล่อยลูกศรดุจงูพิษ มีขนปลายสีทอง เข้าไปยังอกของบุตรโทรณะ
7.157.163
ततो मुमोच नाराचान्द्रौणिस्तांश्च सहस्रशः ।
तावप्यग्निशिखप्रख्यैर्जुघ्नतुस्तस्य मार्गणान् ॥ ७.१५७.१६३ ॥
จากนั้น บุตรโทรณะปล่อยลูกศรนาराचนับพันดอก และทั้งสองก็ยิงลูกศรของอีกฝ่ายตกด้วยลูกศรที่มีปลายดุจเปลวไฟ
7.157.164
अतितीव्रं महद्युद्धं तयोः पुरुषसिंहयोः ।
योधानं प्रीतिजननं द्रौणेश्च भरतर्षभ ॥ ७.१५७.१६४ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งภรตวงศ์ การรบอันดุเดือดและยิ่งใหญ่ได้เกิดขึ้นระหว่างบุรุษราชสีห์ทั้งสองนั้น เป็นที่ปลาบปลื้มแก่นักรบ และแก่บุตรโทรณะด้วย
7.157.165
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतैस्त्रिभिः ।
षड्भिर्वाजिसहस्रैश्च भीमस्तं देशमागमत् ॥ ७.१५७.१६५ ॥
จากนั้น ภีมะมาถึงที่นั้นพร้อมรถศึกหนึ่งพันคัน ช้างสามร้อยเชือก และม้าหกพันตัว
7.157.166
ततो भीमात्मजं रक्षो धृष्टद्युम्नं च सानुगम् ।
अयोधयत धर्मात्मा द्रौणिरक्लिष्टविक्रमः ॥ ७.१५७.१६६ ॥
แล้วบุตรโทรณะผู้มีจิตประกอบด้วยธรรม มีพลานุภาพที่ไม่ต้องพยายามมาก ได้ต่อสู้กับรากษสบุตรของภีมะ และกับธฤษฏัทยุมน์พร้อมบริวาร
7.157.167
तत्राद्भुततमं द्रौणिर्दर्शयामास विक्रमम् ।
अशक्यं कर्तुमन्येन सर्वभूतेषु भारत ॥ ७.१५७.१६७ ॥
ที่นั้น บุตรโทรณะแสดงพลานุภาพอันน่าอัศจรรย์ยิ่ง ข้าแต่ภารตะ ซึ่งผู้อื่นใดในสรรพสัตว์ไม่อาจกระทำได้
7.157.168
निमेषान्तरमात्रेण साश्वसूतरथद्विपाम् ।
अक्षौहिणीं राक्षसानां शितैर्बाणैरशातयत् ॥ ७.१५७.१६८ ॥
ในเวลาเพียงชั่วกะพริบตา ท่านได้สังหารกองทัพรากษสหนึ่งอักเษาหิณี พร้อมทั้งม้า สารถี รถศึก และช้าง ด้วยลูกศรคม
7.157.169
मिषतो भीमसेनस्य हैडिम्बेः पार्षतस्य च ।
यमयोर्धर्मपुत्रस्य विजयस्याच्युतस्य च ॥ ७.१५७.१६९ ॥
ขณะที่ภีมเสน ฆฏอุตกจ บุตรหิฑิมบา ธฤษฏัทยุมน์บุตรปฤษตะ ยมฝาแฝด ธรรมบุตรยุธิษฐิระ วิชัย และอจยุต กำลังเฝ้าดูอยู่
7.157.170
प्रगाढमञ्जोगतिभिर्नाराचैरभिताडिताः ।
निपेतुर्द्विरदा भूमौ सशृङ्गा इव पर्वताः ॥ ७.१५७.१७० ॥
ช้างทั้งหลายถูกลูกศรนาराचที่พุ่งตรงเสียบลึกลงไป ล้มลงกับพื้นดุจภูเขาที่มียอดพังทลาย
7.157.171
निकृत्तैर्हस्तिहस्तैश्च विचलद्भिरितस्ततः ।
रराज वसुधा कीर्णा विसर्पद्भिरिवोरगैः ॥ ७.१५७.१७१ ॥
ด้วยงวงช้างและแขนขาที่ถูกตัดขาด ดิ้นไปมาอยู่ที่นั่นที่นี่ แผ่นดินที่เกลื่อนกลาดด้วยสิ่งเหล่านั้น ดูเปล่งประกายดุจถูกงูเลื้อยปกคลุม
7.157.172
क्षिप्तैः काञ्चनदण्डैश्च नृपच्छत्रैः क्षितिर्बभौ ।
द्यौरिवोदितचन्द्रार्का ग्रहाकीर्णा युगक्षये ॥ ७.१५७.१७२ ॥
แผ่นดินที่เกลื่อนด้วยร่มพระราชาและด้ามทองที่ถูกเหวี่ยงลง ดูงดงามดุจท้องฟ้าในคราวสิ้นยุค เมื่อดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้นแล้ว และเต็มไปด้วยดาวเคราะห์
7.157.173
प्रवृद्धध्वजमण्डूकां भेरीविस्तीर्णकच्छपाम् ।
छत्रहंसावलीजुष्टां फेनचामरमालिनीम् ॥ ७.१५७.१७३ ॥
มีธงที่พลิ้วพองดุจกบ มีกลองใหญ่กว้างดุจเต่า มีแถวร่มดุจหงส์ สวมพวงมาลัยดุจพัดขนหางจามรีที่มีฟองคลื่น
7.157.174
कङ्कगृघ्रमहाग्राहां नैकायुधझषाकुलाम् ।
विस्तीर्णगजपाषाणां हताश्वमकराकुलाम् ॥ ७.१५७.१७४ ॥
เต็มไปด้วยจระเข้ใหญ่ในรูปนกกระสาและแร้ง เต็มไปด้วยอาวุธมากมายดุจปลา มีช้างใหญ่ดุจก้อนหิน และม้าที่ตายแล้วดุจสัตว์น้ำ
7.157.175
रथक्षिप्तमहावप्रां पताकारुचिरद्रुमाम् ।
शरमीनां महारौद्रां प्रासशक्त्यृष्टिडुण्डुभाम् ॥ ७.१५७.१७५ ॥
แม่น้ำสายนั้นมีคันดินใหญ่ที่รถศึกโยนขึ้นไว้ มีต้นไม้งดงามด้วยธง มีลูกศรเป็นปลา น่าสะพรึงกลัวยิ่ง มีหอก หลาว ดาบ และงู
7.157.176
मज्जामांसमहापङ्कां कबन्धावर्जितोडुपाम् ।
केशशैवलकल्माषां भीरूणां कश्मलावहाम् ॥ ७.१५७.१७६ ॥
มีโคลนใหญ่ที่เป็นไขกระดูกและเนื้อ มีร่างไร้ศีรษะเป็นเรือลอยไปมา มีผมเป็นตะไคร่น้ำและสาหร่ายดำ ทำให้ผู้ขลาดกลัวหวาดหวั่น
7.157.177
नागेन्द्रहययोधानां शरीरव्ययसम्भवाम् ।
शोणितौघमहाघोरां द्रौणिः प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ७.१५७.१७७ ॥
เกิดจากการทำลายร่างของช้างใหญ่ ม้า และนักรบ น่าสะพรึงกลัวยิ่งด้วยกระแสเลือดอันมหาศาล บุตรโทรณะได้ทำให้แม่น้ำสายนั้นไหลออกมา
7.157.178
योधार्तरवनिर्घोषां क्षतजोर्मिसमाकुलाम् ।
प्रयान्तीं सुमहाघोरां यमराष्ट्रमहोदधिम् ॥ ७.१५७.१७८ ॥
ดังก้องด้วยเสียงคร่ำครวญของนักรบ เต็มไปด้วยคลื่นเลือด ไหลไปสู่มหาสมุทรแห่งแดนยม น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก
7.157.179
निहत्य राक्षसान्बाणैर्द्रौणिर्हैडिम्बिमार्दयत् ।
पुनरप्यतिसङ्क्रुद्धः सवृकोदरपार्षतान् ॥ ७.१५७.१७९ ॥
บุตรโทรณะสังหารรากษสด้วยลูกศร แล้วทำให้หิฑิมพีบุตร คือฆฏอุตกจ ได้รับความทุกข์ทรมาน และอีกครั้ง ด้วยความโกรธยิ่ง ท่านได้ยิงวฤโกทร (ภีมะ) และบุตรปฤษตะ (ธฤษฏัทยุมน์) ด้วย
7.157.180
स नाराचगणैः पार्थान्द्रौणिर्विद्धा महाबलः ।
जघान सुरथं नाम द्रुपदस्य सुतं विभुः ॥ ७.१५७.१८० ॥
บุตรโทรณะผู้ทรงพลังนั้น ได้ยิงบุตรของปฤถาด้วยกลุ่มลูกศรนาराच แล้วสังหารสุรถ ผู้เป็นบุตรของทรุปทะ ผู้มีพลานุภาพ
7.157.181
पुनः शत्रुञ्जयं नाम द्रुपदस्यात्मजं रणे ।
बलानीकं जयानीकं जयाश्वं चाभिजघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८१ ॥
อีกครั้งหนึ่งในการรบ ท่านได้สังหารศัตรุญชยะ โอรสของทรุปทะ และพลานีกะ ชยานีกะ และชยาศวะ
7.157.182
श्रुताह्वयं च राजानं द्रौणिर्निन्ये यमक्षयम् ।
त्रिभिश्चान्यैः शरैस्तीक्ष्णैः सुपुङ्खैर्हेममालिनम् ॥ ७.१५७.१८२ ॥
โอรสของโทรณะยังได้ส่งพระราชาศฤตาหวัยไปสู่สำนักของยม ด้วยลูกศรที่คมกริบสามดอกและลูกศรอื่น ๆ ที่มีขนนกงาม ท่ามกลางพระราชาผู้สวมพวงมาลัยทอง
7.157.183
जघान स पृषध्रं च चन्द्रसेनं च मारिष ।
कुन्तिभोजसुतांश्चासौ दशभिर्दश जघ्निवान् ॥ ७.१५७.१८३ ॥
ท่านยังสังหารปฤษธระและจันทรเสนะ ข้าแต่ท่าน และในบรรดาโอรสของกุนตีโภชะ ท่านได้สังหารไปสิบองค์ องค์ละสิบลูกศร
7.157.184
अस्वत्थामा सुसङ्क्रुद्धः सन्धायोग्रमजिह्मगम् ।
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम्।
यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम् ॥ ७.१५७.१८४ ॥
อัศวัตถามาผู้โกรธจัดยิ่ง ขึ้นลูกศรอันร้ายกาจ พุ่งตรง และเลิศล้ำ ดึงคันธนูจนสายถึงใบหู แล้วปล่อยลูกศรอันเลิศนั้นอย่างรวดเร็ว ดุจกระบองของพระยม ทั้งอันน่าสะพรึงกลัว มุ่งหมายไปยังฆโฏตกจ
7.157.185
स भित्त्वा हृदयं तस्य राक्षसस्य महाशरः ।
विवेश वसुधां शीघ्रं सपुङ्खः पृथिवीपते ॥ ७.१५७.१८५ ॥
ลูกศรใหญ่นั้นทะลุหัวใจของรากษสนั้น และพุ่งลงสู่แผ่นดินอย่างรวดเร็วพร้อมด้วยขนนกของมัน ข้าแต่จอมปฐพี
7.157.186
तं हतं पतितं ज्ञात्वा धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रौणेः सकाशाद्राजेन्द्र व्यपनिन्ये रथोत्तमम् ॥ ७.१५७.१८६ ॥
ธฤษฏทยุมนะมหารถีเห็นว่าเขาถูกสังหารและล้มลงแล้ว ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐที่สุด จึงนำรถอันเลิศออกไปจากบุตรของโทรณะ
7.157.187
ततः पराङ्मुखनृपं सैन्यं यौधिष्ठिरं नृप ।
पराजित्य रणे वीरो द्रोणपुत्रो ननाद ह।
पूजितः सर्वभूतेषु तव पुत्रैश्च भारत ॥ ७.१५७.१८७ ॥
ครั้นแล้ว กองทัพของยุธิษฐิระ มีพระราชาหันหลังให้ ถูกโอรสของโทรณะผู้กล้าหาญเอาชนะในการรบ ข้าแต่พระราชา แล้วโอรสของโทรณะก็คำรามออกมา ข้าแต่ภารตะ ท่านได้รับการยกย่องจากสรรพสัตว์ทั้งปวงและจากโอรสของท่านด้วย
7.157.188
अथ शरशतभिन्नकृत्तदेहै… ।
र्हतपतितैः क्षणदाचरैः समन्तात्।
निधनमुपगतैर्मही कृताऽभू… ।
द्गिरिशिखरैरिव दुर्गमाऽतिरौद्रा ॥ ७.१५७.१८८ ॥
ครั้นแล้ว แผ่นดินเต็มไปด้วยร่างที่ถูกลูกศรนับร้อยเจาะและตัดขาด ถูกสังหารและล้มลงแล้ว ตายลงทุกด้านโดยฝูงสัตว์ร้ายที่เที่ยวไปในยามราตรี… ได้กลายเป็นที่ผ่านไม่ได้ เหมือนยอดเขา และน่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก
7.157.189
तं सिद्धगन्धर्वपिशाचसङ्घा ।
नागाः सुपर्णाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च द्रौणि… ।
मपूजयन्नप्सरसः सुराश्च ॥ ७.१५७.१८९ ॥
ฝูงสิทธะ คันธรรพ์ และปิศาจ งูทั้งหลาย สุบรรณ บรรพบุรุษ และนก ฝูงรากษสและฝูงภูตผี… โอรสของโทรณะ… ได้ถวายความเคารพแด่เขา และบรรดาอัปสรและเทวดาก็ได้ยกย่องเขาเช่นกัน